You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.

Take me to the main website

Faransiiska oo wajahaya hubanti la'aan siyaasadeed kadib markii doorashadii baarlamaanka aaney cidna helin aqlabiyad

Dagaalka ayaa waxaa ku dhintay tiro badan oo ah miliiishiyaadkii iska soo horjeeday

Tebin toos ah

  1. Astaamaha cudurka Ebola

    Bilawga astaamuhu waxay caadi ahaan bilaabmi karaan inta u dhaxaysa siddeed ilaa 10 maalmood ka dib caabuqa.

    Calaamadaha ugu horreeya ee Ebola waxaa ka mid ah si lama filaan ah:

    • Qandho
    • Calool xanuun
    • Murqo xanuun
    • Madax xanuun
    • Riiraxyo.

    Kuwaas waxaa ku xiga:

    • Matag
    • Shuban
    • Nabarro caloosha gudaheeda ku dhasha
    • Shaqada kelyaha iyo beerka oo daciifta.

    Inkasta oo la aaminsan yahay in dhiig-baxa uu yahay calaamad caadi ah, haddana tani waa mid aad u yar oo waxay ku dhici kartaa goor dambe marka uu gaaro cudurka.

    Bukaan-jiifka qaarkood waxaa laga yaabaa inay yeeshaan dhiigbax gudaha iyo dibadda ah, oo ay ku jiraan dhiig la matago iyo mid ku soo raaca saxarada, wuxu kaloo dhigaas ka soo baxaa cirridka, sanka iyo makaanka dumarka.

    Sidoo kale akhri

  2. Waa maxay cudurka Ebola

    Cudurka Ebola waa cudur ba'an, oo inta badan dilaa u ah bini'aadamka oo ay sababaan koox fayras ah oo loo yaqaan 'orthoebolavirus'.

    Waxaa jira lix nooc oo ah orthoebolaviruses oo la aqoonsaday ilaa maanta, iyadoo saddex la og yahay inay sababaan faafitaanno waaweyn, sida ay sheegatay tiri WHO. Saddexdaas ayaa kala ah:

    Fayraska Ebola (EBOV) oo keena cudurka fayraska Ebola (EVD)

    Fayraska Suudaan (SUDV) oo sababa cudurka fayraska Suudaan (SVD)

    Fayraska Bundibugyo (BDBV) oo keena cudurka fayraska Bundibugyo (BVD).

    Cudurka hadda ka dillaacay Uganda iyo DRC wuxuu ka yimid fayraska Bundibugyo.

    Waxaa loogu magac daray tuulo ku taal webiga Ebola ee DRC, markii ugu horreysayna waxaa la helay 1976 laba cudur oo isku mar ah.

    Mid ka mid ah cudurada fayraska ee Suudaan ayaa ka dillaacay Nzara oo hadda loo yaqaan Koonfurta Suudaan iyo ka kale oo ah cudurka Ebola ee ka dillaacay Yambuku oo hadda loo yaqaan DRC.

    Sidoo kale akhri

  3. Kaniini laga helo farmashiyeyaasha Soomaalida oo dhan oo hoos ugu dhigi karo cudur halis ah

    Nick James, oo ah xubin ka tirsan golaha wasiirada Ingiriiska oo ku jira sano afartanaad, ayaa bilaabay inuu ka walwalo caafimaadkiisa ka dib markii hooyadii ay u dhimatay kansar kadibna walaalkiis iyo qaraabo kale uu ku dhacay kansarka mindhicirka.

    Wuxuu qaatay go'aan ah in lagu sameeyo baaritaanka hidda-sidaha, kaa oo daaha ka qaaday in uu leeyahay hidde-side cilladaysan, oo la og yahay inuu keeno xaaladda loo yaqaano Lynch syndrome, xaalad si weyn u kordhisa khatarta ah inuu ku dhaco qofka nuuca kansarkaan.

    Si kastaba ha ahaatee, James wuxuu caawimo ka helay ilo aan la filayn markii uu noqday qofkii ugu horreeyay ee iska diiwaangeliya tijaabo caafimaad oo loogu talagalay in lagu go'aamiyo in qaadashada aspirin-ka ay ka hortagi karyo kansarka.

    Qiyaastii 80% dadka qaba Lynch syndrome waxay yeelan doonaan kansarka mindhicirka inta ay nool yihiin.

