ကိုဗစ် ကူးစက်မှု သြဂုတ်လထဲ ထက်ဝက်ကျအောင်လုပ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ပြော

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မော်လမြိုင်မှာ မိုးသည်းပြီးရေကြီး‌မှုဖြစ်

   ကိုဗစ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုတွေကြောင့်လူသေဆုံးမှုတွေများနေတဲ့ မော်လမြိုင်မြို့မှာ ရပ်ကွက်တွေတချို့ ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့က မိုးသည်းပြီရေကြီးရေလျှံမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်နေတယ်လို့ မော်လမြိုင်ဒေသခံတွေက တစ်ဆင့် သိရပါတယ်။

   ရေကြီးရေလျှံမှုဖြစ်နေတဲ့ ရပ်ကွက်တွေထဲမှာ မြိုင်သာယာရပ်ကွက်လည်းပါဝင်ပြီး နေအိမ်အတွင်း ရေတွေဝင်လာပြီးနစ်မြုပ်နေတာဖြစ်တယ်လို့ မြိုင်သာယာရပ်ကွက်နေသူတစ်ဦးထံက သိရပါတယ်။

   မော်လမြိုင်မှာ ရေကြီးမှုဖြစ်နေတဲ့ ရပ်ကွက်တွေကတော့ ဒိုင်းဝန်းရပ်၊ ရွှေတောင်ရပ်၊‌ ရွှေပြည်အေးရပ်၊ သာယာအေးရပ်၊ မြိုင်သာယာရပ်တို့ဖြစ်တယ်လို့ ဒေသခံတွေကတစ်ဆင့် သိရပါတယ်။

   ဒီကနေ့မှာလည်း မော်လမြိုင်မှာ ကိုဗစ်ကြောင့်သေဆုံးသူ ၂၀ ဦးကျော်ရှိခဲ့ပြီးတော့ ၁၈ ဦးကမော်လမြိုင်ဆေးရုံကြီးက ဖြစ်ပြီးတော့ ကျန်သူတွေက ရပ်ကွက်တွေက သံသယလူနာတွေ ဖြစ်တယ်လို့ဒေသခံတွေက တစ်ဆင့် သိရပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

2. ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၁တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေလည်း နယ်မြေဆိုင်ရာ ကိုဗစ်စည်းကမ်းတင်းကျပ်မှုတွေ လုပ်လာ

   တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေက သူတို့တွေ ထိန်းချုပ်တယ်လို့ဆိုတဲ့နယ်မြေတွေထဲမှာ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ထိန်းချုပ်မှုတွေ တိုးလုပ်နေပြီဆိုတဲ့အကြောင်း စာအသီးသီးထုတ်ပြန်လာကြပါတယ်။

   ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(KIO)ကဆိုရင် လက်ရှိ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုကြောင့် ရောဂါ ကာကွယ် ထိန်းချုပ် ကုသပေးတဲ့လုပ်ငန်းတွေ ထိထိရောက်ရောက်မလုပ်နိုင်တာ၊ နှောင့်နှေးတာနဲ့ စည်းကမ်းတွေကို လိုက်တာမှု အားနည်းနေတာတွေကို ထောက်ပြပြီး မြစ်ကြီးနားခရိုင်အတွင်းက ပြည်သူတွေကို ဒီနေ့ ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့ကစလို့ လူစုလူဝေး မပြုလုပ်ဖို့၊ ကေတီဗီ၊ ဘား၊ ဖူဆယ်ကွင်း၊ အားကစားခန်းမ၊ လောင်းကစားရုံ၊ စားသောက်ဆိုင်နဲ့ တခြားဆိုင်မျိုးစုံကို ရောဂါကင်းစင်လာချိန်အထိ ရက်အကန့်အသတ် ယာယီပိတ်ထားဖို့ အသိပေးစာ ထုတ်လာပါတယ်။

   မပိတ်ဘဲ ဆက်ဖွင့်ထားတဲ့ ဆိုင်တွေကို သက်ဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရေး ရုံးအဆင့်ဆင့်ကနေ ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူပိတ်ပင်မှု လုပ်သွားမယ်လို့လည်း ကြေညာပါတယ်။

   ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး(PSLF/TNLA) ကလည်း သူထိန်းချုပ်တဲ့ တအာင်းပြည်နယ်အတွင်းမှာ ကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်မှု အခြေအနေကို အနီရောင်အဆင့် သတ်မှတ်လိုက်တယ်လို့ ဒီနေ့မှာပဲ ကြေညာပါတယ်။

   ဒါကြောင့် တအာင်းပြည်နယ်ထဲမှာနေထိုင်သူတွေအနေနဲ့ လိုအပ်မှအိမ်ပြင်ထွက်ရမယ့် (stay at home)ကာလ သတ်မှတ်လိုက်ပြီး ဒေသကျော်၊ ကျေးရွာကျော်၊ ရပ်ကွက်ကျော်ပြီး မသွားဖို့၊ အရေးပေါ်လူနာရှိလာရင် သက်ဆိုင်ရာ ရပ်ကွက်/ကျေးရွာကော်မတီထောက်ခံချက်ယူပြီး ဆေးရုံဆေးခန်းသွားပြဖို့၊ စားနပ်ရိက္ခာသယ်ဖို့ ကားတစ်စီးမှာဆိုရင် ယာဉ်မောင်းနဲ့ ယာဉ်နောက်လိုက် တစ်ဦးစီပဲ လိုက်ပါသွားလာခွင့်ပြုမယ်ဆိုတဲ့အချက်တွေနဲ့ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

   တအာင်းပြည်နယ်ထဲ ကိုဗစ်ထိန်းချုပ်ရေး ဒီကြေညာချက်ကို ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးရဲ့ ကိုဗစ်ရောဂါကာကွယ်တားတီးရေး ကော်မတီက ထုတ်ပြန်တာဖြစ်ပြီး မလိုက်နာရင်း ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   တဖက်မှာလည်း အရပ်သားအစိုးရလက်ထက်မှာ တနိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးစာချုပ်မှာ လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဦးဆောင်အဖွဲ့ (PPST)ဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာကော်မတီ တရပ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်အကြောင်း ထုတ်ပြန် ကြေညာထားပါတယ်။

   ဒီအဖွဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ဖို့ ဖြစ်ပြီး ကိုဗစ် ၁၉ ကို ဆုံချက် ရှာကာ လူသားချင်း အထောက်အကူ ပေးတဲ့ ကိစ္စတွေဆီ ချီတက်ဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ PPST ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မှူးကြီး ခွန်ဥက္ကာက ပြောထားပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

3. ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ရန်ကုန်မှာ အောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက်ကို ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကတဆင့်ထောက်ပံ့မယ်

4. ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မြန်မာဂိုးသမားပြည့်လျှံအောင် ဂျပန်ကလပ်အသင်းမှာ လေ့ကျင့်နေပြီ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Pyae Lyan Aung

   ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်တောင်းထားတဲ့ မြန်မာအသင်းဂိုးသမား ပြည့်လျှံအောင်ဟာ ဂျပန်ကလပ်အသင်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ YSCC Yokohama မှာ လေ့ကျင့်ရေးဆင်းနေပြီလို့ သိရပါတယ်။

   ပြည့်လျှံအောင်ဟာ ကမ္ဘာ့ဖလားခြေစစ်ပွဲအတွက် ဂျပန်နိုင်ငံကို မြန်မာအမျိုးသားဘောလုံးအသင်းနဲ့အတူသွားရင်း ကွင်းထဲမှာ လက်သုံးချောင်းထောင်ပြီး ပြည်တွင်းက စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့တဲ့ကစားသမားဖြစ်သလို လုံခြုံရေးစိုးရိမ်လို့ ဂျပန်မှာခိုလှုံခွင့်လျှောက်ခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။

   အခုတော့ သူဟာ ယိုခိုဟာမမြို့အခြေစိုက် ဘောလုံးအသင်းမှာ သင်တန်းသား အနေနဲ့ပါဝင်နေပြီး ဂျပန်လိဂ်ပြိုင်ပွဲအထိတက် ကစားနိုင်ဖို့ ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

   လက်ရှိမှာ သူဟာ အသင်းနဲ့ စာချုပ် ၁ နှစ်ချုပ်ဖို့ရှိသလို ဖူဆယ်ကွင်းမှာ ကစားပြီး ကွင်းကြီးမှာ လေ့ကျင့်ရေးဆင်းရမယ်လို့ ပြည့်လျှံအောင်က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

