ကိုဗစ် ကူးစက်မှု သြဂုတ်လထဲ ထက်ဝက်ကျအောင်လုပ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ပြော

ဒီနှစ်ကုန် ၁၈ နှစ်ပြည့်ပြီးသူ နိုင်ငံလူဦးရေ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထိုးမှာဖြစ်တဲ့အတွက် တစ်လ ၅ သန်းထိုးရမှာ ဖြစ်ပြီး အခုလအတွက် ဆေးအလုံအလောက်ရှိကြောင်းလည်း ပြောဆိုသွား

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

  1. ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ် လျှပ်စစ်ရုံး ဗုံးပေါက် ၂ ဦး သေဆုံး

    မန္တလေးမြို့ ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ် ဘုံပျံတောရကျောင်းအနီး လျှပ်စစ်ရုံး မှာ ဗုံးပေါက်ကွဲလို့ နှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ဒဏ်ရာရသူအချို့ရှိတယ်လို့ အဲဒီအနီးနေထိုင်သူအချို့ က အတည်ပြုပါတယ်။ ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် သေဆုံး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူတွေဟာ လျှပ်စစ်ရုံးဝန်ထမ်းနဲ့ မီတာလာဆောင်သူအချို့ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒဏ်ရာရသူတွေမှာတော့ မျက်နှာနဲ့ပေါင်ကိုထိမှန်ထားတယ်လို့ပြောပါတယ်။ လက်ရှိမှာတော့ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက စစ်ဆေးတာတွေလုပ်နေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ စစ်ကောင်စီလက်အောက် လျှပ်စစ်နဲ့စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက လျှပ်စစ်မီတာခတွေပေးဆောင်ဖို့ ဆော်သြနေတဲ့နောက် အခုလို ရန်ကုန် ၊မန္တလေးလိုမြို့ကြီးတွေက လျှပ်စစ်ရုံးတွေမှာ ပေါက်ကွဲမှုတွေဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေတာပါ။

    ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ် လျှပ်စစ်ရုံး ဗုံးပေါက်

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ် လျှပ်စစ်ရုံး ဗုံးပေါက်
  2. ကြန့်ကြာနေတဲ့အမှုတွေကို အမိန့်ချပေးဖို့ ဖမ်းဆီးခံကျောင်းသားတွေ စစ်တွေတရားရုံးရှေ့တောင်းဆို

    အမှုတွေကို အမိန့်မချဘဲ ကြန့်ကြာနေတဲ့အတွက် အမြန်ဆုံး အမိန့်ချပေးဖို့ စစ်တွေမြို့နယ်တရားရုံးရှေ့မှာ ဒီနေ့ ဆန္ဒပြခဲ့ကြပါတယ်။

    အဲ့ဒီတောင်းဆိုမှုမှာ စစ်ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုနဲ့ ဖမ်းဆီးခံရပြီး အမှုရင်ဆိုင်နေကြရတဲ့ ကျောင်းသားတွေ၊ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ဖမ်းဆီးတရားစွဲခံနေရတဲ့သူတွေက တောင်းဆိုခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။

    တောင်းဆိုဆန္ဒပြခဲ့သူတွေကတော့ ကိုကျော်နိုင်ဌေးအပါအဝင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားလေးယောက်နဲ့ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ရင်ဆိုင်နေကြရတဲ့စုစုပေါင်း ၁၀ ဦးကျော်တို့ဖြစ်ပြီး "အမိန့်ချက်ချင်းချ ချက်ချင်းချ၊ အပြစ်မဲ့ရခိုင်ပြည်သူတွေ ချက်ချင်းလွှတ် ချက်ချင်းလွှတ်" ဆိုပြီးတောင်းဆိုခဲ့ကြတာပါ။ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ပြီးခဲ့နှစ်တွေအတွင်းဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တိုက်ပွဲတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ ဒေသခံပြည်သူတွေထိခိုက်သေကြေနေကြရတဲ့အတွက် စစ်ပွဲတွေရပ်ပေးဖို့ ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးရှေ့မှာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတွေက ဦးဆောင်ဆန္ဒပြခဲ့ကြတာပါ။

    အဲ့ဒီဆန္ဒပြတောင်းဆိုမှုကြောင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက်နေ့မှာ ကျောင်းသားတွေဖြစ်တဲ့ ကိုကျော်နိုင်ဌေး၊ ကိုဦးသန်းနိုင်၊ ကိုကောင်းထွန်းနဲ့ ကိုမြတ်စိုးဝင်းတို့ လေးဦးဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပါတယ်။ ဆန္ဒပြမှုနဲ့ပတ်သက်လို့ ကျောင်းသားလေးဦးကို အကြည်ညိုပျက်စေမှု ၅၀၅ (ခ)၊ ဘေးအန္တရယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု ဥပဒေပုဒ်မ ၂၉ တို့နဲ့ တရားစွဲဆိုထားပါတယ်။

    အမှုမှာ ယခင် စစ်တွေမြို့နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး ရဲမှူးဇော်နိုင်နဲ့ ဘေးအန္တရယ်စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန ဦးစီးအရာရှိ ဦးအောင်ဇံဝေတို့ကတရားလိုပြုစွဲဆိုထားတာပါ။ အမှုရင်ဆိုင်နေရတာ ၈ လကျော်လာတဲ့အထိ ကြန့်ကြာနေသလို အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ စွဲဆိုခံနေရသူတွေရဲ့ အမှုတွေကိုလည်း ဆိုင်းငံ့ထားတာကြောင်းသိရပါတယ်။

    လက်ရှိမှာ နိုင်ငံတဝန်း ကိုဗစ် ၁၉ ကပ်ရောဂါ တတိယလှိုင်းကိုအပြင်းအထန်ရင်ဆိုင်နေရပြီး နိုင်ငံတဝန်း လာမယ့် ဇူလိုင် ၁၇ ရက်ကစလို့ သီတင်းတပတ်ကြာ အိမ်တွင်းနေရေးနဲ့ နာရေးနဲ့ တာဝန်မှအပ အပြင်မထွက်ဖို့ စစ်ကောင်စီက ကြေညာထားပါတယ်။ ဒီမတိုင်တည်းကလည်း ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါပျံ့နှံ့နေတာကြောင့် ဒေသတချို့မှာ တရားရုံးတွေ(အကျဉ်းထောင်တွင်းတရားရုံး) တွေကိုလည်း ရုံးထုတ်စစ်ဆေးတာတွေရပ်ဆိုင်းထားတာတော့ရှိပါတယ်။

    စစ်ဆန့်ကျင်ရေးဆန္ဒပြမှုကြောင့် ရခိုင်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတချို့မနှစ်ကတည်းက ဖမ်းဆီးခံထားရတာပါ။
    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, စစ်ဆန့်ကျင်ရေးဆန္ဒပြမှုကြောင့် ရခိုင်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတချို့မနှစ်ကတည်းက ဖမ်းဆီးခံထားရတာပါ။
  3. အာဇာနည်နေ့အကြို သပိတ်စစ်ကြောင်း မှဆန္ဒပြသူအချို့ဖမ်းဆီးခံရ

    ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့မှာ ကျရောက်မယ့် အာဇာနည်နေ့အကြိုဆန္ဒပြပွဲကို ဒီကနေ့ ဇူလိုင် ၁၆ရက် မနက်ပိုင်းက အထွေထွေသပိတ်ကော်မတီက ဦးဆောင်ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်းတာတွေရှိခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြသူ အနည်းဆုံး ၂ ဦးခန့် ဖမ်းဆီးခံလိုက်ရတယ်လို့ သပိတ်မှာပါဝင်သူအချို့ကပြောပါတယ်။ အဲဒီသပိတ်စစ်ကြောင်းကို ရန်ကုန်မြို့ တာမွေမြို့နယ်၊ ဗညားဒလ လမ်းမကြီးပေါ်မှာ ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး "လူမျိုးကြီးဝါဒ ဖယ်ရှားကြ၊ အာဇာနည်ဟာ ကိုးဦးမက" ဆိုတဲ့စာတန်းကိုင်ဆောင်ပြီး ဆန္ဒပြခဲ့ကြတာပါ။ဆန္ဒပြသပိတ်စစ်ကြောင်းမှာ အထွေထွေသပိတ်ကော်မတီ GSC၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ၊ လူငယ်ကဗျာဆရာသမဂ္ဂ၊ အလုပ်သမားသမဂ္ဂတွေနဲ့ မြို့နယ်အထွေထွေသပိတ်ကော်မတီတွေ ပါဝင်ကြပါတယ်။

    အာဇာနည်နေ့အကြိုဆန္ဒပြပွဲ

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, GSC

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, အာဇာနည်နေ့အကြိုဆန္ဒပြပွဲ
  4. မြောက်ဦးက ကိုဗစ်ပိုးတွေ့ စစ်ရှောင်စခန်းကို လော့ဒေါင်းချ၊ ရောဂါပြင်းထန်သူတစ်ဦး သေဆုံး

  5. ကိုဗစ်ကြောင့် မန္တလေးက ပဲဈေးကွက် ထက်ဝက်ကျော်ကျဆင်း

    ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုတွေကြောင့် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် ရွှေလီမြို့ကို တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက လော့ခ်ဒေါင်းချ ကန့်သတ်ပိတ်ပင်တာတွေ ချမှတ်ပြီးတဲ့နောက်ပိုင်း မန္တလေးက ပဲမျိုးစုံနဲ့ နှမ်းရောင်းဝယ်ရေးဟာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမှာရော ပြည်တွင်းဈေးကွက်မှာပါ ထက်ဝက်ကျော် ကျဆင်းသွားတယ်လို့ ကုန်သည်တွေက ပြောပါတယ်။

    " ရန်ကုန်ဘက်က တစ်ပတ်ကျော်လောက် ပိတ်တာလဲပါမယ်။ ပဲစင်းကုန်၊ မတ်ပဲ ဈေးအေးတယ်။ တရုတ်လိုင်းက လုံးဝပိတ်သလို ဖြစ်နေတယ်။ လေးပုံ သုံးပုံလောက် ရောင်းအားကျသွားတာ။ ဘယ်လိုပုံစံမျိုးဆို ဒီဘက်က ကိုဗစ် မကောင်းသရွှေ့ ဟိုဘက်က ဖွင့်မယ်မထင် "လို့ ပွဲစားကုန်သည်စက်ပိုင်များ မဟာကထိန်တော်အသင်း ပဲနှမ်း ကုန်စည်ဒိုင်က တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    မန္တလေးမြို့ကနေ ပဲမျိုးစုံ၊ နှမ်းအမျိုးအစားတွေကို တရုတ်နယ်စပ်ဘက်ကို ၇၅% အရောင်းဝယ်လုပ်နေတာ ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်နဲ့ အိန္ဒိယနယ်စပ်၊ ပြည်တွင်းဈေးကွက်တွေရဲ့ ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုက ၂၅% ကျော်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ကိုဗစ် ကူးစက်မှုတွေကြောင့် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့မှာ တရုတ်-မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေး နယ်စပ်ဂိတ်ကို တရုတ်ဘက်က ပိတ်ထားလိုက်ပါတယ်။

    ဇွန်လပိုင်းတုန်းကလည်း ဝမ်တိန်ကွင်းမှာသာ ကုန်ကားတွေဝင်ရောက်သလို ပန်ဆိုင်းဂိတ်မှာ သစ်သီးကားတွေသာ ဝင်ထွက်ခွင့်ရခဲ့တာပါ။

    အဲဒီကာလကလည်းက တရုတ်နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှုတွေ နှောင့်နှေးလာပြီး လက်ရှိမှာ ပဲနှမ်း ကုန်သွယ်မှုက လုံးဝ မရှိတာဖြစ်တယ်လို့ ကုန်သည်တွေက ဆိုပါတယ်။

    " ကိုဗစ် ဒုတိယလှိုင်းတုန်းက လုံးဝ လူရော၊ ကုန်ရော မပိတ်ဘူး။ အခုက အားလုံးပိတ်ထားတာ။ ဟိုဘက် နယ်စပ်မြို့ကို လော့ခ်ဒေါင်းချထားတော့ ဒီဘက်ကလူတွေ ဝင်ဖို့ ရကို မရတော့ဘူး။ ဒီဘက်က ကိုဗစ် မထိန်းနိုင်သရွှေ့က ပြန်ဖွင့်ဖို့ မမြင်သေးပါဘူး "လို့ ပဲနှမ်းရောင်းဝယ်ရာမှာ နှစ် ၃၀ကျော် အတွေ့ကြုံရှိ ကုန်သည်တစ်ဦးက နယ်စပ်ကုန်စည်ရောင်းဝယ်ရေး အခြေအနေတွေကို ပြောပြပါတယ်။

    လက်ရှိမှာ ဈေးကွက်အတွင်း ပဲတီစိမ်းအသစ်တွေ ဝင်ရောက်နေပါတယ်။

    ဇွန်လပိုင်း ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး ကြပ်တည်းမှုနဲ့ လက်ရှိ နယ်စပ်ဂိတ်တွေ ပိတ်လိုက်တာကြောင့် တရုတ်နယ်စပ်ကုန်တွေဖြစ်တဲ့ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ နှမ်းအမျိုးစားတွေဟာ သုံးတင်းဝင်တစ်အိတ်ကို ကျပ် တစ်သောင်းလောက် ကျဆင်းသွားပြီး မြေပဲက တစ်ပိဿာကို ကျပ် သုံးရာကျော်လောက် ကျဆင်းသွားပါတယ်။

    လက်ရှိ မန္တလေးမြို့က ပဲမျိုးစုံနဲ့ နှမ်း ကုန်စည်ဈေးကွက်က ပြည်တွင်းမှာသာ အရောင်းဝယ်ဖြစ်နေပါတယ်။

    ဒေသတွင်း တရုတ်ဝယ်လက်တွေကသာ ကုန်တွေဝယ်ယူပြီး သိုလှောင်ထားတယ်လို့ ကုန်သည်တွေက ပြောပါတယ်။

    မန္တလေး ပဲစျေးကွက်

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Bo Nay

  6. ရွှေတိဂုံဘုရားအနီးက အိမ်ခြံမြေစီမံကိန်း ဖျက်သိမ်းဖို့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေ တောင်းဆို

    မြန်မာစစ်တပ် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပါဝင်ပတ်သက်နေတဲ့ ရန်ကုန်မြို့က အိမ်ခြံမြေ စီမံကိန်းကြီးတခုကို ဖျက်သိမ်းဖို့ ဂျပန်နိုင်ငံကို လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။

    ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ပိုင်ဆိုင်တဲ့ မြေပေါ်မှာ တည်ဆောက်နေတဲ့အတွက် မြေငှားရမ်းခတွေဟာ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီလက်ထဲ ရောက်မှာ ဖြစ်လို့ လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ HRW အပါအဝင် အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းတွေက ကန့်ကွက်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံဘုရားအနီးက အမေရိကန် ဒေါ်လာ သန်းပေါင်းများစွာ အကုန်အကျခံပြီး တည်ဆောက်နေတဲ့ Y Complex စီမံကိန်းကြီးကို ဂျပန် ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ ဂျပန်အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတို့ ပူးတွဲလုပ်ဆောင်နေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

    ရိုက်တာက သတင်းဓာတ်ပုံမှာတော့ ဒီစီမံကိန်းဟာ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းက တပ်မတော် စစ်သမိုင်းပြတိုက်နေရာမှာ တည်ဆောက်နေတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    ဒီစီမံကိန်းကြီးအတွက် မြေငှားရမ်းခတွေဟာ မြန်မာစစ်တပ်လက်ထဲ ရောက်မှာမဟုတ်ဘဲ အစိုးရဆီ ရောက်လိမ့်မယ်လို့သာ ယူဆခဲ့မိတဲ့အကြောင်း ဂျပန်အစိုးရနဲ့ ကုမ္ပဏီ တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။

    ရွှေတိဂုံဘုရားအနီးက အိမ်ခြံမြေစီမံကိန်းကြီး ဖျက်သိမ်းဖို့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေ တောင်းဆို

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Google Maps

  7. မန္တလေးမှာလည်း အောက်ဆီဂျင်အခက်ကြုံ

    ကိုဗစ်တတိယလှိုင်းမှာ နိုင်ငံတဝန်း ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ပြဿနာကတော့ အောက်ဆီဂျင်ရဖို့ တန်းစီဝယ်ယူစောင့်ဆိုင်းနေရတဲ့အခက်အခဲပါပဲ။

    ကိုဗစ်ရောဂါခံစားရသူအများစုကြုံရလေ့ရှိတဲ့ အသက်ရှူကြပ်ပြီး အောက်ဆီဂျင်ကျတဲ့လက္ခဏာကို ဖြေရှင်းဖို့ ဒီဝေဒနာခံစားရသူတွေအတွက်လိုအပ်မယ့် အောက်ဆီဂျင်ကို စက်ရုံတွေရှေ့၊ အခမဲ့လှူဒါန်းတယ်ဆိုတဲ့ပရဟိတအသင်းအဖွဲ့ရုံးတွေရှေ့မှာ အောက်ဆီဂျင်ရဖို့နေ့စဉ် တန်းစီနေရတဲ့မြင်ကွင်းတွေလည်း မြို့ကြီးတချို့မှာ ရှိနေပါတယ်။

    မန္တလေးမှာဆိုလည်း လူမှုကူညီရေးအသင်းတွေနဲ့ စေတနာရှင်တွေ ပူးပေါင်းပြီး အောက်ဆီဂျင်လှူဒါန်းမှုတွေရှိသလို စက်ရုံတွေရှေ့မှာလည်း တန်းစီပြီးစောင့်ဆိုင်းဝယ်ယူသူအများပြားလည်း ရှိနေတာဖြစ်ပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီရဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကတော့အောက်ဆီဂျင်ကို တက်ကျွမ်းနားလည်သူပညာရှင်ရဲ့ ညွှန်ကြားချက်နဲ့သာသုံးစွဲရမှာဖြစ်သလို စစ်ကောင်စီကလည်း အောက်ဆီဂျင်စက်ရုံတွေကို ပုဂ္ဂလိကတစ်ဦးချင်းကိုမရောင်းချဖို့ကန့်သတ်ထားပြီး အောက်ဆီဂျင်အမှန်တကယ်လိုအပ်နေတယ်ဆိုတာကို ဆရာဝန်ရဲ့ လက်မှတ်ထောက်ခံချက်ပါမှ ရောင်းချခွင့်ပြုဖို့ညွှန်ကြားထားပါတယ်။စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကလည်း နိုင်ငံရဲ့လက်ရှိအနေအထားက အောက်ဆီဂျင်လုံလုံလောက်လောက်ရှိတယ်လို့ ပြောကြားထားပါတယ်။

    မန္တလေးမှာလည်း အောက်ဆီဂျင်အခက်ကြုံ

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, MPA

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, မန္တလေးမှာလည်း အောက်ဆီဂျင်အခက်ကြုံ
  8. စစ်ကောင်စီအကျိုးဆောင် ဝန်ဆောင်ခမရလို့ အလုပ်တွေရပ်နားထား

    စစ်ကောင်စီအပေါ် ချမှတ်ထားတဲ့ အရေးယူဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် အကျိုးဆောင်ခမရရှိလို့ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ပူးတွဲလုပ်ဆောင်မှုတွေကို ရပ်နားထားတယ်လို့ စစ်ကောင်စီကငှားရမ်းထားတဲ့ နိုင်ငံတကာအကျိုးဆောင် Ari Ben Menashe ကပြောပါတယ်။

    အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ရဲ့လုပ်ရပ်တွေကို အနောက်နိုင်ငံအသိုင်းအဝိုင်းက လက်ခံလာစေဖို့ ကနေဒါအခြေစိုက် Dicken& Madson အကျိုးဆောင်ကုမ္ပဏီကို စစ်ကောင်စီဘက်ကဒေါ်လာ၂သန်းနဲ့ မတ်လတုန်းက ငှားရမ်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေဖြေလျှော့တဲ့ အခါအကျိုးဆောင်ခရမယ်လို့ အဲဒီအချိန်တုန်းက Ari Ben-Menashe က ပြောခဲ့ပါတယ်။

    မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်တယ်ဆိုပေမယ့် အကျိုးဆောင်ခမရတော့လို့ အလုပ်တွေ ရပ်နားထားတယ်၊ ဒီအကြောင်းကိုလည်း ပြီးခဲ့တဲ့လကတည်းက စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေကို အကြောင်းကြားခဲ့တယ်လို့ မစ္စတာ Ari-Ben Menashe က ရိုက်တာသတင်းဌာနကို ပြောပါတယ်။

    မစ္စတာ Ben-Menashe ဟာ စစ်ကောင်စီအကျိုးဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း CNN နိုင်ငံတကာသတင်းထောက်ချုပ် မြန်မာပြည်တွင်းကို လာရောက်သတင်းယူနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးခဲ့ပါတယ်။

    ဒါပေမဲ့စစ်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ လုပ်ဆောင်နေတဲ့ အလုပ်တာဝန်အသေးစိတ်ကိုတော့ ပြောဆိုဖို့ သူက ငြင်းဆန်ခဲ့ပါတယ်။

    မစ္စတာ Ben-Menashe အနေနဲ့ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ လက်တွဲလုပ်ဆောင်တာဟာ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေအပေါ်အမေရိကန်ကချမှတ်ထားတဲ့ အရေးယူမှုတွေကိုချိုးဖောက်ဖို့ အရဲစွန့်ရာရောက်တယ်လို့လည်း ဥပဒေရေးရာကျွမ်းကျင်သူတွေက ထောက်ပြပြောဆိုနေကြပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီအကျိုးဆောင် ဝန်ဆောင်ခမရလို့ အလုပ်တွေရပ်နားထား

