ကိုဗစ် ကူးစက်မှု သြဂုတ်လထဲ ထက်ဝက်ကျအောင်လုပ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ပြော

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ရခိုင်ပြည်နယ် အောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက် နောက်နှစ်ပတ်အတွင်းဖြေရှင်းနိုင်တော့မယ်လို့ ပြည်နယ်ကောင်စီပြော

   ရခိုင်ပြည်နယ်က ဆေးရုံတွေမှာ ဆေးဝါးကုသမှုခံယူနေကြရတဲ့ ကိုဗစ်နဲ့တခြားလူနာတွေအတွက် အောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက် အခက်အခဲတွေကို နောက်နှစ်ပတ်အတွင်းမှာ ဖြေရှင်းနိုင်တော့မယ်လို့ ရခိုင်ပြည်နယ်စီမံခန့်ခွဲရေးကောင်စီ ပြောခွင့်ရ ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ် ဦးလှသိန်းက ပြောပါတယ်။

   ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကိုဗစ်လူနာတွေများပြားလာနေတဲ့အတွက် အောက်ဆီဂျင်ရရှိနိုင်ဖို့ အခက်အခဲတွေနဲ့ရင်ဆိုင်နေရပြီး ပြည်မဘက်မှာရှိတဲ့ အောက်ဆီဂျင်စက်ရုံတွေကနေ နေ့စဉ်မှာယူသုံးစွဲနေရတယ်လို့သိရပါတယ်။

   လက်ရှိမှာ ရခိုင်ပြည်နယ် ၁၇ မြို့နယ်အတွင်း ဆေးရုံပေါင်း ၁၈ ခုမှာ ကိုဗစ်လူနာတွေရှိနေပြီး အဲ့ဒီလူနာတွေထဲ အောက်ဆီဂျင်ပေးထားရသူတွေက နေ့စဉ်များပြားလာနေတာကြောင့် မလုံလောက်မှုတွေနဲ့ကြုံနေရပြီး အဲ့ဒီလိုအပ်ချက်တွေကိုဖြရှင်းနိုင်ဖို့အတွက် မြောင်းတကာနဲ့ ကပစ စက်ရုံတွေက ထုတ်လုပ်တဲ့အောက်ဆီဂျင်တွေကို မှာယူပြီး ဆေးရုံတွေကို ခွဲဝေပေးနေရတယ်လို့ ပြည်နယ်ကောင်စီက ပြောပါတယ်။

   လက်ရှိမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းဆေးရုံတွေမှာ လူနာတွေအတွက် တစ်နေ့ကို အောက်ဆီဂျင်းအိုး သုံးရာနီးပါးခန့်သုံးစွဲနေရတာကြောင့် ပြည်နယ်အတွင်းကထွက်ရှိတဲ့ အောက်ဆီဂျင်ပမာဏနဲ့ လုံလောက်မှုမရှိတဲ့အတွက် ပြည်မဘက်မှာရှိတဲ့ တပ်မတော်စက်ရုံတွေကို အားကိုးနေရတာဖြစ်ပါတယ်။

   ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း လက်ရှိအောက်ဆီဂျင်ထုတ်လုပ်နိုင်မှုပမာဏမှာ စစ်တွေဆေးရုံ၊ ကျောက်ဖြူဆေးရုံ၊ မောင်တောဆေးရုံ၊ တပ်မတော်ဆေးရုံ (စစ်တွေ)၊ တပ်မတော်ဆေးရုံ (အမ်း)နဲ့ မြောက်ဦးကိုယ်ထူကိုယ်ထစက်ရုံတွေကနေ တစ်နေ့ကို အိုး ၁၅၀ လောက်သာထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး စစ်တွေဆေးရုံတစ်ခုတည်းမှာ တစ်နေ့ကို ၁၅၀ ခန့်အသုံးပြုနေရတယ်လို့သိရပါတယ်။

   စစ်တွေဆေးရုံမှာ တစ်နေ့ကို အောက်ဆီဂျင်အိုး ၆၀ ထွက်ရှိပေမယ့် လိုအပ်ချက်ပမာဏက ၁၅၀ ခန့်ရှိနေတာကြောင့် အိုး ၉၀ လောက်က မြောင်းတကာနဲ့ ကပစ ကလာတဲ့အောက်စီဂျင်တွေကို စစ်တွေဆေးရုံအတွက် အဓိကပို့ပေးနေရတာဖြစ်တယ်လို့ ဦးလှသိန်းက ပြောပါတယ်။

   ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း လက်ရှိမှာ ကိုဗစ်ပိုးတွေ့လူနာပေါင်း ၂၇၁၄ ဦးနဲ့ သေဆုံးသူ ၁၇၅ ဦးရှိပြီဖြစ်ကာ လက်ရှိဆေးကုသမှုခံယူနေရသူကတော့ ၈၆၀ ဦးရှိနေတယ်လို့ ပြည်နယ်ကျန်းမာရေးဌာန လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာစိုးဝင်းပိုင်က ပြောပါတယ်။

   ရခိုင် အောက်ဆီဂျင်- ရေမြုပ်သံတွဲစက်ရုံ ငါးရက်ကြာမှ ပြန်ပေးနိုင်မယ်၊ မြောက်ဦးစက်ရုံ မြို့နယ်ခြားပေးတာ ရပ်

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

2. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ထိုင်းကနေ မြန်မာပြန်လိုသူတွေကို ၀င်ခွင့်ပေးပြီ, မြဝတီ မြို့ချစ်ကြည်ရေး တံတားအမှတ် ၂ ကနေ ဝင်ခွင့်ပေးနေ

   ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အလုပ်သွားလုပ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံထဲပြန်လာချင်တဲ့လုပ်သားတွေကို မြဝတီမြို့ ချစ်ကြည်ရေး တံတားအမှတ် ၂ ကနေ ဝင်ခွင့်ပေးလိုက်တယ်လို့ အလုပ်သမားအရေး ကူညီပေးနေသူတွေက ပြောပါတယ်။

   မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကိုဗစ် ၁၉ ကပ်ရောဂါဖြစ်ပွါးမှု များနေတဲ့အချိန်မှာပဲ ထိုင်းနိုင်ငံကနေ မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်လိုတဲ့ မြန်မာရွှေပြောင်း လုပ်သားတွေကို သြဂုတ် ၁ရက်နေ့ စလို့ မြဝတီဂိတ်ကနေ လက်ခံဆောင်ရွက်ပေးနေတယ်လို့ အလုပ်သမားအရေး ကူညီပေးနေသူတွေက ဆိုပါတယ်။

   မြန်မာနိုင်ငံထဲမှာ ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု ပြင်းထန်နေသလို့ပဲ ထိုင်းနိုင်ငံမှာလည်း ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါ ဖြစ်ပွားမူ့ဟာ ဇူလိုင်က ဆန်းကစလို့ ကူးစက်မှု တိုးလာနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

   ရောဂါဖြစ်ပွါးမှု များတဲ့မြို့တွေကို လော့ဒေါင်းချထားပြီး အလုပ်တွေ မရှိတော့တဲ့အတွက် ထိုင်းရောက် မြန်မာလုပ်သားတွေ ပြန်လာကြတာ ဖြစ်တယ်လို့ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ ကိုစံဂျူးက ပြောပါတယ်။

   ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းခွင်မှာ အလုပ်လုပ်နေသူ အများစုဟာ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်သွားတဲ့ အတွက် ပြန်လာလို ကြတာဖြစ်ပြီး အခုရက်ပိုင်းအတွင်း ပြန်လာသူတွေထဲမှာ ကပ်ရောဂါဘေးကြောင့်ပြန်လာသူတွေရှိသလို့ တချို့ကလည်း စာရွက်စာတမ်း သက်တမ်းကုန်ဆုံးလို့ ပြန်တဲ့သူတွေလည်းရှိတယ်လို့ ဘန်ကောက်မြို့မှာ နေထိုင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

   လက်ရှိမှာတော့ တစ်နေ့ခြားဆီ ဝင်ခွင့်ပေးမှာဖြစ်ပြီး တစ်နေ့ကို လူ ၂၀၀ ဦး သာဝင်ခွင့်ပေးမှာ ဖြစ်ပြီး မြဝတီမြို့နဲ့ ကပ်နေတဲ့ မဲဆောက်မြို့မှာလည် ကိုဗစ်၁၉ ကူးစက်မှု များနေတဲ့အတွက် တချို့ရပ်ကွက်တွေကို လော့ဒေါင်းချထားပါတယ်။

   မြန်မာနိုင်ငံထဲ ပြန်ဝင်လာတဲ့သူတွေဟာ ကိုဗစ် ၁၉ ကပ်ရောဂါပိုးရှိမရှိ စစ်ဆေးခံရမှာဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိတဲ့သူတွေကိုတော့ မြဝတီမြို့က ကိုဗစ်ကုသရေးစင်တာတွေမှာ ကုသမှု ခံယူရမှာဖြစ်ပါတယ်။

   ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အလုပ်တွေမကောင်းလို့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ ပြန်လာနေသလို မြန်မာနိုင်ငံလဲ စစ်တပ်ကအာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်လာတဲ့ အကျိုးဆက်တွေ အပြင် ကိုဗစ် ၁၉ ကူးစက်မှု များနေတာကြောင့် စက်ရုံအလုပ်ရုံတွေ ပိတ်လိုက်ရတာမျိုးရှိလာ ပြီး အလုပ်လက်မဲ့ဦးရေ နေ့စဉ်တိုးလာနေတယ်လို့ အလုပ်သမားရေး ဆောင်ရွက်နေသူတွေက ပြောပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

3. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ဟားခါး ကက်သလစ်ဘုန်းကြီးနဲ့ ဓမ္မဆရာကို ခံ၀န်ချက် လက်မှတ်ထိုးပြီးမှပြန်လွှတ်ပေးမယ်လို့ CDF ပြော, စစ်တပ်နဲ့ပတ်သက်လို့ အကြိမ်ကြိမ် သတိပေးပြီးနောက် မလိုက်နာလို့ ထိန်းသိမ်းလိုက်တာလို့ CDF ဟားခါးက ပြော

   ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့ ကက်သလစ် ဘုန်းတော်ကြီး Rev. Fr Hrang Tin Thang နဲ့ ဓမ္မဆရာ Clement Cung Hnin တို့ဟာ ဆူရ်ခွားမြို့ကနေ ဟားခါးမြို့အသွား လမ်းမှာ ဟားခါးCDF က ဇူလိုင် ၂၆ရက်နေ့မှာ ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရပါတယ်။

   အခု သီတင်းတစ်ပတ် ကြာလာချိန်မှာတော့ သူတို့ကို ပြန်လွှတ်ပေးဖို့ ဟားခါး CDF အဖွဲ့ဆီ လိပ်မူပြီး ဟားခါး သာသနာပိုင် ဆရာတော်ကြီးက စာထုတ် တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။

   အဆိုပါ ကက်သလစ် ဘုန်းတော်ကြီးနဲ့ ဓမ္မဆရာ တို့ကို သူတို့ ဖမ်းထားတာ ဖြစ်ကြောင်း နဲ့ သူတို့ကို ထိန်းသိမ်းထားစဥ် ရိုက်နှက် နှိပ်စက်တာမျိုး မရှိဘဲ ၊ သူတို့ရဲ့ ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်တယ် ၊ သူတို့ကို သီးသန့် လုံခြုံတဲ့ နေအိမ် တစ်ခုမှာ ထားရှိတယ်လို့ CDF ဟားခါးက ပြောခွင့်ရသူက ဆိုပါတယ်။

   Rev.Fr Hrang Tin Thang နဲ့ ဓမ္မဆရာ Clement Cung Hni တို့ကို ဖမ်းထားတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဟားခါးက ကတ်သလစ် ဘိရှော့ရုံးဘက်က တစ်ယောက်နဲ့ ဆူရ်ခွားဘက်က တစ်ယောက်တို့က သူတို့ရဲ့ အသိသက်သေအဖြစ်နဲ့ ကတိခံ၀န်ချက် လက်မှတ်ထိုးပြီးမှသာ အမြန်ဆုံး ပြန်လွှတ်ပေးမှာ ဖြစ်တယ်လို့ CDF ဟားခါးက ပြောပါတယ်။

   ကက်သလစ် ဘုန်းတော်ကြီး Rev. Fr Hrang Tin Thang ဟာ စစ်ကောင်စီ တပ်တွေနဲ့ အဆက်အသွယ်ရှိပြီး အချက် ငါးချက်ကြောင့် ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းရတာ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ရှင်းပြပါတယ်။

   ၁။စစ်ကောင်စီ လက်ထက် ကုမ္ပဏီ တင်ဒါလုပ်ပြီး ဌာနဆိုင်ရာတွေနဲ့ ၀င်ထွက်သွားလာလုပ်နေတာ၊

   ၂။တပ်ရင်း ၂ မှ တပ်သား ၅၇ယောက် ကို ဇူလိုင် ၁ရက်နေ့မှာ သွားကြို ဧည့်ခံတာတွေ လုပ်ခဲ့တာ၊

   ၃။ဆူရ်ခွားမြို့မှာ စစ်တပ်က ခြေကုပ်ယူဖို့လုပ်နေပြီး အဲဒီဘုန်းတော်ကြီးကတစ်ဆင့် လွှမ်းမိုးဖို့ ကြိုးစားနေတာ၊

   ၄။CDF ဟားခါး အဖွဲ့၀င်တွေက အရက်သောက် ရမ်းကား သေနတ်ဖောက်တယ်ဆိုပြီး ချင်းလူကြီးတွေဆီ စာပို့တာ၊

   ၅။စစ်တပ်က ဆေးဝါးကူညီပေးမယ်ဆိုပြီး ဆူရ်ခွားအတွက်လည်းယူ၊ အနီးတစ်၀ိုက်ရွာတွေအတွက်လည်းယူတာ

   စတဲ့ အချက်တွေပါတယ်လို့ CDF ဘက်က ပြန်လည်ပြောဆိုပါတယ်။

   အထက်ပါ စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဘုန်းတော်ကြီးကိုယ်တိုင်က ၀န်ခံထားသလို ၊ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေလည်း ရှိတယ်လို့ CDF ဟားခါးက ပြောပါတယ်။

   ဓမ္မဆရာ ကျုံးနင်း ကတော့ အဆိုပါ ကတ်သလစ် ဘုန်းတော်ကြီး နဲ့ အတူပါသွားတာ ဖြစ်တဲ့ အတွက် သူ့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်း ထားရခြင်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Chin World

4. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁သံတွဲမှာ ရေပြန်တက်ပြီး နေအိမ်အချို့ရေမြုပ်

   ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းက တစ်မြို့လုံးနီးပါးရေလွှမ်းခံပြီး ရေပြန်ကျသွားတဲ့ သံတွဲမြို့မှာ ဒီကနေ့ သြဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့မှာ ‌ရေတွေပြန်တက်ပြီး နေအိမ် အချို့ရေမြုပ်နေတယ်လို့ သံတွဲမြို့ခံတွေက ပြောပါတယ်။

   ဒီရက်ပိုင်း မိုးအဆက်မပြတ်ရွာသွန်းကာ ရေတွေပြန်တက်လာတာဖြစ်ပြီတေ့ သံတွဲမြို့ပေါ်အနိမ့်ပိုင်းရပ်ကွက် အချို့နေရာတွေ ရေကြီးလို့နေအိမ်တွေကနေ ရွှေ့ပြောင်းရတာရှိတယ်လို့ သူကပြောပါတယ်။

   ရေကြီးမှုကြောင့် အိမ်တွေပြိုပြီး နေစရာမရှိသူအချို့ဟာ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေမှာ နေထိုင်နေကြရပြီး ရေဘေးသင့် သူတွေကို အထောက်အပံ့တွေလာပေးရင် စစ်ကောင်စီအုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေကို အသိပေးပြီးမှ လက်ခံရမယ်ဆို ညွှန်ကြားမှုတွေရှိတယ်လို့ လည်း ဒေသခံတွေက တစ်ဆင့်သိရပါတယ်။

   အခုလို ရေကြီးရေလျှံဖြစ်နေတာဟာ မိုးရွာသွန်းမှုများပြားနေတဲ့အတွက် ရခိုင်ရိုးမပေါ်ကဆင်းလာတဲ့ တောင်ကျရေတွေကြောင့် သံတွဲချောင်းကို လျှံတက်လာပြီးတော့ တစ်မြို့နယ်လုံး ရေကြီးနေတာဖြစ်တယ်လို့ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

   ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်ဝန်းကျင်ကစပြီး သံတွဲမြို့ပေါ်မှာရှိတဲ့ ရပ်ကွက် ၁၁ ခုအနက် အမြင့်ပိုင်းရက်ကွက်တွေဖြစ်တဲ့ ရပ်ကွက် အချို့ကလွဲပြီး ကျန်တဲ့ရပ်ကွက် ၈ ခုမှာရေနစ်မြုပ်နေပြီး ပြောင်းရွှေ့ထားရတဲ့မိသားစုတွေကတော့ ဇရပ်တွေမှာ ယာယီခိုလှုံခဲ့ကြရပါတယ်။

   သံတွဲမြို့ရေကြီးတာဟာ နာရီ ၃၀ ခန့်အများဆုံး ကြာတက်ပြီး ပင်လယ်နဲ့ နီးတဲ့ အတွက် ရေကျမြန်ကြောင်လည်း သံတွဲမြို့ခံတွေက ဆိုပါတယ်။

