ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ዓለም፡ ካብ 4 ንኣሽቱ ህጻናት እቶም 3 ብቐጻሊ ኣብ ገዛ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ወይ ኣብ ካልእ ቦታታት ብኣለይቲኦም ዓመጽ ዘጠቓልል ኣካላዊ መቕጻዕቲ የጋጥሞም። ህጻናት ኣደብ ዘይገዝእሉ ምኽንያት "ኣጋንንቲ" ስለዝቖጻጸርዎም’ዩ፡ ካብ ቁጽጽር "ድያብሎስ" ንኽወጹ ድማ እንኮ መንገዲ ማህረምቲ ጥራይ’ዩ ኢሎም ዝኣምኑ ገለ ማሕበረሰባት ኣለዉ። እዚ ጽሑፍ፡ ኣካላዊ መቕጻዕቲ ሕጋውን ውጽኢታዊ ድዩ ዝብል ሕቶ ይድህስስ።

ንህጻናት፡ ‘ኣጋንንቲ ዘውጽእ’ መቕጻዕቲ ብኸመይ ይጸልዎም?

ኣብ ክልል ኦሮምያ፡ ዞባ ምብራቕ ቦረና፡ ኣብ ወረዳ ምዕራብ ወላቡ ዝነብር፡ ሸኽ ዓብዱረዛቕ ሓጂ ከድር ምስ ሽዱሽተ ኣባላት ስድራኡ ብሓባር ሃገራዊ ፈተና 12 ክፍሊ ወሲዱ።

18 ቈልዑ ዘለዉዎን ምስ ሽዱሽተ ደቍ ማትሪክ ዝተፈተነን ኣቦ

ሕማም ልቢ ኣብ መላእ ዓለም እቲ ቀንዲ ጠንቂ ሞት ደቂ ኣንስትዮ እዩ።

ቀንዲ ጠንቂ ሞት ደቂ ኣንስትዮ እንታይ’ዩ?

ቀዳማይ ሚኒስተር ካናዳ ጃስቲን ትሩዶ ምስ በዓልቲ ቤቱ ተፋቲሑ

ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ኣብ ዘለዉ መዓልታት ኣብ ኣዝዩ ዝተፈላለየ ሰዓታት ናይ ምድቃስን ምትሳእን ዝተዛብዐ ልምዲ እንተሃልዩካ “ሶሻል ጀትላግ” ከም ዘለካ የመልክት።

ወትሩ ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ክንድቅስ ንግደደሉ ቀንዲ ምኽንያት 

ንነፍሰጾራት ኣዴታት ምኽሪ ምሃብ ብኸመይ ብተሃዋሲ መገዲ ክንቀርቦ ንኽእል?

ንሓንቲ ነፍሰጾር ክንብሎም ዘይግቡኡ ነገራት 

ጉዕዞ እግሪ ምግባር፣ ምጉያይን ብሽክለታ ምዝዋርን ትኹረት ክግበረሎም ዝግብኡ ኣገደስቲ ኣካላዊ ምንቅስቓሳት ከምዝኾኑ ንነዊሕ እዋን ሰብሞያ ክምዕዱ ምፅንሖም ይፍለጥ። ተመራመርቲ ዓባይ ብሪጣንያ ግን እዞም ኣማራፂታት ምምሕያሽ ክግበረሎም ይምዕዱ ኣለዉ።

ጸቕጢ ደም ከጕድሉ ዝኽእሉ ዓይነት ምንቅስቓስ ኣካላት 

ካብተን ብሉጻት መስሓቕ ስእልታት እንስሳ ዘቤት 2023 እተን 13 መሪጽና ኣቕሪብናልኩም ኣለና።

‘ፈጣሪ ካብ ፈተውተይ ሓልወኒ...' - መስሓቕ ስእልታት እንስሳ ዘቤት

ኣብ ውቅያኖስ ፓሲፊክ፡ ኣብ ልዕሊ መርከቡ ብዝወረደ ሓደጋ፡ ምስ ከልቡ ንኽልተ ኣዋርሕ ጠፊኡ ዝጸንሐ ኣውስትራልያዊ ኣብዚ ሰሙን ድሒኑ።

ክልተ ወርሒ ኣብ ባሕሪ ምስ ከልቡ ጠፊኡ ዝደሓነ ሰብኣይ

ክልተ ኣዝዮም ዝፋቐሩ መጻምዲ ቈልዓ ውልድ ከብሉ እንከልዉ፡ ዘመድ ኣዝማድ፡ ፈተወትን ጐረባብትን ብዕልልታን ደስታን ሓጐሶም ይገልጹ።

መጻምዲ ስለምንታይ ቈልዓ ድሕሪ ምውላድ ከም ቀደሞም ዘይኰኑ?

'ጂኦፊዚስት' ድሕሪ 10 ሚልዮን ዓመታት፡ ዓፋርን እዚ ኣልካላይን ቀላይን ሓድሽ ውቅያኖስ ክፈጥሩ ምዃኖም ይኣምኑ።

ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ጅቡትን ሓድሽ ባሕሪ ይፍጠር ኣሎ ድዩ?

