ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ዳርጋ ካብ ኣርባዕተ ሓደስቲ ኣቦታት ሓደ ድሕሪ ሕርሲ ኣብ ዘሎ ቀዳማይ ዓመት ብጭንቀትን ሻቕሎትን ይሳቐ። ንዓኣቶም ዝኸውን እንታይ ደገፍ ኣሎ?

ኣቦታት ሕርሲ ጭንቀት የስዕበሎም ድዩ?

ኣብ ኣመሪካ ቤት ፖስታ ደብዳቤታት ጥራይ ዝለኣኸሉ ግዜ ነይሩ።

ህጻናት ብ 'ፖስታ’ ይለኣኹ ከም ዝነበሩ ትፈልጡ’ዶ?

ኣብ ዒራቕ መርዑት ዕዱማት ኣጋይሽ ዓዲሞም ዳስ ተኺሎም መርዕኦም ክጽንብሉ እንዳተሸባሸቡ እንከለዉ ባርዕ ተላዒሉ ልዕሊ 100 ሰባት ሞይቶም። ልዕሊ 150 ሰባት ድማ ተጎዲኦም።

ናብ መርዓ ክለሃዩ ከይዶም ህይወቶም ዝስኣኑ ዕዱማት ኣጋይሽ

ንሎሚ ብኣምሳል እንስሳታትን ህይወትን ዘገዳም ዝተሰርሑ ኣሳእል ንዕድመኩም። ቢቢሲ ህይወት ዘገዳም፡ ተኸታተልቱ ህይወት ዘገዳም ዘርእዩ ኬካት ከካፍሉ ድሕሪ ምሕታቱ ካብ ኣንበብቲ ዝቐረቡ ኣሳእል ኬካት እዮም።

‘ምበላዕኽሞምዶ’ - ኣዛነይቲ ምስልታት ህይወት ዘገዳም 

ጓል-ጓል ናይቲ ፈላማይ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ዝተመርጸ ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ነበር ኔልሰን ማንዴላ ዝዀነት ዞሌካ ማንዴላ ብሰንኪ ሕማም መንሽሮ ኣብ መበል 43 ዓመታ ዓሪፋ።

ዘሕዝን ህይወት ዘሕለፈት ጓል-ጓሉ ንማንዴላ ኣብ መበል 43 ዓመታ ዓሪፋ

ፕሮፌሰር ሳራ ሩሰል ካብ ኤንኤችኤም “ሓደ ካብ ቀዲምካ ዝግበር ምርምር፡ ኣብቲ ቅምሶ ምርኩስ ብምግባር ኣብቲ ባኑ ኣብ ካርቦን ዝተመርኮሱ ክንደይ ዝዀኑ ‘ሞሎኩላት’ ኣለዉ ምፍላጥ’ዩ” ትብል። ንሳ ብምስዓብ “ኣብ በርርቲ ኮኾባት [meteorites] ዝተፈላለየ ኦርጋኒካዊ ሞሎኩል ከም ዘሎ ንፈልጥን ኢና፡ እንተዀነ እዚ ናብ ጠፈር ናይ ዓለምና ኣብ ዝበጽሓሉ ምስ ካልኦት ሞሎኩላት ብምድቓል መልክዑ ስለ ዝቕይር ሓቐኛ ስእሊ ክህበና ኣይጸንሓን፡ እዚ ካብ ባኑ ዝመጽእ ዘሎ ቅምሶ ግን ሓቀኛ ሓበሬታ ክህበና’ዩ” ትብል። 

ናሳ ኣብ ዓለም ህይወት ከመይ ከምዝጀመረ ንምፍላጥ ቀሪበ’የ ይብል

ኣብ መጽሄት ጥዕና ጸቕጢ ደም ዝተሓትመ መጽናዕቲ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ሰባት መንፈሶም ዝተረጋግአ፣ ጽሞና ዘዘውትሩ ክዀኑ እንከለው ጥዕንኦም ምልስ ከም ዝብል የመልክት።

ኣስተንትኖ ጸቕጢ ደም ይንኪ’ዶ ይኸውን?

"ስርሐይ ሬሳ ኣብ መንበር ኣቐሚጥካ ትኽ ኢሉ ኮፍ ከምዝብል ምግባር እዩ ነይሩ" ይብል ራቪንድራን ብዛዕባ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ስራሑ ክዛረብ እንከሎ። "ድሕሪኡ እቲ ሰኣላይ ምእንቲ ክስእል ሽፋን ዓይኒ ናይቲ ሬሳ ይቐልኦ።"

'ስርሐይ ሬሳ ኣብ መንበር ኣቐሚጥካ ትኽ ኢሉ ኮፍ ከምዝብል ምግባር እዩ'