   ပြည့်လျှံအောင်ဟာ မေလတုန်းက ကမ္ဘာ့ဖလားခြေစစ်ပွဲပြိုင်မယ့် ပြည်ဝင်ခွင့်နဲ့ ဂျပန်ကို ရောက် လာတာဖြစ်လို့ ရက်ပေါင်း ၉၀ နေထိုင်ခွင့်ရခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။

   အခုတော့ သူဟာ ဂျပန်ရောက်မြန်မာတွေ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးကြောင့် နေရပ်ပြန်ပို့မခံရအောင် ဂျပန်အစိုးရက ပေးတဲ့ ၆ လကြာ နေထိုင်အလုပ်လုပ်ခွင့် အစီအစဉ်နဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်ခွင့်ရထားပါတယ်။

5. ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၁အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်ကိစ္စ စစ်ကောင်စီကိုင်တွယ်ပုံကို NUG ဝေဖန်

   ရန်ကုန်၊ အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်အတွင်းက ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရမှုတွေနဲ့ ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုတွေအပေါ် ကိုင်တွယ်မှုတွေဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုကင်းမဲ့တဲ့ လုပ်ရပ်ဖြစ်တယ်လို့အမျိူးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)က ဇူလိုင် လ ၂၅ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ချက်ထုတ်ပြီး ပြောဆိုလာပါတယ်။

   လက်ရှိအချိန်ဟာ ကမ္ဘာတဝှမ်း ကိုဗစ်ရောဂါခံစားနေရချိန်မှာ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီအနေနဲ့ပြည်တွင်းမှာ နိုင်ငံတကာကလုပ်ဆောင်ချက်တွေနဲ့ ဆန့်ကျင်တဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို လုပ်နေဖြစ်တယ်လို့ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ ပြောဆိုထားပါတယ်။

   ဒါ့ပြင်ကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်တာတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနယ်နမိတ်တွေကတဆင့်ပျံ့နှံ့မှုတွေထပ်မဖြစ်အောင် အချိန်မီတားဆီးဖို့လိုပြီး နိုင်ငံတကာနဲ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

   လက်ရှိပြည်တွင်းမှာ ကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်မှုနဲ့သေဆုံးမှုနှုန်းမြင့်တက်နေပြီး တိုင်းဒေသကြီးမြို့နယ်တွေအပြင် အကျဉ်းထောင်တွေမှာပါ ရောဂါကူးစက်မှုတွေ ဖြစ်လာတာပါ။

   အကျဉ်းထောင်ထဲကအကျဉ်းသားတွေအနေနဲ့ ကိုဗစ်ရောဂါနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မူတွေမရတာကြောင့် ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းက ထောင်တွင်းဆန္ဒပြမှုတွေလည်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြဦးဆောင်သူလူငယ်တွေဟာလည်း ထောင်တွင်းတိုက်ပိတ်အပြစ်ပေးတာခံနေရတယ်လို့ ကျောင်းသားသမဂ္ဂအဖွဲ့စည်းတွေက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

   

6. ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၁တိုကျိုအိုလံပစ်မှာ မြန်မာကြက်တောင်မယ် ပွဲဦးထွက် ရှုံးနိမ့်

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, AFP

   ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကျင်းပနေတဲ့ တိုကျိုအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွေရဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ဦးချင်း ကြက်တောင်ရိုက်ပြိုင်ပွဲမှာ မြန်မာကိုယ်စားပြုကြက်တောင်မယ် သက်ထားသူဇာဟာ ဒီနေ့ ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက် ဂျပန်ဒေသစံတော်ချိန် မနက်(၁၀)နာရီမှာ ကစားတဲ့ပွဲမှာ ပွဲဦးထွက် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပါတယ်။

   သက်ထားသူဇာဟာ အင်ဒိုနီးရှားကြက်တောင်မယ် Gregoria နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်တဲ့အုပ်စုအဆင့်ပွဲမှာ ၂ ပွဲပြတ်နဲ့ရှုံးခဲ့တာပါ။

   မြန်မာမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းချိန် တိုကျိုမှာကျင်းပတဲ့ ဒီအိုလံပစ်ပွဲကို မြန်မာကိုယ်စားပြု ကစားသမား ၂ ဦးသာ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်နေပြီး အဲဒီကစားသမားတွေဟာ သက်ထားသူဇာနဲ့ သေနတ်ပစ်ကစားသမား ရဲထွန်းနောင်တို့ဖြစ်ပါတယ်။

   တိုကျိုအိုလံပစ်ပွဲမှာ လက်ရည်စစ်ပွဲ ဒါမှမဟုတ် ခြေစစ်ပွဲမဝင်ဘဲကစားနည်း ၉ မျိုးအထိ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရဖို့ မြန်မာအိုလံပစ်ကော်မတီက အဆိုပြုခဲ့ပေမဲ့ နိုင်ငံတကာအိုလံပစ်ကော်မတီနဲ့ အိမ်ရှင်အိုလံပစ်ပွဲကျင်းပရေးကော်မတီက သေနတ်ပစ်နဲ့ ဂျူဒို ကစားနည်း ၂ မျိုးကိုပဲ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ပေးခဲ့ပါတယ်။

   အဲဒီကစားနည်း ၂ မျိုးမှာ ဂျူဒိုအတွက် ရည်ရွယ်ထားတဲ့ကစားသမားက အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မပါဝင်ဝင်နိုင်တော့လို့ အဆိုပြုကစားနည်းတွေထဲ သေနတ်ပစ် တစ်မျိုးပဲ မြန်မာက ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်နေပါတယ်။

   ဒါပေမဲ့ ကြက်တောင်မယ် သက်ထားသူဇာကတော့ ကမ္ဘာ့အဆင့် ၆၁ ရှိတဲ့ကစားသမားဖြစ်လို့ အရည်အချင်းပြည့်မီတဲ့ကစားသမားအဖြစ် တိုကျိုအိုလံပစ်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နေတာဖြစ်ပါတယ်။

7. ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၁အင်းစိန်အပါအဝင် အကျဉ်းစခန်းတွေက အခြေအနေကို မပြတ်စောင့်ကြည့်နေတယ်လို့ ICRC ပြော

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်အပါအဝင် အကျဉ်းစခန်းတွေမှာ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီပေးနိုင်ရေး သွားရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ဖို့ ထောင်အာဏာပိုင်တွေနဲ့ ဆွေးနွေးနေပြီလို့ နိုင်ငံတကာကြက်ခြေနီအဖွဲ့ (ICRC)က လူမှုကွန်ယက်ကနေ သတင်းထုတ်ပြန်ပြောဆိုလာပါတယ်။

   ဒ့ါပြင် မြန်မာနိုင်ငံထဲမှာ ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းတွေအပါအဝင် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကူးစက်မှုအခြေအနေတွေကိုလည်း အလွန်အမင်းစိုးရိမ်တယ်လို့ ICRC က ပြောပါတယ်။

   ဒါ့ကြောင့် ICRC အနေနဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ဘေးကြောင့် ကြည့်ရှုခွင့်ပိတ်ထားတဲ့ အင်းစိန်ထောင်အပါအဝင် ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းတွေမှာ ကိုဗစ်တိုက်ဖျက်ရေးအပြင် အထွေထွေကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကိုလည်း ထောက်ပံ့ပေးဖို့ ကမ်းလှမ်းတဲ့အကြောင်းကိုလည်း ထပ်လောင်း ပြောဆိုထားပါတယ်။

   အင်းစိန်ထောင်အတွင်းထဲက ကိုဗစ်အခြေအနေ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ထောင်ထဲမှာ ဆန္ဒပြမှုဖြစ်ခဲ့အပြီးမှာ ICRC ဘက်က အခုလိုပြောလာတာပါ။

   ပြီးခဲ့တဲ့တစ်ပတ်တုန်းကလည်း အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဦးဉာဏ်ဝင်းဟာ အင်းစိန်ထောင်ထဲမှာ ထိန်းသိမ်းခံထားရချိန် ကိုဗစ်ကူးစက်ခံခဲ့ရလို့ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးမှာ ကုသခွင့်ရခဲ့ပေမဲ့ ဆေးရုံတက်ခွင့်ရပြီး ရက်ပိုင်း အတွင်းမှာပဲ ကွယ်လွန်ခဲ့ပါတယ်။

   ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်တုန်းကလည်း မကွေးမှာ ထိန်းသိမ်းခံရပြီး အသက်မပြည့်လို့ ပြန်လွတ်လာသူ လူငယ် ၅ ဦးထဲက ၂ ဦးဟာ ထိန်းသိမ်းခံရချိန် ကိုဗစ် ကူးစက်ခံထားရလို့ ဆေးရုံတက်ကုသမှုခံယူနေရပါတယ်။

   ဒီအခြေအနေကြောင့် အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပြီးကတည်းက အကြောင်းအမျိုးမျိုးနဲ့ အကျဉ်းထောင်တွေထဲမှာ ထိန်းသိမ်းခံထားရသူတွေ ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရမှာကို စိုးရိမ်တဲ့အကြောင်း အပြင်က မိသားစုဝင်တွေက ဘီဘီစီကို ရင်ဖွင့်ထားပါတယ်။

8. ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၁KIA က တရုတ်ဆီကနေ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး တစ်သောင်း ရမယ်

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

   တရုတ်နိုင်ငံက ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် KIA ကို ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးလုံးရေ တစ်သောင်း ပေးလာတယ်ဆိုပြီး KIA ပြောခွင့်ရက ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်မှာ ပြောပါတယ်။

   မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ထိစပ်နေတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ၊ယူနယ်ပြည်နယ်ထဲမှာ မြန်မာပြည်ကနေပြန်လာတဲ့တရုတ်နိုင်ငံသားတွေမှာ ကိုဗစ်ပိုးကူးစက်မှု ဆယ်ချီတွေ့ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ပြည်တွင်း ကူးစက်မှုတွေထပ်မဖြစ်အောင် တင်းကျပ်မှုတွေလုပ်နေချိန်မှာပဲ တရုတ်ဘက်က KIA ဆီ အခုလိုကာကွယ်ဆေးအကူအညီပေးလာတာပါ။

   အခုကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး တစ်သောင်းကို ယူနန်ပြည်နယ်အာဏာပိုင်တွေကနေ ပေးလာတာလို့ KIA ပြောခွင့်ရ ဗိုလ်မှူးကြီးနော်ဘူက ပြောထားပါတယ်။

   ''KIA က တရုတ်ဘက်ကို အကူအညီတောင်းတယ်။ တရုတ်ဘက်ကလည်း ကာကွယ်ဆေးပေးပြီး ကူညီတယ်ပေါ့'' လို့ သူက ပြောပေမဲ့ ဆေးတွေဘယ်တော့ လွှဲပြောင်းပေးမယ်ဆိုတာမျိုး၊ ဘယ်ကာကွယ်ဆေးကိုပေးတယ်ဆိုတာမျိုး တိတိပပ မပြောသွားခဲ့ဘူးလို့ အေအက်ဖ်ပီသတင်းဌာနက သတင်းဖော်ပြပါတယ်။

   ဒီဆေးတွေထဲက တချို့တဝက်ကို ဝယ်ရတာဖြစ်ပေမဲ့ ကျန်တာကတော့ တရုတ်ဘက်က လှူဒါန်းတာလို့ သိရပါတယ်။

   တခါ တရုတ်ထုတ် Sinopharm ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး ၇ သိန်းကျော်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့တစ်ပတ်ကတည်းက ရန်ကုန်ကိုရောက်နေပြီဖြစ်ပြီး အဲဒီဆေးတွေကိုတော့ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့နယ်စပ်မှာနေထိုင်သူတွေကို ဦးစားပေးထိုးနှံပေးသွားမယ်လို့ မြန်မာအာဏာပိုင်တွေက ပြော ထားပါတယ်။

   ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် KIA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့နယ်မြေဖြစ်တဲ့ မိုင်ဂျာယန်မြို့နယ်ထဲမှာကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူ ရာချီရှိတယ်လို့ KIA ရဲ့သတင်းနဲ့ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးကြီးနော်ဘူက ဘီဘီစီကို အစောပိုင်းကတည်းက အတည်ပြုထားပါတယ်။

   မိုင်ဂျာယန်မြို့မှာဆိုရင် ကိုဗစ် 19 ရောဂါကာကွယ်နှိမ်နှင်းရေးကော်မတီကိုလည်းဖွဲ့ထားပြီးတရုပ်နိုင်ငံဘက်ကအကူညီနဲ့ လိုင်ဇာမြို့နဲ့ မိုင်ဂျာယန် မြို့ထဲက လူဦးရေ ၂ သောင်းကျော်လောက်ကို ပြီးခဲ့တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလကစပြီး ကိုဗစ်ရောဂါကာကွယ်ဆေးတွေ ထိုးပေးခဲ့တယ်လို့ဒေသခံလူမူကူညီရေးအသင်းတွေက ပြောပါတယ်။

   လက်ရှိမိုင်ဂျာယန်မြို့တွင်းမှာ လည်း KIA ရဲ့ကိုဗစ်ကော်မတီက ရောဂါထိန်းချုပ်မှုတွေ ၊ကိုဗစ်စည်းကမ်းကန့်သတ်မှုတွေလုပ်ထားပြီး ကျောင်းတွေနဲ့ဈေးဆိုင်တွေကိုလည်းပိတ်ဆို့ထားကာအပြင်ထွက်ချိန်ကိုလည်း ကန့်သတ်မှုတွေလုပ်ထားတယ်လို့ဆိုပါတယ်။

   ဒါ့ပြင် IDP စခန်းတွေလည်းရှိတဲ့အတွက်လူဦးရေ ကျပ်တည်းတဲ့ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေဆီကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်မှာကိုလည်း စိုးရိမ်မှုတွေရှိနေပေမဲ့ လက်ရှိအချိန်စစ်ဆေးမူတွေအထိတော့ IDP စခန်းတွေမှာ ကိုဗစ်ရောဂါပိုးတွေ့ရှိသူမရှိသေးဘူးလို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

9. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁CDM တွေ ၊ ပုဒ်မ ၅၀၅ တွေ ဘေးဖယ်ထားပြီး ကိုဗစ်ကော်မတီ ဖွဲ့တာ အလုပ်ဖြစ်မလား, တနိုင်ငံလုံးအပစ်ရပ် လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ အဖွဲ့တွေပေါင်းပြီး ကိုဗစ် တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ဖို့ ထုတ်ပြန်

   တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဦးဆောင်အဖွဲ့ (PPST) ဟာ Covid ၁၉ ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ တရပ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန် ကြေညာပါတယ်။

   ဒီအဖွဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ဖို့ ဖြစ်ပြီး ကိုဗစ် ၁၉ ကို ဆုံချက် ရှာကာ လူသားချင်း အထောက်အကူ ပေးတဲ့ ကိစ္စတွေဆီ ချီတက်ဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဗိုလ်မှူးကြီး ခွန်ဥက္ကာက ပြောပါတယ်။

   ဘယ်အပိုင်းက စတင် လုပ်ဆောင်သွားမလဲ​ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ သူက ဖြေကြားရာမှာ ပြည်တွင်းမှာ စစ်ကောင်စီ အဖွဲ့တွေနဲ့ စလုပ်ရမှာ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာ ၀င်နိုင်အောင် လမ်းကြောင်းခင်းပေးတဲ့ သဘော ဖြစ်တယ်လို့ ၊ ဒီနေရာမှာ CDM တို့၊ ပုဒ်မ ၅၀၅ တို့ကို ခဏမေ့ထားပြီး တမျိုးသားလုံး စီမံချက် ချလုပ်ရမယ့် ကိစ္စ ဖြစ်နေတယ်လို့ သူက ရှင်းပြပါတယ်။

   ကျန်တဲ့ ကိစ္စတွေကို ဖြေလျှော့ရမယ့် သဘောရှိပြီး အခြေအနေမှန်ကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရမယ့် ဆိုရမယ့် အခြေအနေ ဆိုက်နေပြီမို့ ကိုဗစ် ကိစ္စနဲ့ စတင်ရင် အလွ​ယ်ဆုံး ဖြစ်မယ်လို့ တွက်ဆကြောင်း သူက ပြောပါတယ်။

