ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ሓደ እዋን "ዝኸፍአት ኣደ ኣውስትራልያ" ዝብል ስም ዝተዋህባ ኣደ፡ ንኣርባዕተ ደቃ ብምቕታል ዝተዋህባ ፍርዲ ተሰሪዙ።

ብቕትለት ኣርባዕተ ደቃ 20 ዓመት ዝተኣስረት ኣደ ክሲ ተሰሪዙ ነጻ ወጺኣ

ካብ እንቁርዖብን ክሳብ ሓርጃም፡ ካብ ጽምብላሊዕ ክሳብ ሕንዚዝ ኣብ ዓለም መርዛም እንስሳታት ኣይሰኣኑን። ኣብዚ ዝርዝር ዘለዉ ገለ ካብዞም እንስሳታት ዘገርሙ እዮም።

ዓሰርተ መርዛም እንስሳት ኣየኖት ምዃኖም ትፈልጡ ዶ?

ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ልዕሊ ህቡብ ሰብሰርሖ ብልሒ ቻትጂፒቲ ኣመና ዘዘራርብ ፍርያት ቴክኖሎጂ ዳርጋ የለን ክብሃል ይክኣል። እዚ ቴክኖሎጂ ኣብ ዓለም ልዕሊ 180 ሚሊዮን ተጠቀምቲ ኣለውዎ።

ስለምንታይ ደቂ ተባዕትዮ ዝያዳ ደቂ ኣንስትዮ ሰብሰርሖ ብልሒ ይጥቀሙ?

ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዩኒቨርስቲ ካምብሪጅ እትመራመር ዶ/ር እስትሬላ፡ ውልዶታት ኣእዋም ካብ ዓሌታቶም ጭንቀት ክወርሱ ተኽእሎ’ሎ ድዩ? ንዝብል ሕቶ መልሲ ንምርካብ ምስ ጉጅለኣ ኮይና ትመራመር ኣላ።

ኣግራብ ይጭነቝ ድዮም?

መንሽሮ ጡብ እቲ ኣዝዩ ልሙድ ዝዀነ ዓይነት መንሽሮ እዩ። ኣብ 2020 ጥራይ 2.3 ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝሓመማን 685,000 ብሰንኪ’ቲ ሕማም ህይወተን ከም ዝሰኣናን ውድብ ጥዕና ዓለም ይሕብር።
ሞት ደቂ ኣንስትዮ ካብ ዘስዕቡ ጠንቂታት ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይስራዕ። መንሽሮ ጡብ ብኣጋኡ እንተተፈሊጡ ወይ ከይተዘርገሐ እንከሎ እንተተሓኪሙ፡ 99 ሚእታዊት ናይ ምድሓን ተኽእሎ ከም ዘሎ ማሕበር መንሽሮ ኣሜሪካ ይሕብር።

‘ጡበይ ዝቝረጸሉ መዓልቲ ንገረኒ’ 

ኣብ ደቡባዊ ሞዛምቢክ ምስፍሕፋሕ ጉንፋዕ ኣዕዋፍ ንምክልኻል ተባሂሉ ልዕሊ 45 ሽሕ ደራሁ ተቓጺለን ከምዝተቐበራ፡ ሰበስልጣን እታ ሃገር ገሊጾም።


ለበዳ ሕማም ንምክልኻል 45 ሽሕ ደርሁ ኣቃጺላ ዝቐበረት ሃገር

ቢራ ኣብ ኣውሮጳ ኣዝዩ ዝውቱር ዓይነት መስተ ኮይኑ፡ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ጥራይ 8.5 ቢልዮን ‘ፓይንት’ (ፍርቂ ሊትሮ ዝዕቀን ቢራ እትሕዝ ብርጭቆ) ከምዝሽየጥ ማሕበር ቢራን ኣብያተ-መስተን ብሪጣንያ ይሕብር።

ጣዕሚ ቢራ ብለውጢ ክሊማ ናይ ምብልሻው ሓደጋ ኣንጸላልይዎ - ተመራመርቲ

ኣብ ምድብ 'ፈረስት ግሎባል ዊኒን ኣላይንስ' (FIRST Global Winning Alliance) ወርቂ መዳልያ ዝተዓወታ ጋንታታት ተስፋ (ንስደተኛታት ዝወከለት)፡ ህዝባዊት ሪፓብሊክ ቻይና፡ ቬትናምን ኤርትራን ምዃነን መርበብ ሓበሬታ ነቲ ውድድር ዘዳሉ ትካል 'ፈረስት ግሎባል' ይሕብር። 