ኣብ ዞባ ኣርሲ ወረዳ ኣጄ ዝነብር ወዲ 75 ዓመት ኣቶ ጃርሶ፡ 800 ከብቲ ይውንን። ስሙ ዝጽዋዕ ግን ብብዝሒ ከብቱ ጥራይ ኣይኰነን። ኣቶ ጃርሶ ንቢቢሲ ከም ዝሓበሮ፡ ሓሙሽተ ኣንስቲ ኣለዋኦ። ካብ ኣንስቱ 52 ቆልዑ ወሊዱ’ዩ። 

ሓሙሽተ ኣንስቲ፡ 52 ቆልዑን 800 ከብትን ዘለዎ ሽማግለ

ልእልቲ ማርታ ሉዊስ ምስ ንነብሱ ደብተራ ኢሉ ዝሰመየ ሕጹያ ዱረክ ቨሬትን ኣብዚ ዝመጽእ ሓጋይ ከም ዝምርዓዉ ኣፍሊጦም።

ልእልቲ ኖርወይ ካብ ሞት ተንሲአ ንዝብል ደብተራ ክትምርዖ ወሲና

ኣብ ሓደ ፕላነት ዝርከብ ህይወት ኣብ ሰማያቱ (ኣትሞስፌር) ኣብ ዝህሉ መጠን ዋዒ፡ካርቦንን ፈሳሲ ማይን'ዩ ዝምርኮስ።

ስነጠፈር፡ ንተመራመርቲ ዘህረፈ ምልክታት ህይወት ኣብ ርሑቕ ኣድማስ

ዓውደ ኣዋርሕ ኢትዮጵያ (ግእዝ)፡ ነፍሲ ወከፍ 30 መዓልታት ዝሓዛ 12 ኣዋርሕን ሓሙሽተ ወይ ሽዱሽተ መዓልታት እተቑጽር መበል 13 ወርሒን ዝሓዘ እዩ። ከም ኣቆጻጽራ ዓውደ ኣዋርሕ ኢትዮጵያ፡ ሓደ ዓመት 365 መዓልታት፣ ሽዱሽተ ሰዓታት፣ ክልተ ደቒቕን 42 ካልኢታትን ኣለዎ።

መቐለ: ኣብ ድሮ ሓድሽ ዓመትን ቅዱስ ዮውሃንስን ብስእሊ

ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ቢቢሲ ዝዘርግሖ ቪድዮ፡ ምህንድስና ዘጽንዐት ምንታምር በለጠ በቲ ዝወሃባ መሃያ ናብራ ስለዝኸበዳ፡ ናብ ምጽራይ ጫማ ከምዝተዋፈረት ዘዘንቱ እዩ ኔሩ። ምንታምር ሕጂ በቲ ዝረኸበቶ ሓገዝ ሓድሽ ስራሕ ከምዝጀመረት ተዘንቱ። 

ዛንታኣ ንቢቢሲ ዘካፈለት ብምህንድስና ዝተመረቐት ‘ሊስትሮ’ ኣብ ሓድሽ ስራሕ ተዋፊራ

ሕማም ድምባወ ብጽግዕተኛታት ነፍሳት ዝመጽእ ኰይኑ፡ ብጣንጡ ኣቢሉ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ክዝርጋሕ ይኽእል። እዚ ሕማም ኣብ ኣስኪት፡ እግሪ ወይ ጡብ ሕበጥ የስዕብ።

ንሕማም ድምባወ ብምቅላሱ ዓለምለኻዊ ሽልማት ዝረኸበ ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሰር  

እቲ ወዲ 22 ዓመት ኣብ ነትፍሊክስ ከም ሶፍትዌር ኢንጂነር ስራሕ ዝጀመረ መንእሰይ ዮሃንስ፡ ኣብ ሳንሆዘ ካብ ዝርከብ መንበሪ ቤቱ፡ ብ 14 ነሓሰ ኡበር ታኽሲ ጸዊዑ ድሕሪ ምውጽኡ፡ ብድሕሪኡ ከምዘይተራእየን፡ 'ኣብዚ ኣተወ' ከይተባህለ ተሸሪቡ ከም ዝጸንሐን ይፍለጥ።

ሃለዋቱ ጠፊኡ ዝነበረ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ዮሃንስ ኪዳነ ሞይቱ ተረኺቡ

8 ሽሕ ወርሓዊ ኣታዊ እኳ እንተሃለዎ፡ ምስ ኣታዊኡ ክነጻጽር ከሎ ነቲ ምኽባር ዋጋ ክጻወር ዘይከኣለ ኤቢሳ፡ ውሑድ ኣታዊ ዘለዎም ሰባት ብተመሳሳሊላብ ከቢድ ፈተና ከም ዘለዉ ይገልጽ። “ሓንቲ ክፍሊ ብ3500 ተኻርየ፤ ጓለይ ናብ ቤት ትምህርቲ ንምብጻሕን ንምምላስን መዓልታዊ 25 ብር የውጽእ። ስለዚ ወርሓዊ ወጻኢታተይ ምሕሳብ ይከኣል እዩ” ኢሉ።

