ټرمپ: له ایران سره د امریکا خبرې ښايي "په دوو ورځو کې" بیا پیل شي

ژوندی پوښښ

1. ۱۱ وری ۱۴۰۵ - ۳۱ مارچ ۲۰۲۶تر اوسه د امریکا-اسرائیلو او ایران جګړه کې څومره کسان وژل شوي؟

   د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ له ۲۸مې راهیسې د ایران پر وړاندې د امریکا او اسرائیلو د جګړې له پیل راهیسې، په ټوله سیمه کې د مړو شمېر په پرله پسې ډول لوړ شوی دی.

   روانو جګړو کې د وژل شویو اعلان شوې شمېرې:

   ایران

   په امریکا کې مېشته د ایران د بشري حقونو د فعالانو ډله (HRANA) وايي، د جګړې له پیل راهیسې ۳،۴۹۲ کسان وژل شوي دي. په دې کې:

   • ۱،۵۷۴ ملکیان (عام خلک).
   • لږ تر لږه ۲۳۶ ماشومان.

   اسرائیل او لبنان

   • اسرائیل: د مګن ډیویډ اډوم (MDA) امبولانس خدمتونو ادراې ویلي چې د توغندیو په بریدونو کې ۱۹ کسان وژل شوي دي.
   • اسرائیلي پوځ: د اسرائیلي پوځ وايي، په لبنان کې د عملیاتو پر مهال ۹
   • سرتېري وژل شوي دي.
   • لبنان: د لبنان د روغتیا وزارت وايي، تر اوسه ۱،۲۴۷
   • کسان وژل شوي، چې په کې ۱۲۴
   • ماشومان هم شته.

   د خلیج سیمه

   تر اوسه په ټوله خلیج سیمه کې لږ تر لږه ۲۴ کسان وژل شوي دي، چې ډېری یې امنیتي کسان یا بهرني کارګران دي:

   • متحده عربي امارات: ۱۱کسان.
   • کویت: ۷کسان.
   • عمان، سعودي عربستان او بحرین: په هر هېواد کې ۲-۲ کسان.

   د امریکا متحده ایالات

   • د امریکا د دفاع وزارت له مخې، تر اوسه پورې ۱۳
   • امریکایي پوځیان وژل شوي دي.

2. ۱۱ وری ۱۴۰۵ - ۳۱ مارچ ۲۰۲۶دوبۍ کې په نښه شوې کښتۍ چین ته روانه وه

   

   د عکس سرچینه، Reuters

   د هغې تېل وړونکې کښتۍ انځورونه اوس خپاره شوي چې راپور ورکړل شوی و په دوبۍ کې د لنګر اچولو پر مهال ویشتل شوې ده.

   د "السالمي" په نوم دا کښتۍ چې د کویت بیرغ پرې لګېدلی په دوه میلیونه بېرله تېلو بار او چین ته پر لاره وه. کښتۍ کې له برید وروسته اور ولګېد.

   د دوبۍ د رسنیو دفتر د معلوماتو له مخې، په دې پېښه کې چا ته مرګ ژوبله نه ده اوښتې او نه هم د تېلو د تویېدو کومه نښه لیدل شوې ده.

3. ۱۱ وری ۱۴۰۵ - ۳۱ مارچ ۲۰۲۶د خلیج پر څو هېوادونو بریدونه شوي

   

   د عکس سرچینه، Getty Images

   • دوبۍ: نن سهار په سیمه ییز وخت له ۴ بجو لږ وړاندې، د یوه توغندي له شنډولو وروسته د هغې پاتې شونې پر ځمکه راپرېوتې چې له امله یې اور لګېدلی. د دوبۍ د رسنیو دفتر په وینا، دا پېښه د "البدع" په سیمه کې یوه کور ته نږدې شوې چې په کې ۴ تنه ټپیان شوي دي.
   • تېل وړونکې کښتۍ: د چارواکو په وینا په دوبۍ کې یوه کښتۍ چې په ۲ میلیونه بېرله تېلو بار وه، د ایران د بې پیلوټه الوتکې (ډرون) له برید وروسته اور اخیستی.
   • شارجه: په شارجه کې چارواکو تېره شپه وویل چې یوې بې پیلوټه الوتکې د "ثریا" مخابراتي شرکت اداري ودانۍ په نښه کړې، خو زیاته یې کړه چې په دې پېښه کې چا ته مرګ ژوبله نه ده اوښتې.
   • سعودي عربستان: د دغه هېواد د ملکي دفاع ادارې په یوه بیان کې ویلي چې د یوې ویشتل شوې بې پیلوټه الوتکې د ټوټو راپرېوتو له امله ۶ کورونو ته زیان رسېدلی، خو مرګ ژوبله نه لري.
   • کویت: د کویت پوځ هم نن سهار وختي پر خپله ایکس (پخواني ټویټر) پاڼه لیکلي چې د بې پیلوټه الوتکو او توغندیو بریدونه شنډ کړي دي.

