ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ካብ ዝውለዱ 800 ህፃናት፡ ኣብቲ ሓደ እዚ ፀገም ይኽሰት።ኣብ ኢትዮጵያ በብዓመቱ ኣስታት 5 ሽሕ ህፃናት እግሮም ተጠውዩ ይውለዱ። እዚ ኣሃዝ ካብ ናይጄርያ ቀፂሉ፡ ኣብ ኣፍሪካ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝስራዕ’ዩ።


ክድሕን እናተኻእለ ንስንክልና ዘቃልዕ ምጥዋይ እግሪ

 ኣብ ሓደሓደ ማእኸላት መራብሒ ደርሁ ሙሉእ ንሙሉእ ብዝበሃል መልክዑ ደርሁ ቀቲሉ ዝተብሃለ ዘይተፈለጠ ሕማም መንቀሊኡን እንታይነቱን ክሳብ ዝፍለጥ፡ ደርሁ፣ ጨቓውትን እንቁላሊሕን ካብ ዝተፈላለዩ ክልላት ምጓዓዝ ኣይከኣልን።

ኣብ ኢትዮጵያ ኣሽሓት ደርሁ ዝቐተለ ሕማምን ዝተገበረ ክልከላን

"ኣብቲ ግዜ ንወጻኢ ሃገር ክትከይድ ዕድል ምርካብ ሎተሪ ከም ምዕዋት እዩ ዝርአ ነይሩ። ነዚ ዕድል እዚ ረኺበ፡ ግን ከኣ ናይ ኣእምሮ ሕምምቲ ኮይነ ክምለስ እንከለኹ እቲ ዝስምዓኒ ጸቕጢ ቀሊል ኣይነበረን። ንዓይ ይዅን ንስድራ ቤተይ ዓቢይ ፀገም ኰይኑ እዩ ዝስምዓኒ ነይሩ፡" 

ስነኣእምሮኣዊ ምዝባዕ ክልተ ጫፍ ስምዒታት 

እታ ዝደኸመ ስርዓት ሕክምና ዘለዋ ሃገር፡ ንህዝባ ዝቐርብ ዓለም ለኻዊ ሓገዝ ክታበት ክትነጽግ ጸኒሓ እያ።

ሰሜን ኮርያ ለበዳ ዘይተፈለጠ ሕማም መዓንጣ ከምዝኣተዋ ኣፍሊጣ  

ኣብ ህንዲ ግዝኣት ማሃራሺትራ ዝርከቡ ማሕበረሰብ ዋሕዲ ማይ ስለዘጋጥሞም ኣብ ዒላታት ክዳፍኡ ልሙድ እዩ። 
ኣብተን ምምሕዳር እቲ ከባቢ ዘከፋፍለን ማይ ከኣ እቶም ጉልበተኛታት ተዳፊኦም ስለዝወስድዎ እቶም ብዕድመ ዝደፍኡ ሽማግለታትን ኣንስትን ኣመና ከምዝተጸገሙ ይግለጽ።

ብሰንኪ ዋሕዲ ማይ ኣብ ዒላታት ዝዳፍኡ ህንዳዉያን 

እቲ ቅድሚ 600 ዓመታት ተራእዩ ዝነበረ ሕማም ኣብ ኣውሮጳ፣ እስያን ሰሜን ኣፍሪቃን ብዓሰርተታት ሚልዮናት ዝቑፀሩ ሰባት ናብ ሞት ከምዘቃልዐ ይግለፅ።
ኣብ መፋርቕ 14 ክፍለዘመን ዘጋጠመ መቕሰፍቲ ጥዕና፡ ኣብ ታሪኽ ደቂሰብ ካብ ሞንጎ ዝተረኣዩ ኣዝዮም ዓበይቲ ክስተታት ሓደ ነይሩ።

ጠንቂ ‘ቲ ሚልዮናት ዝቐዘፈ ‘ጸሊም ሞት’ ከም ዝተረኽበ ተመራመርቲ ገሊጾም

ክኢላ መጥባሕቲ ኩሊትን ፕሮስተይት ከረጺትን ቱቦ ሽንቲን ዶክተር ፍጹም ሰሎሞን ግን፡ ፕሮስተይት ኣብ ትሕቲ ከረጺት ሽንቲ ዝርከብ፡ ፈሳሲ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ዘመንጩ ኣካል ምዃኑ ይሕብር። ኣስታት 70 ሚእታዊት እቲ ዝፈስስ ዘርኢ ከኣ ካብ ፕሮስተይት ከም ዝምንጩ እቲ ክኢላ የብርህ።

ደቂ ተባዕትዮ፡ ጸለምትን ደቀ-40ን ክፈልጥዎ ዝግባእ ዓይነት መንሽሮ

ወዲ 10 ዓመት ሉካስ፡ ካብ ኣዋርሕ ዘይበዝሕ ዕድመ ተሪፍዎ ከምዘሎ ሓካይም ክነግርዎ እንከለው ወለዱ፡ ወዶም ሓድሽ ኣገባብ ሕክምና መንሽሮ ክረክብ ብልዑል ተስፋ ይጽበዩ ኣለው።