ዜጋታት ክጻወርዎ ዘይከኣሉ ምኽባር ዋጋታት ኣብ ኢትዮጵያ

ፍጻመታት እዚ ሰሙን ዝገልጹ 11 ስእልታት ተኣንገዱ።

ቀንዲ ፍጻመታት እዚ ቕነ ብስእሊ

ተመራመርቲ፡ እቲ ጉዳይ ሕማማትን ረኽስታትን ካብ እንስሳታት ናብ ሰባት ክመሓላለፉ ዝኽእሉ ሓደጋታት እናወሰኸ ዝኸይድ ምዃኑ ዘጉልሕ ምዃኑ የጠንቅቑ ኣለዉ።

ፈለኽለኽ ዝብል ሓሰኻ ንፈለማ እዋን ብህይወት ኣብ ሓንጐል ሰብ  ተረኺቡ 

ኣብ ትግራይ ዓመታዊ ወርሒ ነሓሰ ዝኽበር በዓል ኣሸንዳ ድሕሪ እቲ ንልዕሊ ክልተ ዓመት ክካየድ ዝጸንሐ ኵናት ንፈለማ ግዜ ብድምቀት ተኸቢሩ። ኣብቲ በዓል ብዙሕ ጋሻ ዝተረኸበ ኮይኑ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ከተማ መቐለ መዓልታዊ ክሳዕ 12 በረራ ክገብር ከምዝቐነየ ተፈሊጡ።

በዓል ኣሸንዳ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ብድምቀት ተኸቢሩ

ተመራመርቲ ስነ አእምሮ ስለምንታይ ሰይጣን ዝርኣና ኮይኑ ከምዝስምዓና ዘብርህ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምርምር ኣካይዶም ኣለዉ።
ሓደ ብሃሊኡ ዘይርአ፡ ብገለ ዝመጽእ ዘፍርሕ ድምጺ፤ ዘይንቡር ወይ ዘይልሙድ ትርኢት፡ ብጥቓኻ ሓደ ግኡዝ ነገር ሽው ኢሉ ዝሓለፍ ዝመስለካ ስምዒት፡ ሰባት ንሰይጣን ርኢናዮ ንምባል ዝጥቀምሉ ኣገላልጻ እዩ። 

ሰይጣን ርኢኹም’ዶ ትፈልጡ? ሳይንስ’ከ ብዛዕባ’ዚ እንታይ ይብል?

ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት እቲ ክልል በዓል ኣሸንዳ ብዝተሓዋወሰ ስምዒታት ይጽምብላ ኣለዋ።

ድምቀት ኣሸንዳ ኣብ መቐለ - ብስእሊ 

ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ንደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ኣዝየን በዳህቲ ዓመታት ነይረን፤ ብኣሽሓት ዝቑጸራ ኣዋልድን ደቂ ኣንስትዮን ግዳያት ጾታዊ ዓመጽን ግህሰትን ኰይነን እየን።
ኣብቲ ኣብ ሞንጐ ሓይልታት ትግራይን ሰራዊት ፌደራልን ዝተኻየደ ኲናት፡ ኣማኢት ኣሽሓት ሰባት ተቐቲሎም፣ ስድራቤታት ተፈላልዮም፣ ሚሊዮናት ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም ይርከቡ።

ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት ዝኽበር ዘሎ ኣሸንዳ-እንታይ ይመስል?

ሓንቲ ካብ ተወዳደርቲ ኣብ ዝሃበቶ ርእይቶ "መሰለይ ዝተጋህሰ ኰይኑ ይስምዓኒ" ክትብል ሓቢራ።
"ኣእምሮኣዊ ጽልዋ ኣሕዲሩለይ። ክድቅስ እውን ይፅገም ነይረ" ክትብል ኣብ መጀመርታ ናይዚ ሰሙን ምስ ካልኦት ጥርዓን ዘቕረባ ብምዃን ንማዕከናት ዜና ገሊፃ። 

ኣብ ቅድሚ ተባዕትዮ ጥርሐን ክዀና ዝተሓተታ ተወዳደርቲ ፅባቐ 

ኣብ መላእ ዓለም ካብ ዝርከቡ ልዕሊ 226 ሽሕ ሰባት ዝተገብረ መፅናዕቲ ከም ዘመልክቶ 4,000 ስጕሚ ናይ እግሪ ጉዕዞ ምግባር ብኣጋ (ኣብ ዘይእዋኑ) ንዘጋጥም ሓደጋ ኣብ ምንካይ ከም መጀመሪ እኹል እዩ።

ኣነባብራ