ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እዚ ብሓሙሽተ ቋንቋታት ከም ዝተዳለወ ዝንገረሉ ዘሎ መተግበሪ ተጠቀምቲ ኣንድሮይድ ስልኪ ነቲ መተግበሪ ካብ ፕለይ ስቶር ብምውራድ ክጥቀሙ ከም ዝኽእሉን ተጠቀምቲ ኣይኦኤስ ድማ ኣብ ዝቕጽሉ ሰሙናት ነቲ መተግበሪ ክረኽብዎ ከም ዝኽእሉ ይግለጽ።

ሳፋሪኮም፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣገልግሎት ኤም-ፔሳ ጀሚሩ 

ዝበዝሓ ኣዋልድን ደቂኣንስትዮን ኣብ ግዘ ወርሓዊ ፅግያት ንሓንሳብ ትጥቀመሉ መናፅህታት ወርሓዊ ፅግያት ንምርካብ ዓቕሚ ስለ ዘይብለን፡ ዝኣረገ ጨርቂ፣ ላስቲክ፣ ናይ ስሚንቶ ወረቐትን ዝደረቐ ቅራፍ ፕላንተይን (ሙዝ ዝመስል ተኽሊ) ከም ዝጥቀማ  ትገልፅ።

መናፅሂ ወርሓዊ ፅግያት-ሞዴስ ንምርካብ ፆታዊ ርክብ ክፍፅማ ዝግደዳ ደቂኣንስትዮ

ኣብ ዓለም፡ ካብ 4 ንኣሽቱ ህጻናት እቶም 3 ብቐጻሊ ኣብ ገዛ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ወይ ኣብ ካልእ ቦታታት ብኣለይቲኦም ዓመጽ ዘጠቓልል ኣካላዊ መቕጻዕቲ የጋጥሞም። ህጻናት ኣደብ ዘይገዝእሉ ምኽንያት "ኣጋንንቲ" ስለዝቖጻጸርዎም’ዩ፡ ካብ ቁጽጽር "ድያብሎስ" ንኽወጹ ድማ እንኮ መንገዲ ማህረምቲ ጥራይ’ዩ ኢሎም ዝኣምኑ ገለ ማሕበረሰባት ኣለዉ። እዚ ጽሑፍ፡ ኣካላዊ መቕጻዕቲ ሕጋውን ውጽኢታዊ ድዩ ዝብል ሕቶ ይድህስስ።

ንህጻናት፡ ‘ኣጋንንቲ ዘውጽእ’ መቕጻዕቲ ብኸመይ ይጸልዎም?

ኣብ ኬንያ ሓደ ማእከል መናበዪ ኣረጋውያን፡ ብዕድመ ዝደፍኡ ሽማግለታት በቶም ክሕግዝዎም ዝተመደቡ ሰባት ከምዝከላበቱ ቢቢሲ ኣፍሪቃ-ኣይ ዘቃልዖ ጸብጻብ የመልክት።

ግህሰት ዝፍጸመሉ ማእከል መናበዪ ኣረጋውያን

ኡሁሩ ኬንያታ መንግስቲ ንስድራኡ የፈራርሕ ከምዘሎ ገሊጹ

ኬንያ፡ ኣንጻር ምውሳኽ ዋጋ መነባብሮን ወሰኽ ግብሪን ናብ ናዕቢ ዝተቐየሩ ተቓውሞታት ተተኣናግድ ኣለ። 
ምስዚ ብዘተሓሓዝ፡ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ብውሕዱ 24 ሰባት ህይወቶም ስኢኖም፡ ሕዚ ድማ ከቢድ ተቓውሞታት ይለዓዓል ኣሎ።

'በቃ ይኣክል! እቲ ፕረዚደንት ጠሊሙና እዩ'

ኣርባዕተ ግዜ ዕዉት ብጫ ማልያ ቱር ዲ ፍራንስ ዝኾነ ክሪስ ፍሩም  “ብናተይ ኣረአእያ፡ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣዝየ ብዙሕ ተጻዋርነትን ዓቕምን ዘለዎም ኣትሌታት ኣለዉ፡ ክምህ ዘይብል ልብን ሳንቡኡን’ዩ ዘለዎም እንተኾነ ነዚ ዓቕሚ እዚ ዓለም ኣይረኣየቶን ዘላ። እቲ ምኽንያት ከኣ ትሕተ ቅርጽን ሓገዝን ስለዘይረኸቡ’ዩ” ይድምድም።

ቱር ዲ ፍራንስ፡  ቢንያም ግርማይ ‘ንጉስ ኣፍሪቃ’ መራሒ ሰውራ ቅድድም ብሽክለታ  

ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣቢሉ፡ ምንቅስቓስ ሕብረት ኣፍሪቃ ዘየሐጎሶም መራሕቲ ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ኢጋድ ብዝበሃል ዞባዊ ሕብረት ኣቢሎም ንምሽምጋል ምንቅስቓስ ጀሚሮም።
ስግግር ዲሞክራሲ ሱዳን ንምምላስ ዝሕግዝ  ተኹሲ ደው ምባል፣ ተበጻሕነት ሰብኣዊ ሓገዝን ምጅማር ፖለቲካዊ ዘተን ዘሳልጥ፡ መራሕቲ ኬንያ፣ ኢትዮጵያ፣ ደቡብ ሱዳንን ጅቡቲን ዝሓዘ ጉጅለ ተመሪጹ፡፡


