ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ቤተ-ፈተነ ናይቲ ኣብ ብሪጣንያ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ ዱርሃም፡ እዚ፡ ዕሸላት ንዝተፈላለየ መኣዛታት መግቢ ምላሽ ከም ዝህቡ ዘርኢ  ፈላማይ ዝተመዝገበ ቀጥታዊ መረዳእታ ምዃኑ ገሊጹ።

ዘይተወልዱ ዕሸላት፡ ንካሮት ‘ብፍሽኽታ’፡ ንሓምሊ ‘ብጽዋገ’ ከም ዝቕበሉ ተመራመርቲ ሓቢሮም

ብምኽንያት ኲናት ትግራይ፡ ኣብቲ ክልል ክታበት ምሃብ ዳርጋ ዝተቛረጸ ኾይኑ፣ ዝተፈላለዩ ዓይነት ሕማማት ኣብ ህፃናት እናበዝሑ ይመፁ ከምዘለዉ ተገሊጹ።

ኣብ ትግራይ፡ ህፃናት ዘጥቅዑ ሕማማት ምብዝሖም ተገሊጹ

ምስ ሕማም ኣልዛይመር (ረሲዕ) ዝነብሩ ኬንያውያን ክነላልየኩም።

ናብራ ምስ ሕማም ኣልዛይመር

"ብሰንኪ ሕብሪ ስነይ: ሕልመይ ተቖጽዩ ተሪፉ" 

ብዙሓት ፍሉጣት ወለዲ፡ ደቈም ኣክንዲ ናይ ገዛእ ርእሶም መስመር ዝኽተሉ፡ ከም መቐጸልታ ሕልምታቶም ገይሮም ከምዝዅስኩስዎም ክኢላታት ይሕብሩ።

ብጽልዋ ወለዶም ተሸጊሮም ዝዓብዩ ቈልዑ

ዶክተር ደራርቱ ቅድሚ ናብተን ኣብያተ ትምህርቲ ምብጽሓ፡ ደቂ ኣንስትዮ ተማሃሮ ኣብ እዋን ወርሓዊ ጽግያት መናፅሂ ስለዘይረኽባ ካብ ትምህርቲ ክቋረጻ እየን ኢላ ሓሲባ ኣይትፈልጥን።

ብሰንኪ ወርሓዊ ጽግያት ካብ ትምህርቲ ንዘብኩራ ደቂኣንስትዮ መናፅሂ እትህብ ኢትዮጵያዊት

ካብ ነፋሪት ጸዲፉ ዝሞተ በዓል ሞያ ሕክምና ስኒ

ኣብታ ከተማ ኒው ዮርክ ምልክታት ሕማም በዲዶ ህጻናት ምርኣዮም ስኢቡ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ተኣዊጁ።

ኣብ ኒውዮርክ ብሰንኪ ሕማም ፖልዮ ህጹጽ ኣዋጅ ተኣዊጁ

ቅድሚ 20 ዓመት መንሽሮ ጡብ ሓሚማ ዝደሓነት ወይዘሮ የኣይኔኣበባ ብርሃን፡ ማሕበር መስሪታ ክሳብ ሕጂ ነቲ ትቃለስ ኣላ።

ንሓደ ወለዶ ዝቐጸለ ቃልሲ መንሽሮ ጡብ፡ ብኸመይ ፍረ ተረኺብዎ?

ፈተነ ዝተኻየደሎም ወለንተኛታት ኣብ ናይ ቃላት ምዝካር ጸወታታት ዝሓሸ ኣፈጻጽማ ከምዘርኣዩ ዝተገለፀ ኮይኑ፡ እዚ ለውጢ ድማ ኣብ ቅጽበታዊ "ናይ ስራሕ" ዝኽሮምን ናይ ነዊሕ ግዜ ዝኽሮምን ከምዝተረኣየ ተመራመርቲ ሓቢሮም።

ሓንጎልና እንተወሓደ ንሓደ ወርሒ ናይ ምዝካር ዓቕሙ ክውስኽ ዘነቓቕሕ ቴክኖሎጂ

ሓኪም ዝተብሃለ ብሰብሞያ ሕክምና ዝተመስረተ ማሕበራዊ መርበብ ሓበሬታ "ኦሲዲ ብሓጺሩ ክግለጽ ከሎ፡ ጥርጣረ ዝፈጥር ዘሰክፍ ሓሳብን ነቲ ሓሳብ ንምዕፋን ዝውሰድ ተደጋጋሚ ስጉምቲን'ዩ" ክብል ነቲ ሕማም ይገልጾ።

