ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ጓል-ጓል ናይቲ ፈላማይ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ዝተመርጸ ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ነበር ኔልሰን ማንዴላ ዝዀነት ዞሌካ ማንዴላ ብሰንኪ ሕማም መንሽሮ ኣብ መበል 43 ዓመታ ዓሪፋ።

ዘሕዝን ህይወት ዘሕለፈት ጓል-ጓሉ ንማንዴላ ኣብ መበል 43 ዓመታ ዓሪፋ

ኦቲዝም ዝዀነ ውላድ ዘለዋ ኣደ እንዳ መሸጢ ፍሩታ ከፊታ ግዳይ ኦቲዝም ንዝዀኑ ሰባት ማሕበራዊ ርክባቶም ዘሐይልሉ ክእለት ተተባብዕ ኣላ። ወዳ ፓትሪክ ኣብቲ ድኳን ምስኣ ፍረታትን ኣሕምልትን ብምሻጥ ናይ ምዝራብ ዓቕምታቱ የጐልብት ኣሎ። 

ኦቲዝም ምስ ዝዀነ ወዳ ድኳን ዝኸፈተት ኣደ

ወዲ 16 ዓመት ማላዊ ድዋይኔ ኒያምቦ ወለንታውያን መንእሰያት ኣተኣኻኺቡ ኣብ ከባቢኡ ንዝርከቡ ዕዳጋታት የጽሪ። ንሶም የካይድዎ ብዘለዉ ወፍሪ ጽሬት ቁጽሪ ብማይ ወለድ ዝጥቅዑ ሰባት ከምዝጎደለ ነበርቲ ገሊጾም።

ምስ ቻምፕዮን ወፍሪ ጽሬት ከነላልየኩም

ህላወ ጀርምታት ዝኽሕዱ ሰባት ዝጥቀሙሉ ቁልፊ ቃላት ብምርኣይ ዳታ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝተገብረ ትንተና፡ እቲ ዝንባለታት ብብዝሒ ቅድሚ 2020 ዳርጋ ከም ዘይነበረን፡ ምስ ምጅማር ለበዳ ኮቪድ-19 ከም ዝዓበየን የመልክት።

 ስለ ምንታይ ብህላወ ጀርምታት ዘይኣምኑ ሰባት ይበዝሑ ኣለዉ?

ወ/ሮ ሻሚም ኣሉ ድሕሪ እቲ እስላማውያን ዕጡቓት ኣብ ማእከል ዕዳጋ ዌስትጌት ዝፈጸምዎ መጥቃዕቲ ብዝበጸሓ ጉድኣት ብመደገፊ ምርኩዝ ክትከይድ ተገዲዳ ነይራ።

ጎቦ ኤቨረስት ንምሕኳር እትዳሎ ዘላ ውጻእ መዓት

ክሳብ ሕጂ፡ ተመራመርቲ ነቲ ሕማም ከስዕብ ዝኽእል ንምርካብ ኣብቲ ብቢልዮናት ዝቑጸር ንመፈጠር (ዲ-ኤን-ኤ) ዘቕውም ኬሚካላዊ ኣካላት ሃሰው ክብሉ ይግደዱ።

ሕማም ከስዕብ ዝኽእል መፈጠር ሰብ ዘለሊ ሓድሽ ምህዞ

ሓድሽ መከላኸሊ ክታበት ኤችኣይቪ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ፈተነ ይግበረሉ ኣሎ።
ኣብዚ  እዋን ድማ ኣብ ክሊኒካዊ ፈተነ ዝሳተፉ ሰባት ክምዝግባ ጀሚረን ኣለዋ።

ኤችኣይቪ፡ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃን ኣመሪካን ፈተነ ክታበት ይግበር ኣሎ

ባሓይ ጀነቲካዊ እምበር ተላባዒ ሕማም'ኳ እንተዘይኰነ፡ እቲ ኵነታት ዘለዎም ሰባት ግን ብቐጻሊ ከም ዝንጸጉ ይገልጹ።

‘በላዒ ሰብ ኢኻ ይብሉኒ’ - ብሕብረተሰብ ዝተነጽገ መንእሰይ

ኣብ መጽሄት ጥዕና ጸቕጢ ደም ዝተሓትመ መጽናዕቲ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ሰባት መንፈሶም ዝተረጋግአ፣ ጽሞና ዘዘውትሩ ክዀኑ እንከለው ጥዕንኦም ምልስ ከም ዝብል የመልክት።

ኣስተንትኖ ጸቕጢ ደም ይንኪ’ዶ ይኸውን?

