ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቁጥዐ ምግቢ ብዙሕ ዝተለምደ ስለዘይኰነ ብዛዕባኡ ዘለና ንቕሓት እውን ድሩት እዩ። ስለዚ ድማ ወለዲ ከየፍቀድና ንቘልዑ ዝዀነ ዝብላዕ ነገር ምሃብ ከም ነውሪ ኣይንርእዮን። ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእል እውን ኣይንሓስብን።ይዅን’ምበር ኣብዚ እዋን ህጻናት ቁጥዐ ከማዕብሉ ብተደጋጋሚ ይርኣይ ኣሎ።

ቁጥዐ መግቢ ስለምንታይ እዩ ኣብ ህጻናት ዘጋጥም ዘሎ?

ብመሰረት እቲ ኣብ 2022 ዝተኣከበ መረዳእታ፡ ኣስታት 800 ሚሊዮን ኣባጽሕን 159 ሚሊዮን ህጻናትን ዝርከቡዎም ምዃኑ ኣብ መጽሄት ጥዕና ላንሴት ዝተሓትመ ሓበሬታ የመልክት።

ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ካብ ህዝቢ ዓለም ከሳዓት’ዮም፤ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግን ብኣንጻሩ’ዩ

ጽማቚ ቀይሕ ሱር ምስታይ ዘለዎ ጥዕናዊ ረብሓታት ሕሹኽ ክንብለኩም

ስእልታት ዘመነ እምኒ ከምዘመልክትዎ ካብ ቅድሚ ኣስታት 8000 ዓመት ጀሚሩ ሰባት ከም መግብን መድሃኒትን ክጥቀመሉ ጸኒሖም እዮም።

መዓር ምብላዕ ጥዕናዊ ጸገም ኣለዎ ድዩ?

እታ ሓንቲ ካብተን ዝደኸያ ሃገራት ዓለም ዝዀነት ኤርትራ፡ ካብ ፈለማ ዓመታት ናጽነታ ጀሚራ"ብጽፍርና" ብዝብል መትከል ርእሰ-ምርኮሳ ተመሪሓ ቍጠባዊ ምዕባለን ውሕስነት መግብን ንምርግጋጽ'ያ ተበጊሳ። እንተዀነ፡ ክሳብ ሎሚ ውሕስነት መግቢ ይዅን ነቲ ብዙሕ ትጽቢት ዝተገብረሉ ቍጠባዊን ማሕበራዊን ልምዓት ከተረጋግጽ ኣይከኣለትን።

ኤርትራ፡ ዋዕላ ጸባን ውጽኢቱን ኣብ ኣስመራ ይካየድ ኣሎ

ብዙሓት ተቓወምቲ ፖለቲከኛታትን ነጠፍቲ ማሕበራዊ መራኸቢን "እዚ ሽልማት ንመራሒ ናይታ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሓገዝ ዝጽበዩ ዜጋታት ዘለዉዋ ሃገር ዝግባእ ኣይኮነን" ብምባል ድምጾም ኣስሚዖም። ጸብጻብ ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ) ከምዘመልክቶ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 28 ሚልዮን ሰባት ሰብኣዊ ሓገዝ የድልዮም።

ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ዝተሸለሞ ዓለምለኻዊ መዳልያ ኣግሪኮላ እንታይ እዩ?

ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዩጋንዳ፡ ኣብታ ሃገር "ብጥሜት ክመውት ዝኽእል ዓሻ፡ ናይ ብሓቂ ዓሻ ጥራይ'ዩ" ምባሉ ቁጥዐ ኣበጊሱ።

ብጥሜት ዝሞቱ 'ዓያሹ ጥራይ' እዮም ዝብል ርእይቶ ሚኒስተር ሓያል ቁጥዐ ኣልዒሉ

ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ትግራይ፡ ህጻናት ዝርከብዎም ኣስታት 225 ሰባት ብጥምየት ከምዝሞቱ ሰብመዚ እቲ ከባቢ ገሊጾም። ሰበስልጣን መንግስቲ ፈደራል ኣብ ኢትዮጵያ ይኹን ኣብ ክልል ትግራይ “ጥሜት ኣሎ” ዝብል ጸብጻብ ዝነጸግዎ’ኳ እንተዀነ፡ ሕቡራት ሃገራትን ግን ኣብታ ሃገር ኣስታት 20 ሚልዮን ሰባት ሓገዝ መግቢ ከምዘድልዮም የተሓሳስብ።

ትግራይ፡ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ብጥሜት ሞይቶም

ኣብ ኢትዮጵያ ብድርቂ ኣብ ዝተሃስያ ሽዱሽተ ክልላት ዝርከቡ ኣስታት 4 ሚልዮን ሰባት ህጹጽ ሓገዝ መግቢ ከምዘድልዮም ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ) ኣፍሊጡ። እቲ ቤት ፅሕፈት ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣብታ ሃገር ንዝገብሮ ደገፍ ብቕልጡፍ ሓገዝ ገንዘብ ክወሃቦ’ውን ጸዊዑ ኣሎ።

ኣብ ኢትዮጵያ ክንደይ ዝኣኽሉ ህጹጽ ሓገዝ መግቢ ይጽበዩ ኣለዉ?