ዝዓጸኻዮ ማዕጾ ከምዘይዓጸኻዮ ዘጨንቐካ ሕማም ኣእምሮ - 'ኦሲዲ' 

ኣብ ኣሜሪካ ዝተኻየደ ሓደ መጽናዕቲ  63 ሚኢታዊት ካብቶም ትሕቲ 12 ወርሒ ዝዕድሚኦም ህጻን ዘለዎም ስድራቤታት እንስሳ ዘቤት ከምዝነበሮም የመልክት። 

ፍትዋት እንስሳታት ገዛ፡ ኣብ ምምዕባል ሓንጎል ደቅና ዘለዎም ግደ

ኣብ 1970ታትን 80ታትን  ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ጥዕና ዝተሓከሙ ብውሑድ 2,400 ሰባት ብኤቭኣይቪ ወይ ሄፓታይተስ ቢ ሞይቶም እዮም፡፡

ብሪጣንያ፡ ግዳያት ዝተበከለ ደም ነፍሲወከፎም 100 ሽሕ ፓውንድ ክከሓሱ እዮም 

ነብስኹም፡ ከምዚ ዓይነት ነገራት ኣብ ሞንጐ ዝመላለሶም ሰባት ከም እትስራዕ እንተፈሊጥኩም፡ ኣዕናዊ ሓሳብ [catastrophising] ዘጋድድ ኣእምሮኣዊ ልምዲ ኣለኩም ማለት እዩ።እዚ፡ ሕማቕ ነገርክኽሰት ተኽእሎ ኣሎ ብምባል ናይ ዝዀነ ነገር ተኽእሎ ኩሉ ኣሉታዊ ሳዕቤንኣለዎ ኢልካ ምሕሳብ እዩ።

ኣሉታዊ ኣተሓሳስባ ክሳዕ ክንደይ ሃሳዪ ከምዝኾነ ትፈልጡ ዶ?

ብዙሕ ግዜ ፍሽኽ ዝብሉ ሰባት ዝያዳ ተፈተውቲ፡ ብቑዓት፡ ምስ ሰብ ዝቀራረቡን ፈተውትን ሰሓብትን ከምዝኾኑ ይሕሰብ። ይኹን እምበር ኣዝዩ ብዙሕ ዓይነት ፍሽኽታ እዩ ዘሎ።

ክንደይ ዓይነት ፍሽኽታ ከም ዘሎ ትፈልጡ?

ተጣቢቘም ዝተወልዱ መናቱ ንፈለማ ግዜ ገጽ ንገጽ ተረኣእዮም

ተመራመርቲ፡ እቲ ቫይረስ ብቐንዱ ኣብታ 'ሽረው' ብዝብል እትፍለጥ ኣንጭዋ እትመስል እንስሳ ከምዝረኸብዎ ይግለፅ።

ኣብ ቻይና፡ ሓድሽ ቫይረስ ከምዝተራእየን 35 ሰባት ከምዝተለኸፉን ይንገር ኣሎ

ውድብ ጥዕና ዓለም ንመርመራ ድንግልና ስነ-ምግባራዊ ከምዘይኮነን ሳይንሳዊ ረብሓ ከምዘይብሉን ብምግላፅ እኳ እንተኹነኖ፡ እቲ ተግባር ግን ክሳብ ሕጂ ኢንዶነዥያ፣ ዒራቕን ቱርክን ዝርከብአን ብዙሓት ሃገራት እዩ ዝፍጸም።

ንኽምርዓዋ ናይ ድንግልና ምስክር ወረቐት ዘድልየን ደቂ ኣንስትዮ

ሓደ ሰብ፡ ዘይምለስ ምቍራጽ ስርዓተ ዑደት ደምን ስርዓተ ምስትንፋስን ወይ ዘይምለስ ምቍራጽ ኵሉ ስርሓት ምሉእ ሓንጐል እንተጋጢምዎ፡ ሞይቱ ክበሃል ከምዝኽል ሰብ ሞያ ጥዕና ይገልጹ። ኣብ ከምዚ ኵነታት ዝርከብ፡ ብዘይፍወስ ሕማም ዝሳቐ ወይ ዘይምለስ ዕውለት ዘጋጠሞ ሰብ ዩተነዢያ (euthanasia) ይግበረሉ እዩ። ዩተነዢያ፡ 'መሓሪ ቅትለት' ተባሂሉ’ውን ዝጽዋዕ ኰይኑ ብዘይ ቃንዛ ወይ ነቲ ኣርቲፊሻል ሕክምናዊ ሓገዝ ህይወት ብምቍራጽ ንኽመውቱ ምግባር ዘኽእል መስርሕ እዩ። 

