د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ د (نیویارک پوسټ) ورځپاڼې خبریال ته ویلي چې ښه ده په اسلام اباد کې پاتې شي ځکه چې په وینا یې، ښايي د امریکا او ایران ترمنځ خبرې "په دوو ورځو کې" بېرته پیل شي. ښاغلي ټرمپ تر دې مخکې له فاکس نيوز سره په مرکه کې ويلي چې له ایران سره جګړه 'پای ته نږدې شوې ده'. بل پلو د ایران دننه، رسنیو په تهران کې د یوې چاودنې رپوټ ورکړی او ویلي یې دي چې درې کسان پکې ټپیان شوي دي.
د اسرائیلو خبري رسنۍ وايي د هېواد په جنوب کې د ایران له بریدونو وروسته یوې صنعتی سېمې له اور اخيستی و.
د اسرائیلو بېلابېلو خبري رسنیو داسې ویدوګانې خپرې کړې دي چې په کې له صنعتي سیمې تور لوګی پورته کېدل. دا صنعتي سیمه د بئر شبع ښار په جنوب کې پرته ده.
د اسرائیلو د اور وژنې ډله یا اطفايه وايي، "پېښه تر کنټرول" لاندې ده.
د اسرائیلو پوځ د یکشنبې په ماښام اعلان وکړ چې د ورځې په اوږدو کې یې له ایران څخه د توغندیو بریدونو د اوو څپو له کشفولو وروسته په تهران کې د "رژیم پر موخو" نوي بریدونه پیل کړي دي.
په همدې مهال، د ټولنیزو رسنیو ځینې کاروونکو په پلازمېنه تهران کې د درنو بمباریو راپور ورکړی دی. د ایران د انرژۍ وزارت وايي په تهران ولایت، په پلازمېنه او البرز ولایت کې د "برېښنا پر مرکزونو" له بریدو وروسته برېښنا پرې شوې ده.
د انرژۍ وزارت وايي د برېښنا د بېرته نښلوو هڅې روانې دي.
د ایران مذهبي مشر، مجتبي خامنه یي ته منسوب یو پیغام کې ویل شوي چې هغه " پر ایران د تېري پر وړاندې څرګند دریځ خپلولو له امله د عراقي ديني عالمانو او اولس مننه کړې ده".
د ایران خبري رسنیو ترمخه دا پیغام په بغداد کې د ایران د سفیر او د عراق د سترې اسلامي شورا د ریس ترمنځ له لیدنې وروسته یو عراقي چارواکی ته سپارل شوی دی.
د مارچ په لومړیو کې د مجتبي خامنه يي له ټاکل کېدو وروسته د هغه له ادرسه څو لیکلي پیغامونه خپاره شوي دي. خو له ټاکل کېدو وروسته په عام محضرکې یا دولتي تلویزون نه دی لیدل شوی.
علي خامنه یي د فرورئ پر ۲۸ د جنګ د پیل په لومړي ورځ وژل شوی و، خو تراوسه خاورو ته نه دی سپارل شوی.
د اصفهان د صنعتي پوهنتون د عامه اړیکو چارواکي وايي چې اسراییلو اوامریکا نن یکشنبه پر دې پوهنتون په دویم ځل برید کړی دی.
په لومړنیو راپورونو کې راغلي چې برید کې د پوهنتون څلور کارکوونکي ژوبل شوي دی.
تېره ورځ تهران کې د علم اوصنعت پر پوهنتون هم بریدونه شوي وو ، چې له امله یې د پوهنتون ودانۍ ته زیان رسېدلی و.
د ایران د "سپاه" ځواکونو ددې بریدونو وروسته سیمه کې امریکايي پوهنتونونه په نښه کول ځان لپاره
" مشروع" هدفونه بللي اوله زده کوونکو او ښوونکو یې غوښتي وو چې د پوهنتونونو له ودانیو لرې اووسي.
په بیروت کې امریکايي پوهنتون نن اعلان وکړ چې راتلونکې دوه ورځې به خپل درسونه ان لاین بڼې ته اړوي.
تایید شوو انځورونو کې ښکاري چې دسعودي هوايي ډګر کی د امریکا د قوماندې او کنترول یوه الوتکه له منځه تللې ده.
دا انځورونه لومړی په یو فیسبک پاڼې خپاره شوي وو. دا پاڼه د امریکا د پوځ اړوند خبرونه خپروي. دې عکسونو کې ښکاري چې "ايي ۳ سنټري " الوتکه په منځ دوه ټوټې شوې ده.
بي بي سي تایید کړې چې دا انځورونه شهزاده سلطان هوايي ډګر کې اخیستل شوي وو.