   ဒီကြေညာချက် မထုတ်ခင် သက်ဆိုင်ရာ Stakeholder အဖွဲ့အစည်း အသီးသီးနဲ့ သဘောတူညီမှု ရထားတဲ့ အနေအထား မဟုတ်သေးဘဲ ဒီကြေညာချက် က ဖွဲ့ပြီးကြောင်း ထုတ်ပြန်တာသာ ဖြစ်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်၀င်ဖို့က လာမယ့် သီတင်းပတ်မှာမှ တဖွဲ့ပြီး တဖွဲ့ တွေ့သွားမှာပါလို့ သူက ဆိုပါတယ်။

   ခုရက်ပိုင်းအတွင်း မဲဆောက်က မယ်တော် ဆေးခန်း အကြီးအကဲ ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင် ဦးဆောင်ပြီး ဆေးတက္ကသိုလ် ၁ ပါမောက္ခချုပ် NUG ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ဇော်ဝေစိုး တို့နဲ့ ပူးပေါင်းကာ ကိုဗစ် တိုက်ဖျက်ရေး အဖွဲ့ကိုလည်း ဖွဲ့စည်း ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

   အခု NCA လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဥ် ဦးဆောင် အဖွဲ့ရဲ့ ကိုဗစ် တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မတီဟာ ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင် တို့နဲ့ NUG အစိုးရ တို့ရဲ့ ကိုဗစ် တိုက်ဖျက်ရေး အဖွဲ့ နဲ့ မကွာပေမယ့် PPST က ဖွဲ့လိုက်တဲ့ ကော်မတီက NCA လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ တရား၀င် လမ်းကြောင်းနဲ့ တရား၀င်မှုကို ကိုင်ပြီး SAC စစ်ကောင်စီ နဲ့ စကားပြောသွားရမှာလို့ ဗိုလ်မှူးကြီး ခွန်ဥက္ကာက ဆိုပါတယ်။

   ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင်နဲ့ ဒေါက်တာ ဇော်၀ေစိုး တို့ရဲ့ အဖွဲ့ကတော့ SAC နဲ့ ညှိဖို့ လွယ်တဲ့ အဖွဲ့ မဟုတ်ဘဲ ၊ သူတို့ အဖွဲ့ကတော့ ညှိလို့ ရနိုင်မယ့် အဖွဲ့ ဖြစ်တယ်လို့ ကွာခြားချက်ကို သူက ရှင်းပြပါတယ်။

   ဒါ့အပြင် နိုင်ငံတကာ ၀င်လာနိုင်အောင် လုပ်ရမှာ ဖြစ်ပြီး လက်ရှိမှာ ဟိုစည်းကမ်း ဒီစည်းကမ်း တွေနဲ့ ကိုယ်ချည်း လုပ်လို့ မရတာကြောင့် နိုင်ငံတကာ ၀င်နိုင်အောင် လမ်းဖွင့် လမ်းခင်း ပေးရမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဗိုလ်မှူးကြီး ခွန်ဥက္ကာက ပြော ပါတယ်။

   အခု ဖွဲ့စည်းလိုက်တဲ့ ကိုဗစ် တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မတီမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်ဥက္ကာ အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် ၁၀ ဖွဲ့ က ကိုယ်စားလှယ် ၁၀ ဦးပါဝင်တာ ဖြစ် ပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, NCA S EAO

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, NCA S EAO

10. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ရခိုင် ဆေးရုံ ၆ ခုမှာ အောက်ဆီဂျင် မလုံလောက်ဘူးလို့ဆို

    ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကိုဗစ်တတိယလှိုင်းအတွင်း ရောဂါကူးစက်ခံရသူပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော်အထိ ရှိလာနေပြီး သေဆုံးသူ တစ်ရာနီးပါးထိ မြင့်တက်လာနေတဲ့အချိန်မှာ အနည်းဆုံး ဆေးရုံခြောက်ခုမှာ အောက်ဆီဂျင် လိုအပ်ချက်တွေရှိနေတယ်လို့ အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ထင်လတ်ဦးက ဒီကနေ့ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ ထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ အရေးပေါ်တုံ့ပြန်ရေးကော်မတီ လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးမှာ ပြောဆိုသွားခဲ့ပါတယ်။

    အဲဒီဆေးရုံခြောက်ခုဟာ ကိုဗစ်လူနာတွေများပြားနေတဲ့ ဆေးရုံတွေဖြစ်ပြီး အောက်ဆီဂျင်ပေးထားရသူတွေလည်း များပြားနေတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

    ပြည်နယ်မြို့တော် စစ်တွေဆေးရုံကြီးမှာ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက် တစ်ရက်တည်း အောက်စီဂျင်အိုးအကြီး ၁၅၀ ကျော် အထိ အသုံးပြုခဲ့ရပြီး အခုမနက်ပိုင်းမှာ အောက်ဆီဂျင်ပြတ်လပ်တဲ့ အခြေအနေအထိ ရောက်ရှိခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    အရေးတကြီး လိုအပ်နေတဲ့မြို့နယ်တွေက ဆေးရုံတွေဆီကို အရန်ထားတဲ့ အောက်ဆီဂျင်အိုးတွေကို ပို့ဆောင်ပေးတဲ့အခါမှာလည်း သယ်ယူရတဲ့အခရီးရှည်တာတွေ၊ သယ်ယူမယ့်ကား အခက်အခဲရှိတာတွေကြောင့် အချိန်နောက်ကျပြီးမှ ရောက်ရှိလာခဲ့တဲ့အတွက် အခုလိုဖြစ်ရတာဖြစ်တယ်လို့ ဗိုလ်ချုပ်တင်လတ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    ဆေးရုံတွေမှာ အောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက်တွေကို ဖြည့်တင်းပေးနိုင်ဖို့အတွက် နီးစပ်ရာအောက်ဆီဂျင်စက်ရုံတွေက မျှတပြီး စီမံခန့်ခွဲပေးနေရသလို မြောင်းတကာစက်မှုဇုန်ကနေ တစ်နေ့ကို အိုးကြီး ၁၅၀ လောက် မှာယူနေရရာမှာလည်း အခက်အခဲတွေရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    ဒါ့အပြင် မြောက်ဦးမှာရှိတဲ့ ပုဂ္ဂလိက အောက်ဆီဂျင်စက်ကထွက်ရှိတဲ့ အောက်ဆီဂျင်တွေကိုလည်း ပြည်နယ်ကောင်စီအနေနဲ့ ထိန်းချုပ်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ အစိုးရတစ်ရပ်မှာ ထားရှိတဲ့ မူဝါဒတွေအရ ဆေးရုံတွေကို ပေးရမယ်လို့ ပြောဆိုတာသာဖြစ်ပြီး လက်ရှိမှာတော့ အဲ့ဒီစက်ရုံက အောက်ဆီဂျင်တွေကို ရသလောက်ပဲ အသုံးပြုနေတာဖြစ်တယ်လို့ တိုင်းမှူးက ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

    

11. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁လန်ဒန် မြန်မာသံရုံး အကြီးအကဲသစ် ခန့်အပ်

    မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ခဲ့အပြီး ဗြိတိန် ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးကျော်စွာမင်းကို ထုတ်ပယ်ခဲ့ပြီးနောက် သံရုံးအကြီးအကဲသစ်တစ်ယောက်ကို မြန်မာဘက်က ခန့်အပ်လိုက်တယ်လို့ ဗြိတိသျှ နိုင်ငံခြားရေး ၀န်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။

    လန်ဒန်မြို့က မြန်မာသံရုံးအကြီးအကဲသစ် ခန့်အပ်မှုက အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော သံအမတ်ကြီး Ambassador E and P (Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary) အဖြစ် Full-fledged ambassador အဆင့်ခန့်အပ်မှုမဟုတ်ဘဲ Ambassador အဆင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

    ဒါကြောင့် အိမ်ရှင် ဗြိတိန်နိုင်ငံဘက်က သဘောတူအတည်ပြုမှု ရယူဖို့ မလိုပါဘူး။

    သံအမတ်ကြီးအဆင့် Ambassador E & P လို နိုင်ငံရေးရာထူးမျိုး ခန့်အပ်တဲ့အခါမှသာအိမ်ရှင်နိုင်ငံရဲ့ အတည်ပြုချက် လိုအပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သံအမတ်ကြီးအဆင့်ကလွဲလို့ သူ့လက်အောက်က သံတမန်တွေကို ခန့်ထားရာမှာ အတည်ပြုချက် တောင်းခံစရာ မလိုအပ်ပါဘူး။

