ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ኬንያ ካብ 2002 ጀሚሩ ክሳብ 2022 ብስሩዕ፡ ኣህጉራውያንን ተዓዘብቲ ናጻን ፍትሓውን ምዃኑ ዝመስከርሉ ደሞክራሲያዊ ምርጫ ኣካይዳ፡ እዚ ሕጂ ኣብ ኬንያ ምብጻሕ ዝፍጽም ዘሎ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ሃገራዊ ቅዋምን ደሞክራሲያዊ ምርጫን ብምልኪ ዝገዝእ ዘሎ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ካብ ኬንያ እንታይ ክመሃር ይኽእል ይኸውን?

ኤርትራን ኬንያን እንታይ ክለቓቕሓ ይኽእላ?

ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ፕረዚደንት ኬንያ ዊልያም ሩቶ ብዝገበረሉ ዕድመ ናይ ክልተ መዓልታት ናይ ስራሕ ብምጸሕ ንምክያድ ሎሚ ናብ ኬንያ ኣትዩ።
ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ዑስማን ሳልሕን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብን’ውን ናብ ኬንያ ኣትዮም ኣለዉ።

ፕረዚደንት ኤርትራ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኬንያ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ

መራሕቲ ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ኣንጻር እስላማዊ ዕጡቕ ጕጅለ ኣልሸባብ፡ ዝተዋደደ ወተሃደራዊ ወፍሪ ዝካየደሉ መገዲ ንምዝታይ፡ ናብ ርእሰ ከተማ ሶማልያ ሞቓድሾ ኣትዮም።

መራሕቲ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ሞቓዲሾ ኣብ ዝተራኸብሉ ኣብታ ከተማ ነትጒ ቦምባታት ተሰሚዑ                                          

ኣብዚ እዋን እቲ ለበዳ ኣብ ክልል ኦሮምያ ኣብ ዞባታት ባሌ፡ ጕጂን ምዕራብ ኣርሲን ኣብ ዝርከባ 8 ወረዳታት (ኣብ 66 ቀበሌታት) ከምኡ እውን ኣብ ክልል ሶማሌ ዞባ ሊበን ዘለዋ ክልተ ወረዳታት ተዘርጊሑ ኣሎ።

ኢትዮጵያ፡ ክልላት ኦሮምያን ሶማልን ለበዳ ሕማም ሸሮኽ  ኣጋጢሙ

ሃገራዊ ባንክ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት እዚ ሓድሽ በዓል ስልጣን ዝርከቦም፡ ሓሙሽተ ኣመሓደርቲ ኣአንጊዱ እዩ።
ምሻም እዚ ሓድሽ ኣመሓዳሪ ባንክ ግን ኣብ ክሊ ምሁራን ክትዕ ዝፈጠረ ይመስል።
እቲ ሓደን ቀንድን ምኽንያት፡ ኣቶ ማሞ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ዘለዎ ቅርበት ኣብ ስርሑ ጽልዋ ክፈጥር እዩ ዝብል ኰይኑ፡ ዘይሻራዊ ክሳብ ዘይኰነ ኸኣ ሓድሽ ሰብ ምምዛዝ ለውጢ ኣይፈጥርን እዩ ኢሎም ዝካትዑ ኣለዉ።
ንምዃኑ፡ ሓላፍነት ሃገራዊ ባንክ እንታይ እዩ? ስልጣን ኣመሓዳሪ ሃገራዊ ባንክ’ኸ እንታይ ይመስል? እቲ ባንክ ዘይሻራዊ ትካል ኣይኰነን ዝበሃለሉ ምኽንያት’ከ?

ሽመት ሓድሽ ኣመሓዳሪ ሃገራዊ ባንክ ኢትዮጵያ ንምንታይ ኣካታዒ ኰይኑ? ጽልዋኡ ኸ?

