ကိုဗစ် ကူးစက်မှု သြဂုတ်လထဲ ထက်ဝက်ကျအောင်လုပ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ပြော

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မြန်မာကို လေယာဉ်ကအစ စစ်သုံးပစ္စည်းတွေ ပေးမယ်လို့ ရုရှားလက်နက်ကုမ္ပဏီ အကြီးအကဲကပြော

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   မြန်မာကို လေယာဥ် အပါအဝင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းတွေ ရုရှားက ပေးဖို့ရာ လုပ်ဆောင် နေတယ်လို့ မော်စကိုက လာတဲ့ သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။

   “စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းတွေ ပေးဖို့ နီးနီးကပ်ကပ် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုမျိုးတွေ ရှိနေပါတယ်။ လေယာဥ်လည်း ပါဝင်ပါတယ်” ဆိုပြီး ရိုဆိုဘိုရိုနက်စပေါ့ Rosoboronexportလက်နက်ပွဲစား ကုမ္ပဏီရဲ့ အကြီးအကဲ အလက်ဇန်ဒါ မီခေးဗ်က ပြောကြောင်း ကြားသိရပါတယ်။

   အဲဒီ ကုမ္ပဏီဟာ ရုရှား အစိုးရအောက်မှာ ရှိပြီး ပြည်ပကို ရုရှားရဲ့ စစ်လက်နက်တွေနဲ့ စစ်သုံးပစ္စည်းတွေ တင်ပို့မှုအားလုံးကို တာဝန်ယူဖို့ရာ သမ္မတပူတင်က အမိန့်စာ ထုတ်ထားပါတယ်။

   အခုသီတင်းပတ်ထဲမှာပဲ ရုရှားမှာ နှစ်စဥ်လုပ်လေ့ရှိတဲ့ နိုင်ငံတကာ MAKS လေယာဥ်ပြပွဲ ရှိနေခဲ့တာမှာ ရုရှားကထုတ်တဲ့ နောက်ဆုံးပေါ် တိုက်လေယာဥ်ကအစ ထုတ်ပြခဲ့ပြီး သမ္မတပူတင်လည်း လာပြီးကြည့်ပါတယ်။

   အဲဒီ ပြပွဲမှာ လက်နက်တင်ပို့ရေး တာဝန်ခံ အလက်ဇန်ဒါ မီခေးဗ်က မြန်မာကို လေယာဥ်တွေ အပါအဝင် စစ်သုံးပစ္စည်းတွေ ပေးမယ်လို့ ပြောကြောင်း မော်စကို အခြေစိုက် အစိုးရနဲ့ မသက်ဆိုင်တဲ့ သတင်းဌာန အင်တာဖက်စ်က ရေးပါတယ်။

   ဒါဟာ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံက နောက်ဆုံးချမှတ်ထားတဲ့ မြန်မာ့ အရေး ဆုံးဖြတ်ချက်တွေထဲ ပါဝင်တဲ့ မြန်မာပြည်ထဲ လက်နက်စီးဝင်မှု တားဆီးရေး ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆန့်ကျင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

   အဲဒီ ရုရှားကုမ္ပဏီ ရိုဆိုဘိုရိုနက်စပေါ့ကို အီရန်ကို လက်နက်ရောင်းလို့ ဆိုပြီး အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်မှုတွေ ပြုလုပ်ဖူးပါတယ်။

   အခု မြန်မာပြည်ကို စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းတွေ ပေးမယ်လို့ ရိုဆိုဘိုရိုနက်စပေါ့ရဲ့ အကြီးအကဲက ပြောလာတာ ဖြစ်ပြီး၊ လေယာဥ်ပါဝင်တယ်လို့ ပြောတာကလွဲပြီး ဘာအမျိုးစားလဲ၊ ဘယ်နှစ်စင်းလဲ၊ တခြား ဘာလက်နက်တွေ စစ်သုံးပစ္စည်းတွေ ပါသေးလဲ ဆိုတဲ့ အသေးစိတ် အချက်တွေကိုတော့ မသိရသေးပါဘူး။

   လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ မော်စကို ကွန်ဖရင့်စ်ကို အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် ပြီးခဲ့တဲ့ လတုန်းက သွားခဲ့တုန်းကတော့ ရုရှား ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဆာဂေးရွိုင်ဂူးက မြန်မာနဲ့ကြား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေး ဆက်လက်တိုးမြှင့်သွားမယ် ဆိုပြီး ပြောထားပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

2. ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁နမ္မတူဘော်တွင်းကနေ ဩစတြေးလျ ကုမ္ပဏီ ထွက်တော့မယ်, မြန်မာထဲကနေ လက်ကြီးကုမ္ပဏီတစ်ခု ထပ်ပြီး ထွက်ခွာ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Myanmar Metals

   ရှမ်းပြည်နယ် နမ္မတူဘော်တွင်းရဲ့ ရှယ်ယာ အများစု ၅၁% ကို ပိုင်တဲ့ ဩစတြေးလျ အခြေစိုက် မြန်မာမက်တယ် Myanmar Metalsကုမ္ပဏီဟာ သူတို့ပိုင်ရှယ်ယာတွေ ရောင်းဖို့ စီစဥ်ထားတယ်လို့ ဇူလိုင် ၂၁ ရက် နေ့စွဲနဲ့ ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   မြန်မာပြည်မှာ စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ယိုယွင်းလာတဲ့ အခြေအနေတွေ၊ မတည်ငြိမ်မှုတွေကြောင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာ သန်း ၃၀၀ တန် ဘော်တွင်း ပရောဂျက်ကို ဆက်လုပ်ဖို့ရာ အခက် တွေ့လာရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   “ပရောဂျက်အတွက် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လက်ငင်း အခြေအနေတွေမှာ ရလာဖို့ ဆိုရင် အင်မတန် ခက်ခဲမှာ ဖြစ်ပြီး၊ လက်တွေ့အရ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ဘုဒ်အဖွဲ့က သုံးသပ်ထားတယ်” ဆိုပြီး ထုတ်ပြန်ချက်ထဲ ရေးထားပါတယ်။

   ရှယ်ယာရှင်တွေ အတွက် အကောင်းဆုံးကတော့ ဘော်တွင်း ပရောဂျက်ထဲ ပိုင်ဆိုင်တဲ့ ရှယ်ယာတွေကို ရောင်းတာဖြစ်စေ၊ မြန်မာမက်တယ် ကုမ္ပဏီတစ်ခုလုံးကို ရောက်တာဖြစ်စေ ပြုလုပ်ဖို့လိုတယ် ဆိုပြီး ဘုဒ်အဖွဲ့က ဆုံးဖြတ်ထားတယ်လို့လည်း ထုတ်ပြန်ချက်ထဲ တွေ့ရပါတယ်။

   ဘော်တွင်း ပရောဂျက်မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ အရင် ပြောဆိုထားသူတွေ အားလုံး ဖေဖေါ်ဝါရီ ၁ ရက်၊ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်းငွေထုတ်မပေးတော့ဖို့ စိတ်ပြောင်းသွားကြတယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

   ဒါ့ကြောင့် ပရောဂျက်ထဲ ဆက်ပါနေဦးမယ်ဆိုရင် မြန်မာမက်တယ် အနေနဲ့ လက်ရှိ မတည်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁ သန်းခွဲနီးပါးဟာ တစ်နှစ်အတွင်း ကုန်သွားနိုင်ဖွယ် ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   ဘော်တွင်း ပရောဂျက်ဟာ ငွေသတ္တုတင်မက၊ ခဲနဲ့ သွပ်တို့ပါ ထုတ်မယ့် လုပ်ငန်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ပရောဂျက်ရဲ့ ရှယ်ရာအများစု ၅၁%ကို ဩစတြေးလျ ကုမ္ပဏီ မြန်မာမက်တယ်က ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ ဝယ်ယူခဲ့ပြီး၊ ကျန် ရှယ်ယာတွေကတော့ ပြည်တွင်း ကုမ္ပဏီတွေ ဖြစ်တဲ့ ဝင်းမြင့်မို ကုမ္ပဏီ လိမိတက် WMM နဲ့ အီးအေပီ ဂလိုဘယ် EAP တို့ တဝက်စီပိုင်တာ ဖြစ်တယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

