ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ፈላሚ ናይ 'ቺፕ' ሓንጎል ዘለዎ ተሓካማይ ብኦንላይን ቸዝ ተጻዊቱ

ጥዕና፡ኩሊት ሓሰማ ዝተተካኣሉ ሰብ ኣብ ድሓን ኩነታት ከምዘሎ ተገሊጹ

ንልዕሊ 70 ዓመታት 'ብሓጺናዊ ሳንቡእ' ከስተንፍስ ዝጸንሐ ፖል ኣሌክሳንደር ሞይቱ

ኣብ 2023 ነበር በዓል መዚ ድሕነት ደቪድ ግራሽ፡ ኣብ ቅድሚ ኮሚተ ባይቶ ቀሪቡ፡ መንግስቲ ኣመሪካ ጓና ኣካላትን በረርቲ ነገራትን ሒዙ እዩ ኢሉ ከምዝኣምን ገሊጹ፡፡ ንሱ እዚ እምነቱ ካብ መዛግብቲ፣ ቅዳሓትን ምስ መሳርሕቱ ዝገበሮም ዕላላትን ዝብገስ ከምዝኾነ ኣመልኪቱ፡፡

ሓድሽ ጸብጻብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣመሪካ ብዛዕባ ዘይፍለጡ በረርቲ ነገራት (ዩፎ) እንታይ ኢሉ?

ጉያ፡ ንገሊኡ ተፈጥሮኣዊ፤ ንገሊኡ ክኣ ኣይኰነን’ዶ ጉያ ቁሩብ ናይ ፍጥነት ምውሳኽ’ውን ዓቐብ’ዩ ዝዀኖም። ግን፡ “ብተፈጥሮይስ ጎያያይ ወይ ጎያይት’ዶ ይኸውን?” ኢልኩም ሓሲብኩም ትፈልጡ’ዶ? እቲ መልሲ ኣብ ጅንኩም እዩ ዘሎ።

ገለ ሰባት ብኸመይ’ዮም ጎየይቲ ዝዀኑ? ‘ጂን’ ብዛዕባ እዚ እንታይ ይነግረና?

መብዛሕትኡ ግዜ፡ ክብተኽ ዝበለን ዝተለቈመን ቻርጀር ሞባይል ሳዕቤን ዘይብሉ’ዩ ዝመሰልና። ይኹን’ምበር፡ ሓሓሊፉ ትጽቢት ዘይገበርናዮ፤ ካብኡ ብዝዘለለ ድማ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ሓደጋ ከስዕብ ይኽእል።

ዝተለቈመን ክብተኽ ዝበለን ቻርጀር ምጥቃም ንስልክና ከም ዝጐድእ ንፈልጥ’ዶ?

ብመሰረት እቲ ኣብ 2022 ዝተኣከበ መረዳእታ፡ ኣስታት 800 ሚሊዮን ኣባጽሕን 159 ሚሊዮን ህጻናትን ዝርከቡዎም ምዃኑ ኣብ መጽሄት ጥዕና ላንሴት ዝተሓትመ ሓበሬታ የመልክት።

ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ካብ ህዝቢ ዓለም ከሳዓት’ዮም፤ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግን ብኣንጻሩ’ዩ

ሓደ  ንእሽቶን ዘብረቕርቕ ዓሳ፡ ተዅሲ ጥይት ዝምሕያሉ ድምጺ ከም ዘስምዕ ተመራመርቲ ረኺቦም። 

ተዅሲ ጥይት ዝኣክል ድምጺ ዘስምዕ ደቂቕ ዓሳ ከምዘሎ ትፈልጡዶ?

ጽማቚ ቀይሕ ሱር ምስታይ ዘለዎ ጥዕናዊ ረብሓታት ሕሹኽ ክንብለኩም

ስለምንታይ እዮም ሰባት ‘መናፍስቲ ምዉታን’ ዝረአዩዎም?