   သံတွဲ၊ရမ်းဗြဲအပါအဝင်ရခိုင် မြို့နယ်အချို့မှာရေကြီးလို့မိသားစုတွေရွှေ့ပြောင်းရ၊သံတွဲဆေးရုံမှာလည်း ရေဝင်နေ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

5. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁

   ရန်ကုန်မြို့ ရမ်းကုန်း ၁ ရပ်ကွက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၃ ဦး ဒဏ်ရာ အပြင်းအထန် ရသွားခဲ့

6. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁မန္တလေးမှာ ဇူလိုင်လအတွင်း တစ်ရက် ပျမ်းမျှ လူ ၅၀ ခန့် ကိုဗစ် လက္ခဏာနဲ့သေဆုံးကြောင်း နာရေးကူညီသူတွေပြော

7. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁စစ်ကောင်စီ ခန့်လိုက်တဲ့ တိုင်းနဲ့ ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, MRTV

8. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁နယူးယောက်က မြန်မာ့နွေဦး အနုပညာ ညချမ်း

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Terry Win

   မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေး ရန်ပုံငွေရှာဖွေပွဲအနေနဲ့ အနုပညာဖျော်ဖြေပွဲ တစ်ခုကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးယောက်မြို့မှာ ဇူလိုင်လ ၃၁ ညနေခင်းတုန်းက ပြုလုပ်သွားပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Terry Win

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Terry Win

   အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)ရဲ့ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနရော၊ ပြည်တွင်းက အကူအညီလိုအပ်နေတဲ့နေရာတွေမှာပါ အကူအညီပေးနိုင်ဖို့ အခုရန်ပုံငွေပွဲကို ကျင်းပတာလို့ ပွဲစီစဉ်သူတွေဆီကနေ သိရပါတယ်။

   အိမ်ထောင်ရှင်မယ်မြန်မာဆုရ အကဆုရှင် မပပဌေး၊ ဖေ့ဘွတ်ခ်ရဲ့ အာရှ၊ပစိဖိတ်ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်လမှာ အဓိကသရုပ်ဖော်မှုအနေနဲ့ ဖော်ပြခံခဲ့ရတဲ့ မြန်မာပြည်ဖွား drag queen Emi Grate ရဲ့ Drag ရှိုးအပြင် တစ်ကိုယ်တော်ဖျော်ဖြေရေးတွေပါ ထည့်ပြီး ကျင်းပခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

   ဒီရန်ပုံငွေရှာဖွေပွဲကို ဗမာ့ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအားပေးထောက်ခံရေးအဖွဲ့ (SDMB) က ဦးဆောင်လုပ်တာဖြစ်ပြီး အဲဒီအဖွဲ့ဟာ CRPH ရဲ့ အသိအမှတ်ပြုရန်ပုံငွေရှာဖွေပေးသော အဖွဲ့အစည်းတခုဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

9. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁စစ်ကောင်စီက အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့

   လက်ရှိစစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူထားတဲ့ အိမ်စောင့်အစိုးရ အဖွဲ့ကို ဒီကနေ့ ဩဂုတ်၁ရက်မှာ ဖွဲ့စည်းလိုက်တယ်လို့ စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   လက်ရှိစစ်ကောင်စီဒုတိယဥက္ကဋ္ဌက ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူမှာဖြစ်တယ်လို့လည်း ကြေညာချက်က ဖော်ပြထားပြီး တိုင်း‌ဒေသကြီးနဲ့ ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီတွေကိုလည်း တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အစိုးရတွေအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာပါရှိပါတယ်။

   စစ်ကောင်စီဟာ ဝန်ကြီးဌာန၃ခုကို ဒီကနေ့မှာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းတာတွေလုပ်ခဲ့သလို ဧရာဝတီ စစ်ကိုင်းနဲ့ တနင်္သာရီတို့က တိုင်းစီကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ၃ဦးကို အနားယူခွင့်ပေးတာတွေ လုပ်ခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။

   ဘာကြောင့် အခုလို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရပေမဲ့ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရဲ့ ရှေ့လုပ်ငန်းစဥ်တွေကို ပိုမို လွယ်ကူ လျင်မြန်စွာ ဆောင်ရွှက်နိုင်ရေးလို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပါရှိပါတယ်။

   စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌကတော့ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေ အရေးပေါ်အခန်းကာလ ဥပဒေအရ သူဟာ ၂၀၂၃ သြဂုတ်လအထိ ရွေးကောက်ပွဲ အပါအဝင် လုပ်ငန်းအားလုံးပြီးစီးအောင်လုပ်ရမယ်ဆိုတာမျိုး ဒီနေ့ပြောကြားတဲ့ မိန့်ခွန်းမှာပြောသွားခဲ့ပါတယ်။

   ကိုဗစ် ၁၉ ကပ်ရောဂါ ကိုအောင်မြင်ရမယ်၊ပါတီစုံ‌ရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်ရမယ်လို့ သူကပြောသွားခဲ့ပါတယ်။

   အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က သူဦးဆောင်တဲ့ စစ်ကောင်စီ အာဏာရယူပြီး ၆ လအကြာ ပြည်တွင်းအခြေပြရုပ်သံမိန့်ခွန်းမှာ ''ပြည်ထောင်စုအဆင့်၊ ပြည်နယ်နဲ့တိုင်းအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်း ဆိုင်ရာတွေ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသွားဖို့ ရှိတယ်ဆိုတာ အသိပေးလိုတယ်''လို့ ပြောပြီးတဲ့နောက် နာရီပိုင်းအကြာမှာပဲ အခုကြေညာချက်ထွက်လာတာပါ။

   တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန (၁)၊(၂) အဖြစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းတာ၊ ပြည်ထောင်စုအဆင့် အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနဲ့ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနကို အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနဲ့ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ခွဲပြီး ဖွဲ့စည်းတာအပြင် ကျန်းမာရေးနဲ့အားကစားဝန်ကြီးဌာနကိုလည်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အားကစားနဲ့လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာနတွေအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းတယ်လို့ စစ်ကောင်စီလက်အောက်က မြန်မာ့အသံနဲ့ရုပ်မြင်သံကြားက ဒီနေ့မှာပဲ ကြေညာထားပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Screen Shot

10. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁အွန်လိုင်းဈေးရောင်းသူ ရခိုင်လူငယ်တွေရဲ့ နှာခေါင်းစည်းနဲ့ဆေးဝါးအလှူ

11. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁လှိုင်သာယာက အလံဝါထောင်အိမ်တွေကို အကသ ကျောင်းသားလူငယ်တွေ ကူညီ

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

    ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှိုင်သာယာမြို့နယ်ထဲမှာ အကူညီလိုတဲ့အမှတ်အသားအဖြစ် အလံဝါထောင်ထားတဲ့ နေ့အိမ်တွေကို လှိုင်သာယာမြို့နယ်အခြေခံပညာကျောင်းသားများသမဂ္ဂက ကျောင်းသားလူငယ်တွေကလိုက်လံကူညီပေးခဲ့တယ်လို့ အဖွဲ့ဝင်တွေက ပြောပါတယ်။

    "လှိုင်သာယာထဲမှာ အကူညီလိုနေတာတွေအများကြီးပဲ။ တချို့ရပ်ကွက်တွေက အလံအဝါထောင်ချင်တာတောင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေက ဖြုတ်ခိုင်းလို့ပြန်ဖြုတ်ရတယ်။ ညီမတို့လည်းရတဲ့အလှူငွေထဲက တအိမ်ကို နှစ်သောင်းပဲ ထောက်ပံ့နိုင်တယ်။ ဒီထက်ပိုပြီးလည်း လိုအပ်တာတွေထောက်ပံ့ချင်သေးတယ်။ အခုကတော့ တိုးတိုးတိတ်တိတ်ပဲလိုက်ကူပေးနေရတယ်"လို့ လှိုင်သာယာမြို့နယ်အခြေခံပညာကျောင်းသားများသမဂ္ဂဝင်တစ်ဦးကဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    ပြည်တွင်းမှာကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်သေဆုံးမူတွေများနေတာနဲ့အတူ တအိမ်လုံးရောဂါကူးစက်ခံရလို့ အပြင်မထွက်နိုင်တာတွေ ၊ စားဝတ်နေရေးနဲ့ဆေးဝါးအကူညီလိုလို့အလံဝါ၊အလံဖြူ အမှတ်သားသင်္ကေတအိမ်ရှေ့မှာစိုက်ထူပြီး အကူညီတောင်းခံနိုင်တဲ့ လှုပ်ရှားမူတွေလုပ်လာကြတာပါ။

    ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်းကမြို့နယ်အချို့မှာတော့ အလံဝါအမှတ်သားထောင်ထားတဲ့ အိမ်တွေကိုသက်ဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေက အလံတွေလိုက်ဖြုတ်ခိုင်းတာတွေရှိနေတယ်လို့အလံဝါဖြုတ်ထားရတဲ့အိမ်တချို့ကပြောဆိုထားပါတယ်။

    စက်မှုဇုန်လုပ်သားနဲ့အခြေခံလူတန်းစားတွေ အများဆုံးရှိတဲ့ လှိုင်သာယာမြို့နယ်ထဲမှာလည် းကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်သေဆုံးနူန်းမြင့်နေပြီး အကူညီလိုအပ်နေသူတွေလည်း အများကြီးရှိနေပေမဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဖြစ်နေလို့ အကူညီပေးသူတွေလာရောက် ကူညီလှူဒါန်းတာတွေ ထင်ထင်ပေါ်ပေါ်လုပ်ဖို့ခက်ခဲနေတယ်လို့ ဒေသခံပရဟိတသမားတချို့ကဆိုပါတယ်။

12. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁လာမယ့်တစ်ပတ်အတွင်း အာဆီယံနဲ့ဒေသတွင်း အစည်းအဝေးပွဲတွေရှိပြီး မြန်မာအရေးအဓိက ဆွေးနွေးနိုင်, အမေရိကန်၊ ဂျပန်နဲ့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့က နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတွေလည်း တက်ရောက်ကြဖို့ရှိနေ

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    လာမယ့်သီတင်းပတ် သြဂုတ်လဆန်းမှာ မြန်မာပါဝင်တဲ့ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း(အာဆီယံ)အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေအပါအဝင် တရုတ်၊ ဂျပန်နဲ့တောင်ကိုရီးယားလို ဒေသတွင်းအင်အားကြီးနိုင်ငံတွေပါဝင်တဲ့ဆွေးနွေးပွဲတွေ ပြုလုပ်သွားဖို့ရှိနေပြီး မြန်မာအရေးကိုလည်း ဆွေးနွေးကြမယ်လို့ ဆွေးနွေးပွဲတက်မယ့်နိုင်ငံတွေက ထုတ်ပြောထားပါတယ်။

    ဒ့ါပြင် အဲဒီအစည်းအဝေးတွေနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့အစည်းအဝေးတွေကို အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အန်တိုနီ ဘလင်ကန်လည်း တက်ရောက်ဖို့ ရှိတယ်လို့ ရိုက်တာသတင်းဌာနက သတင်းဖော်ပြပါတယ်။

    နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဘလင်ကန်ဟာ မြန်မာစစ်ကောင်စီ ကိုယ်စားလှယ်တွေပါတက်မယ့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအစည်းအဝေးပွဲတွေကိုပါ အွန်လိုင်းကနေ တက်ရောက်မှာဖြစ်ပါတယ်။

    ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ စစ်အုပ်စုကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ မပြုခြင်းထက် စစ်ကောင်စီကို ပြောချင်တဲ့သတင်းစကားပါးပေါက်ဖို့ အခွင့်အရေးလို့ပဲ ယူဆတယ်ဆိုပြီး အစည်းအဝေးနဲ့ပတ်သက်လို့ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနအရာရှိတစ်ဦးက ပြောတယ်လို့ ရိုက်တာသတင်းမှာဖော်ပြပါတယ်။

    ''မြန်မာပြည်က ဗိုလ်ချုပ်တအုပ်စုရဲ့ဆိုးရွားတဲ့အပြုမူကြောင့် အာဆီယံအဖွဲ့ကြီးနဲ့ ခပ်ခွါခွါနေမယ်ဆိုပြီး လုပ်ထားတာမျိုးမရှိပါဘူး''လို့ အဲဒီအရာရှိကပြောသလို စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင်နေတဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)နဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုလည်းလုပ်နေတယ်ဆိုပြီးပြောပါတယ်။

    ဂျပန်နိုင်ငံကတော့ အာဆီယံအပြင် တောင်ကိုရီးယား၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့ပါဝင်တဲ့ အာဆီယံ+၃ နိုင်ငံအစည်းအဝေးရော အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတွေရဲ့အစည်းအဝေးအတွက်ပါ တက်ရောက်ဖို့ ရှိပါတယ်။

    ဒါ့ပြင် ဂျပန်နိုင်ငံဟာ မဲခေါင်မြစ်တစ်လျှောက်က နိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ ကမ္ဘောဒီးယား၊လာအို၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့ပါတဲ့ ဂျပန်-မဲခေါင်အစည်းအဝေးကိုလည်း တက်ဖို့ ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ပင်တိုင်တက်ရောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံထဲကအခြေအနေတွေရှိနေပေမဲ့ မဲခေါင်မြစ်အောက်ပိုင်းနိုင်ငံတွေဟာ ဂျပန်နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဆက်လုပ်ချင်နေကြတယ်လို့ ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကသတင်းရင်းမြစ်တွေကို ကိုးကားပြီး ကျိုတိုသတင်းမှာဖော်ပြပါတယ်။

    ဂျပန်-မဲခေါင် အစည်းအဝေးကို ကနဦးက အခုနှစ် မတ်လမှာ ကျင်းပဖို့ စီစဉ်ခဲပေမဲ့ မြန်မာပြည်တွင်းက စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် အဲဒီအချိန်ကျင်းပရင် စစ်ကောင်စီကို အသိအမှတ်ပြုမှုအနေနဲ့ ရှုမြင်ခံရနိုင်တာကြောင့် အစည်းအဝေးပွဲကို နောက်ဆုတ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

    အာဆီယံ+၃ နိုင်ငံအစည်းအဝေးအတွက် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရဲ့နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးလည်း လာမယ့်သီတင်းပတ် အွန်လိုင်းကနေ လုပ်မယ့် အစည်းအဝေးပွဲတွေကို တက်ရောက်ဖို့ရှိပါတယ်။

    ဒီအစည်းအဝေးအပြင် တောင်ကိုရီးယား-အာဆီယံအစည်းအဝေးပွဲတွေကို လာမယ့် သြဂုတ်လ ၃ ရက်မှာ ပြုလုပ်မှာဖြစ်တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

    တချိန်တည်းမှာပဲ အမေရိကန်၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ရုရှားနိုင်ငံတို့ ပါတဲ့ အရှေ့လုံခြုံရေးအစည်းအဝေးပွဲဟာလည်း သြဂုတ်လ ၄ ရက်မှာ ကျင်းပမှာဖြစ်ပါတယ်။

    တောင်ကိုရီးယားနဲ့ ဂျပန်နှစ်နိုင်ငံစလုံးဟာ မြန်မာပြည်တွင်းက စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ဆက်တွဲ နှိမ်နင်းမှုတွေရပ်ဖို့၊ ထိန်းသိမ်းထားသူတွေကို လွှတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုနေတဲ့နိုင်ငံတွေဖြစ်သလို ပြည်တွင်းရောက်နေတဲ့ မြန်မာတွေကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံထဲက အခြေအနေတွေကြောင့် ယာယီဆက်နေထိုင်ခွင့်ရဖို့ စီစဉ်ပေးထားတဲ့ နိုင်ငံတွေထဲမှာ ပါဝင်နေပါတယ်။

13. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ရုံးပိတ်ရက်ရှည် နောက်တစ်ပတ် ထပ်မံကြေညာမယ်လို့ စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင်ပြော

    မြန်မာနိုင်ငံထဲမှာ လက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ ရုံးပိတ်ရက်ရှည် တစ်ပတ် ထပ်မံကြေညာဖို့ ရှိတယ်လို့ အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဒီနေ့ သြဂုတ်လ ၁ ရက်မှာ ထုတ်ပြောလာပါတယ်။

    ''ရောဂါကွင်းဆက်ကို ထိထိရောက်ရောက်ဖြတ်တောက်နိုင်ဖို့ နောက်ထပ် တစ်ပတ်ထပ်မံပြီး ရုံးပိတ်ရက်ရှည် ကြေညာသွားပါမယ်။ ဒီလိုဆောင်ရွက်ရာမှာလည်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတွေ မထိခိုက်အောင် ဆောင်ရွက်မှာဖြစ်ပါတယ်။'' လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်က သူဦးဆောင်တဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ အာဏာရယူမှု ၆ လကြာ ပြည်တွင်းအခြေပြရုပ်သံမိန့်ခွန်းမှာ ပြောသွားတာဖြစ်ပါတယ်။