4. ۱۱ وری ۱۴۰۵ - ۳۱ مارچ ۲۰۲۶وروستی, دوبۍ کې د چاودنو غږونه

   د بي بي سي یوه خبریاله لورنا ګورډن وايي په تېرو څو دقیقو کې په دوبۍ کې د یو شمېر چاودنو غږونه اورېدل شوې دي. چارواکي وايي چې د دوی د هوايي دفاع سیسټمونه دا مهال د توغندیز ګواښ پر وړاندې ځواب ورکوي.

   په دوبۍ کې خلکو ته د هغوی د ټلیفون پر پرده رسمي خبرداری رسېدلی چې د پناه اخیستو او خوندي ځای کې د پاتې کیدو لارښوونه کوي.

   دا ډول خبرداري چې د خلیج نورو هیوادونو کې هم لیږل کیږي، د ورځې په پرتله ډیر د شپې لخوا پیښیږي.

   په متحده عربي اماراتو کې چارواکي وايي چې ډیر بریدونه په هوا کې شنډ او له منځه وړل کیږي.

5. ۱۱ وری ۱۴۰۵ - ۳۱ مارچ ۲۰۲۶وروستی, هغه څو ټکي چې د اسرائیلو-امریکا او ایران د جګړې په تړاو مهم دي

   جګړه به کله پای ته ورسیږي؟

   د اسرائیلو لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو ویلي چې له ایران سره د امریکا او اسرائیلو جګړه "له نیمایي پړاو تیره شوې"، خو وروسته یې روښانه کړه چې دا خبره یې د ماموریتونو په اړه وه، نه د وخت په اړه. نتانیاهو زیاته کړه چې په دې جګړه کې د ایران د سپاه پاسداران "زرګونه" غړي وژل شوي او هیواد یې له امریکا سره یوځای "د وسلو د صنعت پای ته رسولو" ته نږدې شوی دی چې په وینا یې "بشپړې فابریکې او پخپله اټومي پروګرام" له منځه وړي.

   په سیمه کې د بریدونو دوام

   د اسرائیلو دفاعي ځواکونو (IDF) ویلي چې پر تهران د بریدونو نوې څپه پیل شوې ده، دا بریدونه یوازې څو ساعته وروسته له هغه کېږي چې پوځ له ایران د اسرائیل په لور د توغول شویو توغندیو نښې موندلې وي.

   بریدونه د خلیج په نورو سیمو کې هم دوام لري، په ځانګړي ډول په دوبۍ کې، چیرې چې چارواکي وایي د ایران د بې پیلوټه الوتکې له برید وروسته یوې تېل وړونکې کښتۍ اور اخیستی.

   د هرمز تنګی

   د ایران د سپاه پاسداران ته نږدې د فارس خبري اژانس په وینا، په ایران کې یوې پارلماني کمیټې په دغه تنګي کې پر ټرافیکو د محصول لګولو پلانونه تصویب کړي دي. سرچینه زیاتوي چې د دغه پلان له مخې به امریکایي او اسرائیلي کښتۍ او د هغه هیوادونو کښتۍ چې پر ایران په بندیزونو کې یې برخه اخیستې وي، له دغه تنګي د تیریدو اجازه ونه لري.

   د وال سټریټ ژورنال په وینا، ټرمپ خپلو مرستیالانو ته ویلي چې دی چمتو دی د ایران پر وړاندې پوځي عملیات پای ته ورسوي، ان که د هرمز تنګی په لویه کچه تړلی هم پاتې شي. له سپینې ماڼۍ چې کله په دې اړه د غبرګون پوښتنه وشوه، نو هغوی د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو څرګندونو ته اشاره وکړه چې ویلي یې وو: "د هرمز تنګی به په هر حالت کې (په یو ډول یا بل ډول) بېرته پرانیستل شي."