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

  9. လောက်ကိုင်မှာ လူ တစ်ထောင်ကျော်ဆံ့ ကွာရန်တင်းစင်တာမှာ လူနာတွေ စတင်ထားရှိ

    ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ လောက်ကိုင်မြို့အတွက် လူတစ်ထောင်ဆံ့ ကွာရန်တင်းစင်တာတည်ဆောက်ပြီးစီးသွားတဲ့မြင်ကွင်းဖြစ်ပါတယ်။

    တောင်ညီနောင်လို့ နာမည်ပေးထားတဲ့ ဒီစင်တာကို ကွန်တိန်နာ အလုံး (၂၀၀)နဲ့ ဆောက်လုပ်ထားပြီး လူဦးရေ(၁,၂၀၀) ထားရှိနိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ ရွှေဖီမြေသတင်းက ဖော်ပြထားပါတယ်။

    Container House တစ်လုံးကို တရုတ် ယွမ်ငွေ ၂၀,၀၀၀ (အလုံး ၂၀၀ ဖြစ်လို့ ခန့်မှန်း မြန်မာကျပ် သိန်း ၉,၀၀၀ ကျော်) ကုန်ကျတယ်လို့ သိရပါတယ်။

    စင်တာရဲ့ တစ်ခန်းချင်းဆီမှာ ရေချိုးခန်း၊ အိမ်သာ၊ ဘေစင်၊ ရေပူရေအေး၊ ကုတင်၊ မီးနဲ့ Air Con တွေ ပါဝင်ပြီး လက်ရှိမှာတော့ လူနာတွေကို လက်ခံနေပြီဖြစ်ပါတယ်။ဒီစတင်တာကို ကိုးကန့်ဒေသက အမျိုးသမီးအလှူရှင်တစ်ဦးက ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းပေးတာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

    မနေ့ ဇူလိုင် ၁၄ ရက်အထိ လောက်ကိုင်မြို့နယ်မှာ ကိုဗစ်-၁၉ လူနာ (၁,၈၇၀)ဦးထဲက သက်သာလာသူ (၃၈၆)ဦးနဲ့ သေဆုံးသူ ၅ ဦး ရှိနေပါတယ်။

    Update-ဒီစင်တာကို ကိုးကန့် လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း ဥက္ကဋ္ဌက လှူဒါန်းပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစင်တာမှာ ကွာရန်တင်းဝင်လိုသူတွေအနေနဲ့ သာမန်အရပ်သားဆိုရင်အခမဲ့ဖြစ်ပြီးတော့ ကုမ္ပဏီဝန်ထမ်းဆိုရင်တော့ တစ်ဦးကို တစ်ရက် စားသောက်စရိတ် ယွမ် ၁၀၀ (မြန်မာငွေကျပ် ၂၀၀၀၀ ဝန်းကျင်) ပေးဆောင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

    KOkang, northern Shan State

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Kokang SWF

  10. ရန်ကုန်လမ်းမထက် မိုးထဲလေထဲ အောက်ဆီဂျင်ရရေး ကြိုးပမ်းနေသူများ

    ကိုဗစ် တတိယလှိုှုင်းကို ပြင်းထန်စွာရင်ဆိုင်နေရတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အောက်ဆီဂျင်စက်ရုံတွေရှေ့ အောက်ဆီဂျင်ဖြည့်သွင်းဖို့၊ အောက်ဆီဂျင်ရဖို့အရေး နေ့စဉ် အောက်ဆီဂျင်ဘူးတွေချထား တန်းစီနေတာ၊ ကိုယ့်မိသားစုဝင်တွေ ချစ်ခင်ရသူတွေအတွက် အောက်ဆီဂျင်ရရေးကြိုးပမ်းနေကြတဲ့မြင်ကွင်းတွေက နေ့စဉ်မိုးလင်းမိုးချုပ်မြင်တွေ့ရတဲ့မြင်ကွင်းတစ်ခုဖြစ်လာနေပါတယ်။

    ဒီနေ့ ဇူလိုင် ၁၅ ရက်မနက်ပိုင်းမှာ တောင်ဒဂုံ စက်မှုဇုံ ၃ အနီးတဝိုက် အောက်ဆီဂျင် စက်ရုံတွေနဲ့ နွယ်အေး ဗလီ အနီးတဝိုက် အောက်ဆီဂျင် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းနေသူတွေကိုမြင်တွေ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။ ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း

    Yangon July 15
    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ရန်ကုန်လမ်းမထက် မိုးထဲလေထဲ အောက်ဆီဂျင်ရရေး ကြိုးပမ်းနေသူများ
  11. တောင်ဒဂုံမှာ လူငယ်တချို့ မက်စ်နဲ့ လက်သန့်ဆေး ဝေမျှ

  12. မြန်မာပြည် ကိုဗစ်ပြဿနာ နိုင်ငံတကာ အကူအညီ အရေးပေါ် လိုအပ်

    ကိုဗစ်ကြောင့် သေဆုံးသူတွေရဲ့ နာရေး၊ မန္တလေး ဇူလိုင် ၁၄ ၂၀၂၁။

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ကိုဗစ်ကြောင့် သေဆုံးသူတွေရဲ့ နာရေး၊ မန္တလေး ဇူလိုင် ၁၄ ၂၀၂၁။

    မြန်မာနိုင်ငံမှာ လက်ရှိ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ ကိုဗစ်ရောဂါ ပြဿနာဟာ အင်မတန်ဆိုးရွားတဲ့ အခြေခံ အကြောင်းချင်းရာတွေ ပေါင်းစုံပြီး ရိုက်ခတ်လာတဲ့ “မုန်တိုင်းကြမ်း” ဖြစ်တယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂက ခန့်အပ်ထားတဲ့ မြန်မာပြည် လူ့ အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ အထူး သံတမန် တွမ်အင်ဒရူးစ်က ပြောပါတယ်။

    ဒါ့ကြောင့် နိုင်ငံတကာကနေ အရေးပေါ် အကူအညီတွေ ပေးကြဖို့ မစ္စတာ အင်ဒရူးစ်က ပန်ကြားလိုက်ပါတယ်။

    မြန်မာပြည်ရဲ့ ကိုဗစ် ပြဿနာ ပိုနက်ရှိုင်းနေစေတာဟာ ကူးစက်မြန် ဒယ်လ်တာ ဗေးရီးယဲန့် မျိုးကွဲ ပျံ့နှံ့ပြီး ကူးစက် ခံရသူ အရေအတွက် ပေါက်ကွဲထွက်လာတာ သက်သက်မျှ မဟုတ်ဘူးလို့ လူ့အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်က ထောက်ပြပါတယ်။

    “မြန်မာပြည်ရဲ့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု စနစ်က ပြိုကျနေတယ်။ တခါ၊ လူတွေက စစ်အာဏာရှင်နဲ့ ပတ်သက်ရင် ဘာဆိုဘာမှ လက်မခံပဲ၊ အယုံအကြည် ကင်းမဲ့မှုကလည်း အတော်လေး နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ရှိနေတယ်။ ဒီ အခြေအနေတွေဟာ ကိုဗစ် ပြဿနာကို ပိုမို ဆိုးရွားသွားစေတယ်” လို့ မစ္စတာ အင်ဒရူးစ်က ပြောပါတယ်။