    Si kastaba ha ahaatee, ilaa hadda arrintaan waa ay anfacday James. "Waxa uu qaadanayey asbiriin iyada oo la kor joogteynayo muddo toban sano ah hadda, ilaa hadda, kuma uusan dhicin wax kansar ah," ayuu yiri John Burn, oo ah borofisar ku takhasusay hidde-sideyaasha kiliinikada ee Jaamacadda Newcastle.

  4. Imaaraadka muxuu ka baqayaa?

    Wax ka yar laba saacadood ka dib markii Xafiiska Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil uu si rasmi ah u xaqiijiyay booqashadiisa Imaaraadka Carabta iyo kulan uu la yeeshay Maxamed bin Zayed, madaxweynaha dalka intii lagu jiray dagaalkii Iiraan, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Imaaraadka Carabta ayaa beenisay booqashada waxayna diiday inay soo dhaweyso wafdi militari oo Israa'iil ah oo yimid dhulkeeda.

    War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Imaaraadka Carabta, ayaa lagu sheegay in xiriirka ay la leedahay Israa'iil uu yahay xiriir dadweyne oo ku dhisan qaab-dhismeedka Heshiisyada Abraham oo aan ku salaysnayn sir ama heshiisyo qarsoodi ah.

    War-saxaafadeedka ayaa lagu yiri: "Sidaas darteed, sheegasho kasta oo ku saabsan shirarka ama qabanqaabooyinka aan la shaacin ma laha saldhig ama aasaas ilaa ay kasoo saaraan hay'adaha rasmiga ah ee Imaaraadka Carabta."

  5. Congo oo sheegtay in tirada dhimashada Ebola ay aad u korortay

    Hay’adda Caafimaadka Adduunka, WHO ayaa sheegTay in inta ay sii baarayso cudurka Ebola ee ka dillaacay bariga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Koongo, ay sii kordhayaan caddeymaha muujinaya in cudurku sii faafay.

    Saraakiisha caafimaadka ee Koongo ayaa sheegay in tirada dhimashada la xiriirta fayraska ay hadda gaartay boqol iyo siddeed iyo toban qof, iyadoo kiisas cusub laga helayo deegaanno ka ballaaran kana duwan kuwii hore.

    Hase yeeshee, magaalada Kinshasa ayaa sheegtay, in kooxaha gurmadka ay ku sugan yihiin goobaha cudurku saameeyay, iyagoo ka shaqeynaya raadinta dadka looga shakisan yahay inay qaadeen cudurka.

    Dowladda ayaa shacabka ugu baaqday inaanay walwalin.

    Ururka Caafimaadka Adduunka ayaa sidoo kale sheegay inuu isku dayayo inuu xaddido faafitaanka cudurka, isagoo xakameynaya dhaqdhaqaaqa dadka, isla markaana dhiirrigelinaya in laga taxadaro aaska dadka u dhintay cudurka, oo ah in meydka qofka dhintay aanay taaban qoysaska laga dhintay.

    Sidoo kale akhri

  6. Trump oo u sheegay Taiwan inaysan "ku dhawaaqin madax-bannaani" — balse ma rabtaa inay sidaas sameyso?

  7. Iibinta carruurta si loo noolaado: Aabbayaasha Afgaanistaan oo lagu qasbay go'aanno aan macquul ahayn

  8. Maxay diyaaradahan dagaal u yihiin kuwa ugu halista badan Adduunka?

    Ciidanka Cirka ee Shiinaha ayaa sii waday in ay awoodooda ku muujiyaan diyaaradahooda casriga ah ee J-10C, kuwaas oo noqday qayb muhiim ah oo ka mid ah dhoolatusyada milatari ee baaxadda leh ee lagu qabto deegaan u eg dagaalka dhabta ah.

    Intii uu socday diyaaraduhu waxa ay wadeen duqeymo dhanka cirka ah, iyagoo ku duulaya xawaare sare oo ay ka mid yihiin ciidamo isku dhaf ah, waxaana ay la kaashanayaan nidaamyada kale ee ciidamada Shiinaha.

    Dhoolatuskan ayaa ujeedadiisu tahay in lagu tijaabiyo awooda duuliyayaasha si ay go'aano degdeg ah u qaataan dagaalka, adeegsiga tignoolajiyada casriga ah ee raadaarka iyo weeraro meelaha fog fog ka hor inta aysan cadawgu arkin. Falanqeeyayaasha militariga ayaa sheegaya in awooddan ay tahay midda ka dhigaysa in diyaaradda si weyn looga qadariyo Aasiya iyo meelo ka baxsan.