   မြန်မာမက်တယ်က နမ္မတူဘော်တွင်း ပရောဂျက် ရှယ်ယာ အများစုကို ရောင်းချဖို့ ဝယ်လက်တွေကို ရှာတဲ့အခါ၊ တရုတ်အခြေစိုက် ယင်တိုင် ဂိုးလ်ဒ် ကော်ပိုရေးရှင်း Yintai Gold Co ဆိုတဲ့ သတ္တုတွင်း ကုမ္ပဏီက စိတ်ဝင်စားပြီး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၆၆ သန်းခွဲ ပေးမယ် ဆိုတဲ့ ကမ်းလှမ်းမှု ပြုလုပ်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Australian Mining

3. ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မြန်မာအတွက် ဂျပန်က အောက်ဆီဂျင် အစားထိုးစက် ၇၀၀ လှူမယ်

   ကိုဗစ်လူနာတွေအတွက် အောက်ဆီဂျင်ပြတ်လပ်မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အောက်ဆီဂျင် အစားထိုးစက်တွေ လှူဒါန်းဖို့ ဂျပန်နိုင်ငံက စီစဉ်နေပါတယ်။

   ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန်လက စလို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကူးစက်မြန် ဒယ်လ်တာ ပိုးကြောင့် ရောဂါကူးစက်မှုတွေ အလျင်အမြန် ပျံ့နှံ့လာနေပြီး နေ့စဉ်သေဆုံးမှုနှုန်းကလည်း စံချိန်တင် တိုးလာနေတာပါ။

   ဖေဖော်ဝါရီလက စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့အပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံရေး အကြပ်အတည်းကြီးနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရချိန်မှာပဲ ကိုဗစ်လူနာတွေအတွက် အောက်ဆီဂျင် ပြတ်လပ်မှု ပြဿနာက ကြီးထွားလာခဲ့တာပါ။

   ဒီ့အတွက် ကိုဗစ်လူနာတွေကို ဆေးကုသပေးနေတဲ့ နေရာတွေကို အောက်ဆီဂျင် သန့်စင်စက် အလုံး ၇၀၀ လောက် ပို့ပေးဖို့ ဂျပန်အစိုးရက ဒီကနေ့မှာပဲ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။

   ဂျပန်အစိုးရက ကုလသမဂ္ဂ အေဂျင်စီတစ်ခုကနေတဆင့် အဲဒီ အောက်ဆီဂျင်စက်တွေ ဝယ်ဖို့ ဒေါ်လာ ၉ သိန်း ထောက်ပံ့မှာ ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို မြန်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံး ပို့ပေးမယ်လို့ သိရပါတယ်။

   ဒါ့အပြင် ဂျပန်အစိုးရက အရေးပေါ် လူနာတင်ကား ၁၄ စင်းကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံကို လှူဒါန်းဖို့ စီစဉ်နေပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

4. ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ခုံရုံးက သေဒဏ်ချတာ ၆၅ ယောက် ရှိပြီ

   ဖေဖေါ်ဝါရီ ၁ ရက်၊ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်း စစ်ခုံရုံးတွေကနေ သေဒဏ် အမိန့် ချမှတ်ထားသူ ၆၅ ယောက် ရှိတယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ စောင့်ကြည့် လေ့လာရေး အဖွဲ့ ဖြစ်တဲ့ HRW က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   အဲဒီ ၆၅ ယောက်အနက် စစ်ကောင်စီလက်ထဲ ဖမ်းခံထားရသူ ၂၆ ယောက်ရှိတယ်လို့ စစ်တပ် ချုပ်ကိုင်မှုအောက် ရောက်နေတဲ့ အစိုးရသတင်းဌာနတွေ၊ နိုင်ငံရေး အကျဥ်းသားများ ကူညီ စောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့ AAPP တို့လို ပြည်တွင်း စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့တွေက ဆိုပါတယ်။

   ဒါ့ကြောင့် ၃၉ ယောက်ဟာ မျက်ကွယ်သေဒဏ် ချမှတ်ခံထားရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

   ပြီးခဲ့တဲ့ မတ်လတုန်းကတည်းက စစ်အုပ်ချုပ်ရေး မာရှယ်လော ကြေညာခံထားရတဲ့ ရန်ကုန်က မြို့နယ်တွေမှာ စစ်ခုံရုံးတွေ ဖွဲ့ပြီး သေဒဏ်အမိန့်ချတာတွေ ပြုလုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

   (မာရှယ်လော ကြေညာခံရတဲ့ နယ်မြေတွေမှာ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ တရားစီရင်ရေး အာဏာတွေကို အဲဒီ ဒေသမှာ ရှိတဲ့ စစ်တိုင်းမှူးက ချုပ်ကိုင်လိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒ့ါကြောင့် အခု သေဒဏ်အမိန့်တွေဟာ ရန်ကုန်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ညွန့်ဝင်းဆွေရဲ့ အမိန့်အောက်မှာ ရှိတဲ့ စစ်ခုံရုံးတွေကနေ ချမှတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။)

   စစ်ခုံရုံး ကြားနာစီရင်မှုတွေဟာ စွပ်စွဲခံရသူတွေအတွက် ဥပဒေကြောင်းအရ ခုခံချေပပိုင်ခွင့်၊ အယူခံတက်ပိုင်ခွင့် စတဲ့ အခြေခံ အခွင့်အရေးတွေ ကန့်သတ်ခံရပြီး၊ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်း၊ သတင်းမီဒီယာနဲ့ အများပြည်သူအနေနဲ့ စောင့်ကြည့်ခွင့် မရှိတော့ဘူးလို့ ဥပဒေ ပညာရှင်တွေက ပြောကြပါတယ်။

   ဒါ့ကြောင့် တရားစီရင်ရေးမှာ အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ မျှတတဲ့ ကြားနာစီရင်မှု ရရှိပိုင်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ခံရတဲ့ စစ်ခုံရုံးတွေရဲ့ သေဒဏ် အမိန့်တွေဟာ အင်မတန်ကို တုန်လှုပ်ဖွယ်ရာ ကောင်းပြီး၊ တရားမျှတမှု ကင်းမဲ့တယ်လို့ HRW အဖွဲ့ရဲ့ အာရှဒေသဆိုင်ရာ သုတေသီ တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ ရှေးနာ ဘာ့ကနာ Shayna Bauchner က ဆိုပါတယ်။

   သေဒဏ်ချမှတ်မှု အားလုံးကို အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် ဖြစ်တဲ့ စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဌက အတည်ပြုဖို့ လိုတယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။ သေဒဏ်အမိန့်ချပြီး ၁၅ ရက် အတွင်း အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင်ထံ အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ပေးဖို့ လျှောက်ထားနိုင်တယ်လို့ ဆိုပေမယ့် ရှေ့နေတွေကနေ တဆင့် လျှောက်ထားခွင့် ရတာမဟုတ်ပဲ၊ အကျဥ်းထောင် အရာရှိတွေကနေ တဆင့် လျှောက်ရတာဖြစ်တယ်လို့ စောင့်ကြည့် လေ့လာသူတချို့က ပြောပါတယ်။

   စစ်ကောင်စီလက်ထဲ လက်ရှိ ဖမ်းခံထားရတဲ့သူတွေထဲက ဘယ်နှစ်ဦး စစ်ခေါင်းဆောင်ထံ အယူခံတင်ခဲ့လဲ၊ ဘယ်လိုရလဒ်မျိုးတွေရှိလဲ ဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေကိုတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

5. ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ချင်းပြည်နယ်နဲ့ မကွေးတိုင်း ထိစပ်နေတဲ့ ရွှေတွင်းတူးရွာအနီး တိုက်ပွဲဖြစ်နေ

   စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်(မင်းတပ်) တို့ ဒီကနေ့ဇူလိုင် ၂၁ရက် မနက်ပိုင်းကစပြီး ချင်းပြည်နယ် ၊မင်းတပ်မြို့ နဲ့ မကွေးတိုင်း ထိစပ်နေတဲ့ဒေသအနီး ရွှေတွင်းတူးရွာနား မှာ ထိတွေ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လက်ရှိအချိန်ထိတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ မင်းတပ်ပြည်သူ့ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်(မင်းတပ်) တို့အကြား အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေးဆွေးနွေးမှုဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းက ပျက်ပြယ်ပြီး နှစ်ဖက်ကြားတင်းမာမှုှုတွေရှိနေတယ်လို့ အဲဒီထုတ်ပြန်ချက်မှာပါရှိပါတယ်။

   စစ်ကောင်စီတပ်တွေဘက်က UNHCR ရဲ့လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီတွေအတွက် မင်းတပ်မြို့တွင်းရှိစစ်ရှောင်စခန်းတွေမှာ ခွင့်ပြုခဲ့ပြီးပေမယ့် ရွာဘက်တွေမှာ ထိုးစစ်ဆင်လာတယ်လို့ လည်းဆိုပါတယ်။

   ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က တစ်စုံတစ်ရာထုတ်ပြန် တာမရှိသေးသလို၊ ဘီဘီစီအနေနဲ့ သီခြားအတည်ပြုနိုင်ဖို့ကြိုးစားနေပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, မင်းတပ်မြို့နယ်ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့

6. ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မိုးကုတ်မြို့က တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဦးစိုးဌေး ရဲ့ သမီးကြီးဖြစ်သူ အချုပ်ထောင်မှာ ကိုဗစ်ကူးစက်ခံထားရတယ်လို့ဖခင်ပြော

   မိုးကုတ်မြို့က တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဦးစိုးဌေး ကို မတွေ့လို့ ဖမ်းဆီးခံထားရတဲ့ ဇနီးဖြစ်သူနဲ့ သမီးဖြစ်သူ နှစ်ယောက်မှာ သမီးကြီးဖြစ်သူ မသိမ့်စန္ဒီစိုး ဟာ ကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်ခံထားရတယ်လို့ ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးစိုးဌေးကပြောပါတယ်။

   လက်ရှိမှာ မသိမ့်စန္ဒီစိုးဟာ မိုးကုတ်အချုပ်ထောင်မှာ ထောင်ဒဏ် ၃နှစ်ချမှတ်ခံထားရပြီး ဆေးဝါးကုသမှုမရသေးဘူးလို့ဦးစိုးဌေးကပြောပါတယ်။

   " မနေ့က ထောင်ထဲက ရဲတစ်ယောက်ကဆက်သွယ်လာတယ် ။ သမီးကြီး ကိုဗစ်ဖြစ်နေတယ်ဘာဆေးသောက်ရမလဲ အထဲမှာဆေးမရှိဘူး။ ကိုဗစ်ဖြစ်ရင်ဘာဆေးတိုက်ရမလဲဆိုပြီးဆက်သွယ်လာမှသိရတာပါ ။ မိုးကုတ်အချုပ်ထောင်ကတော့ ကျွန်တော်တို့ကအရင်ကတည်းကသိတယ် ဘာဆေးဝါးမှမရှိဘူး ။ ကျွန်တော်တို့လည်းမိသားစုဆီဆက်သွယ်ပြီးဆေးလာတောင်းမှ ကိုဗစ်ဖြစ်နေတာသိတာပါ " လို့ ဆိုပါတယ်။

   မသိမ့်စန္ဒီစိုးဟာ သွေးလေးဘက်နာရောဂါအခံရှိတဲ့သူဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့်ကျန်းမာရေးအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်နေတယ်လို့ဖခင်ဖြစ်သူကပြောပါတယ်။

   မိုးကုတ်မြို့ကတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဦးစိုးဌေးကို ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန်လ အစောပိုင်းကတည်းက ပုဒ်မ ၅ဝ၅ -က နဲ့ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပြီးနေအိမ်ကိုဝင်ရောက်ရှာဖွေရာမှ မတွေ့တာကြောင့် ဇနီးနဲ့သမီးနှစ်ယောက်ကိုဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့တာပါ။

   အဲဒီထဲကအသက် ၅နှစ်အရွယ်သမီးဖြစ်သူ မစုထက်ဝိုင်းကိုတော့ မိုးကုတ်မြို့နယ်ရဲစခန်းမှာနှစ်ပတ်ခန့်ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ပြီးပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။

   နောက်ထပ်သမီးအကြီးဖြစ်သူ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသူ မသိမ့်စန္ဒီစိုးနဲ့ဇနီးဖြစ်သူကိုတော့ ပြီးခဲ့တဲ့ဇူလိုင် ၁၃ ရက်နေ့မှာ မိုးကုတ်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ထောင်ချခံရတဲ့ကိစ္စကို ဇနီးဖြစ်သူက မြို့ခံတွေကိုအော်ဟစ်ပြောဆိုခဲ့တာကြောင့် မိသားစုက သိခဲ့ရတာဖြစ်ပြီး အခုချိန်ထိ ဘာပြစ်မူနဲ့ထောင်ဒဏ်ချမှတ်တယ်ဆိုတာမသိရသေးသလို မိသားစုနဲ့လည်း ဆက်သွယ်ခွင့်မရဘူးလို့ ဦးစိုးဌေးကပြောပါတယ်။

   ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မိုးကုတ်တရားရုံးကို ဘီဘီစီက ဆက်သွယ်မေးမြန်းဖို့ကြိုးစားပေမယ့် မရခဲ့သလို၊ စစ်ကောင်စီဘက်ကလည်း ထောင်သုံးနှစ်ချတယ်ဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီးထုတ်ပြန်တာမရှိသေးပါဘူး။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, ဦးစိုးဌေး

7. ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁သံလွင်သွေးချင်းသတင်းဌာနက သတင်းသမားအမျိုးသမီး ၃ဦးကို နေအိမ်မှာလာရောက်ဖမ်းဆီးသွား

   ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးအခြေစိုက် သံလွင်သွေးချင်းသတင်းဌာနက သတင်းသမား အမျိုးသမီး ၃ဦးကို သူတို့နေထိုင်ရာ တောင်ကြီးမြို့၊ ကံကြီးရပ်ကွက်ရှိ သူတို့နေထိုင်ရာအိမ်မှာ မနေ့က ဇူလိုင် ၂၀ ရက်နေ့ ညပိုင်းက ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့က လာရောက်ဖမ်းဆီးသွားတယ်လို့ တောင်ကြီးဒေသခံတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

   ဖမ်းခံရသူ ၃ဦးမှာ အယ်ဒီတာချုပ်ဖြစ်သူ မမြဝန်းရံနဲ့ သူ့ရဲ့သမီးဖြစ်သူ နန်းခင်ဘုန်းသွယ်နဲ့ မဆုမြတ်နိုးတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ‘ ‘ မနေ့ညပိုင်းက သူတို့အိမ်မှာပဲ လာဖမ်းသွားတာလို့သိရတယ်။

   ဘာကြောင့်ဖမ်းလဲတော့မသိရဘူး။ သမီး ၂ယောက်ကလည်း သံလွင်သွေးချင်းမှာပဲ သတင်းထောက်လုပ်ပြီး သတင်းဌာနကို လုပ်နေတဲ့သဘောပေါ့။ တခြား ကမ္ဘောဇတိုင်းက သတင်းသမား ၄ယောက်အဖမ်းခံ ထားရတာလည်းရှိတယ်။ အဲဒီမှာလည်း အမျိုး သမီး ၂ဦးပါတယ်။ မြို့ပေါ်မှာလည်း အခုနောက်ပိုင်း သူတို့ဖမ်းချင်တဲ့သူဆို ဓာတ်ပုံတွေနဲ့ နေရပ်အတိအကျ လာဖမ်းသွားတာတွေများလာတယ်။ ဘာကြောင့် ဘယ်လိုဖမ်းတယ်ဆိုတာကိုတော့ မသိကြရဘူး။’’ လို့ ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

   စစ်တပ်ကအာဏာရယူပြီးနောက်ပိုင်း သတင်းမီဒီယာအချို့ကို လိုင်စင်ရုပ်သိမ်းတာ၊ သတင်းသမားတွေကို ဖမ်းဆီးတရားစွဲဆိုတာတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, သံလွင်သွေးချင်း

8. ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မြောက်ဦးမှာ သုံးရက်အတွင်းအောက်စီဂျင်ထုတ်လုပ်နိုင်တော့မယ်

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Than Tun

   ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ဦးမြို့မှာ လာမယ့်သုံးရက်အတွင်း အောက်စီဂျင်တွေထုတ်လုပ်ပေးနိုင်တော့မယ်လို့ နန်းရိပ်ကရုဏာ အောက်စီဂျင်အခမဲ့ကူညီရေးအဖွဲ့က ဦးသန်းထွန်းက ပြောပါတယ်။

   လက်ရှိမှာရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကိုဗစ်တတိယလှိုင်းပြင်းထန်လာနေတဲ့အတွက် အောက်စီဂျင်လိုအပ်ချက် များပြားနေပြီး မြို့နယ်တိုင်းမှာ အောက်စီဂျင်ပြတ်လပ်တဲ့အခက်အခဲတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေကြရတာဖြစ်ပါတယ်။