دې عکسونو کې ښودل شوي ځایونه په سپوږمکیو اخیستل شوو هغو سره ورته والی لري.
د جمعې په ورځ یو امریکايي چارواکي د رایټرز خبري اژانس ته ویلي و چې یو ایراني برید کې ۱۲ امریکايي پوځیان ژوبل شوي وو،. چې دوه یې مرګوني دي .
په ایران کې روغتیایی چارواکی وايي د اسرییلو او امریکا لخوا پر ایران د جنګ له پیله تراوسه ۱۰ روغتیايی کارکوونکي وژل شوي دي
دوی وايي دې کسانو څخه یې یو شمېر د درملنې پر خدمت بوخت وو او ځیني خپلو کورونو کې وو چې برید پرې شوی دی .
د چارواکو په یو وینا د تېرې یوې میاشتې په جګړې کې یو شمېر روغتونونه او د درملنې مرکزونه په نښه شوې دي چې د ځینو فعالیتونه په بشپړه توګه بند شوي دي.
د اسراییلو خبري رسنۍ وايي د هېواد په جنوب کې د ایران له بریدونو وروسته یوې صنعتی سېمې له اور واخیست.
د اسراییلو د ۱۲ چینل په ګډون بېلابېلو خبري رسنیو داسې ویدوګانې خپرې کړې دي چې په کې له دې صنعتي سیمې تور لوګی پورته کېږي. دا صنعتي سیمه د بئر شبع ښار په جنوب کې پرته ده.
د ځاني تاوان په اړه څه نه دي ویل شوي.
د ای ایف پي خبري اژانس د اسراییلو د پوځ له خلې لیکلي چې دا اور کېدی شي د ویشتل شوو توغندیو له پرچو لګېدلی وي.
ددې نه وړاندې د اسراییلو پوځ ویلي و" له ایرانه د توغول شوو توغندیو خنثی کولو باندې کار کوي".
نن مخکې، د قطر خبري چینل العربي تایید کړه چې په تهران کې پر دفتر توغندی لګېدلی دی.
دې شبکې اوس یوه اعلامیه خپره کړې او ویلي یې دي چې دا "پر یوه ملکي سوداګریزې ودانۍ برید غندي او ټینګار کوي چې له خطر سره د خبریالانو مخامخول یا پر هغوی برید کول د نړیوال قانون خلاف دي".
د ایران د سرې میاشتې د معلوماتو پر بنسټ، په اعلامیه کې راغلي چې د دې برید له امله ۱۰ کسان ټپیان شوي دي.
تر اوسه روښانه نه ده چې دا توغندی چا توغولی. د بيبيسي وریفای د اسرائیلو له دفاعي ځواکونو او د امریکا د پوځ له مرکزي قومندانۍ (سېنټکام) څخه د پېښې په اړه د وضاحت غوښتنه کړې ده.
دلته له برید وروسته د دفترونو ځینې انځورونه هم خپاره شوي دي.
د عکس سرچینه، EPA
د عکس سرچینه، ABEDIN TAHERKENAREH/EPA/Shutterstock
د ایران پوځ وايي چې د "دِنا" بېړۍ د ډوبېدو د غچ اخیستلو په موخه یې په اردن کې د "امریکايي ځواکونو پر اډه" د ډرون برید کړی دی.
د پوځ په اعلامیه کې راغلي چې "له نن سهاره د امریکا د پوځ د تجهیزاتو د لوژستیکي زېرمو، د ملاتړ مرکزونو او د سرتېرو د استوګنې ځایونه" د اردن په "الازرق" اډه کې د بېپیلوټه الوتکو تر برید لاندې راغلي دي.
د اعلامیې له مخې، "دا اډه د خپل ستراتیژیک موقعیت له امله، چې د اردن په ختیځ کې پرته ده، په یوه مهم او حساس عملیاتي مرکز بدله شوې چې پکې د جګړې او ترانسپورتي الوتکو بېلابېل ډولونه شته او د ایران پر ضد د عملیاتو د قوماندې له مهمو مرکزونو شمېرل کېږي."
په همدې حال کې، د ایران د سمندري ځواک قومندان شهرام ایراني هم خبرداری ورکړی: "هر کله چې د الوتکهوړونکې بېړۍ ابراهام لینکلن ډله زموږ د هدف په واټن کې راشي، موږ به له ساحله سمندر ته د بېلابېلو توغندیو په ویشتلو سره د دِنا د شهیدانو غچ واخلو."