    “နိုင်ငံတကာရဲ့ အရေးပေါ် အကူအညီတွေသာ ရမလာဘူးဆိုရင် မြန်မာပြည်မှာ ကိုဗစ်ကြောင့် သေဆုံးသူ အရေအတွက် အများကြီးများလာလိမ့်မယ်” လို့လည်း မစ္စတာ အင်ဒရူးစ်က သတိပေးပါတယ်။

    အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီထံမှာ ကိုဗစ်ကို ကိုင်တွယ် ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ရာ ဘယ်လို ရင်းမြစ်မျိုး၊ အစွမ်းအစမျိုးမှ ရှိမနေတဲ့ အပြင်၊ တိုင်းပြည်ရဲ့ အစိုးရအဖြစ် တရားဝင်မှုလည်း ရှိမနေဘူးလို့ ကုလ လူ့အခွင့်အရေး သံတမန်က ဆိုပါတယ်။

    စစ်အာဏာသိမ်းမှု မဖြစ်သေးခင်လေးမှာတင် ကိုဗစ်ကိုင်တွယ်ရေး အတွက် မြန်မာပြည်ကို နိုင်ငံတကာ ငွေကြေး ရန်ပုံငွေ အဖွဲ့ IMF က အမေကန် ဒေါ်လာ သန်း ၃၅၀ ထောက်ပံ့ထားတာကို အာဏာသိမ်း စစ်တပ်က ဘယ်နေရာတွေမှာ သုံးစွဲနေလဲ ဆိုပြီးတော့လည်း မစ္စတာ အင်ဒရူးစ်က မေးခွန်းထုတ်ပါတယ်။

    “IMF က ထောက်ပံ့ထားတဲ့ ငွေတွေအတွက် စစ်ကောင်စီမှာ တာဝန်ခံမှု ရှိရမယ်။ အခုလည်း နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်း အနေနဲ့ အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီ အပါအဝင် နိုင်ငံရေးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ဘယ် အဖွဲ့အစည်းမျိုးတွေ ကနေမှ တစ်ဆင့် မဟုတ်ဘဲ ကိုဗစ် တုံ့ပြန်ရေးတွေ လုပ်ဆောင်ပေးပါ။ မြန်မာပြည်သူတွေ ယုံကြည် စိတ်ချမှု ရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရေး အစီအစဥ်တွေလည်း ဖော်ဆောင် ပေးဖို့ လိုတယ်” ဆိုပြီး မစ္စတာ အင်ဒရူးစ်က ပြောပါတယ်။

    မြန်မာပြည် ကိုဗစ်အရေး တွမ်အင်ဒရူးစ် အခုလို ပြောထားတာတွေကို လူသားချင်း စာနာနားလည်မှု ဆိုင်ရာ အကူအညီတွေ ပေးအပ်တဲ့ ကုလအဖွဲ့ ဖြစ်တဲ့ ယူအဲန်အိုချာက ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့မှာ ထုတ်ပြန်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံထဲ လတ်တလော ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အောင်ဆီဂျင် မရရှိနိုင် ဖြစ်နေရတဲ့ အခြေအနေ အပါအဝင် တခြား ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်တွေ မပြည့်မစုံ မလောက်မင ဖြစ်နေရတာတွေက လူ သေဆုံးမှုတွေ ဖြစ်နေစေတယ် ဆိုပြီး တွမ် အင်ဒရူးစ်က အဲဒီထုတ်ပြန်ချက်ထဲ ပြောထားတာ တွေ့ရပါတယ်။

    ဒါ့အပြင် နိုင်ငံရေး အကျဥ်းသားတွေ ထောင်နဲ့ချီ ရှိနေတဲ့ အကျဥ်းထောင်တွေထဲ လူတွေ ပြွတ်သိပ်နေပြီး ကိုဗစ်ဒဏ် အဆိုးဆုံး ခံရနိုင်တဲ့ နေရာတွေ ဖြစ်တယ်လို့လည်း မစ္စတာ အင်ဒရူးစ်က ဆိုပါတယ်။

    “စစ်အာဏာသိမ်းပြီး ဥပဒေမဲ့ ဖမ်းဆီးခံထားရသူတွေဟာ အခုဆို အသက် အန္တရာယ် စိုးရိမ် နေရပြီ။ အထူးသဖြင့် ရောဂါအခံ ရှိသူတွေ ထောင်ထဲ အခုအချိန် နေရတာဟာ သေဒဏ်အချခံရသလိုပဲ” ဆိုပြီး မစ္စတာ အင်ဒရူးစ်က ပြောပါတယ်။

    ကိုဗစ်

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, မြန်မာပြည်ထဲ ကူးစက်မြန် ဒယ်လ်တာ မျိုးကွဲ ပျံ့နှံ့နေ
  13. ရေဝေးမှာ မီးသင်္ဂြိုဟ်ဖို့တောင် တစ်လောင်းချင်းစီ အချိန် အနည်းငယ်ပဲ ပေးနိုင်

    မစည်ကားအပ်တဲ့ နေရာမှာ စည်ကားနေတဲ့ ရေဝေးသုသာန်

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, MPA

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, မစည်ကားအပ်တဲ့ နေရာမှာ စည်ကားနေတဲ့ ရေဝေးသုသာန်၊ ဇူလိုင် ၁၄ ၂၀၂၁။

    ကိုဗစ်ကြောင့် သေဆုံးတဲ့ အရေအတွက်ဟာ စစ်ကောင်စီ ကျန်းမာရေး ဌာနက ထုတ်ပြန်တာတွေထက် အများကြီး ပိုနိုင်တယ်လို့ ရပ်ထဲရွာတွေ လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်နေတဲ့ လူမှုကူညီ ကယ်ဆယ်ရေးသမားတွေက ပြောနေပါတယ်။

    ရန်ကုန်က ရေဝေးသုသာန်မှာဆိုရင် အခု ရက်ပိုင်းတွေမှာ နာရေးတွေ စုပြုံနေပြီး၊ ရုပ်အလောင်း တစ်လောင်းကို မီးရှို့ သင်္ဂြိုဟ်တဲ့ အခါ အချိန် အနည်းငယ်ပဲပေး လုပ်ရတာမျိုး တွေ့နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    “ဇူလိုင် ၁၄ ရက် တစ်နေ့တည်း မနက်ပိုင်းမှာတင် ရေဝေးမှာ သင်္ဂြိုဟ် ရတာ အနည်းဆုံး အလောင်း ၈၀ ရှိတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အခြေစိုက်တဲ့ မြို့နယ်ထဲမှာကို ၁၀ လောင်း ထက်မနည်း ရှိတယ်။ ကိုဗစ်လက္ခဏာတွေနဲ့ ဆုံးကြတာဖြစ်လို့ ချက်ခြင်း သင်္ဂြိုဟ်ရတယ်” ဆိုပြီး ရန်ကုန် အခြေစိုက် လူမှုကူညီရေး အသင်းတစ်ခုက ဆိုပါတယ်။