ሩስያ፡ ኣብ ሓምለ 2023 ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ሃገራት ኣፍሪቃን ሩስያን፡ ንሽዱሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ሓገዝ እኽሊ ክትገብር ብዝኣተወቶ መብጽዓ’ያ ናብ ኤርትራ ዝቐንዐ ኣስታት 25 ሽሕ ቶን ናይ ስርናይ ረዲኤት ልኢኻ ዘላ።

ኤርትራ፡ ካብ ሩስያ ዝተለገሰላ 25 ሽሕ ቶን እኽሊ ተቐቢላ

ኣብ ኔዘርላንድ ካብ ስራሕኦም ብጥሮታ ዝተገለሉ ሽማግለታት መዓልታዊ ኣብ ስራሕቲ መረቕ ተጸምዶም ብምውዓል ንነብሶም ካብ ብሕታውነት የናግፉ።

መረቕ ብምስራሕ ንነብሶም ካብ ብሕታውነት ዘናግፉ ሰብ ጸጋ ዕድመ

ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ዕዳጋታት ‘ካብ ኮለስትሮል ነጻ’ ዝብሉ መወዓውዒታት ፍርያት ምርኣይ ልሙድ እዩ። ኮለስትሮል ኣብ ጥዕና ደቂ ሰባት ዘለዎ ጽልዋ እወታዊ ድዩ ኣሉታዊ? ወይስ ክልቲኡ?

‘ካብ ኮለስትሮል ነጻ’ እንታይ ማለት’ዩ? ‘ጽቡቕ’ ኮለስትሮልከ ኣሎ ድዩ?

ኣብ ስሪላንካ ኣብ ሓደ ሕዛእቲ ብመኪና ዝዛወሩ ዝነበሩ ስድራ፡ ሓደ መግቢ ዝደለየ ሓርማዝ ቬትሮ መኪናኦም ብምስባር ንጐቱ ናብ ውሽጢ ኣእትዩ ነታ መኪና ዝፈተሸሉ ኵነታት ኣዝዩ ከም ዘሰንበዶም ገሊጾም። እቲ ሓርማዝ ካብ ጫካ ብምውጻእ ሃንደበት ናብታ መኪና ገጹ ክጐዪ፡ ካብ ውሽጢ እታ መኪና ዝተወሰደ ተንቀሳቓሲ ምስሊ የርኢ።

መግቢ ብዝእልሽ ዝነበረ ሓርማዝ ቬትሮ መኪናኦም ዝተሰብሮም ስደራ

ሃገራዊ ሜዳልያ ሳይንስን ሃገራዊ ሜዳልያ ቴክኖሎጅን ምህዞን ብሰሉስ 24 ጥቅምቲ ኣብ ዋይት ሃውስ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ከም ዝተወሃበ ይፍለጥ። ሓደ ካብቶም ሃገራዊ መዳልያ ሳይንስ ዝተሸለሙ ተመራመርቲ ድማ ትውለደ-ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሰር ገቢሳ ኤጀታ እዩ።

ፕሮፌሰር ገቢሳ፡ ካብ ፕረዚደንት ባይደን ሜዳልያ ዝተሸለመ ኢትዮጵያዊ መን'ዩ?

እቲ ፈለማ ዝስራዕ ጉዳይ መነባብሮ ዝዀነ ቀረብ መግቢ ኣብ ኤርትራ ቀጻሊ ስክፍታን ጸገምን ዝፈጥር ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።  ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝወጸ ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘመልክቶ፡ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ካብ ህዝቢ ኤርትራ “ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ” የድልዮ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ፡ ጉዳይ ሃብቲ ዓሳ “ዘየቕስን ኣርእስቲ’ዩ” ክብል ገሊጽዎ ነይሩ። እቲ ዝርካቡ ኣብ ዕዳጋ ዝቐርብ ስጋ ዓሳ ብመንጽር እቶት ኣዝዩ ክቡር ምዃኑ'ዩ ዝግለጽ።

ኤርትራ፡ ውሕስነት መግቢ ኣብ ምንታይ ኵነታት ይርከብ?

እቲ ኩባንያ ኣብ ኣመሪካ ካብቶም ዝዓበዩ ኣፍረይቲ መሪር ጸብሒ ኰይኑ።

ኣብ ዓለም ዝመረረ ጒዕ በርበረ ዝበልዐ ሰብኣይ እንታይ ይብል?