   မြောက်ဦးဆေးရုံအတွက် လိုအပ်တဲ့အောက်စီဂျင်တွေကို ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်ဖို့အတွက် အောက်စီဂျင်စက်ရုံ ကို အခုလအတွင်းအလှူရှင်တွေစုပေါင်းပြီးတော့ ကိုယ်ထူကိုယ်ထတည်ဆောက်ခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ အဲ့ဒီအောက်စီဂျင်စက်ရုံကိုတည်ဆောက်ပြီးစီးနေပြီဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီကနေ့မနက်ပိုင်းကစတင်ပြီးတော့ စက်ကိုစမ်းသပ်မောင်းနှင်နေပြီဖြစ်ကာ နောက်သုံးရက်အတွင်းမှာ စတင်ထုတ်လုပ်တော့မှာဖြစ် တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

   “စက်ရုံကပြီးပြီ။ အခုတရုတ်နိုင်ငံသားပညာရှင်တွေရောက်ရှိလာပြီးတော့ စက်ကိုအစမ်းမောင်းနေပါတယ်။ နောက်သုံးရက်လောက်ဆိုရင် ထုတ်နိုင်တော့မှာဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နေ့ကို ၄၀ လီတာအိုး ၄၀ ထုတ်လုပ်ပေး နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။”လို့ နန်းရိပ်ကရုဏာ အောက်စီဂျင်အခမဲ့ကူညီရေးအဖွဲ့က ဦးသန်းထွန်းက ပြောပါတယ်။

   မြောက်ဦးဆေးရုံအတွက် လက်ရှိမှာ အိုးကြီး တစ်ဆယ်ကျော်အသုံးပြုနေရပြီး လိုအပ်တဲ့အောက်စီဂျင် တွေကို မင်းဘူးနဲ့ ပြည်မဘက်က မှာယူအသုံးပြုနေခဲ့ရပြီး လတ်တလောမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးကိုဗစ်ဖြစ်ပွား နေတဲ့အတွက် အောက်စီဂျင်ဝယ်ယူသုံးစွဲရတာ အခက်အခဲရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   ယခင်က အောက်စီဂျင်ဗူးတွေကို မင်းဘူးမြို့နယ်ဘက်ကနေ အလွယ်တကူပြန်ဖြည့်လို့ရနေပေမယ့် အခုလ အတွင်းအခက်အခဲတွေရှိလာတာကြောင့် အသစ်ပြန်ဖြည့်လို့မရနိုင်တော့တဲ့အတွက် လက်ရှိမှာ ဆေးရုံ အတွက်အောက်စီဂျင်လိုအပ်ချက်တွေကိုလည်း လျှော့ပြီးသုံးစွဲနေရကြောင်းနဲ့ စက်ရုံကထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ အထိ စောင့်ဆိုင်းနေရမှာဖြစ်တယ်လို့ ဦးသန်းထွန်းက ပြောပါတယ်။

   လက်ရှိထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ပမာဏနဲ့လုံလောက်မှုမရှိတာကြောင့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေနဲ့ လူနာရှင်တွေ အကြား ပြဿနာဖြစ်ပွားမှုတွေလည်းရှိနေသလို စစ်တွေဆေးရုံကြီးမှာတောင် အောင်စီဂျင်ပြတ်လပ်နေတဲ့ အတွက် လူထုကြားထဲ စိုးရိမ်မှုတွေလည်း မြင့်တက်နေကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကူးစက်မှုမြင့်မားလာနေတဲ့အချိန် ပိုးကူးစက်ခံရသူတွေမှာ အောက်စီဂျင်ကျဆင်းမှုတွေကြောင့် ဆေးရုံးတိုင်းမှာအောက်စီဂျင်လိုအပ်နေတဲ့အတွက် မြို့နယ်တိုင်း မှာ ကိုယ်ထူကိုယ်ထ အောက်စီဂျင်စက်ရုံတွေတည်ဆောက်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်နေကြတာတွေ လည်းရှိနေပါတယ်။ Photo-Than Tun

9. ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ငါန်းဇွန် NLD အမတ်ကို ရှာမတွေ့လို့မိသားစုဝင် ၃ဦးကို ဖမ်းဆီး၊ ဘယ်မှာထိန်းသိမ်းထားလည်းစုံစမ်းမရသေး

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

   မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး မြင်းခြံခရိုင် ငါန်းဇွန် မြို့နယ်က NLDတိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးကျော်စိုးနိုင် ကို ဖမ်းမမိတဲ့အတွက် မနေ့က ဇူလိုင် ၂၀ ရက်နေ့က ဇနီးဖြစ်သူနဲ့ သားသမီး ၂ဦးကို စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင် အချို့က လာရောက်ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားတယ်လို့ မိသားစုနဲ့နီးစပ်သူတစ်ဦးက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

   မိသားစုဝင် ၃ဦးဟာ နေအိမ်ကနေရှောင်တိမ်းပြီး မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်း ရှောင်တိမ်းနေရာဘုန်းကြီးကျောင်း မှာ အဖမ်းခံခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။ အဖမ်းခံရသူတွေထဲ သမီးဖြစ်သူမှာ ၈တန်းကျောင်းသူနဲ့ သား ဖြစ်သူမှာ ဒုတိယနှစ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။

   ‘‘ ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်တပ်ကလာဝိုင်းပြီး ဖမ်းသွားတာ။ သူတို့နဲ့အတူ စိုက်/ဘဏ်က CDMလုပ်နေတဲ့ မိန်းကလေး တစ်ယောက်လည်း ပါသွားတယ်။ မိန်းကလေးတွေလည်းပါနေတော့စိတ်ပူနေရတယ်။ ဦးကျော်စိုးနိုင်က မိသားစုနဲ့လည်း အဆက်အသွယ် မရှိဘူး။ အတူနေမိသားစုအားလုံးဖမ်းခံရတော့ အမျိုးသမီး ဘက်က ဆွေမျိုးနီးစပ်ပဲရှိတယ်။ အခုလိုက်စုံစမ်းနေတာတော့ အိုးဘိုထောင်လည်းမရောက်လာသေးဘူးလို့ သိရတယ်။ ဘယ်မှာထိန်းသိမ်း ထားလဲမသိရသေးဘူး။’’လို့ မိသားစုနဲ့နီးစပ်သူ ငါန်းဇွန်ဒေသခံတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောပြပါတယ်။

   ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းကလည်း မန္တလေးတိုင်း၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်က တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဦးစိုးဌေးကိုဖမ်းမမိတဲ့အတွက် ဇနီးနဲ့သမီးဖြစ်သူကိုဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး တရားစွဲကာ ထောင် ၃နှစ်ကျခံခဲ့ရတဲ့ဖြစ်စဉ်လည်းရှိခဲ့ပါတယ်။

10. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မြန်မာနဲ့ကပ်ရက် တရုတ်နိုင်ငံမှာ ဇန်နဝါရီနောက်ပိုင်း နေ့စဉ်ကိုဗစ်ရောဂါ ကူးစက်မှုနှုန်း အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့

    တရုတ်နိုင်ငံမှာ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက် မနေ့က ကိုဗစ် အတည်ပြုလူနာသစ် ၆၅ ဦး ထပ်တွေ့ခဲ့တယ်လို့ တရုတ်ကျန်းမာရေး ကော်မရှင်အဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

    ဒါဟာ ဇန်နဝါရီလနောက်ပိုင်း နေ့စဉ် ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်းထဲမှာ အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ပြီး ကူးစက်မြန် ဒယ်လ်တာ ကိုဗစ်ပိုး ပျံ့နှံ့နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ကပ်ရက် ယူနန်ပြည်နယ်မှာ ရောဂါကူးစက်မှုတွေ များလာနေတဲ့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။

    ယူနန်ပြည်နယ်မှာ ပြည်ပက ပြန်လာသူတွေကနေ ရောဂါကူးစက်မှုသစ်ပေါင်း ၄၁ ရှိခဲ့ပြီး အဲဒီလူတွေအားလုံးဟာ မြန်မာနိုင်ငံကနေ လတ်တလော ပြန်လာကြတဲ့ တရုတ်လူမျိုးတွေ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

    လူဦးရေ ၅၄ သန်းရှိတဲ့ အိမ်နီးချင်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ အခုလက်ရှိ ထပ်ဖြစ်လာတဲ့ ကိုဗစ်ရောဂါကြောင့် ကပ်ဆိုက်မယ့် အခြေအနေမျိုး ရှိနေတယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ ဌာနေကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က မနေ့က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ်ကလည်း မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကိုဗစ်ပိုး အလျင်မြန်ဆုံး ကူးစက်ပျံ့ပွားနိုင်တဲ့ နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာမယ့် အန္တရာယ် ရှိနေတယ်လို့ ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ်က ထုတ်ဖော်ပြောခဲ့ပါတယ်။