እዚ ሜላ - ኣብ ሩዝ ኣእቲኻ ምንቃጽ - ዝውቱር'ኳ እንተጸንሐ፡ ክኢላታት ግን ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዞም ኣንጻሩ ከጠንቀቑ ጸኒሖም እዮም። ምኽንያቱ እቲ ዘካየድዎ ፈተነታት እቲ ሜላ ከምዘይሰርሕ ስለዝሕብር።

ብማይ ዝጠልቀየት ሞባይልኩም ብሩዝ ተንቅጹ'ዶ?  

ካብ ቆርበት ኣድጊ፡ ጥዕና ዘደንፍዕን ንእስነትካ ዝዕቅብን ባእታ ከም ዘለዎ ይእመን። ነቲ ጀላቲን  ንምውጻእ ድማ፡ ቆርበት ኣድጊ ይፈልሕ። ካብኡ ድማ ናብ ሓሩጭ፡ ከኒና ወይ ፈሳሲ ይስራሕ ወይ ድማ ኣብ መግቢ ዝሕወስ ኰይኑ ይስራሕ።

ሚልዮናት ኣእዱግ ስለምንታይ ከምዝቕተሉ ትፈልጡ'ዶ?

ብዙሓት ሰባት ንነዊሕ እዋን መነጽር ምጥቃም መጠን ርእየት ዓይኒ ከምዘዳኽም ይኣምኑ። ግን ሓቂ ድዩ? ነዚ ዘረጋግጹ ንጹር መርትዖታትከ ኣለዉ ድዮም?

መነጽር ምጥቃም ናይ ምርኣይ ኣቕምና የዳኽሞ ድዩ?

እቲ ኣብ ለንደን ሆስፒታል ጋይስ ዝርከብ ክሊኒክ፡ ኣብ ወርሒ መስከረምን ጥቅምትን 2022 ዝተበላሸወ መዝሓሊ ጠራሙዝ ተጠቒሙ ክኸውን ከምዝኽእል ገሊጹ። 

ኣብ መዝሓሊ በረድ ተኸዚኑ ዝነበረ እንቋቑሖ ደቂኣንስትዮ ተባላሽዩ

ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ንሰባት ኣየናይ ዓይነት ዲጂታላዊ ወልፊ ከምዘለዎም ብልክዕ ምፍላጥ ኣጸጋሚ እዩ፤ እንተዀነ መብዛሕትኦም ሓካይም ይዅኑ ሓካይም ስነ-ልቦናን ስነ-ኣእምሮን ዝዀነ ሰብ ምስዚ ጉዳይ ብዝተሓሓዝ ጸገም ኣለዎ’ዶ የብሉን ዝብል ምፍላይ ኣይመጸገመን።

'ዲጂታላዊ ወልፊ' ኣሎና ዶ? እንታይነቱን መፍትሒኡን

ኣብ ሰራውር ዘጋጥም ምርጋእ ደም መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ እግሪ እዩ ዘጋጥም። እንተዀነ ገለ ክፋል ናይቲ ርጋ’እ ደም ተበቲኹ ብደም ኣቢሉ ናብ ካልእ ክፋል ኣካላት፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ናብ ሳንቡእ ክጓዓዝ ተኽእሎ ኣሎ። ርጋ’እ ደም ናብ ሳንቡእ ኣብ ዝኣትወሉ እዋን ሃንደበታዊ ምዕጋት ሱር ደም ሳንቡእ ይበሃል።

ሃንደበታዊ ምዕጋት ሱር ደም ሳንቡእ እንታይ እዩ?

ከም ቪያግራ ዝኣመሰሉ መድሃኒታት ፈለማ ንልዑል ጸቕጢ ደምን ኣንጅናን [ኣብ ከባቢ ኣፍልቢ ዝፍጠር ቃንዛ]  ንምፍዋስ ዝተዳለዉ እዮም። 

ቪያግራ ዝጥቀሙ ሰብኡት ንረሲዕነት ናይ ምቅላዕ ተኽእሎኦም ትሑት ምዃኑ መጽናዕቲ ይእምት

ኣልበርት ኣንስታይን ዘማዕበሎ ክልስ ሓሳብ ሓፈሻዊ ተዛማድነት እንታይ ትፈልጡ? 