ወዶም ብሓድሽ ኣገባብ ኣፋውሳ መንሽሮ ሓንጎል ክድሕን ተስፋ ጌሮም ዘለው ወለዲ

ኣብዚ ሰሙን ከካይዶ ወጢንዎ ንዝነበረ ሙዚቃዊ ምርኢት (ኮንሰርት) ዝሰረዘ ድምጻዊ ጀስቲን ቢበር ኣብ ገጹ መልመስቲ ከምዘጋጠሞ ኣፍሊጡ። 

ጀስቲን ቢበር፡ ገጹ መልመስቲ ከምዘጋጠሞ ኣፍሊጡ 

ማእከል ምቁጽጻርን ምክልኸልን ሕማማት ኣመሪካ፡ ነቲ ዝተገበረ ምምሕያሽ ን 90 መዓልቲታት ከምዝምርምሮ ዝተገለጸ ኮይኑ፡ ኣሉታዊ ሳዕቤን እንተተራእዩ ግና እቲ ምምሕዳር ብቕልጡፍ ስጉምቲ ከምዝወስድ ተገሊጹ፡፡

ኮቪድ፡ ኣመሪካ ንተጉዓዝቲ ውጽኢት ምርመራ ምሕታት ደው ክተብል እያ

ጓል 25 ዓመት ሶፊ ሳሮንጌ፡ ምስ ወለደት ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ናብ ስራሕ ምምላሳ፡ ጸጸት እዩ ዝስመዓ። ንውላዳ ከምቲ ዝምከር ንሽዱሽተ ወርሒ ጸባ ጡብ ክትህብ ኣይከኣለትን።

ደቀን ወይ ስረሐን ክመርጻ ዝግደዳ ዘለዋ ኣደታት 

ኣብ 2020፡ ብደረጃ ዓለም ኣስታት 23 ሚሊዮን ደቂ ኣንስትዮ ብመንሽሮ ጡብ ክሓማ እንከለዋ፡  ካብኣተን እተን 685 ሽሕ ከም ዝሞታ ሓበሬታ ውድብ ጥዕና ዓለም የመልክት። ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት፡ ኣስታት 7.8 ሚሊዮን ደቂ ኣንስትዮ ብመንሽሮ ጡብ ከም ዝሓመማ ክረጋገጽ እንከሎ፡ መንሽሮ ጡብ ዝበዝሐ ሰብ ብምጥቃዕ ቀዳማይ ደረጃ ክሕዝ ክኢሉ እዩ። ጓል ኣንስተይቲ ንእተዄንኪ፡ ኣብ ዝዀነ ክሊ ዕድመ እናሃለኺ መንሽሮ ጡብ ክትሓሚ ትኽእሊ ኢኺ።

መንሽሮ ጡብ ጠንቁ እንታይ'ዩ? ክፍወስከ ይኽእል ዶ?

እቲ ሓበሬታ ካብ ዚምባብወ ዝመንጨወ ኮይኑ፡ ሰባት ኣፃብዕቲ ኣእጋሮም ብኣዝዩ ዝለዓለ ዋጋ ይሸጡ ከምዘለዉ ይሕብር። እዚ ካብ ዚምባብወ ዝተበገሰ ሓበሬታ ኣብዚ እዋን ብፍላይ ኣብ ናይጀርያ ንቐልቢ ብዙሓት ዝሰሓበ ኮይኑ'ሎ።

'ኣፃብዕቲ እግሪ ይሽየጥ ኣሎ' ዝብል ሓበሬታን ሓቅነቱን?

ኣብ ኢትዮጵያ፡ መንሽሮ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ጠንቂ ሞት ሰባት ዝኾኑ ኣርባዕተ ዘይተመሓላለፍቲ ሕማማት ምዃኑ ሚኒስተር ጥዕና ኢትዮጵያ ይገልጽ። ውድብ ጥዕና ዓለም’ውን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ከባቢ 60 ሽሕ ሰባት መንሽሮ ከምዝሓሙ ይነግር።

‘መንሽሮ ከም ዝሓመምኩ ምስተነገረኒ ተስፋ ቈሪጸ’

ሰባት ንገዛእ ርእሶም የታልሉ’ሞ ነቲ ዘታልልዎን ንነብሶም ዝሕስውዎን ባዕላቶም ንቕድም ይኣምንዎ። ስለምንታይ እዮም ግን ሰባት ንነብሶም ዘታልሉ? ወይ ከታልሉ ዘድልዮም? 

ሰባት ስለምንታይ እዮም ንርእሶም ዘታልሉ? መፍትሒኡ ኸ?