ایران مخکې هم ویلي وو چې د "ابراهام لینکلن" پر بېړۍ ډله یې برید کړی او اړ کړې یې ده چې خپل موقعیت بدل کړي. د "دنا" بېړي د جګړې په لومړیو کې د امریکا لخوا د سریلنکا سمندري حدودو سره نزدې نړیوالو اوبو کې ویشتل شوې وه ، چې لسګونه ایراني ماڼوګان په کې وژل شوي وو.
د عکس سرچینه، Getty Images
د اروپایي ټولنې د سمندري امنیت اداره بېړیو ته خبرداری ورکوي چې د یمن ساحلي اوبو ته له ننوتلو ډډه وکړي، ځکه چې د ایران ملاتړي حوثیان ښایي بیا پر سوداګریزو بېړیو بریدونه پیل کړي، په ځانګړې توګه په سره سمندر او د عدن خلیج کې.
دا خبرې وروسته له هغې کېږي چې حوثيانو د شنبې په ورځ پر اسرائیل توغندي توغولي او ګواښ یې کړی چې خپلو نورو بریدونو ته به هم دوام ورکړي.
زموږ د نړیوالو چارو خبریاله لېز دوسېت وايي، حوثیان، چې په شمال لوېدیځ یمن کې نفوذ لري، تر دې دمه خپله تر ټولو قوي وسله - د باب المندب د سمندري لارې د ګډوډولو توان لرونکې – نه ده کارولې، چې سور سمندر له نړیوالو سوداګریزو سمندري لارو سره نښلوي.
د اروپایي ټولنې د سمندري ځواکونو سپایډ په نامه ماموریت زیاتوي، هغه سوداګریزې کښتۍ چې له امریکا یا اسرائیل سره تړاو لري، باید د یمن اوبو ته تر هغه وخته له ننوتلو ډډه وکړي چې "د ګواښ جدیت کم شوی نه وي".
د شنبې ورځې د خپاره شوي راپور له مخې، له اسرائیلي ګټو سره تړلي بېړۍ لپاره د ګواښ کچه لوړه بلل شوې ده. د هغو بېړیو لپاره چې "له اسرائیل یا امریکا سره تړاو نه لري" د ګواښ کچه منځنۍ ښودل شوې ده.
د یادولو ده چې د ایران له ملاتړه برخمنو حوثیانو د ۲۰۲۳ کال له نومبر راهیسې په سره سمندر کې پر بېړیو بریدونه پیل کړي، ویلې یې چې دوی له فلسطینیانو سره د همغږۍ په موخه دا کار کوي.
د عکس سرچینه، Getty Images
د ایراني پارلمان مشر محمد باقر قالیباف ورځ تر بلې مهم رول لوبوي او راپورونه وایي چې د روانې جګړې په ترڅ کې ور ته له امریکا سره د خبرو دنده سپارل شوې ده.
رویټرز خبري اژانس د یوې پاکستانۍ سرچینې له قوله راپور ورکړی چې قالیباف د بهرنیو چارو له وزیر عباس عراقچي سره یو ځای د اسرائیلو د هدفونو له لیسته ایستل شوی دی.
سرچینې ویلي: "اسرائیلیانو د هغوی موقعیتونه معلوم کړي وو او غوښتل یې له منځه یې یوسي. موږ امریکا ته وویل که هغوی هم ووژل شي، نو بیا به د خبرو لپاره څوک پاتې نه شي. له همدې امله امریکا له اسرائیلو وغوښتل چې شا ته شي." پاکستان د ایران او امریکا ترمنځ له منځګړو هېوادونو یو دی.
که څه هم ۶۴ کلن قالیباف خپلو دښمنانو ته خبرداری ورکړی چې د "خپلې خاورې د دفاع هوډ" مه ازمايئ او پر اېکس (پخواني ټویټر) یې د "بې وقفې بریدونو" ګواښ کړی، خو د امریکاۍ رسنۍ پولیتیکو د راپور له مخې ځینې امریکايي چارواکي هغه د خبرو لپاره مناسب شریک بولي.
بشپړ راپور دلته لوستلی شئ.
د عکس سرچینه، NurPhoto via Getty Images
د 'ایرنا' په ګډون ایراني رسنیو د ایران د پارلمان مشر محمد باقر قالیباف یو پیغام خپور کړی چې د جګړې د پیلېدا۳۰ ورځې لمانځي.
په دې پیغام کې قالیباف وايي: "دوښمن په ښکاره د خبرو اترو اشارې ورکوي، خو په پټه د ځمکني یرغل پلان جوړوي."
هغه زیاتوي چې امریکا، "د ۱۵ مادو په لیست سره، خپلې غوښتنې وړاندې کوي او هغه څه تعقیبوي چې په جګړه کې یې تر لاسه کړي نه دي."