ኣልበርት ኣንስታይን ዘማዕበሎ ክልስ ሓሳብ ተዛማድነት እንታይ እዩ?

ቢልዮነር ቴክኖሎጂ ኤሎን ማስክ፡ ትካሉ ኒውራሊንክ፡ ንመጀመርታ ግዜ ገመድ ኣልቦ ቺፕ ሓንጐል ኣብ ሰብ ብዓወት ከምዝተተኽለ ገሊጹ።

ኢሎን ማስክ፡ ንፈለማ ግዜ 'ቺፕ ሓንጐል' ምትካሉ ኣፍሊጡ

ኣብ ስዊዘርላንድ ከተማ ዳቮስ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዓለምለኸ ቁጠባዊ መድረኽ መራሕቲ ኢንዱስትሪ ጥዕና፡ "ሕማም ኤክስ" ተባሂሉ ዝጽዋዕ ለበዳ ሕማም ክጋጥም ከምዝኽእል ምውጣን ኣገዳሲ ከምዝዀነ ክዛተዩ ጸኒሖም እዮም።

ዓለም ብዛዕባ ንመጻኢ ከጋጥም ዝኽእል ለበዳ ሕማም 'ኤክስ' ትዝቲ

እዚ ኣብ መበል 17 ክፍለ ዘመን ዝተሃንጸ መንበሪ ገዛ ሃገራዊ ሽፋን ማዕከናት ዜና ክረክብ ክኢሉ’ዩ። ታሪኻዊ ቅርሲ ስለዝዀነ ግን ኣይነበረን። ኣብቲ ገዛ ኣስታት 300 ክንዮ-ባህርያዊ ተርእዮታት ከምዘጋጠሙ ጸብጸባት ይገልጹ። ‘ፓራኖርማል: ዘ ገርል፡ ዘ ጎስት ኤንድ ዘ ግሬቭስቶን’ ብዘርእስታ ሓዳሽ ተኸታታሊ ሰነዳዊት ፊልም ብዛዕባ እቲ ዘስካሕክሕ ታሪኽ ኣቃሊዓ ኣላ።

‘መናፍስቲ ምዉታን’ ሻቕሎት ዝፈጠሩሉ ገዛ

ኵሉ ሰብ ብዛዕባ ኤኣይ ዝዛረብ ዘሎ፡ ትካል ‘ኦፕንኤኣይ’ ንምእማኑ ዘጸግም ዕዉት ቻትጂፒቲ (ChatGPT) ብምጅማሩን ከምኡ’ውን ኤኣይ ልዑል ዓቕሚ ስለዘለዎን እዩ። ይዅን’ምበር ኤኣይ ኣስባስላ ስኒን ኤኣይ መተርኣስን ግን ካብ ቻትጂፒቲ ኣዝዩ ነዊሕ ርሕቀት ዝኸደ እዩ።

ሰብሰርሖ ብልሒ፡ ቅሩብ ኣይበዝሐን’ዶ?

ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ምርኢት ምህዞ፡ ዝሳተፉ ዘለው ካብ መላእ ክፋል እታ ሃገር ዝመጽኡ መሃዝቲ፡ ንሕርሻን ካልኦት ስራሕትን ክውዕሉ ዝኽእሉ ድሮናት፣ ሄሊኮፕተራትን ካልኦት ተመሳሰልቲ ስራሕትን ኣቕሪቦም’ዮም። ካብኣቶም ሓደ ዝዀነ ኣብ ትግራይ ነባሪ ከተማ ሽረ እንዳስለሰ ዕበ ለገሰ እዩ። ዕበ ሒዙዎ ብዝቐረበ ምህዞ ሄሊኮፕተር ሽልማት ገንዘብን ወረቐት ምስክርን ተበርኪትሉ ኣሎ።