እቲ ሆስፒታል ብሰንኪ ስእነት መድሃኒትን እታወታት ሕክምናዊ ናውትን ኣገልግሎቱ ብኣግባቡ ንምሃብ እናተቛረጸ ከም ዝጸንሐ ዝገለጸ ቴክኒካል ሜዲካል ዳይሬክተር ዶክተር ክብሮም ገብረስላሰ፡ "ካብ ቀረባ ግዜ ናብዚ ድማ መደንዘዚ ዝኸውን መድሓኒት ስለ ዘየለ፡ ንሃንደበታዊ ሓደጋታት ጥራሕ እናሰራሕና ጸኒሕና" ኢሉ።

ሆስፒታል ዓይደር ኣገልግሎት ምሃብ ኣቋሪጹ

ብመሰረት እቲ ውጽኢት መጽናዕቲ፡ ደቂኣንስትዮ ስብሒ ሰብነተንን ፀቕጢ ደምን ንምንካይ ኣብ ሰዓታት ንጉሆ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ክገብራ ዶክተር ኣርሰሪዮ ይምዕድ።

ውጽኢታዊ ሰዓታት ኣካላዊ ምንቅስቓስ ንደቂኣንስትዮን ደቂተባዕትዮን ዝተፈላለየ እዩ - መጽናዕቲ

ነቲ ዕድመ ደፊኡ ዝተወልደ ዕሸል ዝኸውን ውሑስ መቐመጢ ከምዘይነበረ'ዩ ተነጊርዎም። በዚ ተስፋ ዝቖረጹ እቶም መጻምድቲ፡ ዝነበሮም ኣማራጺ ንሬሳ ናይቲ ህጻን ናብ ገዝኦም ምውሳድ ጥራይ'ዩ ነይሩ።

'ሬሳ ውላድና ኣብ ናይ ገዛና ፍርጅ ከነጽንሖ ተገዲድና'

ወዲ 48 ዓመት ስቴቨን ጋላገር፡ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ድሕሪ ዝተገብረሉ መጥባሕቲ ምትካል ክልተ ኣእዳው፡ ኣብ ጽቡቕ ኵነታት ጥዕናን ሓድሽ ህይወትን ይርከብ።

ብሕክምና ምስግጋር ኣካል፡ ክልተ ኣእዳው ዝተገጥመሉ ሰብኣይ

ሚኒስተር ዓብዱላየ ሳር፡ እቲ ኣብ ከተማ ቲቫውነ ዘጋጠመ ዘሕዝን ክስተት ስዒቡ፡ ብዋና ዳይረክተር እቲ ሚኒስትሪ ኰይና ዝጸንሐት ማሪ ከሚሰ ንጐም ንድየ ተተኪኡ'ሎ።

ሰኔጋል፡ ብሰንኪ’ቲ ሞት 11 ዕሸላት ዘስዓበ ሓደጋ፡ ሚኒስተር ጥዕና’ታ ሃገር ተባሪሩ

ጆ ጋርሽያ በዓል ቤታ ነታ ኣብ መባእታዊ ቤት ትምህርቲ ሮብ ን 23 ዓመታት ዘገልግለት ኢርማ ጋርሽያ ነይሩ። ኢርማ ኣብቲ ዝተዓጠቐ ወርጠበ 19 ህጻናትን ክልተ ዓበይትን ዝቐተለሉ ዘሕዝን መጥቃዕቲ ህይወታ ስኢና።

በዓል ቤት ግዳይ መጥቃዕቲ ቴክሳስ ዝኾነት መምህር 'ብጓሂ ሞይቱ'

ስትሮክ ብደረጃ ዓለም ኣብ ካልኣይ ዝስራዕ ቀታሊ ሕማም ከም ዝኾነ ዝሕብር ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ኣብ ነብሲ ወከፍ ዓመት 15 ሚልዮን ሰባት በቲ ሕማም ከምዝተሓዙ የመልክት።

ጠንቂ ሞት ብዙሓት ዝኾነ ወቕዒ ሓንጎል እንታይ ንፈልጥ?

እንኮ ሕፁይ ኮይኑ ዝቐረበ ዶክተር ቴድሮስ አድሓኖም ንኻልኣይ ጊዜ ንውድብ ጥዕና ዓለም ብዋና ዳይሬክተርነት ክመርሕ ተመሪፁ።

ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ንውድብ ጥዕና ዓለም ክመርሕ ዳግማይ ተመሪፁ

ብደረጃ ዓለም፡ ሕማም መንሽሮ እቲ ዝዓበየ ምኽንያት ሞት ሚሊዮናት ኮይኑ፡ ኣብ 2020 ጥራሕ ኣስታት 10 ሚሊዮን ሰባት በዚ ሕማም ከም ዝሞቱ መረዳእታ ውድብ ጥዕና ዓለም የመልክት። ዝበዝሓ ደቂ ኣንስትዮ ድማ ብዝተፈላለዩ ዓይነታት መንሽሮ ከም ዝጥቅዓ ሰብ ሞያ ይገልጹ። መንሽሮ ኦቫሪያን እቲ ሓደ'ዩ።