ብዘይፍወስ ሕማም ተሳቕዩ፡ ህይወቱ ንኽትሓልፍ ዝተወሰነሉ ህጻን መን'ዩ? 

ቢቢሲ ምስ ዶክተር ዳናይት ብዛዕባ ሕማም ኵሊትን ጠንቅታቱን፡ ንመስርሕ ምጽራይ ደም ሰብነት (ድያሊሲስ)ን ምስኡ ዝተሓሐዝ ጕዳያትን ኣመልኪቱ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ።

ድያሊስስ እንታይ’ዩ - ብኸመይከ ይካየድ?

ደረጃ ኣገልግሎት ጥዕና ኤርትራ ብዓቕሚ ሰብን መሳርሒታትን ስለ ዝተዳኸመ፡ ሓደ ሓደ ሰባት ኣብ ኢትዮጵያ፡ ወይ ኣብ ሱዳን ኰይኖም ወደይ፡ ሓወይ፡ ኣደይ ከምኡ’ውን ኣቦይ ብኸቢድ ሓሚሙ ስለዘሎ ርድኡና ብምባል ብማሕበራዊ ሜድያ ሓገዝ ክሓቱ ይርኣዩ እዮም። ዝበዝሑ ካብቶም ሓገዝ ዝሓቱ ከኣ ነቲ ዝደልይዎ ሓገዝ ከይረኸቡ ከምዝተርፉን ኣብ ከቢድ ስቃይ ከምዝርከቡን ይግለጽ። 

ሕብረተሰብ ክሳብ መዓስ’ዩ ብሓገዝ ‘ጎ-ፋንድ-ሚ’ ክሕከም ዝኽእል?

ዛዕባ እርጋን ክለዓል እንከሎ መቸም ብዙሓት ሰባት ዘተኵሩሉ፡ ኣእዛኖም ዝተኽሉሉን ኣርእስቲ ምዃኑ መጽናዕትታት የመልክቱ። ምስኡ ተተሓሒዙ ድማ ብዙሓት ሰባት እርጋን ክለግቦም ስለዘይደልዩ እዩ፡ ይበሃል'ዩ። 
ኣብ ሕብረተሰብና’ኳ፡ “ወይዛ እርጋንየ ወይዛ እርጋንየ፡ ባዕላ እያ ‘ምበር ኣነስ ኣይደለኽዋን’የ!” ተባሂሉ ተደሪፉሉ እዩ። እዚ ኸኣ ብሓፈሻ ሰባት ንህይወት፡ ብጸጋ ንእስነትን ጥዕናን ክነብሩዋ ካብ ዘለዎም ክቱር ቃሕታ ህይወት ዝነቅል ምዃኑ ኣየከራኽርን። 
እርጋን ግን መዓስ እዩ ዝጅምር? ወይ’ውን ሓደ ሰብ መዓስ እዩ ኣሪጕ ዝበሃል?

‘ወይዛ እርጋነ. . .’ ፡ እርጋን ብኸመይ ነደንጕዮ?

ኣብ ኣፍሪቃ ብህይወት ናይ ምንባር ዕድል ብ10 ዓመት ወሲኹ

ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ዝተነበረ ዘይእዉጅ ዕፅዋን ከበባን ነቶም ዝረኣዩ ዘለዉ ተላባዕቲ ሕማማት ኣገልግሎት ሕክምና ምሃብ ይዅን መድሃኒት ምቕራብ ኣይተኻእለን። ብፍላይ ኣንትራክስ (መገረም)፡ ሕማም ዓሶን ሕማም ዕቡድ ከልብን ካብቶም ኣብቲ ክልል ከቢድ ስግኣት ጥዕና ኰይኖም ዘለዉ ሕማማት ከምዝዀኑ ቤት ጽሕፈት ጥዕና ክልል ትግራይ ኣተሓሳሲቡ'ሎ።