    Sanadihii la soo dhaafay, Shiinuhu waxa uu si weyn u maalgeliyay horumarinta diyaaradaha dagaalka ee casriga ah si loo yareeyo ku tiirsanaanta tignoolajiyada shisheeye. J-10C waxay ka mid ahayd diyaaradaha ugu guulaha badan iyadoo ay ugu wacan tahay isku darka tignoolajiyada horumarsan, qiimo jaban, iyo awood dagaal oo sareysa.

  9. Faadumo yaraanteedii ayay ka baxsatay 'oday qallafsan' oo lagu dari lahaa, haddana waa marwada 1-aad ee madaxweynaha

    Waxa ay qaadatay daqiiqad kooban in Fatima Bio ay ka jawaabto markii aan weydiinnay sida ay ahayd nolosha qof magangalyo doon ah oo ku nool London.

    "Way ka fiicnayd in la igu daro oday aan akhlaaq wanaagsan lahayn," ayay si kaftan u tiri, ka dibna way qososhay — iyadoo tixraacaysa qorshihii aabbaheed uu rabay inuu ku siiyo nin mar ay da' yarayd.

    Wax badan ayaa isbeddelay tan iyo markaas. Sanadihii xigay, waxay noqotay jilaa, kadibna London ayay ku baratay nin iyadoo wareysi ka qaadaysay dadka reer Sierra Leone ee saameynta leh ee ku nool qurbaha, wayna guursatay. Ninkaasi wuxuu ahaa Julius Bio — kaasoo hadda ah madaxweynaha Sierra Leone.

    Iyada oo ah haweeneyda koowaad ee dalka, Fatima Bio waxaa loo arkaa qof saameyn leh balse muran dhaliya — qaar ka mid ah dhalinyarada ayaa u arka cod cusub oo siyaasadda ku soo kordhay, isla markaana u dooda haweenka iyo gabdhaha, halka kuwa kale ay ku eedeeyaan inay ka tallaabsatay xadka doorkeeda, isla markaana aad ugu lug leedahay arrimaha xisbiga ninkeeda.

    Waxaa lagula qayliyay laguna jees-jeesay baarlamaanka dhexdiisa, sidoo kale waxaa lala xiriiriyay dhaleeceyn ku saabsan muuqaal ay ku daabacday baraha bulshada, kaas oo uu ku jiray nin caan ku ah ka ganacsiga daroogada, inkastoo ay beenisay inay garaneyso.

  10. Hadda waa marwada Koowaad ee Madaxweynaha, yaraanteediina waxa ay ka baxsatay 'oday qallafsan' oo lagu dari lahaa

    Waxa ay qaadatay daqiiqad kooban in Fatima Bio ay ka jawaabto markii aan weydiinnay sida ay ahayd nolosha qof magangalyo doon ah oo ku nool London.

    "Way ka fiicnayd in la igu daro oday aan akhlaaq wanaagsan lahayn," ayay si kaftan u tiri, ka dibna way qososhay — iyadoo tixraacaysa qorshihii aabbaheed uu rabay inuu ku siiyo nin mar ay da' yarayd.

    Wax badan ayaa isbeddelay tan iyo markaas. Sanadihii xigay, waxay noqotay jilaa, kadibna London ayay ku baratay nin iyadoo wareysi ka qaadaysay dadka reer Sierra Leone ee saameynta leh ee ku nool qurbaha, wayna guursatay. Ninkaasi wuxuu ahaa Julius Bio — kaasoo hadda ah madaxweynaha Sierra Leone.

    WARBIXINO KALE

  11. War deg deg ah, Islamic Center waa ‘’guri cibaado, ma aha goob dagaal – Imaamka xarunta

    Imaam Taha Hassane oo ka tirsan Islamic Centre ayaa kusoo gabagabeeyay shir jaraa’id isagoo sheegay in xaruntu ay tahay “guri cibaado, ma aha goob dagaal.”

    “Muslimiinta iyo dadka aan Muslimka ahaynba mar walba waa lagu soo dhaweyn jiray Islamic Center,” ayuu yiri.

    Wuxuu intaas ku daray in bulshada Muslimku ay murugaysan tahay, isla markaana ay warbaahinta ka codsadeen inay joojiyaan faafinta sawirrada dhibbanayaasha, iyaga oo codsanaya in la ixtiraamo qoysaska dhibbanayaasha.

    Kadib wuxuu dadka ku boorriyay inay faafiyaan dhaqan jacayl iyo isu-dulqaadasho leh.