    လက်ရှိမှာ စစ်ကောင်စီဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါတိုက်ဖျက်ဖို့ ဆိုပြီး ရုံးပိတ်ရက်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်ကနေ သြဂုတ်လ ၁ ရက်အထိ ရုံးပိတ်ရက်ရှည် အဖြစ် ကြေညာထားပါတယ်။

    ဒီလို ရက်ရှည် ရုံးပိတ်လိုက်လို့ ရောဂါကွင်းဆက်ပြတ်ပြီး ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့မှာတွေ့ရတဲ့ ရောဂါကူးစက်နှုန်းထက်နှုန်းဟာ ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့မှာ တွေ့ရတဲ့ ရောဂါကူးစက်နှုန်းထက် ၆ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကျဆင်းသွားတာကို အောင်မြင်မှုတစ်ခုအဖြစ် စစ်ခေါင်းဆောင်က သူ့မိန့်ခွန်းထဲ ထည့်ပြောသွားပါတယ်။

    ရောဂါကူးစက်မှုအပိုင်းမှာ အရင် ကိုဗစ် ပထမလှိုင်း၊ ဒုတိယလှိုင်းထက် စစ်အာဏာသိမ်းချိန် တတိယလှိုင်းမှာဖြစ်တဲ့ ကူးစက်သေဆုံးနှုန်းဟာ ဗိုင်းရက်စ်မျိုးဗီဇရဲ့ ကူးစက်ပျံ့ပွားမှု သဘောသဘာဝကြောင့်ဆိုပြီး စစ်ခေါင်းဆောင်က သူ့မိန့်ခွန်းထဲ အကျယ် တဝင့်ရှင်းသွားသလို ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအတွက် ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းတွေက အစ၊ အောက်စီဂျင်ရဖို့ ကြိုးပမ်းနေတာအဆုံး အခြေအနေတွေကို လည်း ပြောသွားပါတယ်။

    ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရသူတွေ၊ သံသယလူနာတွေကို ကုသဖို့ လူထောင်ချီအထိ ကုသမှုပေးနိုင်တဲ့ ကုသရေးစင်တာတွေ ဖွင့်ထားပြီးဖြစ်တယ်လို့ ပြောသလို အခုနှစ်ကုန်ပိုင်းရောက်ရင် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံနိုင်မှု ၅၀ ရာဆယ်ရာခိုင်နှုန်းအထိ လွှမ်းခြုံနိုင်ဖို့ ခန့်မှန်ထားတယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, MRTV

14. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁မြတောင်သပိတ်မှာပါဝင်သူ ကိုစိုင်းရဲရင့်သေဆုံးပြီလို့ မိသားစုဝင်တွေပြော

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, xmas

    မန္တလေးမြို့က စစ်အာဏာရှင်တော်လှန်ရေးသပိတ်စစ်ကြောင်းမှာ ပါဝင်သူတွေကိုဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့ကနေအိမ်တွေမှာ ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ ၁ဝဦးထက်မနည်းဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး အဲ့ဒီထဲက အသက် ၂ဝအရွယ် ကိုစိုင်းရဲရင့်ဆိုသူဟာ သေနတ်ထိမှန်တဲ့ဒဏ်ရာနဲ့သေဆုံးသွားပြီလို့ မိသားစုဝင်တွေက ပြောပါတယ်။

    "ကိုစိုင်းရဲရင့်အပါဝင် ၁၇ ဦးကျော်တယ်။ဒလန်တွေသတင်းပေးလို့ အိမ်ထဲတန်းပြီးအဖမ်းခံရတာ။ အဲ့ဒီထဲက ကိုစိုင်းရဲရင့်နဲ့သူ့တူလေးတစ်ယောက်ကို လွတ်အောင်ပြေးဆိုပြီး ပြေးခိုင်းပြီးအနောက်ကပစ်တာ။ တူဖြစ်သူကိုတော့ ခြေထောက်ထိသွားတယ်။ ကိုစိုင်းရဲရင့်ကတော့ ဆီးခုံကိုထိသွားတယ်။ သူတို့ဘက်က ဖမ်းပွဲဆိုပြီး အဲ့ဒီဗီဒီယိုကိုတင်ထားတယ် မြင်တဲ့သူတွေက ပြောတာတော့ ကိုစိုင်းရဲရင့်သေချာပါတယ်တဲ့။ လူနာတင်ယာဉ်နဲ့ခေါ်သွားတဲ့လမ်းမှာလည်း နာကူအသင်းကလူကဖုန်းဆက်ပေးတယ်။ ကိုစိုင်းရဲရင့်ထိသွားကြောင်း နောက်ထပ်တစ်ယောက်ကြေ ခထောက်ထိကြောင်းဖုန်းဆက်ပြောလာပါတယ် " လို့ကိုစိုင်းရဲရင့်ရဲ့ ဇနီးဖြစ်သူက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်ညနေမှာပဲ ဇနီးဖြစ်သူက နာရေးကူညီမူအသင်းကိုဖုန်းဆက်မေးမြန်းရာမှာတော့စစ်ဆေးရုံအဝင်မှာပဲ ကိုစိုင်းရဲရင့်အသက်မရှိတော့ဘူးလို့ပြန်လည်ပြောဆိုကြောင်း ဇနီးဖြစ်သူက ဆက်ပြောပြပါတယ်။

    မိသားစုဝင်တွေအနေနဲ့သေဆုံးသူရဲ့ရုပ်အလောင်းကိုပြန်လည်ရယူဖို့ ကြိုးစားရာမှာတော့ မန္တလေးမြို့ကရဲအရာရှိတစ်ဦးက အလောင်းပြန်ရဖို့မလွယ်ကြောင်းပြောဆိုတဲ့အတွက်အလောင်းပြန်မရခဲ့ဘူးလို့လည်း ကိုစိုင်းရဲ့ရင့်ရဲ့မိသားစုဝင်တွေက ပြောပါတယ်။

    ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းကလည်း မန္တလေးမြို့ကစစ်အာဏာရှင်တော်လှန်ရေးသပိတ်စစ်ကြောင်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့မြတောင်သပိတ်စစ်ကြောင်းကို စစ်ကောင်စီဘက်က ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်းခဲ့တာကြောင့် သေဆုံးသူတွေရှိခဲ့တယ်လို့သပိတ်စစ်ကြောင်းမှာပါဝင်သူတွေက ပြောဆိုထားပါတယ်။

    ဒါပေမဲ့ သေဆုံးသူတွေရဲ့ရုပ်အလောင်းကိုမိသားစုဝင်တွေက ပြန်ရတာမရှိသလို မန္တလေးမြို့ကသပိတ်စစ်ကြောင်းတွေမှာ ပါဝင်တဲ့ ဖမ်းဆီးခံလူငယ်တွေနဲ့ပတ်သတ်လို့လည်း မိသားစုဝင်တွေကသိရှိရတာမျိုးမရှိဘူးလို့သပိတ်စစ်ကြောင်းမှာပါဝင်သူတွေကဆိုပါတယ်။

    စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးသပိတ်စစ်ကြောင်းတွေနေ့စဉ်လိုလိုထွက်နေတဲ့ မန္တလေးမြို့မှာသပိတ်စစ်ကြောင်းတွေကို ပိတ်ဆို့ဖမ်းဆီးတာတွေအပြင် ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်းမူတွေပါ ရှိလာပေမဲ့ဒီကနေ့သြဂုတ် ၁ ရက်နေ့ထိ လမ်းပေါ်ထွက် ဆန္ဒထုတ်ဖော်မူတွေက ရပ်သွားတာမရှိဘူးလို့ သပိတ်စစ်ကြောင်းဦးဆောင်သူတွေက ဆိုပါတယ်။

15. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁မြန်မာ့အရေးအာဆီယံကိုယ်စားလှယ် ခန့်ရေးကိစ္စ စစ်ခေါင်းဆောင် ဘာပြောလဲ

    မြန်မာနိုင်ငံတွင်းက အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရာမှာ မြန်မာနိုင်ငံအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါနေတဲ့ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း(အာဆီယံ) အထူးကိုယ်စားလှယ် ခန့်အပ်ရေးကိစ္စဟာ အကြောင်းကြောင်းကြောင့် တုံ့ဆိုင်းနေတာဆိုပြီး မြန်မာအာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ထုတ်ပြောလာပါတယ်။

    စစ်ခေါင်းဆောင်က သူဦးဆောင်တဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ အာဏာသိမ်းမှုအပြီး ၆ လအတွင်း လုပ်ဆောင်ချက်နဲ့ ပြည်တွင်း အခြေအနေတွေကို ရှင်းပြတဲ့ ရုပ်သံမိန့်ခွန်းမှာ အခုလို ထုတ်ပြောလာတာပါ။