    အခု တွေ့ကြုံနေရတဲ့ ကိုဗစ် တတိယလှိုင်းဟာ အရင် အခေါက်တွေထက် အများကြီး ပိုဆိုးပြီး ကူးခံရတဲ့သူ၊ သေဆုံးတဲ့သူ အများအပြား ရှိလာတယ် ဆိုတဲ့ အချက်ကို စစ်ကောင်စီ ကျန်းမာရေးဌာနက ထုတ်ပြန်တဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေကလည်း ထင်ဟပ် နေပါတယ်။

    နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီနဲ့ လခြမ်းနီ အသင်းများ အဖွဲ့ချုပ် IFRC ရဲ့ မြန်မာပြည် ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ ကို ဦးဆောင်သူ ဂျွိုင်း ဆင်းဂ်ဟားလ်ကလည်း မြန်မာပြည်ထဲ ကူးစက်မှု ပိုမြန်ဆန်တဲ့ ကိုဗစ် မျိုးကွဲ ဗေးရီးယဲန့်တွေ ပျံ့နှံ့နေပြီး၊ စစ်လို့တွေ့ထားသမျှထက် အများကြီးပို ကူးစက်နေနိုင်တယ်လို့ သတိပေး ထားပါတယ်။

    စစ်အာဏာသိမ်းမှု နောက်ဆက်တွဲပြည်သူ့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ပုံမှန် ပြန်မလည်ပတ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေမှာ အခုလို ကိုဗစ် တတိယလှိုင်းဒဏ် ခံလာရတာ ဖြစ်ပြီး၊ ကူးစက်မှု သေဆုံးမှုတွေ အခု သီတင်းပတ်တွေ အတွင်း ထိုးတက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ကိုဗစ်

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, MPA

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ကိုဗစ်လက္ခဏာတွေနဲ့ ဆုံးပါးသူတွေ ဖြစ်လို့ အားချင်း သင်္ဂြိုဟ်နေရ
  14. ဖရန့်တီးယား အုပ်ချုပ်မှု အယ်ဒီတာ မြန်မာအကျဥ်းထောင်ထဲ ကိုဗစ် လက္ခဏာတွေ ပြနေပေမယ့် ဘယ်လိုကုသ စစ်ဆေးမှုမျိုးမှ မရဘူးလို့ မိသားစုကပြော

    မြန်မာပြည်ထဲ အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးထားတဲ့ အမေရိကန် စာနယ်ဇင်းသမား ဒင်နီ ဖဲန်စတာ Danny Fenster မှာ ကိုဗစ်ရောဂါ ကူးစက် ထားနိုင်တဲ့ လက္ခဏာတွေ ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ် အစောပိုင်း ကတည်းက ပြသလာခဲ့ပေမယ့် ကိုဗစ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘယ်လို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုမျိုးမှ ရရှိမနေဘူးဆိုပြီး သူ့ရဲ့ မိသားစုဝင်တွေက အမေရိကန် မီဒီယာတွေကို ပြောနေပါတယ်။

    “သူဟာ ဘယ်လိုကုသမှုမျိုး၊ စမ်းသပ်မှုမျိုးမှ ရမနေဘူး။ ကျွန်တော်တို့ အင်မတန် စိတ်ပျက်ရပြီး၊ တော်တော်လေးလည်း စိုးရိမ်နေကြပါတယ်” ဆိုပြီး အစ်ကို တော်စပ်သူ ဘရိုင်ယန် ဖဲန်စတာက အမေရိကန် ရုပ်သံသတင်းဌာန CNBC ကို ပြောပါတယ်။

    အသက် ၃၇ နှစ် အရွယ် ဒင်နီ ဖဲန်စတာဟာ ဖရန့်တီးယား သတင်းမဂ္ဂဇင်းရဲ့ သတင်းခန်း အုပ်ချုပ်မှု အယ်ဒီတာ ဖြစ်ပြီး၊ ရန်ကုန် နိုင်ငံတကာ လေဆိပ်မှာ မေလ ၂၄ ရက်နေ့ တုန်းက ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    မလေးရှား နိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့တော်ကို သွားမယ့် လေယာဥ်ပေါ်ကို အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီက ဒင်နီ ဖဲန်စတာကို ပေးမတက်တော့ဘဲ ဖမ်းဆီးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

    အကြမ်းဖက်မှုတွေ ပေါ်ပေါက်လာအောင် လှုံ့ဆောင်ခဲ့သူ တစ်ဦး အဖြစ် ဖဲန်စတာ့ အပေါ် အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီက စွပ်စွဲထားပြီး ဖဲန်စတာကတော့ အဲဒီ စွပ်စွဲချက်တွေကို ငြင်းဆို ထားပါတယ်။

    ဒင်နီ ဖဲန်စတာကို ပြန်လွှတ်ပေးဖို့ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဌာနက တောင်းဆို ထားပါတယ်။

    ပြီးခဲ့တဲ့ လတုန်းက ဖဲန်စတာ့ကို ရုံးထုတ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ရုံးချိန်းကတော့ မနက်ဖြန် ဇူလိုင် ၁၅ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့လို့ နားလည်ထားပါတယ်။

    ဒင်နီဖဲန်စတာ

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, AFP/Getty

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ဒင်နီဖဲန်စတာရဲ့ မိဘနှစ်ပါးနဲ့ အစ်ကိုဖြစ်သူ။ အမေရိကန် မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ်၊ ဟန်တင်တန်ဝုဒ်စ်မှာ လုပ်ခဲ့တဲ့ ဒင်နီဖဲန်စတာ လွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှု၊ ဇွန်လဆန်း ၂၀၂၁။
  15. ကူးစက်မြန် ကိုဗစ်မျိုးကွဲတွေ ပျံ့နေပြီး၊ တကယ်ကူးစက်ခံနေရသူတွေဟာ စစ်လို့ တွေ့ထားသမျှထက် အများကြီးများနေနိုင်

    ကိုဗစ်တတိယလှိုင်းဒဏ် ခံနေရတဲ့ ရန်ကုန်မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ်တစ်ခုလုံး အောက်ဆီဂျင်ထုတ် စက်ရုံတွေရှေ့ လူတန်းရှည်တွေ မြင်တွေ့နေ ခဲ့ရပါတယ်။

    ကာဖျူးထုတ်ထားတဲ့ နယ်မြေတချို့မှာ လူတွေဟာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တွေက ရန်မူလာမှာကို ထည့်မတွက်နိုင်တော့ဘဲ အောက်ဆီဂျင်ထုတ်ပေးတဲ့ စက်ရုံတွေရှေ့ ကန့်သတ်ချိန် ကျော်လွန်သည်ထိတိုင် လူတန်းရှည်ကြီးတွေ ဖြစ်နေခဲ့ကြတယ်လို့ ရန်ကုန်ကလာတဲ့ သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။

    (အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင်က ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းက အစည်းအဝေးတစ်ခုမှာ ကိုဗစ် အရေးပေါ် လူနာဆိုရင် ညမထွက်ရ နေရာတွေမှလည်း စိစစ် ဖြတ်သန်းခွင့်ပေး ဆိုပြီး ပြောခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်)