ኣብ ዝርዝር ግብኣታት ዝተፈላለዩ መግብታት ወይ ኣብ ከም ልስሉስ መስተታት፣ ማስቲካን ዕሹጋት ርግኦ ዝበሉ ካብ ሽኮር ነፃ ዝኾኑ መግብታት ይርከብ። ኣስፓርተም ዝለዎም ፍሉጣት ልስሉስ መስተታት ከም ዳይት ኮክ፣ ኮክ ዜሮ፣ ፔፕሲ ማክስን 7 ኣፕ ፍሪን ዝርከብዎም ኮይኑ እቲ መመቐሪ ግን ኣብ ኣስታት 6000 ፍርያት መግቢ ይርከብ።

መንሽሮ የስዕብ'ዩ ዝበሃል ዘሎ ካብ ሽኮር 200 ዕጽፊ ዝምቅር ‘ኣስፓርተም’ 

ካቲጃ ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ናይ ሕክምና ጻኒሒታ፡ ቁጽሪ ኣንስቶም እንትወልዳ ኣብ ክፍሊ መዋልዳን ኣትዮም ዝከታተሉ ሰብኡት ከምዝወሰኸ እያ ተዓዚባ። 
“ሕማቕን ጽቡቕን ተጓንፎታት እየ ሓሊፈ። ገለ ሰብኡት ኣንስቶም ጓል እንተወሊደን ተመሊሶም ክርእይወየን ኣይደልዩን። ገለ ሓራሳት ድማ ጓል  ከምዝወለዳ ምስፈለጣ እንከይተፈለጠን ንብዓት ዘረብረብ ከብላ ርእየ’የ” ክትብል ኣብ ሃገራ ክሳዕ ክንደይ ጓል ምውላድ ባህላዊ ርድኢት ዝፈጠሮ ጸገም ከምዘስዕብ ኣካፊላትና። 

ደቂ ኣንስትዮ፡ ልዕሊ 10 ሽሕ ኣንስቲ ዘሕረሰት ህንዳዊት ነርስ 

 ነቶም ዝተረፉ ኣዕዋፍ ንምድሓን ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ግን ሓድሽ ኣይኮነን። 
ኣብ 1960ታት፡ተጣበቕቲ ስነ ኣከባቢ፡  ንገለ ኣሽቱ  ደሴታት ካብ ኣናጹ ናጻ ክገብርወን ክኢሎም። 
ምምካት በላዕቲ እንስሳታት ግን ክሳብ ከባቢ 2010 ማሕበራዊ ተርእዮ ኣይነበረን።

ካብ ኣናጹ ናጻ ክትከውን ወፍሪ ዝኣወጀት ሃገር

ኣብ ክልል ኣምሓራ ከተማ ዳንግላ ተወሊዳ ዝዓበየት ምንተኣምር በለጠ፡ ካብ ዩኒቨርስቲ ባህርዳር ብዲግሪ ተመሪቓ'ኳ ስራሕ እንተኣለሸት ብዝተምሃረትሉ ስራሕ ክትረክብ ኣይከኣለትን። ግን ድማ ንገዛእ ርእሳ ክተመሓድር ስለዘለዋ ኣብ ጎደናታት ኣዲስ ኣበባ ጫማ ወልዊላ ክትናበር ከምዝተገደደት ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበረቶ ጻኒሒት ገሊጻ።

ክሳብ ሎሚ ኣብ ዩኒቨርሲቲ እንከለኹ ዝገዛእኹዎም ክዳዉንቲ'የ ዝኽደን

መግለፂ ፅባቐ ጓልኣንስተይቲ ጥንካረን ኣመለኻኽታን ክኸውን ኣለዎ ዝብል ቅዋም ዘለዋ፡ ሞዴልን በዓልቲ ሞያ ፋይናንስን ሩታ የማነ፡ ንዓለማዊ ውድድር ፅባቐ ‘ቶፕ ሞዴል ኢንተርናሽናል 2024' ሕፁያት ኰይኖም ካብ መንጐ ዝቐረቡ ሞዴላት ዓለም፡ ብከቢድ ንሕንሕ ናብ ውድድር ‘ሰሚ ፋይናል ቶፕ 5’ ዝሓለፈትን ብደቂ ኣንስትዮ ኣውሮጳ ቀዳማይ ደረጃ ሒዛ ነቲ ዙር ዝዛመትን መንእሰይ እያ። ተገዲሰ ኣብ ዝሓዝክዎም ነገራት ኩሎም ዕውትቲ ክኸውን እየ ዝደልይ ዝብል ፅኑዕ ቅዋም ዘለዋ ሞዴል ሩታ የማነ ወልደማርያም፡ ንመፃኢ፡ “ንትግራይ ብዘለዋ ሞያ ፋይናንስ ኰነ ብኢንዳስትሪ ሞዴሊንግ፡ ኰታስ ዓቕማ ብዝኸኣሎ” ክትሕግዝ ትብህግ።

“መግለፂ ፅባቐ ጓልኣንስተይቲ ጥንካረን ኣመለኻኽታን ክኸውን ኣለዎ”፡ ትግራወይቲ ሞዴል ሩታ የማነ 

ብቐጻሊ ንሓጺር እዋን እንድቅሰሉ ግዜ እንተረኺብና፡ ሓንጎልና ንነዊሕ ዓቢ ንኽኸውን ከም ዝሕግዝ ተመራመርቲ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ ለንደን ይገልጹ።

ሓንጎልና ብሓጺር ድቃስ ቀትሪ ከም ዝጽሎ ትፈልጡ ዶ?

