ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ሓንቲ ካብ ተወዳደርቲ ኣብ ዝሃበቶ ርእይቶ "መሰለይ ዝተጋህሰ ኰይኑ ይስምዓኒ" ክትብል ሓቢራ።
"ኣእምሮኣዊ ጽልዋ ኣሕዲሩለይ። ክድቅስ እውን ይፅገም ነይረ" ክትብል ኣብ መጀመርታ ናይዚ ሰሙን ምስ ካልኦት ጥርዓን ዘቕረባ ብምዃን ንማዕከናት ዜና ገሊፃ። 

ኣብ ቅድሚ ተባዕትዮ ጥርሐን ክዀና ዝተሓተታ ተወዳደርቲ ፅባቐ 

ኣብ መላእ ዓለም ካብ ዝርከቡ ልዕሊ 226 ሽሕ ሰባት ዝተገብረ መፅናዕቲ ከም ዘመልክቶ 4,000 ስጕሚ ናይ እግሪ ጉዕዞ ምግባር ብኣጋ (ኣብ ዘይእዋኑ) ንዘጋጥም ሓደጋ ኣብ ምንካይ ከም መጀመሪ እኹል እዩ።

መዓልታዊ 5 ሽሕ ስጕሚ ምንቅስቓስ ዕድመ የናውሕ ዶ?

ኣብ ዓለም፡ ካብ 4 ንኣሽቱ ህጻናት እቶም 3 ብቐጻሊ ኣብ ገዛ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ወይ ኣብ ካልእ ቦታታት ብኣለይቲኦም ዓመጽ ዘጠቓልል ኣካላዊ መቕጻዕቲ የጋጥሞም። ህጻናት ኣደብ ዘይገዝእሉ ምኽንያት "ኣጋንንቲ" ስለዝቖጻጸርዎም’ዩ፡ ካብ ቁጽጽር "ድያብሎስ" ንኽወጹ ድማ እንኮ መንገዲ ማህረምቲ ጥራይ’ዩ ኢሎም ዝኣምኑ ገለ ማሕበረሰባት ኣለዉ። እዚ ጽሑፍ፡ ኣካላዊ መቕጻዕቲ ሕጋውን ውጽኢታዊ ድዩ ዝብል ሕቶ ይድህስስ።

ንህጻናት፡ ‘ኣጋንንቲ ዘውጽእ’ መቕጻዕቲ ብኸመይ ይጸልዎም?

ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ መንጎ ዕጡቓት ፋኖን ሓይልታት ጸጥታ መንግስትን ዝተጀመረ ግጭት ሕጂ’ውን እናተጋደደ ይኸይድ ከምዘሎ ይግለጽ። መንግስቲ ኣብ ልዕሊ’ቲ ክልል ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝጸንሕ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ብምእዋጅ፡ ነቲ ቅልውላው ኣብ ሓጺር እዋን ከም ዝፈትሖ ይገልጽ። ኣብታ ሃገር ዝርከቡ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላትን ገለ ዓለምለኻዊ ውድባትን ብወገኖም እቲ ግጭት ከም ዘሻቐሎም እናገለጹ ይርከቡ።

ቅልውላው ክልል ኣምሓራ፡ ሃገራውያንን ዓለምለኻውን ትካላት እንታይ ይብሉ?

ንሎሚ ብዝመረጽናልኩም 10 መስሓቕ ስእልታት እንስሳ ዘገዳም ወዘቤት ተዛነዩታ!

‘. . . እንጀራና ሎሚ ሃበና’ - መስሓቕ ኣሳእል እንስሳ ዘገዳም ወዘቤት

ሕማም ልቢ ኣብ መላእ ዓለም እቲ ቀንዲ ጠንቂ ሞት ደቂ ኣንስትዮ እዩ።

ቀንዲ ጠንቂ ሞት ደቂ ኣንስትዮ እንታይ’ዩ?