    WARBIXINO KALE

  12. War deg deg ah, Trump oo ka hadlay toogashada Masaajidka Islamic Center ee San Diego

    Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa ku tilmaamay toogashada dhacday ee Islamic Center ee San Diego ‘’xaalad aad u xun’’

    Waxa uu intaasi raaciyay “Waxaa la i siiyay warbixinno hordhac ah, laakiin arrintan si aad ah ayaan dib ugu laaban doonnaa oo u baari doonnaa.”

    Inta la ogyahay 5 qof ayaa weearka ku dhimatay oo ay ku jiraan laba tuhmane.

    WARBIXINO KALE

  13. Sidee ciidamadan gaarka ah ee Maraykanku u fuliyaan hawlgalada badbaadinta?

    Hawlgallada badbaadinta dagaalka waa kuwo kamid ah kuwa ugu adag uguna xasaasisan ee militariga; waana hawlo ay ciidamada Maraykanka iyo xulafadoodu sanado badan ku qaateen tababar iyo diyaar-garow.

    Maraykanka gudihiisa, cutubyo gaar ah oo ka tirsan Ciidanka Cirka ayaa si gaar ah loogu tababaraa fulinta hawlgalladan, waxaana badanaa hore loogu sii diraa meelaha colaadaha ka dhici karaan, halkaas oo ay ka jirto halis ah in diyaarado la waayo.

    WARBIXINO KALE

  14. War deg deg ah, 5 qof oo ku dhintay weerarka Masaajidka San Diego oo ay ku jiraan laba tuhmane

    Booliska ayaa sheegay wadarta dadka dhintay ay tahay Shan qof, waxaana ku jira laba tuhmane.

    Saddex qof oo qaan gaar ah ayaa dhibane u ah weerraka xarunta Islamic Center.

    Tuhmanayaasha weerarka ayaa da’aadooda lagu qiyaasayaa 17 iyo 19 sano jiro.

    WARBIXINO KALE

  15. Ra'iisul wasaaraha Israa'iil Benjamin Netenyahu iyo Madaxweynaha Somaliland oo wada hadlay

    Madaxweynaha Somaliland, Mudane Abdirahman Mohamed Abdullahi (Irro), ayaa maanta khadka telefoonka ay ku wada hadleen Ra’iisal wasaaraha dawladda Israa’iil Benjamin Netanyahu.

    Wasaaradda Arrimaha Dibedda Somaliland ayaa sheegtay in Ra’iisal wasaaruhu uu Madaxweynaha u soo diray hambalyo ku aaddan munaasibadda 18-ka May, iyo sannad-guuradii 35-aad ee Somaliland dib-u-soo celintii madaxbannaanideeda.

    Dhanka kale Madaxweynaha Somaliland ayaa shaaciyey in UK-da laga diiwaangeliyey hay’adda Somaliland Institute for Recognition, oo u ololahnaysa aqoonsiga Somaland iyada loo magacaabay Agaasimaha haayaddaas Sir William Gawinson, oo ah “wasiir hore oo difaaca iyo waxbarashada UK ah” iyo xubin Baarlamaan oo British ah.

    WARBIXINO KALE

  16. War deg deg ah, Maxaynu ka ognahay xarunta la weeraray ee Islamic Center ee San Diego

    Xarunta Islamic Center ayaa ah masaajidka ugu weyn ee kowntiga San Diego, iyada oo in ka badan 5,000 oo xubnood uu qaado, sida laga soo xigtay mareegtooda.

    Waxaa xarunta ku yaala Iskuulka Al Rashiid oo koorsooyin diin iyo luuqadba lagu barto.

    Sida mareegtooda ku qoran, waxaa uu ujeedka xarunta ay tahay inay u adeegto bulshada muslimka ah iyo sidoo kale in loo ‘’adeego kuwa aan fursada helin si wax loo baro oo qaranka loo sii wanaajiyo’’.

    WARBIXINO KALE

  17. War deg deg ah, Rasaas laga maqlay xarunta Islamic Center ee San Diego.

    Booliiska San Diego ayaa sheegay in “halistii ka jirtay xarunta Islaamka la xakameeyay”, kadib warar ku saabsan nin hubeysan oo rasaas furayay magaalada oo ku taalla Maraykanka.

    Dhacdadan ayaa ka dhacday Islamic Center of San Diego oo ku yaalla xaafadda Clairemont ee magaaladaasi.