    ဧပြီလတုန်းက အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာကာတာမြို့မှာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စစ်ခေါင်းဆောင်ကိုယ်တိုင်တက်တဲ့ မြန်မာ့အရေးအာဆီယံခေါင်းဆောင် တွေ အထူးအစည်းအဝေးမှာ မြန်မာအရေးကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာမှာ အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးခန့်အပ်ရေးအပါအဝင် ဘုံ သဘောတူညီချက် ၅ ချက်ရရှိခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

    ''အာဆီယံရဲ့အထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ထားရှိဖို့ မူလအဆိုပြုထားတဲ့ ၃ ဦးအနက် ထိုင်းနိုင်ငံဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း မစ္စတာ ဗီရာဆတ် ဖူထရာခူး ကို သဘောတူထားပြီးဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော် အကြောင်းအမျိုးမျိုးနဲ့ အဆိုပြုမှုအသစ်တွေ ထပ်လာခဲ့လို့ ရှေ့မတိုးနိုင်ဖြစ်နေတာပါ။'' လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်က ပြောပါတယ်။

    ဒါ့အပြင် သူ့အနေနဲ့ အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် မြန်မာနိုင်ငံကို လာရောက်ပြီး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးအပါအဝင် အာဆီယံနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကို အာဆီယံမူဘောင်အတွင်းက ဆောင်ရွက်ဖို့ အသင့်ရှိတယ်လို့လည်း စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က သူ့ရဲ့မိန့်ခွန်းထဲမှာ ကတိပေးသွားတာတွေ့ရပါတယ်။

    တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အထူးကိုယ်စားလှယ်ခန့်အပ်ရေးအပါအဝင် ဘုံသဘောတူညီချက်တွေကို အကောင်အထည်ဖော်မှုအပိုင်းမှာ နှေးကွေးနေတဲ့အပေါ် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတချို့ကလည်း အမြင်သဘောထားတွေ ထုတ်ပြောနေကြပါတယ်။

    အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး -၂ ဖြစ်သူ Mr Erywan Yusof ကတော့ လာမယ့် တနင်္လာနေ့ သြဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့မှာ နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်က် ထွက်လာနိုင်မယ်ဆိုပြီး ပြောသလို အထူးကိုယ်စားလှယ်ကစပြီး လမ်းမဖွင့်ဘူးဆိုရင် မြန်မာ့အရေးဖြေရှင်းဖို့ ခက်တယ်ဆိုပြီး ပြောထားတယ်လို့ စထရိတ်တိုင်းမ်စ်က သတင်းဖော်ပြထားပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, EPA

16. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁စစ်ကောင်စီလက်ထက် အောင်ဘာလေထီ အမြင့်ဆုံးဆု ကျပ်သိန်း ၅၀၀၀ သာ ချီးမြှင့်နိုင်တာ ၃ လဆက်တိုက်ရှိပြီ

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, ရွှေအင်းသားခင်မောင်ဝင်း

    စစ်ကောင်စီလက်ထက် ၂၉ ကြိမ်မြောက် ကျပ်တစ်ထောင်တန် အောင်ဘာလေ သိန်းဆုဖွင့်ပွဲကို ဒီကနေ့ သြဂုတ်လ ၁ ရက်မှာ ရန်ကုန်မြို့ အောင်ဘာလေထီရုံးမှာ ကျင်းပခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံးဆု ကျပ်သိန်း ငါးထောင်ဆု ၁ ဆုပဲ ထုတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

    ဒါဟာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းမှုစတဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက ဆိုရင် အောင်ဘာလေထီဆုတွေထဲ အမြင့်ဆုံး ကျပ်သိန်း ငါးထောင်သာ ချီးမြှင့်နိုင်တာ ၃ လမြောက် ဆက်တိုက်ဖြစ်လာပါတယ်။

    အရင်က အမြင့်ဆုံး ကျပ်သိန်း တစ်သောင်းခွဲဆု ကနေ အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက် ထီမထိုးရေးလှုံ့ဆော်မှုတွေ ပေါ်လာတာ၊ ထီထိုးသူကျဆင်းတာတွေကြောင့် ကျပ်သိန်းငါးထောင်ဆုကိုသာ အမြင့်ဆုံးဆုအဖြစ် ဖွင့်နိုင်တာဖြစ်ပါတယ်။

    စစ်အာဏာသိမ်းမှုမတိုင်ခင် အောင်ဘာလေထီဆုတွေကို ကျပ်သိန်းတစ်သောင်းခွဲ အမြင့်ဆုံးချီးမြှင့်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက် ထီဖွင့်ပွဲတွေ ပုံမှန်လစဉ် လဆန်း ၁ ရက်နေ့တိုင်း မကျင်းပနိုင်ခဲ့ဘဲ ရက်တွေ ရွှေ့ဆိုင်းကျင်းပခဲ့ရတာရှိနေပါတယ်။

    အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက် ပထမဆုံးဖွင့်တဲ့ထီအဖြစ် ၂၅ ကြိမ်မြောက် ထီဖွင့်ပွဲကို မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါတယ်။

    ထီလက်မှတ်တွေ မကုန်တဲ့အတွက် ၂၆ ကြိမ်မြောက် အောင်ဘာလေထီဖွင့်ဖို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အစား မေလ ၁ ရက်နေ့မှာ ပြောင်းလဲဖွင့်ခဲ့ရပါတယ်။

    ၂၆ ကြိမ်မြောက်ဟာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက် ဒုတိယအကြိမ် ဖွင့်တဲ့အောင်ဘာလေ သိန်းထီဆုဖွင့်ပွဲဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံးဆုအဖြစ် ကျပ်သိန်းငါးထောင်သာချီးမြှင့်နိုင်ပါတယ်။

17. ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁အာဆီယံဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ သီတင်းတစ်ပတ်လုံး ဘလင်ကင်ရှိနေမယ်, မြန်မာအရေး အာဆီယံမူ ၅ ချက် အမြန် အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ဝန်ကြီးဘလင်ကင် ထပ်မံ တိုက်တွန်းလာဖွယ်ရှိ

    အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး အန်တိုနီ ဘလင်ကင်ဟာ အာဆီယံ နိုင်ငံတွေက အဆင့်မြင့် အရာရှိတွေနဲ့ အွန်လိုင်း တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးတာတွေကို ရှေ့သီတင်းပတ် ထဲမှာ နေ့စဥ် ပြုလုပ်သွားဖို့ ရှိတယ်ဆိုပြီး၊ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဌာနကနေ လာတဲ့ သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။

    ရှေ့သီတင်းပတ်ထဲ အာဆီယံ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးတွေရဲ့ နှစ်လည် အစည်းအဝေး ရှိနေတာမှာ ဝန်ကြီးဘလင်ကင်လည်း ပါဝင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

    မြန်မာ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်နဲ့ ထိုင်း တို့ ပါဝင်တဲ့ မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းဒေသ နိုင်ငံတွေရဲ့ အစည်းအဝေးလိုမျိုး သီးခြား ကျင်းပတဲ့ အစည်းအဝေးတွေလည်း ဆက်တိုက် ရှိနေတာမှာ၊ အဲဒီ အစည်းအဝေး တွေမှာလည်း အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ၅ ရက်ဆက်တိုက် ပါဝင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ သံတမန် အသိုင်းအဝိုင်းက ပြောနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ဒါဟာ အာဆီယံ နိုင်ငံတွေနဲ့ကြား ဆက်ဆံရေးကို သမ္မတ ဘိုင်ဒင် အစိုးရကအလေးထားနေတာကို ဖော်ပြနေတယ်လို့ အကဲခတ်တွေက ပြောကြပါတယ်။ လူဦးရေ သန်း ၆၀၀ ကျော် ရှိတဲ့ အာဆီယံ ဒေသမှာ စီးပွားရေး အင်အားကြီး တရုတ်ပြည်မကြီး အစိုးရရဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုတွေကို ချိန်ခွင့်လျှာညှိ တန်ပြန်နိုင်ဖို့ အမေရိကန်က ကြိုးစားနေတယ်လို့လည်း ဆိုကြပါတယ်။

    တခါ၊ အာဆီယံနိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်တဲ့ မြန်မာပြည်မှာ တကျော့ပြန် စစ်အာဏာ သိမ်းခံ ရပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အခြေအနေတွေဟာ နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးတွေမှာ ထည့်သွင်း ဆွေးနွေးစရာ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

    ဒါ့ကြောင့် ရှေ့တစ်ပတ် အာဆီယံ အစည်းအဝေးတွေမှာလည်း အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဘလင်ကင်က မြန်မာအရေး ဖြေရှင်းဖို့ရာ အာဆီယံ သဘောတူ ၅ ချက်ကို အမြန်ဆုံး အကောင်အထည် ဖော်ဖို့ တွန်းအားပေး ပြောဆိုတာမျိုးတွေ ပြုလုပ်လာဖွယ် ရှိတယ်ဆိုတဲ့ သုံးသပ်မှုတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။

    ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ်တုန်းက စင်္ကာပူ၊ ဗီယက်နမ်၊ ဖိလစ်ပိုင် စတဲ့ အာဆီယံ ဒေသတွင်း နိုင်ငံတွေကို လူကိုယ်တိုင် ရောက်နေခဲ့တဲ့ အမေရိကန် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး လွိုက်အော်စတင်ကလည်း မြန်မာ အရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အာဆီယံ ကြားဝင်ရေး လမ်းကြောင်းကို အကောင်အထည် ဖော်ကြဖို့ တိုက်တွန်းတာမျိုး လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, g

18. ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကလေးသူငယ်တွေရဲ့ အခြေအနေ

    စစ်အာဏာသိမ်းပြီး ၆ လအကြာ နိုင်ငံတ၀န်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တတိယလှိုင်းကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုတွေကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မိသားစုတွေ အခြေအနေဟာ ပိုမိုဆိုးရွားလာနေပြီး ကလေးသူငယ်တွေဟာ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနဲ့ ပညာသင်ယူခွင့် မရကြဘူးလို့ Save The Children ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ကြီးက သတိပေးလိုက်ပါတယ်။

    ကိုဗစ်-၁၉ ကြောင့် သေဆုံးသူဦးရေနဲ့ ပိုးကူးစက်သူဦးရေ ဆက်တိုက် မြင့်တက်နေတာကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံက ကလေးငယ်အများအပြားဟာ သူတို့ကို စောင့်ရှောက်နေသူတွေကို ဆုံးရှုံးနေရတယ်။

    ဒါဟာ ကမ္ဘာတ၀န်းမှာ အမြင့်ဆုံးအနေအထားမှာ ရှိနေပြီး ၃၇% ရှိတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

    ဖေဖော်၀ါရီ ၁ ရက် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုဟာ ပြိုလဲလုနီးပါး ဖြစ်နေပြီး ကူးစက်ရောဂါ၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကြောင့် နိုင်ငံတွင်း နေရာအတော်များများမှာ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး ထိုးခွင့်မရကြသေးပါဘူး။

    မိသားစုတစုလုံး ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှုကြောင့် ဖျားနာနေကြသလို လိုအပ်တဲ့ ဆေးကုသမှု၊ ဆေး၀ါး၊ အရေးပေါ် အောက်ဆီဂျင်နဲ့ တခြား ဆေး၀ါး အထောက်အပံ့တွေ ရရှိဖို့လည်း အတော်လေး ခက်ခဲနေကြတယ်လို့ Save The Children အဖွဲ့ကြီးက ထောက်ပြပါတယ်။

    စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကလေးသူငယ်ပေါင်း ၇၅ ဦး အသတ်ခံခဲ့ရတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီးက ဆိုပေမယ့် လက်တွေ့မှာတော့ ကလေးသူငယ် သေဆုံးသူအရေအတွက်ဟာ ဒီထပ်ပို များနိုင်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

    အဲဒီသေဆုံးသူတွေထဲက သုံးပုံတပုံဟာ အသက် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

    အသက်အငယ်ဆုံး သေဆုံးသူဟာ ၁၈ လ အရွယ် ကောင်မလေး ဖြစ်ပါတ​ယ်။

    သူ့ကို ဆေးရုံပို့နေတုန်း ဆိုင်ကယ်ရပ်ဖို့ ပြောတာကို ဖခင်ဖြစ်သူက ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း သူ့ဖခင်ရဲ့ ဆိုင်ကယ်ကို စစ်ကားက ၀င်တိုက်ခဲ့တာကြောင့် အဲဒီ ကလေးငယ် သေဆုံးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

    အသက် ၇ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တချို့ အပါအ၀င် ကလေးသူငယ် ၁၀၄ ဦးထက်မနည်း ဖမ်းဆီးခံထားရပြီး အဲဒီထဲက တချို့ဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ပိုးကူးစက်မှုတွေ ရှိနေတဲ့ ရန်ကုန် အင်းစိန်ထောင်တွင်းမှာ အဖမ်းခံထားရတာ ဖြစ်တယ်လို့လည်း Save The Children အဖွဲ့ကြီးက ဆိုပါတယ်။

    အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ် ကောင်လေးတဦးလည်း စစ်ကြောရေးစခန်းမှာ ထိန်းသိမ်းခံထားရစဥ် သေလုမြောပါး အနှိပ်စက်ခံခဲ့ရတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေလည်း တွေ့ရတယ်။ အသက် ၁၅ နှစ်နဲ့ ၁၇ နှစ်ကြား ကောင်လေးနှစ်ဦးလည်း စစ်တပ်ကို ထောက်ခံတဲ့ သတင်းပေးဆိုသူတွေကို သတ်ဖြတ်တယ်လို့ စွပ်စွဲခံထားရပြီး မေလ ၂၄ ရက်နေ့မှာ တရားရုံးတွေက သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။

    ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ပျံ့နှံမှုတွေ အတော်လေး ဆိုး၀ါးနေမှုကြားက အခြေခံ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနဲ့ ပညာရေးတွေ ရဖို့ ပိတ်ပင်ခံထားရတဲ့ ကလေးသူငယ်များစွာအတွက် စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်မိတယ်လို့လည်း Save The Children အဖွဲ့ကြီးက ပြောပါတယ်။

    ကလေးသူငယ်တွေအတွက် ပုံမှန်ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အစီအစဥ်တွေလည်း ဆိုင်းငံ့ထားရသလို စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကလေးသူငယ် ၁ သန်းနီးပါးဟာ လိုအပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေ ထိုးခွင့်မရကြဘူးလို့လည်း ကုလသမဂ္ဂက ပြောပါတယ်။

    ဒေသ ၇ ခုမှာ အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၁,၅၀၀ နီးပါးကို Save The Children အဖွဲ့ကြီးက ကောက်ယူခဲ့တဲ့ လေ့လာချက်တခုအရ လက်ရှိကြုံတွေ့နေရတဲ့ အကြပ်အတည်းဟာ

    အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ကို အခြေခံလိုအပ်ချက်တွေ ပြည့်မှီဖို့နဲ့ ပတ်သက်လို့ သက်ရောက်မှုတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

19. ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁စစ်တပ်ဟာ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ရာဇဝတ်မှုတွေဆီ ဦးတည်နေတယ်ဆိုပြီး HRW စွပ်စွဲ

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    မြန်မာစစ်တပ်ဟာ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ရာဇဝတ်မှုတွေ ဆီဦးတည်နေတယ်ဆိုပြီး လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (HRW) က အာဏာသိမ်းမှုအပြီး ၆ လအကြာ မြန်မာပြည်ရဲ့အခြေအနေတွေ့ရှိချက်မှာ စွပ်စွဲပြောဆိုလာပါတယ်။

    စစ်တပ်ဟာ အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့ဆန္ဒပြသူတွေကို နှိပ်စက် သတ်ဖြတ်တာအပါအဝင် ဖိနှိပ်မှုတွေအပြင် တခြားလုပ်ရပ်တွေဟာ နိုင်ငံတကာလူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ သဘောညီချက်တွေကို ချိုးဖောက်နေတာဆိုပြီး HRW က ပြောပါတယ်။

    ''အရပ်သားလူထုအပေါ် ဒီလို တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ရာဇဝတ်မှုတွေ မြောက်နိုင်လို့ တာဝန်ရှိတဲ့သူတွေ တာဝန်ခံလာအောင်လုပ်ရမယ်လို့ HRW ရဲ့ အာရှဆိုင်ရာညွှန်ကြားရေးမှူး Brad Adams က ပြောပါတယ်။

    အာဏာသိမ်းမှု စတင်ကတည်းက မြန်မာပြည်တွင်းက လူ့အခွင့်အရေးအကျပ်အတည်းတို ဖြေရှင်းဖို့ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ချရေးကို အဟန့်အတားဖြစ်အောင် တရုတ်နဲ့ ရုရှားနိုင်ငံတို့ရဲ့ ဗီတိုအာဏာသုံးမှုကိုလည်း HRW ကစိုးရိမ်ကြောင်း ပြောသလို လုံခြုံရေးကောင်စီအနေနဲ့ မြန်မာအခြေအနေကို နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံး(ICC)ဆီ လွှဲပြောင်းတာအပါအဝင် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်တွေအပေါ် အရေးယူပိတ်ဆို့တာတွေ အရေးပေါ်လုပ်သင့်တယ်လို့ HRW က အကြံပြုပါတယ်။