    အခု ခန့်အပ်ခံရသူဟာ အရင် လေတပ် ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း တယောက် ဖြစ်ပြီး တရုတ် နိုင်ငံမှာ သံအမတ်တာ၀န် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသူ တယောက် ဖြစ်တယ်လို့ လန်ဒန် မြန်မာ သံရုံး အသိုင်းအဝိုင်းက တဆင့် သိရပါတယ်။

    ဒီလို ခန့်အပ်မှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ သံတမန်ဆိုင်ရာ ဗီယင်နာ သဘောတူညီချက်အရ မြန်မာဘက်က ဗြိတိန် အစိုးရရဲ့ သဘောတူချက် ရယူဖို့ မလိုဘူးလို့ ဗြိတိန် နိုင်ငံခြားရေး ၀န်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း ရိုက်တာ သတင်းမှာလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

    မေလတုန်းကလည်း အမေရိကန်မှာ စီအီအမ် လုပ်ထားတဲ့ မြန်မာ သံတမန်တွေ နေရာမှာ အစားထိုးခန့်အပ်စဥ်က သံအမတ်ကြီးလို နိုင်ငံရေးရာထူး အဆင့်မဟုတ်ဘဲ အခြားအဆင့် သံတမန်တွေ ခန့်ထားတာဖြစ်လို့ အမေရိကန်အစိုးရဆီကို သီးခြား ခွင့်တောင်းစရာမလိုဘဲ အစားထိုး သံတမန်တွေကို ခန့်ထားခဲ့ပါတယ်။

    အခု အသစ် ခန့်အပ်ခံရတဲ့ သံအမတ် နာမည်ကို အဲဒီ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြ မထားပေမယ့် ယူကေ အခြေစိုက် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့Myanmar Accountability Project ကတော့ ဦးထွန်းအောင်ကျော် လို့ ဆိုပြီး လေတပ် တိုက်လေယာဥ်မှူးဟောင်း တယောက်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။

    လတ်တလော မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး ၆ လတာ ကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီ တပ်တွေရဲ့ လက်ချက်ကြောင့် အရပ်သား သေဆုံးမှု အယောက် ၉၀၀ ကျော် ရှိလာပြီလို့ နိုင်ငံရေး အကျဥ်းသားများ ကူညီ စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ AAPP က ထုတ်ပြန်ထားသလို ကိုဗစ် ၁၉ တတိယလှိုင်း ကူးစက်မှုကို ဆိုးဆိုးရွားရွား ရင်ဆိုင်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    နိုင်ငံတကာ တရား၀င် အစိုးရ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိတဲ့ စစ်ကောင်စီက ခန့်အပ်တဲ့ သံအမတ်ကို ဗြိတိန် အစိုးရ အနေနဲ့ လက်မခံ ဖို့နဲ့ ၊ ဒါကို လက်ခံလိုက်ရင် တပြေးညီ မဖြစ်တဲ့ အပြင် ၊ ကျင့်၀တ် သိက္ခာပိုင်းဆိုင်ရာ အရ ဖောက်ဖျက်တဲ့ စိတ်မကောင်းစရာ ကိစ္စ ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့Myanmar Accountability Project က တိုက်တွန်း ထားပါတယ်။

    အရင် အရပ်သား အစိုးရ လက်ထက် က ခန့်အပ်ခဲ့တဲ့ ဗြိတိန် ဆိုင်ရာ မြန်မာ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်စွာမင်းဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလတုန်းက သံရုံးအပြင်ကို ကိစ္စတခုနဲ့ သွားပြီး အပြန်မှာ ရုံးထဲ ပြန်၀င်ခွင့် မရတော့ဘဲ အဲဒီနောက်မှာ မြန်မာ စစ်ကောင်စီက သူ့ကို ရာထူးက ထုတ်ပယ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

    • ပြည်ပက မြန်မာ သံရုံးဝန်ထမ်းတွေကို နေပြည်တော်ကို ပြန်လည်ခေါ်ယူ

    အဲဒီလို ထုတ်ပယ်စဥ်ကလည်း မြန်မာဘက်က သံရုံးယာယီတာဝန်ခံကို အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့ပြီး အဲဒါကို ယူကေ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနဘက်ကို အကြောင်းကြားခဲ့တဲ့နောက် အဲဒီခန့်အပ်မှုအကြောင်းကြားစာကိုရရှိခဲ့တယ်လို့ ယူကေနိုင်ငံခြားရေးရုံးက ပြောခဲ့ပါတယ်။မနေ့ကတော့ ဗြိတိန်ဘက်က လက်ရှိ မြန်မာဆိုင်ရာ ဗြိတိန်သံအမတ်ကြီးနေရာမှာ သံအမတ်ကြီး အသစ် မစ္စတာ ပိဗို့ဇ်ကို အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး သြဂုတ်လမှာ စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်မယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

12. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မန္တလေးမှာလည်း ကိုဗစ်ကြောင့်သေဆုံးသူမြင့်တက်နေ၊ စစ်ကိုင်းနဲ့ မြစ်ငယ်အပါအဝင် အနီးအနားမြို့တွေပါ မန္တလေးမှာ အောက်ဆီဂျင်လာဖြည့်နေရ

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Thet Myo Oo

    မန္တလေးမှာလည်း ကိုဗစ်ကြောင့်သေဆုံးသူမြင့်တက်နေပြီး အေးရိပ်ငြိမ်၊ တောင်အင်းမြောက်အင်းနဲ့ ကြာနီ ကန်သုဿာန်တွေမှာ သုဿန်တစ်ခုစီကို နေ့စဉ် သေဆုံးသူတစ်ရာကျော်စီ သဂြိၤုဟ်ပေးနေရတယ်လို့ မန္တလေးအခြေစိုက် ပရဟိတအဖွဲ့တွေကပြောပါတယ်။

    ‘ ‘ သေတာကတော့ နေ့တိုင်းတက်နေတာ။ အခုလည်း ဆေးရုံတွေမှာသေတဲ့သူတွေ နေအိမ်မှာသေတဲ့ သူတွေ ကျွန်တော်တို့ တစ်ဖွဲ့တည်းတင် မနက်တပိုင်းကို ၂၀ လောက် သဂြိၤုဟ်ဖို့ ပို့ပေးရတယ်။ ညနေလည်း အခုထပ်ပို့နေရတယ်။ သေတာကတော့ မန္တလေး ၇ မြို့နယ်လုံးကပဲ။’’လို့ ရင်ဘတ်တူညီနောင် ကယ်ဆယ် ရေး အဖွဲ့က ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူဦးသက်မျိုးဦးက ပြောပါတယ်။

    သေဆုံးသူမြင့်တက်ရတဲ့အကြောင်းအရင်းထဲမယ် အောက်ဆီဂျင်ရဖို့ ခက်ခဲတာကလည်း တစ်ခုအပါ အဝင်ဖြစ် နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

    ‘ ‘ အောက်ဆီဂျင်ကလည်းတနေကုန်တန်းစီရတာ။ ညပိုင်းမှ ရတော့ ကာဖျုးလည်းမကြောက်နိုင်ကြ တော့ဘူး။ မနေ့ညကဆို လာဖြည့်တာ စစ်ကိုင်းတို့ မြစ်ငယ်တို့ကပါ လာဖြည့်ကြတာ။ လူတွေက အောက်ဆီဂျင်ဘယ်နေရာရလည်း ရတဲ့နေရာလိုက်ဖြည့်နေကြရတာ။’’လို့ အောက်ဆီဂျင် အခက်အခဲကြုံ နေရဆဲ အခြေအနေနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့လည်းသူကပြောပြပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Thet Myo Oo

13. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁တိုကျိုအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲမှာ မြန်မာကစားသမား ၂ ဦးသာ ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ရှိနေ

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကျင်းပနေတဲ့ ၂၀၂၀ အိုလံပစ်အားကစားပြိုင်ပွဲတွေမှာ မြန်မာကိုယ်စားပြုပြီး ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မယ့် ကစားသမား ၂ ဦးသာရှိတယ်လို့သိရပါတယ်။

    တစ်ဦးက ကြက်တောင်မယ် သက်ထားသူဇာဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ဦးက သေနတ်ပစ်ကစားသမား ရဲထွန်းနောင်ဖြစ်ပါတယ်။

    တိုကျိုအိုလံပစ် အားကစားပြိုင်ပွဲရဲ့ ကစားနည်း ၉ မျိုးအထိ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင် ခွင့်ရဖို့ မြန်မာအိုလံပစ်ကော်မတီက နိုင်ငံတကာအိုလံပစ် ကော်မတီဆီ အဆိုပြုလျှောက်ထားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