    ဖေ့စ်ဘုတ်လို လူသုံးများတဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာ ဆိုရင်လည်း အောက်ဆီဂျင် အကူအညီတောင်းတဲ့ အသံတွေ လွှမ်းမိုးနေခဲ့ပြီး၊ တချို့ဆိုရင် ရနိုင်တယ်လို့ ကြားသိထားရတဲ့ နေရာတွေကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု မျှော်လင့်တကြီးနဲ့ သွားနေကြရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    “မြန်မာပြည်မှာ ပိုပြီး ကူးစက်မြန်တဲ့ ကိုဗစ် ဗေးရီးယဲန့် မျိုးကွဲသစ်တွေ ပျံ့နေပြီး၊ အခု တွေ့လာရတယ်ဆိုတဲ့ အရေအတွက်ဟာ စစ်မိသလောက်ပဲ သိရတာ ဖြစ်ပြီး၊ ဒီ့ထက် အများကြီး ပိုများနေနိုင်တယ်” လို့ နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီနဲ့ လခြမ်းနီ အဖွဲ့ချုပ် IFRC ရဲ့ မြန်မာပြည်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ဂျွိုင်း ဆင်းဂ်ဟားလ်က ဗြိတိန် အခြေစိုက် ဂါးဒီးယန်း သတင်းစာကို ပြောပါတယ်။

    “မြန်မာပြည်က အခြေအနေကို ကြည့်ရင် ဆေးရုံတွေရဲ့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ပေးနိုင်စွမ်းဟာ လက်ရှိမှာ အင်မတန် နည်းပါးနေတာကို တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ တွေ့နေရတယ်” လို့လည်း မစ္စတာ ဆင်းဂ်ဟားလ်က ဆိုပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိတဲ့ ကျန်းမာရေး ဌာနရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ... ဒီနေ့ ဇူလိုက် ၁၄ ရက်နေ့မှာ ဆိုရင် ပိုးတွေ့သူ ၇၀,၈၃ ယောက် ရှိတယ်လို့ ဆိုတဲ့ အတွက် စံချိန်တင် ဆက်လက် မြင့်တက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    လူပေါင်း ၂၁,၃၅၂ ယောက်ကို စစ်ရာက တွေ့ရတာ ဖြစ်လို့ ပိုးတွေ့ရာခိုင်နှုန်း တစ်ရာမှာ ၃၃ ယောက် မက တွေ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သေဆုံးသူလည်း စစ်ကောင်စီ ကျန်းမာရေး ဌာနက အတည်ပြု ထုတ်ပြန်ခဲ့သမျှတွေထဲ တစ်နေ့တည်း သေဆုံးမှု အများဆုံး ၁၄၅ ယောက် ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    အောက်ဆီဂျင်

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Yan Naing Aung/Anadolu Agency via Getty Images

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, အိမ်မှာထားဖို့ အောက်ဆီဂျင်တွေဝယ်နေတယ်ဆိုတာကိုက ကုသစရာ၊ အားကိုးစရာ မလုံလောက်တာရဲ့ လက္ခဏာပဲလို့ ထောက်ပြပြောဆိုမှုတွေရှိ
  16. တောင်ကြီးမှာ ပစ်ခတ်မှုတွေနဲ့ ပေါက်ကွဲမှုတွေဖြစ်

    ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ကြီးမြို့မှာ ဇူလိုင် ၁၄ ရက်နေ့က ပစ်ခတ်မှုတွေမနက်ပိုင်းက ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ညနေပိုင်း နေရာနှစ်နေရာခန့်မှာ ပေါက်ကွဲမှုတွေဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ တောင်ကြီးဒေသခံတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

    မနက်ပိုင်းကတောင်ကြီးမြို့ မင်္ဂလာဦးရပ်ကွက်မှာ အိမ်စီးကားတစ်စီး အပစ်ခံရပြီး လူတစ်ဦး အနည်းဆုံးသေဆုံးကာ ၂ ဦးထက်မနည်းဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ လည်း ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

    ဒီကနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းကလည်း တောင်ကြီး လျှပ်စစ်ရုံးမှာ ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ခဲ့သလို ညနေ ၆ နာရီဝန်းကျင်ကလည်း တောင်ကြီးမှာ ပေါက်ကွဲမှုတွေဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ သူတို့ကပြောပါတယ်။

    မနက်ပိုင်းတောင်ကြီးမြို့ ပစ်ခတ်မှုက သေဆုံးသူတွေရဲ့ အလောင်းကို စစ်ကောင်စီဘက်ကယူသွားတာကို တွေ့ရပြီး ဒဏ်ရာရသူတွေကို ဖမ်းသွားကြောင်း ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

    ဒီပေါက်ကွဲမှု ပစ်ခတ်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ စစ်ကောင်စီဘက်က သတင်းထုတ်ပြန်တာမရှိသေးပေမဲ့ ဘီဘီစီက ဆက်သွယ်မေးမြန်းဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။

    no tag

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, သံလွင်သွေးချင်း

  17. ဆရာဝန်တွေကို ၆ လ စာချုပ်နဲ့ စစ်ကောင်စီ အလုပ်ခေါ်, ပြစ်မှုကင်းရှင်းရမယ်ဆိုတာကြောင့် ဝရမ်းထုတ်ခံရတဲ့ ဆရာဝန်တွေအကျုံးမဝင်ဘူးလို့ နားလည်ရ

    ဆေးရုံတွေနဲ့ ကိုဗစ် ကုသရေးဌာန တွေမှာခန့်ထားဖို့ လက်ထောက်ဆရာဝန်တွေကို ၆ လ စာချုပ်နဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့အားကစားဝန်ကြီးဌာနက အလုပ်ခေါ်နေပါတယ်။ ၆ လပြည့်လို့ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း ဆက်လုပ်ချင်လည်း လုပ်နိုင်တယ် လို့ လမ်းဖွင့်ပေးထားပါတယ်။

    ဒါဟာ စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ရဲ့ ကန်ထရိုက် ဆရာဝန် ညွှန်ကြားချက်ကို ကျန်းမာရေးနဲ့အားကစားဝန်ကြီးဌာနက ရက်ပိုင်းအတွင်း အကောင်အထည်ဖော်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးပညာဘွဲ့၊ အထွေထွေဆေးကုသခွင့်လိုင်စင် (ဆမ) ကိုင်ထားသူတွေ အပြင် အလုပ်သင်ဆရာဝန် ပြီးထားသူတွေ လျှောက်ခွင့်ရှိတယ် လို့ အလုပ်ခေါ်စာမှာဖော်ပြထားပါတယ်။

    ဒါ့အပြင် ပြစ်မှုကင်းရှင်းကြောင်း ရဲစခန်းထောက်ခံစာမူရင်းပါ တင်ပြရမှာဖြစ်လို့ ဒီအလုပ်ခေါ်စာဟာ ဝရမ်းထုတ်ခံထားရတဲ့ ၊ CDM လှုပ်ရှားမှုကြောင့် တရားစွဲဆိုခံနေရတဲ့ ဆေးပညာရှင်ဆရာဝန်တွေအတွက် အကျုံးမဝင်တဲ့သဘောဖြစ်နေပါတယ်။