እዞም ኣብቲ ቀዋሚ መዓስከር ዝርከቡ ስደተኛታት ይዅኑ ካብ ሱዳን ተፈናቒሎም ኣብ መተማ ኣብ ግዝያዊ መዕቈቢታት ዝርከቡ ኤርትራውያን፡ ኣብ ሕማቕ ኵነታት ወዲቘም ከም ዘለዉ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ክቃላህ ዝቐነየ ኰይኑ፡ ቢቢሲ ካብ መ’ዓስከር ኣለምዋጭ ሰባት ተወኪሱ ነቲ ኵነታት ኣረጋጊጽዎ’ሎ። 

ኤርትራውያን ኣብ መዓስከር ኣለምዋጭ ከመይ ኣለዉ?

ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ኣብ ዘለዉ መዓልታት ኣብ ኣዝዩ ዝተፈላለየ ሰዓታት ናይ ምድቃስን ምትሳእን ዝተዛብዐ ልምዲ እንተሃልዩካ “ሶሻል ጀትላግ” ከም ዘለካ የመልክት።

ወትሩ ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ክንድቅስ ንግደደሉ ቀንዲ ምኽንያት 

ብሰንኪ እቲ ብቑርዲድ ዝተለኸፈ ስጋ ብምምጋብ ዝስዕብ ፀገም ጥዕና ‘ኣልፋ-ጋል ሲንድሮም’ ዘለዎም ሰባት ኣዝዩ ከምዝወሰኸ ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (Centers for Disease Control and Prevention (CDC)) ዘውጽኦ ሓድሽ መረዳእታ የመልክት።

ብቝርዲድ ዝተጠቕዐ ስጋ ከብቲ ምብላዕ ጸገም ጥዕና የስዕብ ዶ?

ንነፍሰጾራት ኣዴታት ምኽሪ ምሃብ ብኸመይ ብተሃዋሲ መገዲ ክንቀርቦ ንኽእል?

ንሓንቲ ነፍሰጾር ክንብሎም ዘይግቡኡ ነገራት 

ኣሊሻ ናቫሮ ኣብ 2019 ካብ ገዝኣ ወፂኣ ከይዳ ካብ ዝበሃል ጀሚሩ ናብ ኤፍ.ቢ.ኣይ ከምኡ ድማ ናብ ማእከል ዝጠፍኡን ንምዝመዛ ጉልበት ዝተቓልዑን ህጻናት ብኣሽሓት ዝግመቱ ሓበሬታታት ክቐርቡ ፀኒሖም’ዮም።

ንዓመታት ደሃይ ዘይነበራ ጓል ብኸመይ ስድራኣ ረኺባ?

ጉዕዞ እግሪ ምግባር፣ ምጉያይን ብሽክለታ ምዝዋርን ትኹረት ክግበረሎም ዝግብኡ ኣገደስቲ ኣካላዊ ምንቅስቓሳት ከምዝኾኑ ንነዊሕ እዋን ሰብሞያ ክምዕዱ ምፅንሖም ይፍለጥ። ተመራመርቲ ዓባይ ብሪጣንያ ግን እዞም ኣማራፂታት ምምሕያሽ ክግበረሎም ይምዕዱ ኣለዉ።

ጸቕጢ ደም ከጕድሉ ዝኽእሉ ዓይነት ምንቅስቓስ ኣካላት 

ኣብ መላእ ኣፍጋኒስታን ዝርከባ ትካላት ጸጕርን መመላኽዕን ብትእዛዝ ጣሊባን ኣብ ዝመጽእ ሰሙናት ክዕጸዋ እየን።

ንደቂኣንስትዮ ዘጕሃየ ውሳነ ምዕጻው ትካላት ስነጽባቐ 

መብዛሕትኡ ሰብ፡ ኣብቲ ነዊሕ ካብ ግዜኡ ዘሕልፈሉ ገዛኡ ማዕረ ክንደይ ዝተበከለ ነገራት ኣብ ኣየር ይዘውር ከምዘሎ ኣይፍለጦን እዩ።

ኣትክልቲ፡ ኣየር ውሽጢ ገዛና ከጽርዩ ይኽእሉ ዶ?

ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ዓለም ሚልዮናት ሰባት ብርቱዕ ዋዒ የጋጥሞም ኣሎ። ከምዚ ዓይነት እዋናት ኣብ ክሊ ተፈጥሮኣዊ ኵነታት ኣየር ዝኽሰት ንቡር እዩ። ብደረጃ ዓለም ግን፡ ብሰንኪ ምውሳኽ ሙቐት ዓለም፡ ተደጋጋሚ፡ ጽዑቕን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕን እናዀነ ይኸይድ ኣሎ።

ኣሰካፊ ዘሎ ዋዒ ሰባት ብኸመይ ይጻወርዎ ኣለዉ?

እቲ ፍተሻ ድሕነት ን ከም ወጎቪ፣ ሳክሰንድራን ኦዘምፒክን ዝተባህሉ ሸውሃት ምግቢ ዝዓጽዉ መድሃኒታት ክግምግም እዩ።

ጠንቂ ርእሰ ቅትለት ከይኮኑ ዝተጠርጠሩ መድሃኒታት ይምርመሩ ኣለዉ

እቲ ሲኖዶስ ብሓሙስ 06 ሓምለ 2023 ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ እቲ ኲናት ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን ድሕነት ኣቦታትን ኣመንትን እታ ቤተክርስትያን ንምውሓስ ዝግባእ ጻዕርታት ዘይምግባሩ ከምዘጣዕሶ ዝሕብር እዩ።
እታ ቤተክርስትያን ዝግብኣ ዘይምግባራ ካብቶም ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ብጳጳሳት፡ ካህናትን ኣመንትን ተሪር ነቐፌታ ክቐርበላ ጸኒሑ'ዩ። ቢቢሲ ነዚ ዝቐረበ ይቕሬታ ኣመልኪቱ ምስ ኣካያዲ ስራሕ ሃገረ ስብከት ዞባ ሰሜን ምዕራብ ሽረ-እንዳስላሰን ኣባላት ፈፃሚ ስራሕ ቤተክርስትያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ትግራይን ንቡረእድ ተስፋይ ተወልደ ቃለመሕትት ኣካይዱ ኣሎ።

ን'ይቕሬታ' ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኢትዮጵያ ብወገን ትግራይ ዝተዋህቦ ግብረመልሲ

ኣብ ትግራይ ካብ ረቡዕ 28 ሰነ 2015 ዓ.ም [ግእዝ] ጀሚሩ ሃገራዊ ፈተና ሻምናይ ክፍሊ ክወሃብ ጀሚሩ ኣሎ። እዚ፡ ስርዓተ ትምህርቲ ምምሃርን ምስትምሃርን ናብ ንቡር ንምምልስ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ብሓደ መዳዩ ተስፋ ዝህብ ኰይኑ፡ በቲ ኻልእ ሸነኽ እንክርአ ኸኣ ብዙሓት ዘይተማሉ ነገራት ብምህላዎም እቲ ስክፍታ ገና ኣሎ።  

'ቀላሚኖ ክኣቱ ሕልሚ ነይሩኒ፡' ብድሆታት ድሕሪ 3 ዓመት ዝፍተኑ ዘለዉ ተምሃሮ ትግራይ

እቲ ንጥረ ነገር ኣብቲ ጥቡቕ ሓለዋ ዝግበረሉ ህንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ስራሕ ቦታ ስሩዕ መርመራ ይካየድ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ከምዝተረኸበ ኣገልግሎት ድሕነት ኣሜሪካ ኣፍሊጡ።

ኣብ ዋይት ሃውስ ዝተረኸበ ሓሽሽን ዘስዓቦ ምፍንቓልን

 ኣብ መላእ ዓለም፡ ብዝሒ ብዓይነት 1 ሕማም ሽኮር ዝተትሓዙ ህጻናትን መንእሰያትን፡ ካብ እዋን ኮቪድ ጀሚሩ ዘይተለምደ ወሰኽ ከምዘርኣየ ተመራመርቲ ይገልጹ።

ጠንቂ ምውሳኽ ሕማም ሽኮርያ ኣብ ህጻናትን መንእሰያትን እንታይ እዩ?