    ဒါပေမဲ့ အဆိုပြုလျှောက်ထားတဲ့ ကစားနည်းတွေထဲက သေနတ်ပစ်နဲ့ ဂျူဒို ကစားနည်း ၂ မျိုးအတွက်သာ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ပေးဖို့ နိုင်ငံတကာအိုလံပစ်ကော်မတီနဲ့ ပွဲဖြစ်မြောက်ရေးအိမ်ရှင် အိုလံပစ်ကော်မတီတို့က ခွင့်ပြုခဲ့တာပါ။

    ''အိုလံပစ် ပြိုင်ပွဲမှာ ပါဝင်ဖို့ လက်ရည်စစ်ပွဲတွေ၊ အရည်အချင်းစစ်ပွဲတွေ ကစားရပါတယ်။ မြန်မာအားကစားသမားတွေကတော့ အဲဒီပွဲတွေမှာ မကစားထားတော့ အရည်အချင်းရှိတဲ့ကစားသမားတွေ စာရင်းရယ်၊ ပြိုင်လိုတဲ့ကစားနည်းတွေရယ်ကို အဆိုပြုလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီထဲကမှာ wild card အနေနဲ့ သေနတ်ပစ်နဲ့ ဂျူဒို ကစားနည်းတွေမှာ ဝင်ပြိုင်ခွင့်ရှိတယ်လို့ ကျ လာတယ်ပေါ့။ ဂျူဒိုအတွက် လျာထားတဲ့ကစားသမားက အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မသွားဖြစ်တော့ တိုကျိုကို ကစားသမား ၂ ဦးပဲ ပါနိုင်တယ်။ သက်ထားသူဇာကေတာ့ qualifier ပေါ့''လို့ မြန်မာအိုလံပစ်ကော်မတီဘက်က သိရပါတယ်။

    သေနတ်ပစ်အတွက် ကစားသမား ရဲထွန်းနောင်ကတော့ အမျိုးသား ၁၀ မီတာ လေသေနတ်ပစ်ပြိုင်ပွဲအတွက် လက်ရည်စစ်ပွဲကို ဒီနေ့ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်မှာ ကစားဖို့ရှိပြီး သတ်မှတ်အရည်အချင်းပြည့်မီရင် ပြိုင်ပွဲမှာ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

    ကြက်တောင်မယ် သက်ထားသူဇာကတော့ ကမ္ဘာ့အဆင့် ၆၁ ရှိတဲ့ကစားသမားဖြစ်လို့ ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်မှာ အင်ဒိုနီးရှား ကြက်တောင်မယ်ကို Gregoria ကို အုပ်စုအဆင့် အနေနဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ကစားဖို့ရှိပါတယ်။

    • တိုကျို၂၀၂၀ အိုလံပစ်မှာ ဘယ်နိုင်ငံက ဆုတံဆိပ်အများဆုံးနဲ့ ဦးဆောင်နေပါသလဲ။
    • အိုလံပစ် မောင်မယ်တွေ့ရဲ့ လော့ခ်ဒေါင်း လေ့ကျင့်မှု
    • အိုလံပစ် ပြိုင်ပွဲနဲ့ နိုင်ငံပေါင်းစုံအတွက် ဂျပန် ဆာမူရိုင်း

14. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မန္တလေးက ဆိုင်းဆရာကြီး စိန်မွတ္တားကွယ်လွန်

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, social media

    စစ်ကောင်စီရဲ့အနုပညာထူးချွန်ဆုကို လျှောက်ထားဖို့ ငြင်းပယ်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံကျော် ဂီတစာဆို၊ ထပ်ဆင့်အကယ်ဒမီ ဆိုင်းဆရာကြီး စိန်မွတ္တားဟာ ဒီကနေ့ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်မနက် ၈နာရီမှာ ဆေးကုသမှုခံယူရင်း ကွယ်လွန်ခဲ့ပါတယ်။

    သူဟာ ကွယ်လွန်ချိန်မှာ အသက် ၇၀အရွယ်ရှိပြီး ဇနီးဒေါ်တင်လှ၊ သားသမီး လေးယောက်၊ မြေးခြောက်ယောက်ကျန်ရှိပါတယ်။

    ဇူလိုင်လဆန်းကစတင်ပြီး မန္တလေး မြို့တော်ဆေးရုံမှာ ‌ဆေးကုသမှုခံယူရင်း ကွယ်လွန်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

    "ကျောက်ကပ်ကုနေရင်း တန်းလန်းပါပဲ။ အစာအိမ်သွေးကြောပေါက်ပြီး သုံးရက်နေတော့ ဆုံးတာပါပဲ။ ညပိုင်းမှာ သွေးလေးအိတ်ထိ သွေးသွင်းပြီး ကုသလိုက်ရတာ။ ICU အခန်းမှာပဲ ဆုံးသွားတာပါ"လို့ အနီးကပ်စောင့်ရှောက်ပေးရသူ ဦးစိန်မွတ္တားရဲ့သားက ပြောပါတယ်။

    ဆိုင်းဆရာကြီး စိန်မွတ္တားရဲ့ရုပ်အလောင်းကို သူ့ရဲ့ဇာတိကျေးရွာမှာပဲ ဒီနေ့လည်ပိုင်းမှာ မီးရှို့သင်္ဂြိုဟ်ပြီး ဈာပနပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့သိရပါတယ်။

    သူဟာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကတည်းက ကျောက်ကပ်အစားထိုးခွဲစိတ်ထားသူဖြစ်ပါတယ်။

    ဆိုင်းဆရာကြီး စိန်မွတ္တားဟာ မြန်မာနိုင်ငံသဘင်ပညာရှင်များ အစည်းရုံးဗဟိုဒုဉက္ကဋ္ဌဟောင်းဖြစ်ပြီး မကွယ်လွန်ခင်က သဘင်အစည်းအရုံးရဲ့ နာယက ၊ မန္တလေး အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနဲ့ အနုပညာတက္ကသိုလ်ရဲ့ ပညာရေးကောင်စီဝင်၊ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဧည့်ပါမောက္ခ တာဝန်တွေ ယူခဲ့ပါတယ်။

    ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီက ဆိုင်းဆရာကြီး စိန်မွတ္တားကို အနုပညာထူးချွန်ဆု ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးလျှောက်ထားခိုင်းရာမှာလည်း ငြင်းပယ်ခဲ့သလို စစ်ကောင်စီကျင်းပမယ့် သင်္ကြန်ပွဲမှာလည်း ပြည်သူငြိုငြင်မှာစိုးရိမ်လို့ ဝင်ရောက်တီးခတ်တာတွေ မပြုလုပ်ခဲ့ဘူးလို့ မိသားစုဝင်တွေက ပြောပါတယ်။

    ရွှေတံဆိပ် ၂ ဆုရှင်ဖြစ်ခဲ့သလို ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှာ ပန်းဒဏ္လာရီ၊ ၂၀၀၇ခုနှစ်မှာ ကိုးဆယ်ဆသာလိမ့်မယ် ရုပ်ရုင်ဇာတ်ကားတွေနဲ့ ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု ထပ်ဆင့်အကယ်ဒမီဆုတွေ ရခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

    ဒီရက်ပိုင်းအတွင်း ပဲခူးကဆိုင်းပညာရှင် စိန်ဗိုလ်ဟိန်း၊ မဟာဂီတ ပညာရှင်ကြီး ဒေါ်တင့်တင့်ဝင်းတို့လဲ ကွယ်လွန်ခဲ့ပါတယ်။

15. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁လူရာချီလာတဲ့ ကွတ်ခိုင်ယာယီပျံကျဈေးကို ကိုဗစ်စည်းကမ်းနဲ့အညီ ဖွင့်ပေးဖို့ လူထုလိုလား

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, MNWM

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, MNWM

    ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်က ယာယီပျံကျဈေးကို ကိုဗစ်ကာလ စည်းကမ်းနဲ့အညီ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားစေချင်တဲ့အကြောင်း ဒေသခံ လူထုက ပြောလာပါတယ်။

    ဒီနေ့ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက် မနက်ပိုင်းမှာဆိုရင် ဈေးထဲ လူဦးရေ ၅၀၀ ကျော် သွားလာလှုပ်ရှားနေတာတွေ့ရပြီး မြို့နယ် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီက ရောင်းချခွင့်ပြုထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်ကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။