ጋንታ ኤርትራ ኣብ ውድድር 'ሮቦቲክስ ዓለም' ወርቂ መዳልያ ተዓዊታ

ምንቅጥቃጥ ምድሪ ከጋጥም እንከሎ ሰባት ብዙሕ ግዜ ግጉይ ተግባራት’ዮም ዝፍጽሙ። እንከይተፈለጠና ክንጎይ ወይ ከዓ ሰንቢድና ዕንይንይ ክንብል ንኽእል ኢና። ኣብ ፖርቹጋል ዝርከብ ሓደ ዩኒቨርስቲ፡ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ከጋጥም እንከሎ ሰባት ብኸመይ ክድሕኑ ከምዝኽእሉ ዝምህር ናይ ማንዛ ጸወታ ሚሂዙ’ሎ።

ብማንዛ ዝግበር ጸወታ ካብ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ከድሕን ይኽእል’ዶ?

ኣብ መላእ ኣውስትራልያ ኣብቲ ሰብመዚ ድሕሪ ዓመታት እቲ ዝኸፍአ ሓደገኛ ናይ ባርዕ ወቕቲ ክኸውን ዝጽበይዎ ወቕቲ ኣብ እትኣትወሉ ዘላ እዋን ብዓሰርተታት ዝቝጸሩ ሓደጋ ባርዕ ከጋጥም ጸኒሑ።

ምስ ባርዕን ውሕጅን ዝቃለሳ ዘለዋ ከተማታት ኣውስትራልያ

ኣብ ጠፈር ብናጻ ዝንሳፈፋ፡ ምስ ዝዀነ ኮኾብ ዘይተኣሳሰራ፡ ክንዲ ጁፒተር ዝዓቐነን "ፕላነታት" ብጀምስ ወብ ስፔስ ቴለስኮፕ ከም ዝተረኣያ ተገሊጹ።

ብጽምዲ ዝንቀሳቐሳ ዝመስላ ኣስታት 40 'ፕላነታት' ተረኺበን  

ኣብ ዓውዲ ሕክምና ዝወሃብ ሽልማት ኖበል 2023፡ ንክታበት ኮቪድ ንዝመርሐ ተክኖሎጂ mRNA ዘማዕበሉ ክልተ ሊቃውንቲ ክወሃብ ምዃኑ ተፈሊጡ።

ሽልማት ኖበል 2023፡ ንሊቃውንቲ ክታበት ኮቪድ ክወሃብ እዩ

ዳርጋ ካብ ኣርባዕተ ሓደስቲ ኣቦታት ሓደ ድሕሪ ሕርሲ ኣብ ዘሎ ቀዳማይ ዓመት ብጭንቀትን ሻቕሎትን ይሳቐ። ንዓኣቶም ዝኸውን እንታይ ደገፍ ኣሎ?

ኣቦታት ሕርሲ ጭንቀት የስዕበሎም ድዩ?

ናሳ ዝወንጨፋ መንኮርኮር ኦሲሪስ ሬክስ ኣብ ህዋ ካብ ፍጥነት ጥይት ብ15 ዕጽፊ ክትጓዓዝ ድሕሪ ምጽናሕ ሰንበት ናብ መሬት ዓሊባ።

ናሳ፡ ህይወት ኣብ ዓለም ከመይ ከምዝጀመረ ንምፍላጥ ቀሪበ’የ ይብል

ህላወ ጀርምታት ዝኽሕዱ ሰባት ዝጥቀሙሉ ቁልፊ ቃላት ብምርኣይ ዳታ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝተገብረ ትንተና፡ እቲ ዝንባለታት ብብዝሒ ቅድሚ 2020 ዳርጋ ከም ዘይነበረን፡ ምስ ምጅማር ለበዳ ኮቪድ-19 ከም ዝዓበየን የመልክት።

 ስለ ምንታይ ብህላወ ጀርምታት ዘይኣምኑ ሰባት ይበዝሑ ኣለዉ?

ናሳ፡ ኣብ መሬት ዝዓለበ ሓድሽ ቅምሶ ኣስተሮይድ  እንታይ ዝሐዘ እዩ?