"ስርሐይ ሬሳ ኣብ መንበር ኣቐሚጥካ ትኽ ኢሉ ኮፍ ከምዝብል ምግባር እዩ ነይሩ" ይብል ራቪንድራን ብዛዕባ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ስራሑ ክዛረብ እንከሎ። "ድሕሪኡ እቲ ሰኣላይ ምእንቲ ክስእል ሽፋን ዓይኒ ናይቲ ሬሳ ይቐልኦ።"

'ስርሐይ ሬሳ ኣብ መንበር ኣቐሚጥካ ትኽ ኢሉ ኮፍ ከምዝብል ምግባር እዩ'

ንሱን መሳርሕቱን ዘማዕበልዎ ስርዓት ‘ስፐርምሰርች’ ይበሃል። እዚ ከኣ ኣብ ፈሳሲኦም ፈጺሞም ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ (ስፐርም) ዘይብሎም ደቂ ተባዕትዮ ንምሕጋዝ ዝተዳለወ እዩ። እዚ ዘርኢ ናይ ዘይምምንጫው ኩነታት ‘ናን-ኦብስትራክቲቭ ኣዙስፐርሚያ’ [non-obstructive azoospermia (NOA)] ይበሃል።

ሰብሰርሖ ብልሒ [ኤ.ኣይ] ኣብ ምፍዋስ መኻንነት ደቂ ተባዕትዮ 

ፍሉጥ ዩኒቨርሲቲ ማካረረ ኣብ ቀረባ ዕላዊ ኣብ ዝገበሮ መጽናዕቲ፡ ምርመራ ካብ ዝተገበረለን ደርሁ ኣብተን ሲሶ ከምኡ ድማ ኣብ 50 ምኢታዊት ስጋ ሓሰማ ኣሰር ናይቲ መድሃኒት ከምዝረኸበ ኣፍሊጡ። እቲ ስጋ ኣብ ርእሰ ከተማ እታ ሃገር ካምፓላን ኣብ ሰሜናዊት ከተማ ሊራን ካብ ዝርከቡ ዕዳጋታት ዝተወሰደ እዩ።

ኣብ ስጋ እንስሳ መድሃኒታት ኤችኣይቪ ዝረኸበ ትካል መጠንቀቕታ ከምዘይሃበ ተኣሚኑ

ሕማም ድምባወ ብጽግዕተኛታት ነፍሳት ዝመጽእ ኰይኑ፡ ብጣንጡ ኣቢሉ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ክዝርጋሕ ይኽእል። እዚ ሕማም ኣብ ኣስኪት፡ እግሪ ወይ ጡብ ሕበጥ የስዕብ።

ንሕማም ድምባወ ብምቅላሱ ዓለምለኻዊ ሽልማት ዝረኸበ ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሰር  

እቲ ወዲ 22 ዓመት ኣብ ነትፍሊክስ ከም ሶፍትዌር ኢንጂነር ስራሕ ዝጀመረ መንእሰይ ዮሃንስ፡ ኣብ ሳንሆዘ ካብ ዝርከብ መንበሪ ቤቱ፡ ብ 14 ነሓሰ ኡበር ታኽሲ ጸዊዑ ድሕሪ ምውጽኡ፡ ብድሕሪኡ ከምዘይተራእየን፡ 'ኣብዚ ኣተወ' ከይተባህለ ተሸሪቡ ከም ዝጸንሐን ይፍለጥ።

ሃለዋቱ ጠፊኡ ዝነበረ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ዮሃንስ ኪዳነ ሞይቱ ተረኺቡ

‘ኣሌክሲስ ዉንድ ሪትራክተር’ ካብ ፕላስቲክ ዝተዳለወን ዕብይ ዝበለን ኮይኑ፡ ኣብ ክልተ ቀለበት ዝተዘርግሐ እዩ። ኣብ ‘ሲ-ሴክሽን’ [C-section] ማለት ብመጥባሕቲ ዝፍፀም ወሊድ ድማ ዝተኸፈተ ማህጸን ምስ ተዓጽወን ቆርበት ቅድሚ ምስፋይን ክእለ ይግበር።

ኣብ ከብዲ ጓል ኣንስተይቲ ዝተረስዐ ክንዲ ብያቲ ዝዓቐኑ መሳርሒ መጥባሕቲ

ኣብ መጀመርታ 2020 ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተኣከበ መረዳእታ ከምዘመልክቶ፡ ኣስታት 160 ሚልዮን ህጻናት ንግዱድ ዕዮ ዝተቓልዑ ነይሮም። ነዚ ንምውጋድ ዝግበር ዓለማዊ ፃዕሪታትን ምዕባለታቱን ድማ ድሕሪ 20 ዓመታት ንፈለማ እዋን ኣብ ዘለዎ ደው ከምዝበለ ይሕብር። 

ሓላፍነት ስድራ ክጾሩ ዝግደዱ ዘለዉ ሚልዮናት ህጻናት ዓለም

ሕዚ ብሂወት ዝርከቡ ግዳያት እቲ ሕማም’ውን ኣብ ከቢድ ፀገም ከም ዝርከቡ ዝገልፅ እቲ ኣቦወንበር፡ ነቲ ሕክምና ዝህብ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ቀረብ ከም ዘይብሉን ብወለንተኝነት መድሓኒት ከቕርበሎም ዝኽእል ዋላ ሓደ ትካል ከም ዘየለን ሓቢሩ።