    ဒီယာယီပျံကျဈေးမှာ မြို့အနီးအနားရွာတွေက ဟင်းသီးဟင်းရွက်လာရောင်းကြတဲ့ ဒေသခဲ့တွေ၊ စားသောက်ကုန်၊ အသားငါးနဲ့အဝတ်အထည် အရောင်းဆိုင်တွေတွေ့ရပြီး ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်က လူထုတွေရဲ့အစားအစာဝယ်ယူနေရတဲ့ ဈေးတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

    "ဒီဈေးကို ရောင်းဝယ်နေကြတဲ့ ဒေသခံတွေအားလုံးက မှီခိုနေရပေမဲ့ ကိုဗစ် ကာလနဲ့အတူနေထိုင်ဖို့၊ ကိုဗစ်စည်းကမ်းနဲ့အညီ ရောင်းဝယ်မူအားနည်းနေလို့ အလွန်စိုးရိမ်နေရတယ်"လို့ ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    ရောင်းဝယ်ယူတွေ ၆ ပေအကွာနေဖို့၊ ဈေးအဝင်မှာ ကိုဗစ်စည်းကမ်းလိုက်နာရန် ဆိုတာမျိုး စစ်ဆေးရေးဂိတ်ထားဖို့နဲ့ ဈေးရောင်းသူတွေကို ၁၅ရက်တစ်ခါ ကိုဗစ်ရောဂါစစ်ဆေးပေးဖို့ စတဲ့အချက်တွေကိုလည်း ဒေသခံတွေက တောင်းဆိုပါတယ်။

    ကွတ်ခိုင်ကိုဗစ်အရေးပေါ်ကူညီရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌကတော့ ဒီယာယီပျံကျဈေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီနဲ့ ဆွေးနွေးလုပ်ဆောင်သွားမယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။

    ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်မှာလက်ရှိ ကိုဗစ်အတည်ပြုလူနာ စုစုပေါင်း ၂၅၀ နီးပါးရှိနေပြီး သေဆုံးသူ ၅ ဦးရှိနေပါတယ်။

16. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မြန်မာကို တိုက်လေယာဉ်တွေ ပို့ဖို့ ရုရှားပြင်ဆင်နေ

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, cincds

    အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင်လက်အောက်က မြန်မာနိုင်ငံဆီကို ရုရှားက တိုက်လေယာဉ်တွေ ပို့ဖို့ ပြင်ဆင်နေတယ်ဆိုပြီး မော်စကိုကလာတဲ့သတင်းတွေအရ သိရပါတယ်။

    ရုရှားက မြန်မာကို Sukhoi Su-30 တိုက်လေယာဉ်တွေ ပေးပို့ဖို့ စလုပ်နေပြီ ဆိုတာကို ရုရှားရဲ့ စစ်ဘက်နည်းပညာပူးပေါင်းမှုဆိုင်ရာအကြီးအကဲ Demirty Shugayev က ရုရှားသတင်းဌာနက အင်တာဖက်ကို ပြောထားတယ်ဆိုပြီး သတင်းတွေမှာဖော်ပြပါတယ်။

    သူ့အပြောအရဆိုရင် Su-30 တိုက်လေယာဉ်တွေအပြင် Yak-130 အမျိုးအစား လေ့ကျင့်ရေးလေယာဉ်ကိုပါ ပေးပို့မယ့် အစီအစဉ်တွေ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ဆက်လုပ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

    ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Sergey Shoigu ရဲ့ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နှစ်ဆန်း မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်းမှာ မြန်မာစစ်တပ်ကို Su-30 တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်းအထိရောင်းဖို့ မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ သဘောတူညီထားခဲ့ဖူးတယ်လို့ ရုရှားသတင်းဌာန TASS က သတင်းဖော်ပြခဲ့ဖူးပါတယ်။

    Shugayev ကတော့ မြန်မာလေတပ်ဟာ လက်ရှိမှာ ရုရှားလုပ် Yak-130 နဲ့ MiG-29 တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်တွေကို သုံးနေတယ်လို့ ထပ်လောင်းပြောဆိုတယ်ဆိုပြီးတော့လည်း မော်စကိုကလာတဲ့သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။

    မြန်မာပြည်မှာ စစ်တပ်က ဖေဖော်ဝါရီလမှာ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက မြန်မာစစ်အုပ်စုဟာ အဲဒီတစ်လတည်းမှာတင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၄.၇ သန်းဖိုးရှိတဲ့ ရေဒါ ပစ္စည်းတွေ တင်သွင်းခဲ့တယ်ဆိုတာကို ရုရှားအကောက်ခွန်အချက်အလက်တွေက ပြသနေတယ်ဆိုပြီး မော်စကိုတိုင်းမ်စ် သတင်းဌာနက သတင်းဖော်ပြပါတယ်။

    ဒါ့ပြင် မြန်မာကို ဇန်နဝါရီလမှာ လာတုန်းက ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟာ မြန်မာကို Pantsir-S1 မြေပြင်ကနေ ဝေဟင်ပစ် ဒုံးစနစ်၊ Orlan-10E ထောက်လှမ်းရေးမောင်းသူမဲ့ဒရုန်းတွေနဲ့ ရေဒါ ပစ္စည်းတွေကို ထောက်ပံ့ဖို့ သဘောတူထားတာလည်းရှိတယ်လို့ သတင်းက ဆိုပါတယ်။

    လက်ရှိမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းထားတဲ့လုပ်ရပ်ကြောင့် အမေရိကန်ဟာ မြန်မာတဲ့လုပ်ထားတဲ့ကုန်သွယ်သဘောတူညီချက်ကို ဆိုင်းငံ့ထားပြီး စင်ကာပူကုမ္ပဏီအများစုကလည်း ပြုလုပ်ထားတဲ့သဘောတူညီချက်တွေကို ဖျက်ထားပါတယ်။

    ဥရောပသမဂ္ဂ(အီးယူ)ကတော့ မြန်မာမှာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် စစ်အာဏာသိမ်းမှုရယ်၊ သူ့နောက်ဆက်တွဲဖြစ်လာတဲ့အကြောင်းအရားတွေရယ်ကို နိုင်ငံတကာကပူးပေါင်းတုံ့ပြန်မယ့် အားထုတ်မှုကို ပိတ်ပင်တယ်လို့ ရုရှားကို စွပ်စွဲပါတယ်။

    ဇွန်လတုန်းက ပြုလုပ်တဲ့ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံအစည်းအဝေးမှာ မြန်မာစစ်တပ်ဆီ လက်နက်စီးဆင်းမှု ဆိုင်းငံ့ရေး နိုင်ငံတွေကို တောင်းဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မဲခွဲရာမှာလည်း စစ်တပ်ကို လက်နက်ရောင်းချနေတဲ့ မြန်မာ့အိမ်နီးချင်း တရုတ်ရော၊ ရုရှားနိုင်ငံကပါ မဲမပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြတာတွေ့ရပါတယ်။

17. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁စစ်ကောင်စီကိုဝေဖန်ခဲ့တဲ့ အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူအဖြစ်လူသိများသူကိုလတ် မနေ့ညပိုင်းကဖမ်းဆီးခံရ

    စစ်ကောင်စီကို စီမံခန့်ခွဲမှုညံ့ဖျင်းကြောင်းဝေဖန်ခဲ့တဲ့ အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူအဖြစ်လူသိများသူ ကိုလတ် မနေ့ညပိုင်းကဖမ်းဆီးခံရ ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကြောင့် မိခင်ဖြစ်သူနဲ့ မိသားစုဝင်အချို့သေဆုံးခဲ့ရပြီးနောက် တပ်ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲပုံညံ့ဖျင်းကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ကတဆင့် တိုက်ရိုက်(live)လွှင့် ဝေဖန်ပြောဆိုခဲ့တဲ့ အမျိုးသားရေး သမားလို့ လူသိများတဲ့ ကိုလတ်(မင်္ဂလာတောင်ညွှန့်)ကို မနေ့ည ၁၂ နာရီခွဲက နေအိမ်ကနေ လာရောက် ခေါ်ဆောင်သွားတာခံခဲ့ရတယ်လို့ အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူအချို့ထံကသိရပါတယ်။