ኣብ ኣመሪካ ሚነሶታ መምህር ሕርሻ ኣትክልትን ፍረታትን ዝኾነ ትራቪስ ጂንገር ዘዕበዮ 1,247 ኪሎ ግራም ዝምዘን ዱባ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ክብረወሰን ብ21.3 ኪሎግራም በሊጽዎ ኣሎ።

ክብረወሰን ዓለም ዝሰበረ ልዕሊ 12 ኩንታል ዝምዘን ዱባ

ንሎሚ ብኣምሳል እንስሳታትን ህይወትን ዘገዳም ዝተሰርሑ ኣሳእል ንዕድመኩም። ቢቢሲ ህይወት ዘገዳም፡ ተኸታተልቱ ህይወት ዘገዳም ዘርእዩ ኬካት ከካፍሉ ድሕሪ ምሕታቱ ካብ ኣንበብቲ ዝቐረቡ ኣሳእል ኬካት እዮም።

‘ምበላዕኽሞምዶ’ - ኣዛነይቲ ምስልታት ህይወት ዘገዳም 

ኣብቲ “ሓያል ጻዕሪ ንምርግጋጽ ብቑዕን ውሑስን ቀረብ ዘርኢ ስርናይን ዕፉንን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ዝተኸፈተ ኣኼባ፡ "[ን]ህሉው ኲነታትን መጻኢ ኣመታትን ምህርቲ ስርናይን ዕፉንን ኣብ ኤርትራ" ዝምልከት መጽናዕታዊ ጽሑፋት ከምዝቐረበ እቲ ጸብጻብ ይጠቅስ።

ኤርትራ፡ 'ሃገራዊ ዋዕላ ስርናይን ዕፉንን' ኣብ ኣስመራ ይካየድ ኣሎ

ሩቢ ፍራንክ ምስ ናይ ንግዲ መሓዝኣ ጆዲ ናን ሂልደብራንት ኣብዚ ሰሙን ኣብ ቀይዲ ኣትየን። ፖሊስ እታ ጓል 10 ዓመት ጓላ ብሕጽረት መግቢ ማሲና ኣብ ገዛ ረኺቦምዋ። 

ብዩቲዩብ ብዛዕባ ኣተዓባብያ ቈልዑ እትምህር ኣደ: ደቃ ብምምዝማዝ ተኸሲሳ

ኣብ ዞባ ናጎርኖ-ካራባኽ ኣዘርባጃን ንዝነብሩ 120 ሽሕ ብሄራት ኣርመንያውያን ምስ ሪፓብሊክ ኣርመንያ ዘራኽብ እንኰ መስመር ‘መንገዲ ህይወት’ ኢሎም ይፅውዕዎ።

'ኣብ ሪጋ ባኒ ሃለዋቶም ዘጥፉኡ ዘለው ሰባት'

ተመራመርቲ፡ እቲ ጉዳይ ሕማማትን ረኽስታትን ካብ እንስሳታት ናብ ሰባት ክመሓላለፉ ዝኽእሉ ሓደጋታት እናወሰኸ ዝኸይድ ምዃኑ ዘጉልሕ ምዃኑ የጠንቅቑ ኣለዉ።

ፈለኽለኽ ዝብል ሓሰኻ ንፈለማ እዋን ብህይወት ኣብ ሓንጐል ሰብ  ተረኺቡ 

እቲ ካብ የመንን ሶማልያን ከምዝተበገሰ ዝግመት ኣንበጣ በረኻ፡ ብቐንዱ ኣብ ክልል ዓፋር ዝተጫጭሐ ከምዝዀነ መረዳእታት ይሕብሩ። ኣይተ ጌታቸው ረዳ ኣብ መግለፂኡ፡ እቲ ኣንበጣ በረኻ "ትግራይ ኣብ ናይ ቀረባ እዋን ታሪኻ ርእያቶ ዘይትፈልጥ ሓደጋ’ ክብል ከቢድ ምዃኑ ገሊጹ። 

ትግራይ: 'ኣብ ናይ ቀረባ ታሪኻ ዝኸፍአ ወራር ኣንበጣ  ኣጋጢምዋ ኣሎ'

ኣብ መላእ ዓለም ካብ ዝርከቡ ልዕሊ 226 ሽሕ ሰባት ዝተገብረ መፅናዕቲ ከም ዘመልክቶ 4,000 ስጕሚ ናይ እግሪ ጉዕዞ ምግባር ብኣጋ (ኣብ ዘይእዋኑ) ንዘጋጥም ሓደጋ ኣብ ምንካይ ከም መጀመሪ እኹል እዩ።