    WARBIXINO KALE

  18. Sidee istaraajiyada dagaalka ee Iiraan uga yaabsatay Maraykanka iyo Israa'iil

    Markii Maraykanka iyo Israa'iil ay weerarro wadajir ah ku qaadeen Iiraan 28-kii Febraayo, su'aasha ugu weyn ee xilligaas waxay ahayd intee in le'eg ayuu dagaalkani socon doonaa?

    Markaa arrintu waxay u muuqatay inay jiitamayso maalmo, toddobaadyo, iyo hadda bilo, waxayna u muuqatay in aanu jirin waqti cad oo lagu soo afjarayo dagaalkan.

    Khudbadii ugu dambeysay ee uu u jeediyay shacabka Mareykanka, Madaxweyne Trump, ayaa si ka duwan sidii la filayay, waxa uu awoodi waayay inuu soo bandhigo qorshe cad, balse waxa uu sheegay in "Mareykanku uu ku dhow yahay inuu gaaro hadafkiisa istiraatijiyadeed ee Iiraan" iyo in "weerarro ba'an lagu qaadi doono Iiraan labada ilaa saddexda toddobaad ee soo socda".

    WARBIXINO KALE

  19. War deg deg ah, Trump oo ku dhawaaqay inuu dib u dhigay weerar uu ku qaadi lahaa Iiraan

    Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa sheegay inuu dib u dhigay weerar militari oo ka dhan ah Iran oo loo qorsheeyay Talaadada, kadib codsi uga yimid dalalka Khaliijka, maadaama “wadaxaajoodyo culus ay hadda socdaan”.

    Qoraal uu ku daabacay Truth Social ayuu ku sheegay in madaxda Qatar, Saudi Arabia iyo United Arab Emirates ay ka codsadeen inuu sidaas sameeyo.

    Trump wuxuu sheegay in loo sheegay in heshiis la gaari doono oo “si weyn u qancin doona” Maraykanka, isagoo raaciyay in “Iiraan aysan heli doonin wax hub nukliyeer ah!”

    Hase yeeshee, wuxuu ka digay in militariga Maraykanku diyaar u ahaan doono “inuu bilaabo weerar buuxa oo baaxad weyn oo ka dhan ah Iiraan, waqti kasta oo degdeg ah” haddii aan heshiis la aqbali karo la gaarin.

    Iran weli si rasmi ah ugama hadlin hadalka cusub ee Trump.

    Toddobaadkii dhammaaday, Trump wuxuu uga digay Tehran in “saacaddu ku socoto”, iyadoo wadaxaajoodyadii lagu doonayay in lagu soo afjaro dagaalka ay hakad galeen.

    Ciidamada Israa’iil iyo Maraykanka ayaa 28-kii Febraayo bilaabay duqeymo cirka ah oo waaweyn oo ka dhan ah Iiraan.

    Xabbad-joojin la isku raacay bishii Abriil si loo fududeeyo wadaxaajoodyada ayaa inta badan la ilaaliyay, inkastoo mararka qaar rasaas is-weydaarsi dhacay.

    WARBIXINO KALE

  20. War deg deg ah, Axios: Maraykanka waxa uu u arka jawaabta Iiraan mid aan ku filnayn heshiis nabadeed

    Warbaahinta Axios news Site ayaa iyada oo soo xiganaysa sarkaal sare oo Maraykan iyo il-kale oo la wargaliyay waxaa ay tabisay in Aqalka Cad ee Maraykanka uu soo gaaray soo jeedinta cusub ee Iiraan, laakiin uu aqalka cad uu rumaysan yahay jawaabtan ay tahay mid aan ku filnayn in lagu gaaro heshiis nabadeed.

    Sarkaalka aan la magacaabin ayaa u sheegay Axios in Iiraan aysan waxba ka beddelin halkii ay taagnayd.

    Sida laga soo xigtay sarkaalka, soo jeedita cusub ee Iiraan ee Maraykanka loo soo marsiiyay dhexdhexaadiyayaasha Pakistan uusan wax badan ka beddelnayn jawaabtii hore ee Tehran

    Iyada oo warbaahinta Iiraan ay tabisay in Maraykanka uu oggolaaday inuu qaado qayb ahaan cunaqabaynada shidaalka saaran intii uu socday wadahadallka, iyada oo Sarkaalka Maraykanka uu sheegay in aan wax cunaqabatayn ah si ‘’bilaash ah’’ loo qaadayn iyada oo Iiraan aan wax looga beddelan.

    WARBIXINO KALE