6. ۱۱ وری ۱۴۰۵ - ۳۱ مارچ ۲۰۲۶وروستی, اسرائيلو پر تهران نوي بریدونه پیل کړي

   د اسراییلو پوځ وايي د ایران پلازمېنه تهران کې یې د تازه بریدونو یوه نوې لړۍ پیل کړې ده.

   د اسرائیلو دفاعي ځواکونه وايي په بریدونو کې "د ایران د ترهګر رژیم زیربنا" په نښه شوې ده.

7. ۱۱ وری ۱۴۰۵ - ۳۱ مارچ ۲۰۲۶وروستی, د لبنان په جنوب کې څلور اسرائیلي عسکر وژل شوي

   

   د عکس سرچینه، Getty Images

   د اسرائیلو پوځ (ای ډي اېف) پر ټېلېګرام یوه بیان کې ويلي چې د دوشنبې په ورځ د لبنان په جنوب کې څلور اسرائیلي پوځيان وژل شوي او دوه تنه نور ټپيان دي.

   د بيان له مخې ټپيان روغتون ته لېږدول شوي په دوی کې یو سخت ټپي دي او بل د منځنۍ کچې ټپونه لري.

   د اسرائیلو پوځ د دريو وژل شويو پوځيانو پېژندګلوي اعلان کړې خو د څلورم عسکر په اړه یې لا معلومات نه دي په ډاګه کړي.

8. ۱۱ وری ۱۴۰۵ - ۳۱ مارچ ۲۰۲۶دولتي رسنۍ: د ایران له خوا په هرمز تنګي کې د محصول لګولو پلان تصويب شوی

   

   د عکس سرچینه، Getty Images

   د ایران اسلامي انقلابي ګارډ ځواکونو سره تړلی یو خبري اژانس وايي، د ایران یوې پارلماني کمېټې داسې پلان تصويب کړی چې له مخې یې په هرمز تنګي کې د بېړيو پر تګ راتګ حق العبور یا محصول لګول کېږي.

   راپور وايي د ملي امنيت د کمېسيون یوه غړي د دې پلان د تصویب پخلی کړی چې له مخې به یې د امریکا او اسرائیلو بېړۍ له دې تنګي د تېرېدو اجازه ونلري.

   په راپور کې زياته شوې چې د دې پلانونو له مخې هغه نور هېوادونه چې پر ایران د بنديزونو په لګولو کې برخه لري هغوی به هم د تګ راتګ اجازه ونلري.

   د اې اېف پي خبري اژانس د راپور له مخې دا نوی د ماليې سيستم د ایران پر دولتي تلويزيون اعلان شوی او ویل شوي چې دا به له عمان سره په همکارۍ پلی شي.

   د نړۍ شاوخوا ۲۰ سلنه خام تېل عموما له همدې سمندري لارې چې د ایران او عمان تر منځ پرته ده تېرېږي.

   د سمندري معلوماتو د شرکت کېپلر له مخې د جګړې له پیل راهيسې له دغې لارې د بېړيو په تګ کې ۹۵ سلنه کمښت راغلی دی.

9. ۱۱ وری ۱۴۰۵ - ۳۱ مارچ ۲۰۲۶د لبنان پر جنوب د اسرائیلو بریدونه: انځورونه

   اسرائیل وايي د لبنان په جنوب کې یې د بریدونو یوه نوې څپه پیل کړې ده. ويل کېږي دلته د حنویه په کلي او همدارنګه په بیروت کې ودانۍ زیانمنې او ویجاړې شوې دي.

   

   د عکس سرچینه، AFP via Getty Images

   

   د عکس سرچینه، AFP via Getty Images

   

   د عکس سرچینه، Getty Images

   

   د عکس سرچینه، Reuters

   

   د عکس سرچینه، AFP via Getty Images

10. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶د امریکا د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لیویټ د خبریالانو پوښتنو ته ځوابونو کې د ایران په اړه څه وويل:

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    • امریکا تر دې دمه په ایران کې له ۱۱ زره زیاتو پوځي موخو بریدونه کړي او له ۱۵۰ډېرې کښتۍ یې هم ویجاړې کړې دي.
    • ډونلډ ټرمپ له ایران سره د ځمکنۍ جګړې غوراوی نه دی رد کړی او ډېپلوماسي لاهم د متحده ایالاتو د ولسمشر لومړنی انتخاب دی.
    • د امریکا او ایران ترمنځ خبرې اترې ښې روانې دي.
    • که ایران له امریکا سره د هوکړې لپاره دا "فرصت" رد کړي، د امریکا پوځ چمتو دی چې ډونلډ ټرمپ ته "هر غوراوی" چمتو کړي چې ترڅو ایران "لويه بیه" پرې کړي.
    • د ایران اوسني چارواکي چې امریکا ورسره خبرې کوي د تېرو مشرانو پرتله "د پردې تر شا ډېر منطقي" ښکاري.

11. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند وايي له امریکا سره یې هېڅ ډول خبرې اترې نه دي کړې

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي د نن ورځې (دوشنبې ۳۰ مارچ) په مطبوعاتي کنفرانس کې خپلو څرګندونو ته په اشاره پر اېکس يوه پوسټ کې ويلي، "موږ په دې ۳۱ ورځو کې له امریکا سره هېڅ ډول خبرې اترې نه دي کړې. هغه څه چې پیښ شوي د امریکا له خوا د یو لړ وړاندیزونو سره د خبرو اترو غوښتنه ده، چې د پاکستان په ګډون د ځینو منځګړو له لارې موږ ته رسېدلې دي."

    دا پیغام وروسته له هغه خپور شوی چې د سپینې ماڼۍ ویاندې او له دې وړاندې، ډونلډ ټرمپ د امریکا او ایران ترمنځ د مذاکراتو په اړه خبرې کړې وې.

    ښاغلي بقايي لیکلي، "زموږ دریځ خورا روښانه دی. اوس، په داسې حالت کې چې د امریکا پوځي یرغل په شدت سره دوام لري، موږ ټول هڅه کوو او خپل ټول ځواک د ایراني ملت دفاع کوي. موږ د خپلو غوښو او وینو تجربې په ياد لرو، او موږ به هغه خیانت هېر نکړو چې د ډیپلوماسۍ پر وړاندې په یوه کال کې دوه ځله ترسره شو."

    دا په داسې حال کې ده چې د سپینې ماڼۍ مطبوعاتي سکرترې کارولین لیویټ ويلي چې د امریکا او ایران ترمنځ خبرې اترې ښې روانې دي او دوام لري.

    اغلې لیوېټ دا هم ويلي هغه ایراني چارواکي چې امریکا ورسره خبرې کوي د پخوانیو مشرانو پرتله "د پردې تر شا ډېر منطقي" ښکاري.

12. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶ترکیه وايی له ایرانه بل توغول شوی بالستیکي توغندی یې له منځه وړی دی

    ترکیه وايي د ناټو دافع هوا له ایرانه توغول شوی توغندی هوا کې له منځه وړی دی.

    د ترکیې د دفاع وزارت په ایکس یو پیغام کې لیکلي " دا بالسیتکی توغندی د ترکیې هوايی حریم ته داخل شوی و او له منځه یوړل شو".

    د جګړې له پیله دا د خپل ډول څلورم توغندی دی چې د ترکیې په فضا کې له منځه وړل کېږي.

    ددې نه وړاندې د مارچ په څلورمه، نهمه او ۱۳مه ورته توغندي ویشتل شوي وو.

    .

13. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶اسراییل وايی له ۶۰۰۰ زیات کسان روغتونو ته وړل شوي

    د اسراییلو د روغتیا وزارت وایي ایران سره د جګړې له پيله راپدیخوا له ۶۰۰۰ زیات کسان روغتونونو ته وړل شوي دي.

    وزارت وايی د دوی څخه ۱۲۱ اوس هم په روغتونو کې د درملنې لاندې دي.

    وزارت زیاتوي په تېرو ۲۴ ساعتو کې ټول اسراییل کې ۲۳۲ کسان روغتونو کې داخل کړی شوي.

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

14. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶ټرمپ وايي، امریکا له 'نوي او زیات معقول' ایراني رژیم سره په 'جدي خبرو' کې ده، خو د انرژۍ پر بنسټونو د برید ګواښونه بیا تکراروي

    

    د عکس سرچینه، Reuters

    ډونلډ ټرمپ وایي، امریکا متحده ایالات له ''یوه نوي ایراني رژیم سره جدي خبرې" کوي، چې د ده په وینا کولای شي "په ایران کې زموږ پوځي عملیات پای ته ورسوي."