قالیباف همدارنګه وايي چې ایرانی ځواکونه " د امریکا د ځمکنیو ځواکونو ورتګ ته انتظار کوي، هغوی به زموږ له سختو بریدونو سره مخامخ کېږي."
باقر قالیباف په عربي ژبه وايي چې د ایران پیغام "روښانه" دی او هېڅکله به "سپکاوی او تحقیر" ونه مني.
ځینې ناتایید شوي راپورونه ښيي چې د ډونلډ ټرمپ اداره قالیباف ته د ممکنه شریک او ان راتلونکي کې د یو احتمالي مشر په توګه ګوري.
نن یکشنبه د لبنان خبریالانو جنازې وشوې.
علي شعیب د "المنار" ټلوېزیون خبریال، فاطمه فتوني د "المیادین" ټلوېزیون خبریاله او عکاس محمد فتوني، چې د اسرائیلو په یوه هدفي بمبارۍ کې وژل شوي وو، د رويټرز د خبر له مخې خاورو ته وسپارل شول.
د عکس سرچینه، Reuters
د عکس سرچینه، Reuters
د عکس سرچینه، Reuters
د سعودي د دفاع وزارت پر خواله رسنیو د خپرو شویو خبرونو پربنسټ، سعودي عربستان وايي په تېرو څو ساعتونو کې یې ۱۰ بېپیلوټه الوتکې شنډې کړې او ویجاړې کړي دي.
د عربي متحده اماراتو او کویت په ګډون نورو خلیجي هېوادونو هم د تېرو شپو بریدونو راپورونه ورکړي دي.
دبۍ کې د بيبيسي خبریال وايي، د مهمو بنسټیزو جوړښتو په نښه کولو په ګډون، په تېرو ۲۴ ساعتونو کې سیمه کې پرلپسې بریدونه روان دي.
قطري تلوېزیوني شبکې "العربي" په یوه اعلامیه کې ویلي چې اسرائیلو تهران کې د دوی پر دفتر برید کړی دی.
دې ټلوېزیوني شبکې پر اېکس لیکلي چې د دوی ودانۍ ته "پراخ زیان" اوښتی او ژوندۍ خپرونه یې درېدلې ده.
خپاره شوي انځورونه ښيي چې د دفتر کړکۍ ماتې شوې، دننه برخه ویجاړه شوې او شاوخوا ودانیو ته هم زیان رسېدلی دی.
تر اوسه د کوم وژل شوي یا ټپي شوي کس راپور نه دی ورکړل شوی.
د اسرائیلو دفاعي ځواکونه وايي، پر تهران یې د بریدونو بله لړۍ بشپړه کړې ده، چې په ځانګړي ډول یې د موقتي قوماندې مرکزونه او د وسلو د تولید ځایونه په نښه کړی دي.
د 'تسنیم' او 'فارس' په ګډون ایراني رسنیو ویلي چې پر تهران د امریکا او اسرائیلو بریدونو کې د یوې افغانې کورنۍ شپږ غړي وژل شوي دي.
'تسنیم' خبري اژانس ویلي، د تهران پر 'ری' برید کې لس تنه وژل شوي چې شپږ پکې افغانان دي.
'تسنیم' همدارنګه لیکلي چې مخکې یو بل افغان هم د ایران په روانه جګړه کې وژل شوی و او د هغه جسد پرون په خوزستان ولایت کې خاورو ته وسپارل شو.
تر اوسه د دې جګړې په ترڅ کې د وژل شویو افغانانو دقیق شمېر معلوم نه دی او د طالبانو حکومت چارواکو هم تر دې دمه په دې اړه څه نه دي ویلي.
ایران د ګڼ شمېر افغانانو کوربه دی؛ میلیونونه افغانان له تېرو کلونو راهیسې په تهران او د ایران په نورو ښارونو کې ژوند او کار کوي.
د عکس سرچینه، EPA/Shutterstock
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي چې په لبنان کې د درېیو خبریالانو وژل کېدل "نه یوازې د سیمې او نړۍ د رسنیو لپاره ستره ضایعه ده، بلکې د نړیوال وجدان لپاره هم یو جدي خبرداری دی".
علي شعیب، چې د المنار ټلوېزیون خبریال و - دا شبکه د حزبالله له خوا چلول کېږي - او د المیادین شبکې خبریالان فاطمه او محمد فتوني د جزین په ښار کې د اسرائیلو په هوايي برید کې ووژل شول.
عراقچي په ټولنیزو رسنیو کې په یوه پوسټ کې دا بریدونه "روښانه هدفي وژنې" بللي او دا یې "د حقیقت ویونکو غږونه چوپ کولو" هڅه بللې ده.