ኣብ ዝርዝር ግብኣታት ዝተፈላለዩ መግብታት ወይ ኣብ ከም ልስሉስ መስተታት፣ ማስቲካን ዕሹጋት ርግኦ ዝበሉ ካብ ሽኮር ነፃ ዝኾኑ መግብታት ይርከብ። ኣስፓርተም ዝለዎም ፍሉጣት ልስሉስ መስተታት ከም ዳይት ኮክ፣ ኮክ ዜሮ፣ ፔፕሲ ማክስን 7 ኣፕ ፍሪን ዝርከብዎም ኮይኑ እቲ መመቐሪ ግን ኣብ ኣስታት 6000 ፍርያት መግቢ ይርከብ።

መንሽሮ የስዕብ'ዩ ዝበሃል ዘሎ ካብ ሽኮር 200 ዕጽፊ ዝምቅር ‘ኣስፓርተም’ 

ካቲጃ ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ናይ ሕክምና ጻኒሒታ፡ ቁጽሪ ኣንስቶም እንትወልዳ ኣብ ክፍሊ መዋልዳን ኣትዮም ዝከታተሉ ሰብኡት ከምዝወሰኸ እያ ተዓዚባ። 
“ሕማቕን ጽቡቕን ተጓንፎታት እየ ሓሊፈ። ገለ ሰብኡት ኣንስቶም ጓል እንተወሊደን ተመሊሶም ክርእይወየን ኣይደልዩን። ገለ ሓራሳት ድማ ጓል  ከምዝወለዳ ምስፈለጣ እንከይተፈለጠን ንብዓት ዘረብረብ ከብላ ርእየ’የ” ክትብል ኣብ ሃገራ ክሳዕ ክንደይ ጓል ምውላድ ባህላዊ ርድኢት ዝፈጠሮ ጸገም ከምዘስዕብ ኣካፊላትና። 

ደቂ ኣንስትዮ፡ ልዕሊ 10 ሽሕ ኣንስቲ ዘሕረሰት ህንዳዊት ነርስ 

ካብ ሓረስቶት ስድራ ዝተወለደ ዮናስ፡ በቲ ዝተመሃረሉን ዝፈትዎን ሞያ ኣብቶም ዝለዓለ ዝና ዘለዎም ትካላት ክሰርሕ'ኳ እንተጀመረ፡ ጉዳይ ጣፍ ዕረፍቲ ስለዝኸልኦ ግን ስርሑ ገዲፉ ካብ ኣውሮጳ ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሱ።

ጣፍ፡ ክብሩ ወሲኹ ኣብ ዕዳጋ ዓለም ከቕርብ ወጢኑ ናብ ሃገሩ ዝተመለሰ ኢትዮጵያዊ

ዓለምለኻዊያን ትካላት ረዲኤት - ፕሮግራም መግቢ ዓለም፡ ትካል ልምዓት ኣሜሪካ - እቲ ንኢትዮጵያ ዝወሃብ ዝነበረ ሓገዝ መግቢ ካብ ኣፍ ተጠቀምቲ እናተመንጠለ ንኻልእ ዕላማ ስለዝውዕል ክቋረጽ ከም ወሰኑ ይዝከር። እቶም ኣብዚ ተግባር’ዚ ዝኽሰሱ ኣካላትን መንግስታትን ነዚ ክሲ ምላሽ’ኳ እንተሃቡሉ፡ ሳዕቤኑ ኣብቲ ተጸባዪ ረዲኤት ዝዀነ ህዝቢ ግን ከቢድ ምዃኑ ርኡይ እዩ። እዚ ጉዳይ’ዚ ግን ከመይ ኢሉ እዩ ማዕቢሉ፣ ግቡእ ግብረመልሲ ንምሃብን መስርሕ ዕደላ ረዲኤት ንምቕጻልን ዝግበር ዘሎ ጻዕሪታት ከ እንታይ ይመስል?