    လျှောက်လွှာပိတ်ချိန်ကို သြဂုတ် ၁၃ ရက် သတ်မှတ်ထား လို့ တစ်လ အချိန်ပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ လစာ က ၂၇၅,၀၀၀ ကျပ်ဖြစ်ပြီး တခြားခံစားခွင့်တွေလည်း ရှိတယ်လို့ ကြေညာထားပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေဟာ ကိုယ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ချင်တဲ့ဆေးရုံ ဒါမှမဟုတ် ဌာနကို သုံးခု ကို ဦးစားပေး အစီအစဉ် နဲ့ လျှောက်ထားနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    ဆရာဝန် ရာဂဏန်းဝန်းကျင် ဖမ်းဝရမ်း ထုတ်ထားပြီး အထူးကုဆရာဝန်ကြီးတွေအပါအဝင် ဆရာဝန်တချို့ကိုပါ ဖမ်းထားတဲ့ စစ်ကောင်စီ ရဲ့ အလုပ်ခေါ်စာဟာ အလုပ်ဖြစ်မယ်မထင်ဘူးလို့ CDM ဆရာဝန်တွေက ပြောပါတယ်။ "ပြင်ပ ဆရာဝန်တွေနဲ့ ကျောင်းပြီးသွားတဲ့ ကလေးတွေကို ရည်ရွယ်ပုံရပါတယ်။ ဘယ်သူက လျှောက်မှာလဲ" လို့ CDM လုပ်နေတဲ့ ဆရာဝန်တစ်ဦးကပြောပါတယ်။

    ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတွေကတော့ ဆရာဝန် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း လောက် အလုပ်ပြန်ဝင်နေကြပြီလို့ ပြောပေမယ့် လက်ရှိကိုဗစ်တတိယလှိုင်းအတွက် လိုအပ်တဲ့ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုကိုမပေးနိုင်ဖြစ်နေတာပါ။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနဟာ လုပ်ငန်းခွင်နဲ့ကင်းကွာနေတဲ့ ဆရာဝန်တွေကို ဝန်ထမ်းအဖြစ် ကထုတ်ပစ်ပြီး ဘွဲ့လွန်သင်တန်းလျော်ကြေးပြန်တောင်းတာတွေကိုပါ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန်လကုန်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အလုပ်နဲ့ ကင်းကွာနေတဲ့ ဆရာဝန်တွေကို စွဲချက်တင်ထားပြီး လာဖြေရှင်းဖို့ စာပို့ခဲ့ပါတယ်။

    လာမဖြေရှင်းရင် မျက်ကွယ်မှာပဲ သက်သေတွေနဲ့အမှုကို စစ်ဆေးသွားမယ်လို့ အကြောင်းကြားစာမှာပါရှိပါတယ်။ ပြည်တွင်းက ဘွဲ့လွန်သင်တန်းအတွက် လျှော်ကြေး ကျပ် ၂၅ သိန်း တောင်းခံထားပြီး ပြည်ပဘွဲ့လွန်သင်တန်းအတွက် ကျပ် သိန်း ၄၀ လျော်ကြေး တောင်းခံထားတာဖြစ်ပါတယ်။

    ပြစ်ဒဏ်ကို မကျေနပ်ရင် ၆ လအတွင်းအယူခံဝင်နိုင်ပြီး လျှော်ကြေးတွေကို အယူခံကာလအတွင်း မဆပ်ရင်တရားစွဲမယ်လို့လည်း ဆရာဝန်တွေဆီပို့တဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်းလက်မှတ်ထိုးထားတဲ့စာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေ နုတ်ထွက်တာ၊ထုတ်ပယ်ခံရတာတွေဟာ အရင်ကတောင့်ဖြစ်ခဲကိစ္စဖြစ်ပြီး အခုကာလဟာ အများဆုံးထုတ်ပယ်ခံရတာဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ဆရာဝန်တစ်ဦးက သုံးသပ်ပါတယ်။

    CDM doctors

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    CDM Doctors

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

  18. ရန်ကုန်၊ မန္တလေးမှာ ကိုဗစ်လက္ခဏာနဲ့သေဆုံးသူတွေများပြား၊ သုသာန်တွေမှာ မနိုင်မနင်းဖြစ်လာ

  19. တရုတ်က မြန်မာကို ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး၂ သန်းထောက်ပံ့မယ်

    တရုတ်အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံကို ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေး အလုံးရေ ၂ သန်း ထပ်မံ ကူညီထောက်ပံ့ပေးမယ် လို့ ရန်ကုန်မြို့မှာရှိတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံသံရုံးက သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။

    တရုတ်နိုင်ငံက ကာကွယ်ဆေးကုမ္ပဏီတွေကို သက်သာတဲ့စျေးနှုန်း၊ အမြန်ဆုံး မြန်မာနိုင်ငံကို ကာကွယ်ဆေး ထောက်ပံ့ပေးဖို့လည်း တက်တက်ကြွကြွ တွန်းအားပေးထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံက ဝယ်ယူတဲ့ Sinovac ကာကွယ်ဆေး အလုံးရေ ၂ သန်းဟာလည်း ယခုရက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို ရောက်ရှိတော့မယ်လို့ တရုတ်နိုင်ငံသံရုံးက ဆိုပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကိုဗစ်တတိယလှိုင်း အပြင်းအထန်ဖြစ်ပွားနေပြီးတော့ ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့ လူတစ်ရာကျော်သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစားဝန်ကြီးဌာန ကထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

    ရန်ကုန်နဲ့ မန္တလေးမြို့မှာ အခုရက်ပိုင်းအတွင်း ကိုဗစ်အတည်ပြုလူနာအပါအဝင် ကိုဗစ်လက္ခဏာနဲ့ သေဆုံး သူသိသိသာသာများပြားလာပြီး သုသာန်တွေမှာလည်း မီးသင်္ဂြိုဟ်ဖို့ ရုပ်အလောင်းတွေ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေရတယ်လို့ ရန်ကုန်နဲ့မန္တလေးအခြေစိုက် ပရဟိတအသင်းတွေကနေ သိရပါတယ်။

    ရန်ကုန်မြို့ကရေဝေး သုသာန်တစ်ခုတည်းမှာ မနေ့က သေဆုံးသူ ရာနဲ့ချီရှိပြီး ကိုဗစ်လက္ခဏာနဲ့ သေဆုံးသူတွေ အများစုပါဝင်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက တစ်ဆင့်သိရပါတယ်။

    ရန်ကုန် မန္တလေး နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက မြို့အတော်များများမှာ ကိုဗစ်လူနာတွေအတွက် အရေးပေါ်လိုအပ်တဲ့ အောက်ဆီဂျင်တွေလိုအပ်နေပြီး လူအများအပြားစက်ရုံတွေရှေ့မှာ တန်းစီစောင့်နေကြရပါတယ်။

    တရုတ်နိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အရေးပေါ်လိုအပ်ချက်များနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး မြန်မာဘက်ကို အသက်ရှူစက်၊ အောက်ဆီဂျင်စက်၊ နှာခေါင်းစည်း စတဲ့ ကပ်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးပစ္စည်းတွေ မြန်ဆန်စွာ ထောက်ပံ့ပေးမယ်လို့ဆိုပြီး ယူနန်ပြည်နယ်ကနေ အထူးလမ်းကြောင်း သီးသန့်ဖွင့်လှစ်ပြီး ကပ်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးပစ္စည်းတွေ မြန်မာနိုင်ငံကို အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ ရောက်ရှိနိုင်အောင် အာမခံတယ်လို့ တရုတ်သံရုံးရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြထားပါတယ်။

    No tag

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Chinese Embassy in Myanmar

  20. ရခိုင်က ဆေးရုံတွေမှာ အောက်ဆီဂျင်အခက်အခဲဖြစ်၊ကိုဗစ်လူနာသေဆုံးမှုတိုးလာ