    တရုတ်နိုင်ငံမှာ ကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်သူ အရေအတွက်ဟာ အခုအခါ ၉၂၃၄၂ ဦးအထိ ရှိလာနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုထပ်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါကူးစက်မှုတွေအတွင်း သေဆုံးသူတော့ မရှိသေးဘဲ သေဆုံးသူအရေအတွက်က ၄၆၃၆ ဦးမှာ တန့်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

11. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁အာဏာသိမ်းမတိုင်ခင်က ပြစ်မှုဆိုင်ရာတွေ အမှုတွေ ရုပ်သိမ်းပြီး၊ စွဲဆိုခံရသူတွေ လွှတ်ပေးဖို့ စစ်ကောင်စီ ကြေညာ

    တရားရုံးတွေက ကြားနာစစ်ဆေးဆဲ အမှုတွေကို ကိုဗစ် ကူးစက်မှုတွေကြောင့် အမှုတွေ ပိတ်သိမ်းတယ်လို့ ဒီကနေ့ ရက်စွဲနဲ့ အမိန့်ကို စစ်ကောင်စီ မီဒီယာတွေက ကြေညာပါတယ်။

    ကိုဗစ်ထိရောက်စွာကုသရေးနဲ့ တရားရုံးတွေမှာ ရုံးထုတ်စစ်ဆေးရေးအခက်အခဲကြောင့် တရားစွဲဆိုခံရသူတွေ ချုပ်ရက်တွေ ရှည်ကြာနေတာကြောင့် ပြစ်မှုတချို့အတွက် သက်ညှာစွာ စဥ်းစားပြီး ဒီအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်တာလို့ ဆိုပါတယ်။

    အခု ကြေညာချက်မှာပါတဲ့ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ အမှုတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး အခုနှစ် ဖေဖော် ၁ ရက် နဲ့ အဲဒီနေ့ မတိုင်ခင်က တရားစွဲခံရတဲ့မှုတွေကို ပိတ်သိမ်းပြီး တရားခံတွေကို လွှတ်ပေးဖို့ အဲဒီကြေညာချက်မှာပါတယ်။

    အဲဒီကြေညာချက်မှာ ပါတဲ့ အမှုတွေမှာရာဇသတ်ကြီး၊ သစ်တောဥပဒေ၊ လောင်းကစားဥပဒေ၊ ယစ်မျိုး အက်ဥပဒေ၊ ခြေချုပ်နဲ့ခံဝန်အက်ဥပဒေ၊ မူးယစ်ဥပဒေ၊ လက်နက်ဥပဒေ၊ ပြည့်တန်ဆာနှိပ်ကွပ်ရေးအက်ဥပဒေ၊ ရဲအက်ဥပဒေ၊ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့်ဗီဒီယို ဥပဒေ တွေထဲက ဒီကြေညာချက်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ပြစ်မှုတွေကို လွှတ်ပေးဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီကြေညာချက်အရ သိရပါတယ်။

    အခုကြေညာချက်မတိုင်ခင်ကတည်းက အမှုတွေ ကြန့်ကြာနေတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တရားစွဲဆိုခံထားရသူတွေရဲ့ မိသားစုတွေနဲ့ ရှေ့နေ့ အသိုင်းအဝိုင်းက ဝေဖန်ပြောဆိုမှုတွေ ရှိခဲ့ပြီးနောက် အကျဥ်းထောင်တွေထဲမှာ ကိုဗစ်ကူးစက်မှုတွေ ရှိလာခဲ့ပါတယ်။

    ဒီကနေ့မှာတော့ နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှု ပုဒ်မ ၅၀၅ ခ နဲ့ တရားစွဲဆိုခံရပြီးတဲ့နောက် အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်မှာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရတဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ရဲ့ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ဦးဉာဏ်ဝင်း ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရပြီး ကွယ်လွန်ခဲ့ပါတယ်။

    အကျဥ်းထောင်တွေမှာ ကိုဗစ်ကူးစက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးက အကျဉ်းထောင်တွေထဲမှာ ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါဖြစ်ပွားသူ အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူဦးရေ ၃၇၅ ဦးရှိတယ်လို့ကြောင်းနဲ့ အဲဒီလူနာတွေကို အကျဉ်းထောင် အလိုက် ဆေးရုံ၊ဆေးခန်းတွေနဲ့ ကုသရေးစင်တာ သီးခြားဖွင့်လှစ်ကုသပေးနေတယ်လို့ စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ချက်ထားပါတယ်။

    ဇူလိုင် ၂၀ရက်အထိ ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရပြီးတဲ့နောက် အကျဉ်းထောင်အလိုက် ဆေးရုံဆင်းရသူ ၁၅၂ ဦး၊ ဆက်လက်ကုသမှုခံယူနေဆဲ ၂၀၈ဦး ရှိပြီး သေဆုံးသူကတော့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ရဲ့ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ဦးဉာဏ်ဝင်း အပါအဝင် ၆ ဦးရှိတယ်လို့ အဲဒီထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပါရှိပါတယ်။

    

12. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ကချင်နဲ့မကွေးကမြို့နယ်၁၂ ခု ကို Stay at home သတ်မှတ်

    ကိုဗစ်ကူးစက်မှုမြင့်တက်လာလို့ ကချင်ပြည်နယ်က သုံးမြို့နယ်နဲ့ မကွေးတိုင်းက ကိုး မြို့နယ်စုစုပေါင်း မြို့နယ် ၁၂ ခုကိုStay at home မြို့နယ်တွေအဖြစ်သတ်မှတ်ပြီးအဲဒီအမိန့်မနက်ဖြန်မနက်၄နာရီက စတင်အသက်ဝင်မယ်လို့ ကျန်းမာရေးနဲ့အားကစားဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာပါတယ်။

    Stay at home သတ်မှတ်မြို့နယ်များ

    ကချင်ပြည်နယ်

    • ရွှေကူ၊ ဖားကန့်၊ မိုးကောင်း

    မကွေးတိုင်း

    • ပခုက္ကူ၊ မြိုင်၊ တောင်တွင်းကြီး၊ နတ်မောက်၊ စလင်း၊ ဆင်ပေါင်ဝဲ၊ မင်းတုန်း၊ မင်းလှနဲ့ သရက်

    အခုလို ထပ်မံ ကြေညာမှုကြောင့် နိုင်ငံတဝန်း Stay at home မြို့နယ် နဲ့ ဒေသ ၈၆ ခု ရှိလာပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

    ဒီကနေ့ ကိုဗစ် ကူးစက်မှု အသစ် ၅၈၆၀ ဦး နဲ့ သေဆုံးသူ ၂၈၆ ဦး ရှိတယ်လို့လည်း ကြေညာပေမဲ့ အမှန်တကယ် ကူးစက်၊သေဆုံးသူဟာ ဒီစာရင်းထက် သိသိသာသာ များပြားနိုင်တယ်လို့ လူမှုကူညီရေး အသင်းတွေကို မေးမြန်းမှုတွေအရ သိရပါတယ်။

13. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မင်းတပ်စစ်ရှောင်တွေ ကုလအကူအညီရရေး ညှိနှိုင်းပေးမယ်လို့ မြို့မိမြို့ဖ ကမ်းလှမ်း

    ချင်းပြည်နယ် မင်းတပ်အတွက် ကမ္ဘာ့ ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး UNHCRကနေ စစ်ဘေးရှောင် ကူညီရေး စခန်းတွေအတွက် သယ်ဆောင်လာတဲ့ပစ္စည်းတွေမှာ တချို့ဟာ စစ်ကောင်စီဘက်က ခွင့်ပြုချက်မရလို့ ဒုက္ခသည်တွေဆီ အကုန်မရောက်နိုင်ဖြစ်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

    ဒီမနက်မှာ ဝေခွဲရေးတွေ လုပ်နေပေမဲ့ လက်ရှိ ထောက်ပံ့နေတဲ့ပစ္စည်းတွေဟာ မြို့ပေါ်က စစ်ကောင်စီသတ်မှတ်ထားတဲ့ စစ်ဘေးရှောင်စခန်း ၈ ခုအတွက်ပဲဖြစ်ပြီး ကျန်တောတောင်တွေထဲ ပုန်းနေရသူနဲ့ မင်းတပ်အနီးအနားက ရွာတွေအတွက်တော့ မရောက်နိုင်ဖြစ်တယ်လို့ မင်းတပ်မြို့ ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဆရာတော် ရှယ်ဟာဟုမ်းက ပြောပါတယ်။