    ဒါ့အပြင် လုံခြုံရေးကောင်စီနဲ့ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေဟာ မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်တွေကို အာဆီယံအဖွဲ့ကြီးက လုံလောက်တဲ့ ဖိအားပေးနိုင်လိမ့်မယ်ဆိုတဲ့အယူအဆကို ရပ်တန့်သင့်ပြီလို့ HRW က ထောက်ပြပါတယ်။

    ဧပြီလ ၁၂ ရက်တုန်းက ဂျာကာတာမြို့မှာကျင်းပပြီး မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်ကိုယ်တိုင်တက်တဲ့ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေက ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ မြန်မာ့အရေးဆွေးနွေးပွဲမှာ ကတိပြုထားခဲ့ကြတဲ့အတိုင်း အထူးသံတမန်မခန့်နိုင်သေးတာနဲ့ မြန်မာပြည်တွင်းက လူ့အခွင့်အရေးစိုးရိမ်စရာအခြေအနေကို ဖြေရှင်းဖို့ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေကို ဖိအားပေးဖို့ အာဆီယံအနေနဲ့ ပျက်ကွက်နေတယ်လို့လည်း HRW က ဆိုပါတယ်။

    လုံခြုံရေးကောင်စီနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဥရောပသမဂ္ဂအဖွဲ့၊ သြစတေးလျ၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့အပါအဝင် သြဇာရှိတဲ့နိုင်ငံတွေဟာ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေဖိအားပေးဖို့ ရက်စက်တဲ့ဖိနှိပ်မှုတွေ အဆုံးသတ်ဖို့ ညှိညှိနှိုင်းနှိုင်းလုပ်ဆောင်တဲ့ အရေးယူ ပိတ်ဆို့မှုတွေ ချမှတ်သင့်တယ်လို့လည်း HRW ရဲ့အာရှညွှန်ကြားရေးမှူးက ပြောပါတယ်။

    HRW ရဲ့ အခုလို စွပ်စွဲပြောဆိုမှုတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က တစုံတရာ ထုတ်ပြန်ပြောဆိုတာမရှိသေးသလို ဘီဘီစီကလည်း စစ်ကောင်စီရဲ့သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့ဆီကနေ တုန့်ပြန်မှုတစုံတရာရဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်မှာ အာဏာသိမ်းကတည်းက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့လက်ချက်ကြောင့် လူပေါင်း ၉၄၀ နီးပါးသေဆုံးပြီး နောက်ထပ် လူပေါင်း ထောင်ချီ ဖမ်းဆီးခံထားရတယ်လို့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ AAPP ဘက်က ပြောပါတယ်။

    ဒါပေမဲ့ ဒီပမာဏဟာ ချဲ့ကားပြောဆိုမှုဖြစ်ပြီး တဖက်မှာလည်း လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ကျဆုံးမှုရှိတယ်လို့ စစ်ကောင်စီဘက်က အစောပိုင်းကတည်းက ပြောထားပါတယ်။

20. ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ဇူလိုင် ၃၁ တမနက်အတွင်း ဆုံးရှုံးလိုက်ရတဲ့ ထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ

    ဝါရင့် နိုင်ငံရေးသမား

    ဇိုမီးဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ဥဣဋ္ဌအဖြစ် တာ၀န်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဝါရင့် နိုင်ငံရေးသမားကြီး တဦးဖြစ်တဲ့ ပူးကျင်ရှန်းထန်ဟာ ဒီမနက်မှာ ကလေးမြို့က သူ့နေအိမ်မှာ ကွယ်လွန်သွားပါတယ်။

    သူဟာ ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တယောက် ဖြစ်သလို ၂၀၁၅ရွေးကောက်ပွဲမှာ တီးတိန်မြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်အနိုင်ရခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

    သူကွယ်လွန်ချိန်မှာ အသက် ၈၁နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

    တတ်သိပညာရှင်

    ဒီနေ့ မနက်မှာ သေဆုံးသူ နောက်တယောက် ကတော့ အရပ်ဘက် လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေကြားမှာ မသိသူ မရှိသလောက် ထင်ရှားတဲ့ ဒေါက်တာ ကျော်ငြိမ်းအေး ဖြစ်ပါတယ်။

    သူဟာ မုံရွာ တက္ကသိုလ်ကနေ ဓာတုဗေဒ ဘွဲ့ရခဲ့ပြီး ၊ Asian Institute of Technology ၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တို့မှာ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်နည်းပညာ တက္ကသိုလ်က အစားအသောက်နည်းပညာ ဌာန နဲ့ မန္တလေး နည်းပညာ တက္ကသိုလ် ဇီ၀ နည်းပညာ ဌာန တို့မှာ ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် တာ၀န် ထမ်းခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။

    ဒါ့အပြင် သူဟာ အစားအစာနဲ့ ဓာတုဆေးဝါးပိုင်းဆိုင်ရာမှာ ကျွမ်းကျင် ပညာရှင် တယောက် အဖြစ် လူသိများလှပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံ အစားအစာနဲ့ အာဟာရသိပ္ပံ ပညာရှင်များအသင်းရဲ့ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်သလို စိမ်းလန်း အမိမြေ တာ၀န်ခံ တယောက် ဖြစ်တဲ့ အပြင် အစားအသောက်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးဆိုင်ရာ အသိပညာ ဖြန့်ဝေ ပေးနေသူ တယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။

    သူဟာ ညှိနှိုင်းရေး ဆိုင်ရာ Negotiation Skill အားကောင်းပြီး ဆရာတပည့် ခွဲခြားမှု မရှိသူဖြစ်တယ်၊ သူ့ပညာနယ်ပယ်မှာ လေ့လာအားကောင်းသလို ဖြန့်ဝေအားလည်း ကောင်းသူတယောက် ဖြစ်တယ်လို့ သူ့နဲ့ အတူ အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူတဲ့ မန္တလေး နည်းပညာ တက္ကသိုလ် ဇီ၀ နည်းပညာ ဌာန ဧည့်ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ သန်းသန်းစိန် က မှတ်ချက်ပေးပါတယ်။

    သူ့လို ပညာရှင် တယောက် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်သွားတာဟာ မြန်မာ နိုင်ငံက အစားအသောက် ဘေးအန္တရယ် ကင်းရှင်း လုံခြုံရေး ကိစ္စမှာ ကြီးမားတဲ့ ဆုံးရှုံးမှု တရပ်ပဲလို့ သူက ပြောပါတယ်။

    တချိန်က နာမည်ကြီးတဲ့ "သူ့ကျွန်မခံပြီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားမှာလည်း ဒေါက်တာကျော်ငြိမ်းအေးဟာ သီပေါမင်း နေရာကနေ သရုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့သူ တယောက် ဖြစ်ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်မှာ အသက် ၅၀ ၀န်းကျင် ရှိပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

    မြန်မာ့ ဂီတလောက အနုပညာရှင်

    မြန်မာသံ ငြိမ့်ငြိမ့်လေးတွေ သီဆိုရင်း နာမည်ကြီးခဲ့တဲ့ တေးသံရှင် ရာဇာ၀င်းတင့် ဟာ ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါကို ခုခံရင်း အသက်ဆုံးပါးသွားခဲ့ပါတယ်။

    အဆိုတော် ကိုမြကြီးရဲ့ ကျော်ကြားခဲ့တဲ့ တေးတွေကို စုပေါင်းပြီး နွဲ့ဆိုး သီချင်းခေါင်းစီး နဲ့ အခွေထုတ်ရာမှာ အောင်မြင် လူသိများခဲ့သူ တယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။

    သူကွယ်လွန်သွားတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ "ကလေးသာသာအရွယ်မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားမှာ သီချင်းတွေသွားရိုက်စဉ်ကစလို့ လေးစားခင်မင်ခဲ့ရပြီး အတော်ကြီးပြင်းလာချိန်မင်္ဂလာဆောင်ပွဲပေါင်းများစွာမှာ မင်္ဂလာဦးမှာ တေးသီချင်းကို အကြိမ်ကြိမ်တွဲဖက်သီဆိုခဲ့တဲ့တေးသံရှင်ကြီး ရာဇာဝင်းတင့် ကွယ်လွန်သွားခြင်းအတွက် အထူးဝမ်းနည်းရပါတယ်။​ သံသရာခရီးတလျှောက် အေးချမ်းပါစေ"လို့ အဆိုတော် မီမီ၀င်းဖေက သူ့ဖေ့စ်ဘွတ်ပေါ်မှာ မှတ်ချက်ပေး ရေးသားထားပါတယ်။

    ဇူလိုင် ၃၁ရက် တမနက်မှာ တင် သေဆုံးသူများအနက် အထက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာ ဘီဘီစီက လက်လှမ်းမီသလောက် စုစည်း တင်ဆက်ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Chin World

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Kyaw Nyein Aye Facebook

    

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, You Tube