ድሕሪ 20 ዓመታት ግን ኣብ ቀረባ እዋን ክልተ ተወሳኺ መርዛማት ኣእዋፍ ተረኺበን።

መርዛማት ኣዕዋፍ ከም ዘለዋ ትፈልጡ’ዶ?

‘ኢ-ዌስት’ ወይ ኤሌክትሮኒካዊ ጐሓፍ እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ሕጂ ሮያል ሚንት ዓባይ ብሪጣንያ፡ ኣብ ጥረ ነገራት ዘለና ጽግዕተኛነት ንምንካይ፡ ኣብ ላፕቶፕን ስልክታትን ዝተሓብኡ ክቡራት ሓጻውንን ንምውጻእ ሓድሽ መገዲ ረኺቡ ኣሎ።

ኣብ ውሽጢ ላፕቶፓትን ሞባይላትን ወርቂ ኣሎ ድዩ?

ኣመሓዳሪ ናሳ ቢል ነልሰን፡ ኤጀንሲ ጠፈር ኣመሪካ ኣጋጣሚታት እቶም ዘይንቡር ክስተታት ንምፍላጥ ኣብ ዝግበር ምርምር መሪሕ ተራ ከምዝወስድን ዝረኽቦም ሓበሬታታት ብግልጺ ከካፍል ምዃኑን ተዛሪቡ።እቲ 36 ገጽ ዘለዎ ጽብጻብ ብዙሕ ቴክኒካውን ሳይንሳዊ ትዕዝብትን ዝሓዘ እዩ።

ትጽቢት ዝተገበረሉ ሓድሽ መጽናዕቲ ናሳ ብዛዕባ ዩፎ እንታይ ይብል?

ኣብ ሓደ ፕላነት ዝርከብ ህይወት ኣብ ሰማያቱ (ኣትሞስፌር) ኣብ ዝህሉ መጠን ዋዒ፡ካርቦንን ፈሳሲ ማይን'ዩ ዝምርኮስ።

ስነጠፈር፡ ንተመራመርቲ ዘህረፈ ምልክታት ህይወት ኣብ ርሑቕ ኣድማስ

ንሱን መሳርሕቱን ዘማዕበልዎ ስርዓት ‘ስፐርምሰርች’ ይበሃል። እዚ ከኣ ኣብ ፈሳሲኦም ፈጺሞም ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ (ስፐርም) ዘይብሎም ደቂ ተባዕትዮ ንምሕጋዝ ዝተዳለወ እዩ። እዚ ዘርኢ ናይ ዘይምምንጫው ኩነታት ‘ናን-ኦብስትራክቲቭ ኣዙስፐርሚያ’ [non-obstructive azoospermia (NOA)] ይበሃል።

ሰብሰርሖ ብልሒ [ኤ.ኣይ] ኣብ ምፍዋስ መኻንነት ደቂ ተባዕትዮ 

‘ኣሌክሲስ ዉንድ ሪትራክተር’ ካብ ፕላስቲክ ዝተዳለወን ዕብይ ዝበለን ኮይኑ፡ ኣብ ክልተ ቀለበት ዝተዘርግሐ እዩ። ኣብ ‘ሲ-ሴክሽን’ [C-section] ማለት ብመጥባሕቲ ዝፍፀም ወሊድ ድማ ዝተኸፈተ ማህጸን ምስ ተዓጽወን ቆርበት ቅድሚ ምስፋይን ክእለ ይግበር።

ኣብ ከብዲ ጓል ኣንስተይቲ ዝተረስዐ ክንዲ ብያቲ ዝዓቐኑ መሳርሒ መጥባሕቲ

ተመራመርቲ ስነ-ፈለክ ኣብ ውሽጢ ከባቢ ኣየር ኔፕትዩን ዓቢን ምስጢራዊን ጸሊም ንጣብ ከም ዝረኣዩ ይገልጹ ኣለዉ። ኣብ ጥቓ እቲ ጸሊም ንጣብ ብሓደ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ድሙቕ ንጣብ ዝተሰነየ’ዩ።

ኣብ ኔፕትዩን ዝተረኣየ ምስጢራዊ ጸሊም ንጣብ እንታይ’ዩ?

ተመራመርቲ፡ እቲ ጉዳይ ሕማማትን ረኽስታትን ካብ እንስሳታት ናብ ሰባት ክመሓላለፉ ዝኽእሉ ሓደጋታት እናወሰኸ ዝኸይድ ምዃኑ ዘጉልሕ ምዃኑ የጠንቅቑ ኣለዉ።