    အခုကိစ္စ နဲ့ ပတ်သက်လို့ မြို့မိမြိုဖတွေဘက်က နှစ်ဖက်လက်ခံမယ်ဆိုရင် ဝင်ရောက်ညှိနှိုင်းပေးဖို့ အသင့်ဖြစ်တယ်လို့ ဆရာတော် ရှယ်ဟာဟုမ်းက ဆိုပါတယ်။

    လုံခြုံရေးအခြေအနေ တာဝန်မယူနိုင်တာကြောင့် ကျန်စစ်ရှောင် စခန်းတွေဆီ ပို့ဆောင်ရေး ခက်ခဲနေတာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

    UNHCR ဘက်ကတော့ စစ်ကောင်စီ အသိအမှတ်မပြုတဲ့ ဒုက္ခသည် စခန်းတွေအတွက်ပါ ပစ္စည်းတွေ ယူဆောင်လာတာဖြစ်ပြီး တကယ်လို့ အဲဒီပစ္စည်းတွေကို မပေးနိုင်ဘူးဆိုရင် မင်းတပ်မြိုမှာလည်း ထားစရာ မရှိတာကြောင့် ပြန်ယူသွားနိုင်တယ်လို့ ဆရာတော်က ဆိုပါတယ်။

    UNHCR ဘက်ကတော့ မင်းတပ်က မြို့မိမြို့ဖတွေနဲ့ပါ ဆွေးနွေးပြောဆို သွားမယ်လို့ ပြောပေမယ့် အခုချိန်အထိ ဖိတ်ကြားချက် တစုံတရာမရသေးဘူးလို့ ဆရာတော်က ဆိုပါတယ်။

    မင်းတပ်မြို့ပေါ်မှာ အခုဆိုရင် ကိုဗစ်သံသယ လူနာတွေလည်း တွေ့ရှီလာရပြီ ဖြစ်တာကြောင့် ကိုဗစ် ကာကွယ်ရေးနဲ့ ဆိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေလည်း လိုအပ်နေတယ်လို့ မင်းတပ်မြို့ မိတ်ဆွေ လူမှုကူညီရေးက ကိုလိန်းလောက ပြောပါတယ်။

    UNHCR ရဲ့ထုတ်ပြန်ချက်အရ သယ်ဆောင်လာတဲ့ ပစ္စည်းတွေထဲမှာ ကိုဗစ်ကာကွယ်ရေးအသုံးအဆောင် တာပေါ်လင် ခြင်ထောင်၊ စောင်နဲ့ မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းတွေ ပါဝင်ပြီး မင်းတပ်က အိမ်ထောင်စု တစ်ထောင်ကျော် လူဦးရေ ၅၀၀၀ အတွက် ရည်ရွယ်ထောက်ပံ့မယ်လို့ ပါရှိပါတယ်။

    ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ မင်းတပ်မြို့မှာ စစ်ကောင်စီဘက်က ဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ စခန်းတွေမှာ နေထိုင်နေသူတွေဟာ အနည်းငယ်ပဲရှိတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

    ဒါကြောင့် မိမိနေအိမ်တွေမှာ နေထိုင်နေသူတွေနဲ့ မြို့ပေါ်က မဟုတ်ဘဲ တောတောင် ကျေးလက်ကရွာတွေက စစ်ဘေးရှောင်တွေအတွက်လည်း အကူအညီတွေ ပေးဖို့ လိုအပ်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, UNHCR

14. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မြောင်မြို့နယ်အတွင်းက အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၅ဦး တပြိုင်တည်း နုတ်ထွက်

    စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးထဲက မြောင်မြို့နယ် ၊ နဂါးပေါက်တိုက်နယ်ထဲက ကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၅ ဦး ဟာ ဇူလိုင် ၂ဝရက် မှာ တပြိုင်တည်း နုတ်ထွက်ခဲ့တယ်လို့ နုတ်ထွက် ခဲ့တဲ့ အထဲမှာပါဝင်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦးကပြောပါတယ်။

    အခုလိုနုတ်ထွက်လိုက်တာဟာ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ကိုဗစ်ရောဂါအခြေနေကြောင့်မိသားစု ကျန်းမာရေးအရ ရပ်ရွာတာဝန်ကိုမထမ်းဆောင်နိုင်မှာစိုးရိမ်တာကြောင့် နဲ့ မိသားစုအတွက် အန္တရာယ်ကိုလည်းစိုးရိမ်တာကြောင့် တိုင်ပင်ပြီးနုတ်ထွက်ကြတာလို့ ဆိုပါတယ်။

    ''တစ်ယောက်တည်းအသက်မဟုတ်ဘူးလေ။ မိသားစုရဲ့အသက်အန္တရာယ်ပါစိုးရိမ်ရတယ်လေ။ မြင်နေကြားနေရတာတွေက ဘယ်ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးကတော့ အသတ်ခံလိုက်ရပြီဆိုတာ ကြားနေရတာလည်းပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့မှာတော့ အခုထိ နှစ်ဖက်လုံးမှာတော့ ဖိအားမရှိပါဘူး။ နောက်ပြီးကျန်းမာရေးအရလည်း ကိုဗစ်က တအားဖြစ်နေတော့ မိသားစုကိုမကာကွယ်ပေးနိုင်ဘူးလေ၊ တောနေလူတန်းစားတွေက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မူအားနည်းတယ်လေ" လို့ နုတ်ထွက်လိုက်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

    လက်ရှိမှာတော့ မြောင်မြို့နယ်ထဲက အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေ အနေနဲ့ နုတ်ထွက်စာတင်ထားဆဲဖြစ်ပြီး ခွင့်ပြု၊ မပြုကိုလည်း မသိရသေးသလို နောက်ထပ်ခန့်မယ့် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအစီစဉ်ကို လည်းမသိရှိရသေးဘူးလို့ပြောပါတယ်။

    ဇူလိုင် ၁၃ ရက်တုန်းကလည်း မြောင်မြို့နယ်က ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၄ ဦး နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ဒါဟာ ဒုတိယအကြိမ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေ တပြိုင်နက် နုတ်ထွက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန်လထဲမှာ ကောလင်းမြို့နယ်ထဲ က အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၁၁ဦး တပြိုင်တည်း နုတ်ထွက်တဲ့ဖြစ်စဉ်တွေလည်း ရှိခဲ့ပါသေးတယ် ။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ(မြောင်မြို့နယ်ဆုံမှတ် )

15. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁စစ်တပ် အာဏာသိမ်းအပြီး မြန်မာ့အလုပ်သမားစျေးကွက် သိသိသာသာကြီး ယိုယွင်းထိခိုက်သွားခဲ့

    မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလကစလို့ အလုပ်သမား စျေးကွက်အခြေအနေ သိသိသာသာကြီး ယိုယွင်းထိခိုက်သွားခဲ့တယ်လို့ ILO နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ကြီးက ထုတ်ပြန်တဲ့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပထမလှိုင်းကြောင့် စီးပွားရေး အားလျော့နေခဲ့ပြီးသား မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းလိုက်အပြီးမှာ စီးပွားရေး အကြီးအကျယ် ထိခိုက်သွားခဲ့ပြီး ၆ လတာကာလအတွင်း အလုပ်သမား တစ်သန်း နှစ်သိန်းလောက် အလုပ်ပြုတ်ခဲ့တယ်လို့ ILO အဖွဲ့က ဆိုပါတယ်။

    ၂၀၂၁ ခုနှစ် ပထမ ၆ လတာ ကာလအတွင်း အလုပ်ချိန် ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး ဒါဟာ အချိန်ပြည့် အလုပ်သမား အနည်းဆုံး ၂ သန်း ၂ သိန်းရဲ့ အလုပ်ချိန်နဲ့ ညီမျှတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အလုပ်ချိန်တွေ ဆုံးရှုံး၊ အလုပ်သမားတွေ အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်ကုန်ကြတဲ့အထဲမှာ အမျိုးသမီးတွေက အမျိုးသားတွေထက် ပိုအထိနာခဲ့ကြတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    "မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကိုဗစ် ပထမလှိုင်းကြောင့် စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုနဲ့ ရင်ဆိုင်နေခဲ့ရတာပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း အခုနှစ် ပထမ ၆ လတာအတွင်းမှာတော့ မြန်မာပြည်သူ အတော်များများ အကြီးအကျယ် ဆင်းရဲမွဲတေကုန်တဲ့ အဆင့်ကို ရောက်လာနိုင်တဲ့အထိ အလုပ်သမားစျေးကွက်ကို သိသိသာသာကြီး အလျင်အမြန် ဆိုးဝါးထိခိုက်လာခဲ့တယ်ဆိုတာ လေ့လာချက်တွေအရ သိရပါတယ်"လို့ ILO အဖွဲ့ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ် ဒေါင်လင်း လီ က ပြောပါတယ်။

    စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ကဏ္ဍအားလုံးကို ထိခိုက်ခဲ့ပြီး အဲဒီအထဲမှာ ဆောက်လုပ်ရေး၊ အထည်ချုပ်၊ ဟိုတယ်နဲ့ ခရီးသွားလာရေး လုပ်ငန်းတွေကို အများဆုံး ထိခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ပထမ ၆ လတာကာလအတွင်း ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းမှာ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းမှာ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ဟိုတယ်နဲ့ ခရီးသွားလာရေး လုပ်ငန်းမှာ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အလုပ်ပြုတ်ခဲ့ကြပြီး အလုပ်ချိန် ဆုံးရှုံးမှုတွေ ပိုများတယ်လို့ ILO ရဲ့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

16. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မန္တလေးမြို့က ကိုဗစ်ကုသတဲ့စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆရာဝန်တချို့ ဖမ်းဆီးခံရ

    မန္တလေးမြို့ပေါ်မှာ သီတင်းနှစ်ပတ်အတွင်း ကိုဗစ်ရောဂါအတွက်စေတနာ့ဝန်ထမ်း ကုသပေးနေတဲ့ဆရာဝန်အချို့ ဆက်တိုက်ဖမ်းဆီးခံရတယ်လို့ မန္တလေးဆေးပညာအသိုင်းဝိုင်းက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင် ၁၃ ရက်နဲ့ ၁၆ ရက်တွေမှာ မန္တလေးမြို့မှာရှိတဲ့ ဆရာဝန်နှစ်ဦးဖြစ်တဲ့ မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်ကဒေါက်တာ ကျော်ကျော်သက်နဲ့ခွဲစိတ်ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဒေါက်တာသက်ဌေးတို့ဟာ နေအိမ်တွေမှာ ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတယ်လို့ မိသားစုဝင်တွေက ပြောပါတယ် ။

    " ဒေါက်တာကျော်ကျော်သက်နဲ့ဒေါက်တာသက်ဌေးတို့ဟာ ဒီကာလမှာပြည်သူတွေကိုဆေးကုသပေးတာနဲ့ဆေးကျောင်းသားတွေကို စာသင်ကြားပေးတာတွေ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်ပေးနေတဲ့ဆရာဝန်နှစ်ဦးပါ။ နှစ်ပတ်အတောအတွင်းမှာ ဒေါက်တာကျော်ကျော်သက်နဲ့ဒေါက်တာသက်ဌေးအပါအဝင် တခြားဆရာဝန်နှစ်ဦးလည်းဖမ်းဆီးခံထားရပါတယ်။ သူတို့အားလုံးမိသားစုနဲ့တွေ့ခွင့်မရသလိုဘယ်မှာဖမ်းဆီးထားတယ်ဆိုတာလည်းမသိရပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ကျန်းမာရေး ၊ မိသားစုနဲ့တွေ့ဆုံခွင့်ရရှိဖို့နဲ့တရားဥပဒေအရ ရှေ့နေနဲ့ဆောင်ရွက်ဖို့စတာတွေ လုပ်ဖို့အရေးတကြီးလိုအပ်နေပါတယ်" လို့ ဖမ်းဆီးခံဆရာဝန်တွေရဲ့မိသားစုတွေကို လိုက်ပါကူညီဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့မန္တလေး ဆေးပညာအသိုင်းဝိုင်းက ဆရာဝန်တစ်ဦးက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    အခုလိုပြည်တွင်းမှာ ကိုဗစ်တတိယလှိုင်းကာလအတွင်း ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်း နဲ့ သေဆုံးမှုနှုန်း မြင့်တက်နေချိန် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းအလုံလောက်မရှိတဲ့ အခြေအနေမှာ စေတနာ့ဝန်ထမ်းဆရာဝန်တွေကိုဖမ်းဆီးတာတွေ ၊ ဆေးကုသရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို သိမ်းဆည်းတာတွေဟာ ပြည်သူအားလုံးရဲ့အခြေခံကျတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကိုချိုးဖောက်နေတာဖြစ်တယ်လို့ဆေးပညာအသိုင်းဝိုင်းကဆရာဝန်တွေက ပြောပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Mediacal Family - Mandalay

17. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ထောင်တွင်းကိုဗစ်ကူးစက်ခံရပြီးသေဆုံးသူ ၆ ဦးရှိ ကြောင်း စစ်ကောင်စီထုတ်ပြန်

    ဇူလိုင် ၂၀ရက်အထိ ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရပြီးတဲ့နောက် အကျဉ်းထောင်အလိုက် ဆေးရုံဆင်းရသူ ၁၅၂ ဦး၊ ဆက်လက်ကုသမှုခံယူနေဆဲ ၂၀၈ဦး ရှိပြီး သေဆုံးသူကတော့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ရဲ့ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ဦးဉာဏ်ဝင်း အပါအဝင် ၆ ဦးရှိတယ်လို့ စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

    မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးက အကျဉ်းထောင်တွေထဲမှာ ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါဖြစ်ပွားသူ အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူဦးရေ ၃၇၅ ဦးရှိတယ်လို့ လည်းဆိုပါတယ်။ အဲဒီလူနာတွေကို အကျဉ်းထောင် အလိုက် ဆေးရုံ၊ဆေးခန်းတွေနဲ့ ကုသရေးစင်တာ သီးခြားဖွင့်လှစ်ကုသပေးနေတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာပါရှိပါတယ်။

    တခါ ကိုဗစ် ၁၉ရောဂါဖြစ်ပြီးလွတ်ရက်စေ့ လွတ်မြောက်ခဲ့သူ ၉ ဦး ရှိသလို ရောဂါဖြစ်ပွားနေသူတွေကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွေပေးနေတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက် ထိန်းသိမ်းခံထားရတဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေနဲ့ ဆရာဝန်တွေထဲမှာ ရန်ကုန်တိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဦးဖြိုးမင်းသိန်း နဲ့ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးအရေးပေါ်ဌာန ရဲ့ ဌာနမှူး ဒေါက်တာမော်မော်ဦးတို့ဟာ ကိုဗစ်ကူးစက်မှုခံရပြီး ဆေးကုသမှုခံယူနေရတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေတာပါ။

    

18. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ဦးဉာဏ်ဝင်းရဲ့ သင်္ဂြိုဟ်ဈာပန ကို ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးရဲ့ အစီအစဉ်အတိုင်းသာ လုပ်ဆောင်ဖို့ရှိ

    ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရပြီး ရန်ကုန်ဆေးရုံဆေးရုံကြီးမှာ ကွယ်လွန်ခဲ့တဲ့ NLD ပါတီ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ဦးဉာဏ်ဝင်းရဲ့ ရုပ်အလောင်းကို ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးရဲ့ အစီအစဉ်အတိုင်းသာ သင်္ဂြိုဟ်ဈာပန လုပ်ဆောင်ဖို့ရှိတယ်လို့ ဦးဉာဏ်ဝင်းရဲ့ရှေ့နေကပြောပါတယ်။

    အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဦးဉာဏ်ဝင်းဟာ ထောင်တွင်းမှာ ရှိနေစဉ်ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရပြီး ဇူလိုင် ၂၀ရက် မနက် ၉နာရီ ကျော်က ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးမှာ ကွယ်လွန်ခဲ့တာပါ။

    '' ဒီရောဂါ အခြေအနေနဲ့ဆိုတော့သင်္ဂြိုဟ်တာကို ဆေးရုံဘက်က သူ့အစီအစဉ်နဲ့သူတို့လုပ်မယ် ၊ဆရာရဲ့မိသားစုတွေကတော့ ရေကျော်အိမ်မှာ နာရေးလုပ်ဖို့လျာထားတယ်၊ အမှုအခြေအနေကတော့ အခု ဆရာကိုယ်တိုင် က ဆုံးပါးသွားပြီဆိုတော့ အမှုကတော့ ပြီးသွားပြီပေါ့၊သူတို့ဘက်က ဘာဆက်လုပ်မလဲဆိုတာပဲကြည့်ရမှာပေါ့၊ အရှေ့ပိုင်းမှာတော့ ဆရာ့အမှု အတွက်ရုံးချိန်း ၇ချိန်း အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့တယ်၊အခုရောဂါဖြစ်တော့လည်း သူ့ကိုထောင်ဆေးရုံခေါ်သွားတယ် အဲဒီကနေမှ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးရောက်တယ်ဆိုတာသိတာ '' လို့ ရှေ့နေ့ ဖြစ်သူကပြောပါတယ်။