    ‘ ‘ ကျွန်တော်တို့လည်း ဒီတလောက ကိုဗစ်တွေအရမ်းဆိုးနေလို့ မတွေ့ဖြစ်ကြဘူး။ သူ့အမေရော အဒေါ်ရော အမရောဆုံးတာကိုလည်း မသိလိုက်ဘူး။ မနေ့ညပိုင်းကမှ သူ့အမျိုးသမီးက သူ့ကို ရဲနဲ့တပ်က အင်အား ၃၀ကျော်လောက်နဲ့လာခေါ်သွားတယ်လို့ တင်ထားမှသိလိုက်တာ။ အဲချိန် သူ့ဖုန်းကိုဆက်တော့ လည်းမရတော့ဘူး။ စက်ပိတ်ထားတယ်။ ဒီမနက်တော့ သူ့အမျိုးသမီးက ပို့စ်တွေပြန်ဖျက်သွားတော့ လွတ်မလွတ်တော့ မသိသေးဘူး။’’လို့ ကိုလတ်နဲ့ရင်းနှီးသူ အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီ ကိုပြောပါတယ်။

    သူဟာ တပ်ထောက်ခံသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး တပ်ထောက်ခံပွဲတွေမှာ ရှေ့ကနေ တက်ကြွစွာပါဝင်လေ့ရှိသူ တစ်ဦး လည်းဖြစ်ပါတယ်။

    မနေ့က ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့မှာတော့ မိခင်ဖြစ်သူကို ရေဝေးသုဿန်ကိုပို့ဆောင်စဉ် တပ်ရဲ့စီမံခန့်ခွဲမှုညံ့ဖျင်း မှုကြောင့် သေဆုံးရတာလို့ ပြောဆိုဝေဖန်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

    

18. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁မကွေးမှာ အသက်မပြည့်လို့ ပြန်လွတ်လာတဲ့ လူငယ် ၅ ဦးထဲက ၂ ဦး ကိုဗစ် ကူးစက်ခံထားရ

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, social media

    ကွေးတိုင်းဒေသကြီးက ဆန္ဒပြမှုတွေမှာပါဝင်လို့ ပုဒ်မ ၅၀၅-က နဲ့ အမှုဖွင့်ခံခဲ့ရပေမဲ့ အသက်မပြည့်သေးလို့ ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်တဲ့ လူငယ် ၅ ဦးထဲက ၂ ဦးဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ကူးစက်ခံထားရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

    ပြန်လွတ်လာတဲ့လူငယ်တွေကို မိဘတွေဆီကို ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက် ညနေပိုင်းမှာ ပြန်အပ်လိုက်တယ်လို့ တိုင်းစစ်ကောင်စီက လူမှုကွန်ယက်ကနေ သတင်းထုတ်ပြန်လာတာပါ။

    ကိုဗစ်ကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူငယ် ၂ ယောက်ကိုတော့ သက်ဆိုင်ရာဆေးရုံမှာ ဆေးကုသပေးနေပြီး မိဘတွေထံ ပြန်အပ်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    မကွေးတိုင်းထဲမှာ မနေ့ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက် တနေ့တည်းမှာတင် ပိုးကူးစက်သူ ၇၀၀ ကျော်အထိ စံချိန်တင်တွေ့ခဲ့ပြီး အဲဒီထဲမှာ မကွေးက ၁၀၀ ကျော်အထိ ပါဝင်နေတယ်လို့ တိုင်းစစ်ကောင်စီဘက်က ကြေညာပါတယ်။

    တချိန်တည်းမှာပဲ တိုင်းစစ်ကောင်စီရဲ့အခုလို သတင်းထုတ်ပြန်ချက်ကြောင့် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မကွေးထောင်ထဲမှာ ထိန်းသိမ်းခံထားရသူတွေ ထောင်တွင်း ကိုဗစ်ကူးစက်မှုတွေခံနေရပြီလားဆိုပြီး စိုးရိမ်မိတယ်လို့ ထိန်းသိမ်းခံရသူတွေထဲက တချို့ရဲ့မိသားစုဝင်တွေက ဘီဘီကို ပြောထားပါတယ်။

19. ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ရွှေလီမှာ အထောက်အထားမဲ့ မြန်မာတွေကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးတော့မယ်

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    မြန်မာနိုင်ငံနဲ့နယ်စပ် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရွှေလီမြို့မှာ ကိုဗစ်ကူးစက်မှုတွေကြောင့် အသွားအလာကန့်သတ်တဲ့ လော့ဒေါင်းချထားတာ ဇွန်လကတည်းက ဖြစ်ပါတယ်။

    တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ရွှေလီမှာရှိတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတချို့ကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးမယ့် ကြေညာချက်တစ်စောင်ကိုလည်း တရုတ်အာဏာပိုင်တွေဘက်က သတင်းထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

    ''တရားဝင်နိုင်ငံကူးလက်မှတ်လည်းမရှိ၊ ဧည့်စာရင်းတိုင်ထားတာလည်းမရှိ၊ ရောဂါပိုး စစ်ဆေးထားတာလည်းမရှိဘဲ ပုန်းရှောင်နေတဲ့သူတွေရှိတယ်။ အလုပ်အကိုင်အတည်တကျမရှိတဲ့သူတွေလည်းပါတယ်။ အဲဒီလူတွေကို သူတို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးမှာပါ။ ပန်းရံဆိုလည်း ပန်းရံသမားခေါင်းဆောင်က သူ့အဖွဲ့မှာပါတဲ့သူတွေကို တာဝန်ခံပြီးခေါ်သွား။ အဲဒီခေါင်းဆောင်ကမှ ရပ်ကွက်မှာ သွားပြီး သတင်းပို့ရတယ်။ ပန်းရံခေါင်းဆောင်၊ ကန်ထရိုက်နဲ့ သူဌေးက အာမခံပေါ့။ အဲဒီလိုလူတွေ မပါပါဘူး။''လို့ ကြေညာချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သိရှိထားတဲ့ရွှေလီရောက် မြန်မာတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    လက်ရှိမှာ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ်လုပ်နေပြီး အပြင်ထွက်တဲ့လူတွေ့တာနဲ့ ဒဏ်ငွေ တရုတ်ယွမ်ငွေ ၅၀၀နဲ့ ထောင် ၁၀ ရက်ချမှတ်တာမျိုးလည်းလုပ်နေတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

    ''အခု ကျတော်တို့ ၃ ယောက်ရှိတယ်ဆိုရင် ၃ ယောက်က အိမ်ရှင်တဲ့ တခါတည်းသွားပြီး အာခေါင်တို့ဖတ်ယူရတယ်။ ဒါမှမဟုတ်လည်း အာခေါင်တို့ဖတ်ကို ကြည့်ရှုတဲ့ခေါင်းဆောင်ရှိတယ်။ သူ့ဆီ သတင်းသွားပို့ရတယ်။ ပြီးတော့ မစစ်ခင်တောင် screen ဖတ်ရတယ်။ အဲလိုဖတ်ပြီးမှ screen မှာပါတဲ့ ကျွန်တော်တို့အချက်အလက်၊ ကျွန်တော်တို့ မျက်နှာ အကုန်လုံးပေါ်ပြီဆိုမှ သူတို့က ရပြီဆိုပြီး စာရင်းထည့်၊ အာခေါင်တို့ဖတ်ယူရတာ။ အရင်တုန်းကလိုမျိုး ဟိုလူစစ်၊ ဒီလူစစ် စစ်လို့ မရတော့ဘူး'' လို့ ရွှေလီက ပိုးစစ်ဆေးမှုအခြေအနေကိုလည်း သူက ပြောပြပါတယ်။

    ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်မှာ ရွှေလီမြို့ရှိရာ ယူနန်ပြည်နယ်ထဲမှာ မြန်မာနိုင်ငံထဲကနေ ပြန်လာတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံသားတွေဆီကနေ ကိုဗစ်ကူးစက်မှုအသစ် ၄၁ ခုအထိ ရှိခဲ့တယ်လို့ တရုတ်အမျိုးသားကျန်းမာရေးကော်မရှင်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

    ကော်မရှင်ရဲ့ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်ချက်အရ ယူနန်ပြည်နယ်ထဲမှာ ပြည်ပကနေလာတဲ့ကူးစက်မှုအသစ် ၁၃ ခုအထိ တွေ့ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

20. ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၁အင်းစိန်ထောင်က ဖိနှိပ်မှုတွေအတွက် ကြွေးကြော်တောင်းဆိုသံတွေ