    پر ټروت سوشل یوه پیغام کې ټرمپ لیکلي:

    "د امریکا متحده ایالات له یو نوي، او زیات معقول رژیم سره جدي خبرې کوي، چې په ایران کې زموږ پوځي عملیات پای ته ورسوي. مهم پرمختګ شوی، خو که د کوم دلیل له مخې ژر تړون و نه شي، چې ښایي وشي او که د هرمز تنګي 'سملاسي د سوداګرۍ لپاره' نه پرانیستل کېږي، نو موږ به په ایران کې خپل 'ښکلی' حضور داسې پای ته ورسوو چې د هغوی ټول برېښنا تولیدوونکي مرکزونه، د تېلو څاګانې او د خارګ ټاپو (او ښایي د مالګینو اوبو پاکولو ټول کارځایونه هم!) په بشپړه توګه له منځه یوسو، چې تر اوسه مو په قصدي ډول نه دي 'لمس' کړي. دا به زموږ د هغو ګڼو سرتېرو او نورو کسانو د غچ اخیستلو لپاره وي چې ایران د پخواني رژیم د ۴۷ کلنې 'ترهګرۍ واکمنۍ' پر مهال وژلي دي."

15. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶د عراق دفاع وزارت وايي، پر یوه هوايي اډه یې د توغندي برید شوی

    

    د عکس سرچینه، Iraqi Ministry of Defence

    د عراق دفاع وزارت وايي، د دې هېواد پر محمد علاء هوايي ډګر یو توغندي لګېدلی، چې له کبله یې د عراق هوايي ځواک یوې الوتکې ته زیان رسېدلی دی.

    په دې برید کې د سر زیان اوښتو رپوټ نه دې ورکړل شوی. برید په ځايي وخت تېره شپه یوه بجه او ۵۵ دقیقې شوی.

    د عراق دفاع وزارت په یوه اعلامیه کې چې پر وېبپاڼه یې خپره شوې، دا برید غندلی، چې دوی داسی "یو بزدلانه او جرمي عمل چې پوځي تاسیسات او دفاعي وړتیاوې په نښه کوي" بللی دی.

    له دې مخکې نن ګهیځ وختي د سوریې دولتي خبري اژانس په یوه رپوټ کې د سوریې ځواک په حواله وویل، له عراق سره خپلې پولې ته نژدې یې پر خپلو ځینو هوايي اډو د ډرونونو یوه پراخ برید مخه نیولې ده.

    د پوځ عملیاتي قوماندانۍ (سنا) خبري اژانس ته ویل، ډېری ډرونونه ویشتل شوي او غورځول شوي دي.

16. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶ایران د سپاه پاسداران سمندري ځواک د قوماندان وژل کېدل تائید کړل, غونچه حبیبي ازاد- بي بي سي فارسي څانګه

    

    د عکس سرچینه، Tasnim News Agency

    د ایران سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ځواک رسماً تائید کړه، چې د سمندري ځواک قوماندان علي رضا تنګسیري وژل شوی دی. له دې څلور ورځې مخکې اسرائيل ویلي و، چې تنګسیري یې په نښه کړی دی.

    د سپاه پاسداران په هغه بیان کې چې د دې ځواک اړوند تسنیم خبري اژانس خپور کړی، ویل شوي چې تنګسیري "ځواکونه تنظیمول، د ټاپوګانو او ساحلونو دفاعي ډال یې پیاوړی کاوه" او "د خپلو ټپونو د شدت له امله" مړ شو.

    په بیان کې ویل شوي چې د "سپاه پاسداران سمندري" ځواکونو په دا وروستیو ورځو کې د قوماندان تنګسیري له "نه شتون سره سره سخت ګوزارونه وکړل او پر هرمز تنګي یې کلک کنټرول ته دوام ورکړ".

    د سپاه پاسداران په بیان کې ژمنه شوې، چې "تر هغه چې دښمن په بشپړ ډول له منځه لاړ نه شي"ارام به و نه کړي.

    تنګسیري، چې د سپاه پاسداران له لوړ پوړو قوماندانانو یو و، په دا وروستیو کې یې د هرمز ستراتیژیک تنګي له لارې د کښتیو څار کې مهم رول درلود.

    دی له هغو قوماندانانو یو و، چې په تېر کې یې د امریکا او اسرائیلو پر ضد څو ځله څرګندونې کړې وې.