    ဦးဉာဏ်ဝင်းဟာ အာဏာသိမ်းတဲ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်က စတင်ပြီးဖမ်းဆီးခံရတာဖြစ်ပေမယ့် အဲဒီနောက်ပိုင်း CRPH ကို ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ပြန်တဲ့ ကြေငြာချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတော် မတည်ငြိမ်မှုဖြစ်စေရန် လှုံ့ဆော်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) နဲ့ စွဲချက်တင်ခဲ့တာလို့ ဦးဉာဏ်ဝင်းရဲ့မိသားစုဝင်တစ်ဦး က သူ့ရဲ့လူမှုကွန်ရက်မှာရေးသားထားပါတယ်။

    ကွယ်လွန်ချိန်မှာ အသက် (၇၉) နှစ်ရှိပြီဖြစ်တဲ့ ဦးဉာဏ်ဝင်းဟာ ဆီးကြိတ်၊ Prediabetes၊ နှလုံး၊သွေးတိုး စတဲ့ ရောဂါ အခံတွေကိုလည်းခံစားနေရသူဖြစ်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။

    ထောင်တွင်းကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး ဇူလိုင် ၁၁ ရက် က စတင်ကာ အင်းစိန်ထောင် ကနေ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးကို လွှဲပြောင်းကုသပြီးနောက် ၉ ရက်အကြာမှာကွယ်လွန်တာဖြစ်ပါတယ်။ဦးဉာဏ်ဝင်း ဟာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ အရင် အကျယ်ချုပ်ကာလ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ အမှုတွေကို ရှေ့နေလိုက်ပေးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, GETTY IMAGES

19. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ကယားပြည်နယ်အတွင်း တစ်ကျော့ပြန်စစ်ပွဲကြောင့် ရွာပေါင်း ၁၂ ရွာခန့် စစ်ဘေးတိမ်းရှောင်နေရ

    ကယားပြည်နယ် ဘောလခဲနဲ့ဖရူဆိုမြို့နယ်ကြားက နန်းဖဲကျေးရွာတဝိုက်မှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ် KNDF တို့အကြား တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲတွေပြန်ဖြစ်လာတယ်လို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

    အဲဒီတိုက်ပွဲကြောင့် နန်းဖဲကျေးရွာအနီးတဝိုက်က ရွာပေါင်း ၁၂ ရွာလောက် စစ်ဘေးရှောင်နေရတယ်လို့ဒေသခံလူမူအဖွဲ့အစည်းတွေကပြောပါတယ် ။

    ကယားပြည်နယ်ထဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေအကြား မေလအတွင်းကဖြစ်ခဲ့တဲ့တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ဒီမောဆို နဲ့ အနီးမှာ စစ်ဘေးရှောင်သောင်းချီရှိလာလို့ ယာယီအပစ်ခတ်ရပ်စဲရေးကို သဘောတူထားတာပါ။

    ဒါပေမယ့် စစ်ကောင်စီဘက်က နယ်မြေရှင်းလင်းရေးတွေတိုးချဲ့ လုပ်ဆောင်လာလို့ တိုက်ပွဲပြန်ဖြစ်တာလို့ ဆိုပါတယ်။

    " အဓိကက စစ်တပ်ဘက်က နယ်မြေရှင်းလင်းရေးလုပ်တာကြောင့် တိုက်ပွဲပြန်ဖြစ်တာပါ ။ ကျွန်တော်တို့နားလည်ထားတာကအပစ်ခတ်ရပ်စဲရေးယူတယ်ဆိုတာလည်း တိုက်ရိုက်ယူတာ မဟုတ်ဘူးအကြိမ်ကြိမ်အခါခါလည်းပြောခဲ့ပြီးပြီ ကရင်ပြည်နယ်က ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ အစည်းတွေ ၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တွေက မေတ္တာရပ်ခံတာကြောင့် ရပ်နားထားတာ။ အခုပြန်ဖြစ်တာက တပ်က တစ်ပြည်နယ်လုံးကိုနယ်မြေရှင်းရေးလုပ်ချင်တဲ့သဘောဖြစ်နေ တယ်။ စစ်ကောင်စီဘက်ကဒီလိုဆက်လုပ်နေရင် တိုက်ပွဲတွေဆက်ဖြစ်လာဖို့လည်းသေချာပါတယ် ။စစ်ရှောင်တွေလည်းထပ်ပြီးတိုးလာအုံးမယ် " လို့ ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် ( KNDF) ကပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    လက်ရှိမှာတော့ တိုက်ပွဲနဲ့နီးတဲ့ရွာတွေကတော့ ရွာလုံးကျွတ်တိမ်ရှောင်နေရပြီး စားနပ်ရိက္ခာ ဆေးဝါးမလုံလောက်ဘဲအခက်ခဲတွေနဲ့ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ဒေသခံရွာသားတွေကပြောပါ တယ်။အခုလိုကရင်နီပြည်နယ်အတွင်းလက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ တကျော့ပြန်စစ်ပွဲတွေနဲ့ ထပ်ဖြစ်လာ နိုင်တဲ့အခြေနေတွေကြောင့်စစ်ရှောင်ရွာသားတွေထပ်တိုးလာနိုင်တဲ့အတွက်ရိက္ခာလမ်းကြောင်း တင်ပို့ဖို့ အခက်ခဲတွေရှိလာနေတယ်လို့ဒေသခံလူမူကယ်ဆယ်ရေးလုပ်နေသူတွေက ဆိုပါတယ်။တခါ လက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ ကိုဗစ်ရောဂါအခြေနေအတွက်လည်း စိတ်ပူနေရလို့ ကယားပြည်နယ်အတွက် UN လို နိုင်ငံတကာရဲ့ကူညီထောက်ပံ့မူတွေဟာအရေးပေါ်လိုအပ် ချက်ဖြစ်နေပြီလို့ပြောဆိုလာကြပါတယ်။

    လက်ရှိမှာတော့ ကရင်နီပြည်နယ် ဘောလခဲမြို့နယ်ကျေးရွာ ၊ နန်းဖဲကျေးရွာ အနီး ကုန်းပင်ဆင်းကျေးရွာမှာ ဇူလိုင် ၁၆ ရက် ကစပြီး ကရင်နီတပ်မတော် (Kn.A) နဲ့KNDF ပူးပေါင်းအဖွဲ့နဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့အကြား တိုက်ပွဲတွေမကြာခဏဖြစ်ပွားနေပြီး စစ်ကောင်စီ ဘက်ကအထိခိုက်အကျဆုံးများတယ်လို့KNDF ရဲ့ သတင်းနဲ့ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့က သတင်းထုတ်ပြန်လာပါတယ်။

    လက်ရှိဖြစ်ပွားနေတဲ့ ကရင်နီပြည်နယ်အတွင်းက တစ်ကျော့ပြန်စစ်ပွဲတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်တာမရှိသေးသလို ဘီဘီစီဘက်ကလည်း စစ်ကောင်စီဘက်က ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတွေကို မေးမြန်းဖို့ကြိုးစားနေပါတယ် ။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, PKPF

20. ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁NLD ပါတီ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ဦးဉာဏ်ဝင်းကွယ်လွန်

    ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရပြီးဆေးကုသမှုခံယူနေတဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဦးဉာဏ်ဝင်းဟာ က ဒီကနေ့ဇူလိုင် ၂၀ရက် မနက် ၉နာရီ ကျော်က ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးမှာ ကွယ်လွန်သွားပြီလို့ NLD ပါတီ အသိုင်းအဝိုင်းက အတည်ပြုပါတယ်။

    NLD ပါတီဝင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ တရားလွှတ်တော် ရှေ့နေ ဦးဉာဏ်ဝင်းဟာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက် နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှု ပုဒ်မ ၅၀၅ ခ နဲ့ တရားစွဲဆိုခံရပြီးတဲ့နောက် အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်မှာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရတာဖြစ်ပါတယ်။

    ထောင်တွင်းကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး ဇူလိုင် ၁၁ ရက်မှစတင်ကာ အင်းစိန်ထောင် ကနေ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးကို လွှဲပြောင်းကုသပြီးနောက် ၉ ရက်အကြာမှာကွယ်လွန်သွားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ အရင် အကျယ်ချုပ်ကာလ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ အမှုတွေကိုရှေ့နေလိုက်ပေးခဲ့တဲ့ ဦးဉာဏ်ဝင်း ဟာ ကွယ်လွန်ချိန် မှာ အသက် ၇၉ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, GETTY IMAGES