د اسرائیلو پوځ تایید کړې چې علي شعیب یې په برید کې وژلی، خو هغه یې د حزبالله غړی بللی چې د خبریال په نوم یې فعالیت کاوه.
زموږ د منځني ختیځ خبریال لیکي، دا دویم ځل دی چې له جګړې راهیسې پر اسرائیلو په لبنان کې د خبریالانو د هدفي وژلو تور پورې کېږي.
د عکس سرچینه، Shutterstock
د عکس سرچینه، Reuters
د خلیج هېوادونه غواړي چې د منځني ختیځ په هر ډول راتلونکو سولې خبرو کې ونډه ولري.
نن به د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزیر په اسلاماباد کې له خپلو مصري، پاکستاني او ترکي سیالانو سره په دې موخه یوځای شي، چې هدف یې په سیمه کې د کړکېچ کمول دي.
تمه کېږي چې دا خبرې د یکشنبې او دوشنبې په ورځو کې ترسره شي.
د عکس سرچینه، Reuters
"واشنګټن پوسټ" راپور ورکړی چې د امریکا دفاع وزارت 'پنټاګون' په ایران کې د څو اونیو لپاره د ځمکنیو عملیاتو چمتووالی نیسي. راپور وايي لا هم روښانه نه ده چې ډونلډ ټرمپ به دا عملیات منظور کړي که نه.
بله خوا، د امریکا مرکزي قومندانۍ (سېنټکام) د شنبې په ورځ ویلي چې جنګي بېړۍ 'یواېساېس ټریپولي' سیمې ته رسېدلې ده.
په ټولنیزو رسنیو کې په یوه خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي چې دا بېړۍ د شاوخوا ۳۵۰۰ سمندري سرتېرو او بحري ځواکونو مشري کوي او له ځان سره د ترانسپورتي او برید کوونکو جنګي الوتکو یو واحد هم لري.
د عکس سرچینه، EPA
لږ مخکې له هغه راهیسې میاشت بشپړه شوه، چې جګړه پیل شوې. ایران لا هم د حکومت لخوا تر لګول شوي انټرنېټي بندیز لاندې دی، خو وتوانېدم چې په هېواد کې دننه له یو شمېر کسانو سره اړیکه ونیسم.
ډېری هغه خلک چې ما ورسره خبرې کړې دي، انټرنېټ ته د لاسرسي لپاره یې ډېرې پیسې ورکړې دي. دوی ځوانان او له ټکنالوژۍ سره بلد خلک دي چې ډېری پلازمېنه تهران کې اوسېږي، هغه ښار چې د جګړې له پیل راهیسې پرې تر ټولو ډېر بریدونه شوي دي.
زه د دوی د ورځني ژوند ځینې انځورونه وینم، د خلکو کیسې چې غواړي د منډې لپاره ووځي خو د بریدونو د غږونو له امله په کور کې پاتې کېږي، د نږدې چاودنو له کبله د کړکیو لړزېدلو، او د خوب ګډوډي.
کله ناکله په لندن کې شپه تېره وي، خو په تهران کې د سهار لومړني ساعتونه وي، چې زه د بریدونو په تړاو پیغامونه ترلاسه کوم.
داسې هم کېږي، چې له هر برید سره د دوی احساسات او نظرونه کله ناکله بدلېږي.
دوی وايي چې د نېټې او دقیق وخت حس یې له لاسه ورکړی، ان کله ناکله نه پوهېږي چې د اوونۍ کومه ورځ ده.
زه د دوی نومونه او عمرونه نه یادوم، ځکه چې ایراني چارواکو هغه کسان نیولي چې له بهرنیو رسنیو سره یې خبرې کړې دي.
ټول هغه کسان چې ما ورسره خبرې کړې دي د واکمن نظام مخالف دي، خو د جګړې په تړاویې نظرونه نژدې یو شان نه دي، ځینې لا هم هیله لري چې پای کې به رڼا وي، او ځینې نور ستړي شوي او غواړي جګړه ژر پای ته ورسېږي.
یوې شل کلنې ښځې چې له تهرانه د هېواد شمالي سیمې ته تللې، نن شپه راته وویل:
"زه ستړې شوې یم. غواړم ژر بېرته تهران ته لاړه شم. زه به له ټولو فشارونو او ستړیاوو سره سره هلته اوسېدل غوره وګڼم… هلته ماته داسې احساس راپیدا کېږي، چې د دې پرتله، چې له خپلې کورنۍ لیرې اوسم، زیات کنټرول لرم."