ዶክተር ኢለኒ ገብረመድህን ኣብዚ እዋን ብፕሮግራም ልምዓት ሕቡራት መንግስታት (UNDP) ኣብ ዝተመስረተ ንውልቃውን መንግስታውን ሴክተራት ብምውሃድ ንመናእሰይ ፈጠርቲ ስራሕ ዝድግፍ "ቲምቡክቱ" ዝተብሃለ ፕሮግራም ብሓላፍነት ካብ ኒውዮርክ ትመርሖ። 

ዶክተር ኢለኒ ገብረመድህን ሽልማት 'ግሎባል ኢኮኖሚ' ተዓዊታ

ነቲ ጉዳይ ንምምርማር ካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ገንዘብ 2 ሚልዮን ፓውንድ ዘውጽአ ወላዲኣ ጆን ዋርድ፡ በዓልቲ ቤቱ ጃን ምስ ዓረፈት፡ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን'ዩ ሞይቱ።

ቀታሊ ጓሉ ንምህዳን ንዓሰርተታት ዓመታት ዝደኸመ ኣቦ ዓሪፉ

ብጠበንጃ ዝፍጸም ዓመጽን ተኹሲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሒደት መዓልታት ኣርእስታት ዜና ኣብ ዝዀነሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብ ከምዚ ዝበለ ፍጻመ ግዳይ ከይዀኑ ዝሰግኡ ሚልዮናት ኣመሪካውያን ህይወቶም ይቕየር ኣሎ።

መጥቃዕቲ ተኹሲ ንመዓልታዊ ህይወት ኣሜሪካውያን ብኸመይ ይጸሉ ኣሎ?

ብዙሓት እቶም ኣመንቲ ካቶሊክ ኮሎምብያ፡ ምድሓን እቶም ህጻናት "ተኣምር" ክብሉ እንከለዉ፡ እቲ ክኢላ ወደ’ባት ሚስተር ሩፊኖ ድማ፡ እቲ ሓቀኛ ዛንታ "ምስ ተፈጥሮ ዘለዎም መንፈሳዊ ምትእስሳር" ከምዝዀነ ገሊጹ።

ኣርባዕተ ህጻናት ኣብ ጫካ ኮሎምብያ ን40 መዓልታት ብህይወት ዝጸንሕሉ 'ተኣምር'

ብተግባሩ ሕጉስ ከምዝኾነ ዝገልጽ ኣቶ ኣማረ “ኣነ ኣመና ሕጉስ’የ። ፍሉይ ስምዒት’ዩ ዝስመዓኒ ምኽንያቱ ንብረቱ ረሲዑ ንዝኸደ ሰብ መሊሰ ከረክቦ እንከለኹ ባህታ’ዩ ዝስመዓኒ” ክብል ምስ ኣተዓባብይኡ ተጎዛጕዙ ዝመጽአ ባህሪኡ ፍልፍል ሓጎሱ ከምዝኾነ ኣብሪሁ። 

ዝረኸቦ 436 ሽሕ ዶላር ንዋናኡ ብምምላሱ ኣዝማዱ ዘጉሃየ  ሰራሕተኛ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ

ኣብ ዝኽሪ፡ መንነት፡ ስምዒት፡ ኣስተብህሎ፡ ባህርያትን ርእሰ-ርድኢትን ዝኣመሰሉ ዘጋጥሙ ንነፍሲ ወከፍ መዳይ ስርሓት ኣእምሮ ክዘርጉ ዝኽእሉ ጸገማት ብሓፈሻ ጸገማት ምፍልላይ (ዲሶሽየቲቭ ዲስኦርደር) ከም ዝበሃሉ መርበብ ውድብ ጥዕና ዓለም የመልክት። 
እዞም ጸገማት ኣብ ሰለስተ ይኽፈሉ - ዲሶሽየቲቭ ኣይደንቲቲ ዲስኦርደር፡ ዲሶሽየቲቭ ኣምነዥያን ዲፐርሶናላይዜሽን/ዲርያላይዜሽን ዲስኦርደር።

ገበን ዝፈጸሙ ሰባት ዘይሕተትሉ ዓይነት ጸገም ጥዕና እንታይ’ዩ? 

ዒራቓዊት ኣደ ሻይማ ኣልሃሺሚ፡ እቲ ሕብረተሰብ ኣብ ልዕሊ ክልተ ኦቲስቲክ ደቃ ዘለዋ ኣረኣእያ ኣጽሊእዋ ነይሩ።

ኣነባብራ