    په ۲۰۱۹ کې چې ایران هرمز تنګي ته نژدې د امریکا یو څارګر ډرون وویشت، د امریکا خزانې (مالیې) وزارت لخوا د سپاه پاسداران له ځینو نورو قوماندانانو سره یوځای پر تنګسیري هم بندیزونه ولګول شول.

17. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶خارګ ټاپو: د ایران د تېلو صادراتو د مرکز په اړه څومره پوهېږئ؟

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    خارګ د د مرجانو یو ټاپو دی چې یوازې ۲۰ کیلومتره مربع مساحت لري او په جنوب لوېدیځ ایران کې موقعیت لري، چې د ایران په اداري وېش کې د بوشهر ولایت پورې اړه لري. دلته هوسۍ د نفتو د تاسیساتو ترڅنګ ګرځي. دغه ټاپو د هوسیو د ژوند او زېږېدنې لپاره مناسب ځای دی. څو کاله وړاندې هوسۍ دې ټاپو ته راوړل شوي او د وروستیو راپورونو له مخې د هوسیو شمېر د ټاپو له ظرفیت زیات شوی دی.

    خارګ ټاپو د ایران لپاره اقتصادي ارزښت ډېر لوړ لري، په ځانګړي توګه د نفتو د صادراتو له نظره، ځکه چې خارګ د ایران د نفتو د صادراتو اصلي ترمینل دی.

    خارګ د هېواد د سوځېدونکو نفتو په سوېلي سیمو کې د نژدېوالي، د سمندري موقعیت ښه والي او د لویو نفتو ټانکرونو لپاره کافي ژوروالي له امله، د خامو نفتو د صادراتو او بارولو لپاره تر ټولو مناسب ځای ګڼل شوی دی.

    خارګ د ایران د نفتو په میدانو کې د مرکزي ځای په توګه ګڼل کېږي، له همدې امله د خارګ تر ټولو مهمه ځانګړنه د نفتو د ذخیره کولو او صادراتو لپاره د غوره ځای لرل دي.

    د ابوذر (اردشیر) نفتو میدان، چې د ایران تر ټولو لوی سمندري نفتو کمپلکس دی، د خارګ له لوېدیځه ۷۵ کیلومتره لرې موقعیت لري. د ایران ډېره برخه خامه تېل د فارس خلیج له دې میدانه تولیدېږي.

    د ایران د نفتو د چاڼ شرکت د معلوماتو له مخې، په خارګ ټاپو کې له ۴۰ زیات د خامو نفتو زېرمتونونه شتون لري چې د ټول ظرفیت یې له ۲۰ میلیونو بشکو څخه ډېر دی. د سوېلي سیمو د نفتو خام تولیدات د سمندري لاینو له لارې د خارګ ټاپو د زېرمو پر مخ انتقالېږي.

    په ۱۴۰۲ کال کې، د ایران د نفتو د چاڼ اجراییه رییس عباس غریبي د خارګ ټاپو د زېرمو ظرفیت د ۲ میلیونو بشکو په اندازه زیاتیدو خبر ورکړ.

    په خارګ کې یوازې تېل نه ذخیره کېږي، بلکې د صادراتو لپاره د خامو نفتو سنجش، اندازه‌ګیري او تفکیک هم ترسره کېږي.

    ایران د برجام تړون له لاسلیک وروسته، چې د لنډې مودې لپاره یې د نفتو تولید زیات کړ او پلور یې پیل کړ، پرېکړه وکړه چې د نفتو زېرمتونونه پراخ کړي. خو له دې امله چې خارګ ټاپو محدوده ځمکه لري او هوا یې ډېری وخت توپاني او نامناسبه وي، نو په ۱۳۹۵ کال کې د بوشهر ولایت په ګناوه ښارګوټي کې، د خارګ د ملاتړ لپاره د ۱۰ میلیونو بشکو ظرفیت لرونکی د امید د خامو نفتو زېرمې پروژه پیل شوه.

    د نورو معلوماتو لپاره دلته کلېک وکړئ:

18. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, ټرمپ: امریکا کولی شي د خارګ ټاپو ونيسي او ایراني تېل ترلاسه کړي

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ له فایننشل ټایمز سره په یوه مرکه کې ویلي، امریکا کولی شي "د ایران د تېلو کنټرول په خپل لاس کې واخلي" او ان کولی شي د دغه هېواد د تېلو لوی مرکز، خارګ ټاپو ونیسي.