ዘተ ሰላም ብዝነጸጉ መራሕታ እትነድድ ዘላ ሱዳንን ጻዕሪ ጎረባብታን 

‘ዘ ቴሌግራፍ’ ዝተበሃለ ኣብ ለንደን ዝመደብሩ ትካል መራኸቢ ብዙሃን፡ ኣብ 2023 ኣብ ዓለምና ብሉጻት ዝተበሃላ ሃገራትን ከተማታትን ዝርዝር ኣቃሊሑ።

ብሉጻት ሃገራትን ከተማታትን ዓለም፤ ኢትዮጵያን ኤርትራንከ? 

ራኢሲ፡ ኣብ ዝቕጽላ መዓልታት ናብ ዩጋንዳን ዚምባብወን ብምብጻሕ ምስ መራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ክራኸብ ትጽቢት ይግበር።

ኣቓልቦ ዝሰሓበ ዘይልሙድ ምብጻሕ ፕረዚደንት ኢራን ናብ ኣፍሪቃ

ነቶም ኣብ ሱደን ኣብ ኲናት ተጸሚዶም ዘለዉ ክልተ ጀነራላት ንምቅርራብ ብኣሜሪካን መራሕቲ እዚ ዞባን ሱዳናውያንን ዝተማእከለ ሎሚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘተ ክጅመር’ዩ።
ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ምክትል ሓላፊት ጉዳያት ኣፍሪቓ ሞሊ ፊ ምስ ሓለፍቲ እዚ ዞባ ብዛዕባ ሱዳን ንምምኽኻር ሎሚ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምእትኣቱ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣፍሊጡ ኣሎ።

ቅልውላው ሱዳን፡ ኣፍሪቃዊ ዓቃብ ሰላም ሓይሊ ንምውፋር ዋዕላ ክካየድ ኢጋድ ወሲኑ 

ሓደ ሓላፊ እቲ ትካል ከምዝገለጾ፡ ኣካያዲት ስራሕ ናይቲ ብራውንስ ዝተባህለ ፋብሪካ መቀናበሪ ምግቢ፡  መናጽሂ ወርሓዊ ጽግያ ኣብ ዘይቦትኡ ዝደርበየት መን ከምዝኾነት ንምፍላጥ ንደቂ ኣንስትዮ ሰራሐተኛታት ኣኪባተን፡፡

መናጽሂ ጽግያት ንምፍታሽ፡ ሰራሕተኛታት ዕርቃነን ዘውጽኡ ሓለፍቲ ተኣሲሮም

ሰኣላይ ኤድዋርድ በርቲንስኪ፡ ነቲ ደናኪል ዓፋር ዝርከቦም 'በሰላ ሰብ ኣብ ተፈጥሮ' ዘርእዩ ስእልታት ኣውጺኡ።

ሓደ ፍሉጥ ሰኣላይ ንዳሉል ምስ ዓበይቲ ስራሕቱ ዘካተተሉ ምኽንያት

ሓላፊ ፖሊስ እቲ ዞባ ዝኾነ ቶም ምቦያ ኦደሮ ንኤኤፍፒ ኣብ ዝሃቦ ቃል’ውን “እታ ኮንተይነር ጽዒና ዝነረት ዓባይ መኪና ካብ ምቁጽጻር ወጻኢ ኮይና ኣብ ልዕሊ ሸሞንት መካይን፡ ሞተር ብሽክለታታት፡ ብእግሮም ዝጉዓዙ ዝነበሩ እግረኛታትን ኣብ ወሰን ጽርግያ ኮይኖም ዝሽቕጡ ዝነበሩ ሰባትን ሓደጋ ኣውረዳ” ኢሉ።

ኣብ ኬንያ ብዘጋጠመ  ሓደጋ መኪና ብውሕዱ 48 ሰባት ሞይቶም

ኣብዚ እዋን ሸሞንተ ኣባል ሃገራት ዘለውዎ እዚ ትካል ቀዳማይ ዕላማኡ እቲ ብተደጋጋሚ ንሃገራት እቲ ከባቢ ዘጥቅዕ ድርቂ ብሓባር ምክልኻልን ሓባራዊ ስትራተጂ ብምሕንጻጽ ናብ ልምዓት ዝወስዱ መፍትሒታት ምንጻርን እዩ ነይሩ። ጅቡቲ፡ ኢትዮጵያ፡ ኬንያ፡ ሶማልያ፡ ሱዳንን ዩጋንዳን መስረትቲ ሃገራት ክዀና እንከለዋ ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ድማ ድሒረን ተጸንቢረን። ኤርትራ ግን ንዝሓለፈ 16 ዓመታት ኣባልነታ ስሒባ ጸኒሓ እያ፡ ደጊማ ትጽንበረን ዘላ። እዚ ዞባዊ ትካል ካብ ዝምስረት ድሕሪ 10 ዓመት ማለት'ውን ኣብ 1996 [ኣ.ኣ] ንዕላማታቱን ሸቶታቱን ኣስፊሑ ብሓድሽ ጽገና ዳግማይ ተቐልቂሉ። 