ዓለምና ካብ ግዘ ናብ ግዘ፡ ንናይ ወረቐት ባጤራ ዝትክኡ ኣማራፅታት ተፋልጥ ኣላ።ንዝኾነ ገንዘብ ተንከፍ ኣገልግሎት ባንክ ካብ ምኻድ፡ ኣብ ጁባኻ ናብ ዝርከብ ሞባይል ምርኣይ መፍትሒ ይኸውን ኣሎ። እዚ ኢትዮጵያ ኰነት ካልኦት ሃገራት ዓለም ዘሰጕምኦ ዘለዋ ንዝዕዘብ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ናይ ወረቐት ባጤራ ምጥቃም ደው ክነብል ‘ዶ ንኾን? ኢሉ ምሕታቱ ዘይተርፍ እዩ።


ናይ ወረቐት ባጤራ ምጥቃም የኽትም ዶ ይኸውን?

ፕረዚደንት ኬንያ ዊልያም ሩቶ፡ ውጽኢት ናይቲ ዝሓለፈ ፕረዚደንታዊ መረጻ ቅድሚ ዕላዊ ምዃኑ ነቲ ሓላፊ ኮሚሽን መረጻ ንምጭዋይን ንምቕታልን ውዲት ከም ዝነበረ ገሊጹ።

ንሓላፊ ኮሚሽን መረጻ ኬንያ ንምቕታል ውዲት ነይሩ - ፕረዚደንት ሩቶ 

ኣሜሪካ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ኣብ ከተማ ናይሮቢ ንዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ምውዳቡ ንእትከሶ ማሕሙድ ኣብዲ ዓደን ዝምልከት ሓበሬታ ንዘቐበለ 10 ሚልዮን ዶላር ዓስቢ ክትህብ ምዃና ኣፍሊጣ።

ኣሜሪካ ሃለዋት ሃንዳሲ መጥቃዕቲ ኣልሸባብ ንዝሓበረ 10 ሚልዮን ዶላር ክትህብ ምዃና ኣፍሊጣ

ኣብ ኬንያ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ ናይሮቢ ብፍላይ ኣብ መንጎ ደቂ ኣንስትዮ ፋይቶት፡ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ሓድሽ ዓይነት ሕማም ጅግል ይዝርጋሕ ከም ዘሎ ተገሊጹ።

ኣብ ከተማ ናይሮቢ ሓድሽ ዓይነት ሕማም ጅግል ብሰፊሑ ይዝርጋሕ ምህላው ተገሊጹ

ህንፀት እዚ ማእኸል መወንጨፊ ሳትላይት ምስ ተዛዘመ፡ ንኣስታት 30 ዓመታት በቲ ኩባንያ ሆንግ ኮንግን ብጂቡቲን ብሓባር ክመሓደር እዩ። 

ጂቡቲ ማእኸል መወንጨፊ ሳትላይትን ሮኬትን  ክትሃንፅ እያ

ኣስገርቲ ሰባት ኣለዉ፤ ሓባቢሎም ዜጋታት ንስደት ዘሳጥሑ። ካብ ክልል ደቡብ ክሳብ ደቡብ ኣፍሪቃ፤ ካብ ዓፋር ክሳብ ሊቢያ። ኣዘዋወርቲ ጥሪት'ውን ኣለዉ፤ ኣጣል ሓቢሎም ካብ ሃገር ዘውፅኡ። ካብ ዓፋር ብጂቡቲ ክሳብ ስዑድ ዓረብ። ካብ ክልል ሶማሌ፣ ብሶማልያ ክሳብ ኢማራት ዓረብ።

‘ዜግነተን’ ዝቕይራ ከብቲ ኢትዮጵያ

ንጭደላዊ መንነቱ ከም ዝሕበነሉን ብድፍረት ከም ዝነግረሉን ዝግለጽ፡ ፋሽን ዲዛይነርን ተሓላቒ ሕደ-ጾታነትን ኬንያ፡ ኤድዊን ቺሎባ፡ ተቐቲሉ ሬሳኡ ኣብ ጥቓ ከተማ ኤልዶረት ኣብ ወሰን ጽርግያ ኣብ ሳንዱቕ ሓጺን ተደርብዩ ድሕሪ ምርካቡ ፖሊስ ኬንያ፡ ሞት እቲ መንእሰይ ይምርምሮ ኣሎ።

ብጭደላዊ መንነቱ ‘ዝሕበን’ ተሓላቒ ሕደ-ጾታነት ሞይቱ ተረኺቡ

እዚኦም፡ ኣብ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ዝሰርሑ ሰኣልቲ፡ ኣብ 2022 ዝስኣልዎም ኣዝዮም ዘደንቑ ስእልታት፡ ሓሪናልኩም ኣለና። 

ዓመተ 2022 ብስእሊ እንታይ ትመልስ? 

መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ንዘርኣዮ ዓበይቲ ዓወታት፡ ን11 ዓመታት ፈጻሚ ስራሕ እቲ መገዲ ኣየር ዝነበረ ኣቶ ተወልደ ገብረማርያም፡ ብቐንዱ ይልዓል። ኣብ ቀረባ እዋናት ግን፡ ሽሙ ምስ መገዲ ኣየር ኬንያ ብዝተሓሓዝ ይለዓል ኣሎ። ፕሬዝንት ዊልያም ሩቶ ዝመርሖ ጉጅለ ልኡኽ ኬንያ፡ መገዲ ኣየር ኬንያ ንምሻጥ ኣብ ዋሽንግተን ምስ ሰብ መዚ መገዲ ኣየር ዴልታ ኣብ ዝቐረበ ሓሳብ ክዛተዩ እንከለው፡ ኣቶ ተወልደ ምስቶም ኣሜሪካውያን ነይሩ።

ተስፋን ብድሆን ኣብ ኣቭየሽን ኣፍሪቃ ተነሓናሕቲ ዝዀኑ መገዲታት ኣየር ኢትዮጵያን ኬንያን

ኣብ ዩኒሴፍ ምክትል ሓላፊት ምብራቓውን ደቡባውን ኣፍሪቃ ሊኬ ቫን ደዋሊ፡ ኣብዚ ዛዕባ ኣብ ዝሃበቶ ርእይቶ፡ ነቲ ድርቂ ዘስዓቦ ጸገም ንምፍታሕ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ትሑት ብምዃኑ፡ ድርቂ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንኽልተ ትውልዲ ቀጺሉ ኣሎ ኢላ።

ልዕሊ 20 ሚልዮን ህጻናት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሰንኪ ድርቂ ንሕሰም ተቓሊዖም - ዩኒሴፍ

ኬንያታ፡ ኣብቲ ኣብ ናይሮቢ ንጋዜጠኛታት ዝሃቦ መብርሂ፡ እቲ ንሱ ዝርከቦ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ንትግባረ ናይቲ ስምምዕ ንምርግጋጽ "ኣብ ዝመጽእ ሒደት መዓልታት" ናብ መቐለ ክበጽሕ ምዃኑ ኣፍሊጡ። 

ካልኣይ ዙር ልዝብ ናይሮቢ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኢትዮጵያን ሓይልታት ትግራይን ተዛዚሙ 

መስሓቕቲ ፍጻመታት 2022

ኣብቲ ዝለዓለ ፕሮፌሽናል ሊግ ኩዕሶ ሰኪዐት ዓለም ዝዀነ ሃገራዊ ማሕበር ኩዕሶ ሰኪዐት (NBA) ንሓንቲ ጋንታ ምልመላ ኣፍሪቃውያን ተጻወትቲ ተመሓድር ፈላመይቲ ጓል ኣንስተይቲ ዝዀነት ሳራ ቻን ዓሌትነትን ጾታ መሰረት ዝገበረ ዓመጽን ኣጋጢምዋ እዩ።

ጸላም ስለ ዝዀንኩ ‘ኣብ ገጸይ ተፊኡለይ’