    نوموړي ويلي، "که رښتیا ووايم زما غوره انتخاب دا دی چې د ایران تېل ترلاسه کړم، خو په امریکا کې ځینې احمق خلک وايي، 'تاسو به ولې دا کار کوئ؟' دوی احمق خلک دي".

    ټرمپ اشاره وکړه چې دې ګام کې به د خارګ ټاپو نيول هم شامل وي. نوموړي وويل، "ښایي موږ د خارګ ټاپو ونیسو، او یا شايد دا کار ونه کړو. موږ ډېر غواروي لرو".

    هغه زیاته کړه چې د دې مطلب ښايي دا هم وي چې امریکا به "د یو څه وخت لپاره هلته پاتې" شي.

    کله چې په خارګ ټاپو کې د ایران د دفاع په اړه وپوښتل شول، ټرمپ وویل، "زه فکر نه کوم چې دوی دې کومه دفاع ولري. موږ کولی شو دا په ډېره اسانۍ سره ونيسو."

    د ټرمپ دا بیان په داسې وخت کې راغلی چې ۳۵۰۰ نور امریکایي پوځيان سیمې ته رسېدلي دي.

    ټرمپ دا هم وویل چې د پاکستان په منځګړیتوب د امریکا او ایران ترمنځ غیر مستقیمې خبرې اترې په مثبت ډول روانې دي، خو هغه دا ونه ویل چې ایا د اوربند تړون ژر امکان لري که نه.

19. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶د پاکستان د بهرنيو چارو وزير وايي ایران او امریکا د پاکستان پر منځګړیتوب باور ښودلی

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    د پاکستان د بهرنيو چارو وزير وايي ایران او امریکا دواړو د خبرو د اسانتيا برابرولو لپاره پر پاکستان باور څرګند کړی دی.

    اسحاق ډار ويلي، پاکستان به "وياړ ولري چې په راتلونکو ورځو کې د دواړو خواو تر منځ د رغنده خبرو اترو کوربتوب او منځګړيتوب وکړي."

    خو دا نه دي ويل شوي چې ایا امریکا او یا ایران به د سولې په خبرو اترو کې برخه واخلي که نه.

    د بهرنيو چارو وزیر دا څرګندونې په اسلام اباد کې د پاکستان، سعودي، ترکيې او مصر د بهرنيو چارو وزيرانو تر منځ له خبرو اترو وروسته کړې دي.

    د ښاغلي ډار په وینا، په دې غونډه کې په سيمه کې د جګړې د پايته رسولو د لارو چارو په اړه بحث شوی دی.

    نوموړي همدا راز ويلي چې د چين د بهرنيو چارو له وزير وانګ يي او د ملګرو ملتونو له عمومي منشي سره خبرې کړې دي او په وینا یې دواړو د سولې د نوښت ملاتړ څرګند کړی دی.

    له دې مخکې د پاکستان د لومړي وزير او د سعودي د بهرنيو چارو د وزير ترمنځ له غونډې وروسته پاکستان په جلا اعلاميه کې ویلي وو چې دوی به "تل د سعودي ترڅنګ ولاړ وي" او دا یې هم وویلي چې پاکستان د یاد هېواد د "پام وړ زغم ستاينه کوي."

20. ۱۰ وری ۱۴۰۵ - ۳۰ مارچ ۲۰۲۶د روغتيا نړيواله اداره وايي لبنان کې پر امبولانس برید کې يو روغتيايي کارکوونکی وژل شوی

    د روغتيا نړيوال سازمان مشر وايي د يکشنبې په ورځ د لبنان په جنوب کې پر يوه امبولانس برید کې یو روغتيايي کارکوونکی وژل شوی دی. ټېډرېيوس اډانوم ګبريوس یې پړه د "اسرائیلو پر پراخېدونکو پوځي عملياتو" واچوله.

    نوموړي همدا رازل پر اېکس يوه پوسټ کې ويلي په همدې ښار کې د روغتیايي توکو زېرمه هم په نښه شوې ده.

    د روغتيا نړيوال سازمان وايي، د مارچ له دویمې نېټې راهیسې یې په لبنان کې د ۵۱ روغتيايي کارکوونکو مړينه تائید کړې ده.

    د یادې ادارې مشر پر اېکس ليکلي، "په روغتيايي تاسيساتو بریدونه بايد سملاسي ودرول شي... روغتايي کارکوونکي د نړيوال بشري قانون له مخې خوندي دي او بايد په نښه نشي".