ኣገዳስነት ዞባዊ ውህደት ኢጋድን ምምላስ ኤርትራን

ነቲ ጉዳይ ንምምርማር ካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ገንዘብ 2 ሚልዮን ፓውንድ ዘውጽአ ወላዲኣ ጆን ዋርድ፡ በዓልቲ ቤቱ ጃን ምስ ዓረፈት፡ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን'ዩ ሞይቱ።

ቀታሊ ጓሉ ንምህዳን ንዓሰርተታት ዓመታት ዝደኸመ ኣቦ ዓሪፉ

'ምጾታት' ብምፍራሕ ካብ ዩጋንዳ ተበጊሶም ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዝጸንሑ ኣባላት ሓደ ሃይማኖታዊ ኣምልኾ ናብ ሃገሮም ከምዝተመለሱ ሰብመዚ ዩጋንዳ ገሊጾም።  

ኢትዮጵያ 40 መዓልታት ብምጻም ንየሱስ ክረኽቡ ንዝመጹ ዩጋንዳውያን ናብ ሃገሮም መሊሳ

ዋዕላ መራሕቲ ሃገራት ኢጋድ ተመሓይሹ ንዝቐረበሎም "ውዕል ኢጋድ" ( IGAD Treaty) ከምዘጽደቑ ኣብ ጂቡቲ ዝመደበሩ ቤት ጽሕፈት እቲ ውድብ ኣረጋጊጹ። እቲ ፈለማ ኣብ ምግታእ ደርቅን ወራር ዕስለ ኣንበጣን ተሓጺሩ ዝነበረ ኢጋድ፡ ኣብ 1996 ኣብ ናይሮቢ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ናብ ዞባዊ ውድብ ከምዝብርኽ ብምግባር ኣብቲ ዞባ ጸጥታዊ ምርግጋእ ብምውሓስ ሰላምን ቁጠባዊ ውህደትን ክፈጥር ትጸቢት ተገይሩሉ ዝጸንሐ'ዩ።

ኢጋድ፡ ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት እንታይ ዘትዩ?

ጠሚኻ ካብ ምማት ዝደሓኑ ኬንያውያን ብነብሰ-ቕትለት ተኸሲሶም

ኣብታ ኣብ ገምገም ባሕሪ ኬንያ እትርከብ ጫካ ሻካሆላ፡ ሓደ ኬንያዊ ፓስተር “ክሳዕ ትሞቱ እንተጼምኩም ኣብ ሰማይ ንእየሱስ ክትረኽብዎ ኢኹም” ዝበሎም ኣስታት 280 ኬንያውያን ከም ዝሞቱ ይፍለጥ። 

ንእየሱስ ክረኽቡ ኢሎም ጠምዮም ዝሞቱ ኬንያውያን

ንኣፍሪቃውያን ምስ ኣህባይ ዘነጻጸረ ኣምባሳደር ሮማንያ ኣብ ኬንያ ናብ ሃገሩ ክምለስ እዩ። ሮማንያ፡ ኣምባሳደር ድራጎስ ቲጋው ናብ ሃገሩ ክምለስ ጸዊዑ ወግዓዊ ይቕሬታ ​​ሓቲታ።

ንኣፍሪቃውያን ምስ ኣህባይ ዘነጻጸረ ኣምባሳደር ኤውሮጳ ናብ ሃገሩ ክምለስ ይግደድ'ሎ

ኣብ ኬንያ ዝርከብ ኤምባሲ ቻይና፡ ካብታ ኤስያዊት ሃገር ዝመጹ ሃከራት ናይቲ ፕረዚደንት መርበብ ዝርከብዎም ኣብ ናይሮቢ ንዝርከቡ ወሰንቲ መንግስታዊ ትካላት መጥቃዕቲ ሳይበር ከምዝፈጸሙ ዝገልጽ ጸብጻብ ማዕከን ዜና ሮይተርስ ነጺግዎ።

ቻይና ንመንግስታውያን ትካላት ኬንያ መጥቃዕቲ ሳይበር ፈጺማ ንዝበሃል ክሲ ነጺጋ

እቲ መራሒ ኬንያ፡ ወተሃደራዊ ዓቕሚ ንገበነኛታትን ግብረሽበራውያንን ንምምካት እምበር ንህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ክውዕል ከምዘይግባእ።

ፕረዚደንት ኬንያ፡ 'ዕሽነት ይኣክል' ብምባል ጀነራላት ሱዳን ውግእ ደው ከብሉ ጸዊዑ

ኣብ ኬንያ ብሰንኪ እቲ ፍጻመ ዓለም በጺሑ’ሎ ዝብል ክርስትያናዊ ኣምልኾ፡ ህጻናት ቅድሚ ኹሉ ብጥሜት ክሞቱ ዒላማ ከም ዝተገብሩ ሓድሽ ጸብጻባት ኣመልኪቶም።