'ናይ ሞት ሪጋ ንጽበ ኣለና' ተሓከምቲ ድያሊሲስ ትግራይ

ሴናተር ማኮነል ብ26 ሓምለ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ካፒቶል ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ናይ መጀመርታ ናይ ቃላት ስሕተት ኣጋጢሙዎ። ሽዑ፡ ኣብ ሞንጐ ዝዛረቦ ዝነበረ ሓረግ ንኣስታት 20 ካልኢት ደው ኢሉ። 

ንኻልኣይ ግዜ ፈዚዙ ክዛረብ ዘይከኣለ ኣሜሪካዊ ሰኔተር

ምስሓቕ ብዙሕ ጥዕናዊ ረብሓታት ከምዘለዎ ሓካይም ብተደጋጋሚ ይገልጹ'ዮም። ጭንቀት ካብ ምጉዳል ጀሚርካ ክሳዕ ስርዓተ ምክልኻል ሕማማት ክሕይሉ ኣብ ምግባር ልዑል ኣበርክቶ ከምዘለዎ ይገልጹ።

ካብ ስሓቕ ዝርከብ ጥዕናዊ ረብሓታት 

ተመራመርቲ፡ እቲ ጉዳይ ሕማማትን ረኽስታትን ካብ እንስሳታት ናብ ሰባት ክመሓላለፉ ዝኽእሉ ሓደጋታት እናወሰኸ ዝኸይድ ምዃኑ ዘጉልሕ ምዃኑ የጠንቅቑ ኣለዉ።

ፈለኽለኽ ዝብል ሓሰኻ ንፈለማ እዋን ብህይወት ኣብ ሓንጐል ሰብ  ተረኺቡ 

ሳልሳይ ግዳይኣ ድሕሪ ምቕታላ፡ ጆኣን ዴነሂ ንዓርካ ደዊላ፡ ‘ኡፕስ ኣይ ዲድ ኢት አጌይን’ ወይድማ ‘እውይ፡ መለሲ ፈጺመዮ’ ዝብል ትርጉም ዝህብ ናይ ብሪትኒ ስፒርስ ደርፊ ደሪፋትሉ። እቶም ቅትለታት ዝፈጸመትሉ ርግጸኛ ድርኺት ንሳ ጥራይ እያ ትፈልጥ፤ ፖሊስ ግን "ትዛነይ" ከም ዝነበረት ይኣምኑ።

ጆኣን ዴንሂ፦ 'ንኽትፍሳህ' ኢላ ደቂ ተባዕትዮ እትቐትል መንእሰይ!

ተመራመርቲ ስነ አእምሮ ስለምንታይ ሰይጣን ዝርኣና ኮይኑ ከምዝስምዓና ዘብርህ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምርምር ኣካይዶም ኣለዉ።
ሓደ ብሃሊኡ ዘይርአ፡ ብገለ ዝመጽእ ዘፍርሕ ድምጺ፤ ዘይንቡር ወይ ዘይልሙድ ትርኢት፡ ብጥቓኻ ሓደ ግኡዝ ነገር ሽው ኢሉ ዝሓለፍ ዝመስለካ ስምዒት፡ ሰባት ንሰይጣን ርኢናዮ ንምባል ዝጥቀምሉ ኣገላልጻ እዩ። 

ሰይጣን ርኢኹም’ዶ ትፈልጡ? ሳይንስ’ከ ብዛዕባ’ዚ እንታይ ይብል?

ሆስፒታል ዓይደር ብሰንኪ’ቲ ኣብ ትግራይ ዝተኸስተ ክልተ ዓመት ዝወሰደ ግጭት ብሕጽረት ቀረብ ኣፋውስ፣ ኦክስጅንን ካልኦት መሰረታዊ እታወታትን ብዝለዓለ ደረጃ ካብ ዝተሃሰዩ ትካላት ጥዕና  ሓደ እዩ።

ብፍልሰት ሰብሞያን ብልሽት መሳርሕታትን ኣብ ሓደጋ ዝወደቐ ሆስፒታል ዓይደር

ብህሉው ኣገባብ ኣነባብራ ስደት ዝተሻቐላ ግዱሳት ኣሓት ነበርቲ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ክኢላታት ስነ አእምሮን ኣነባብራን ሞያውያን እናዓደማ፡ “ማህጸን” ብዝሰመያኣ ቻነል ዩ-ቲዩብ፡  ንጥዕና ኣእምሮ፡ ኣተዓባብያ ህጻናት፡ ቅድምን ድሕርን ሕርስን ንዘጋጥም ጸገማት  ዝድህስስ  ብማንዛን ኣካልን ንሕብረሰተብ ይምህራን የነቓቕሓን ኣለዋ።