ካብ ትማሊ ጀሚሩ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዘገረሉ ዕድመ ኣብ ኤርትራ ናይ ክልተ መዓልታት ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዘካየደ ፕረዚደንት ሪፓብሊክ ኬንያ ዊልያም ሩቶ፡ ድሕሪ ክልተኣዊ ዘተ ውዕል ከምዝተፈራረሙ ሚኒሰትር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቐል ብትዊተር ሓቢሩ።
እቲ ክልተኣዊ ስምምዕ ኣብ ክልተኣዊ፡ ኣብ ዛባውን  ንግዳውን  ጉዳያት ዘተኮረ ሰለስተ ክፋላት ዝሓዘ’ዩ።

ኤርትራን ኬንያን ክልተኣዊ ስምምዕ ተፈራሪመን

ኣብ ዝሓለፈ 3 ታሕሳስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ዑስማን ሳልሕ ኣብ ርእሰከተማ ናይሮቢ ምስ ፕረዚደንት ዊልያም ሩቶ ተራኺቡ ነይሩ'ዩ። እንተኾነ ግን ኣብቲ ኣጋጣሚ ብዛዕባ ምብጻሕ ሩቶ ናብ ኤርትራ ዝተገልጸ ነገር ኣይነበረን።

ፕረዚደንት ኬንያ ኣብ ኤርትራ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ

ኬንያዊት ኣትሌት ፓሜላ ጀሊሞ ኣብ 2012 ኣብ ሎንዶን ኣብ ዝተኻየደ ኦሎምፒክ ኣብ 800 ሜትሮ ጉያ ራብዓይቲ እያ ወጺኣ። ድሕሪ 10 ዓመታት ኸኣ ነሓስ መዳልያ ተዋሂባ ኣላ።
ራባዓይቲ ወጺኣ ድኣ ናይ ምንታይ ሜዳልያ ዘየብል ኣይኮነን፡ እቲ ዛንታ ከምዚ’ዩ።


ድሕሪ ዓሰርተ ዓመታት ዓወታ መዳልያ ኦሎምፒክ ዝተሸለመት ኣትለት፣ ግን ብኸመይ?

እቲ ኣብ ትግራይ ዝተወልዐን ንኽልተ ዓመታት ዝቐፀለን ደማዊ ኵናት ትግራይ ደው ንምባል፡ ኣብ መንጎ መንግስቲ ፌደራልን ህወሓትን ኣብ ፕሪቶርያ ዝተበፅሐ ስምምዕ ሰላም ወግዓዊ ካብ ዝገብር ሎሚመዓልቲ ሓደ ወርሒ ኰይንዎ ኣሎ። እቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝተኸተመ ታሪኻዊ ስምምዕ ብመሪሕነት ሕብረት ኣፍሪቃ እዩ ተኻይዱ። ድሕሪ እቲ ስምምዕ እንታይ ተባሂሉ? እንታይ ተፈፂሙ?

ካብ ዝፍረም ሓደ ወርሒ ዘቑፀረ ስምምዕ ሰላም፡ እንታይ ተባሂሉ: እንታይከ ተፈፂሙ?

ኣብ ቀረባ ብመገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ናይሮቢ ዝመጽኡ ሰለስተ ተጉዓዝቲ፡ ነፍሲ ወከፎም 28 ሽሕ ብር ከም ዝኸፈሉ ይዛረቡ። እዞም ሰለስተ መሓዙት፡ ብማእኸላይ ሓደ ሰዓትን 45 ካልኢትን ንዝወስድ ናይ ኢኮኖሚ ክፍሊ በረራ በጺሕኻ መልሲ ብድምር 84 ሽሕ ብር ከፊሎም ኣለው።

ምኽንያት ንብዙሓት ልዕሊ ዓቕሞም ዝዀነ ወሰኽ ዋጋ በረራ መገዲታት ኣየር እንታይ’ዩ?

ዶላር ኣሜሪካ ወፃኢ ከምዝተገበረሉ ይዝረብ። “ሓፈሻዊ ህንፀት "CET" ዝተብሃለ ቻይናዊኩባንያ ምስ ሲመንስ ዝተባህለ ካልእ ኩባንያእዩ ተሰሪሑ” ይብል መግለፂ ሓይሊ ኤለክትሪክ ኢትዮጵያ። 