اسراییل له ایران سره اوربند ومانه، ټرمپ دواړو هېوادونو ته وویل 'ترې سرغړونه و نه کړئ'
د ایران بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي لږ مخکې په یوه اېکس پیغام کې وویل، که اسرائیل ''خپل غیر قانوني یرغل'' همدا اوس ودروي، ایران د ځوابي اقداماتو دوام هېڅ نیت نه لري. له دې مخکې د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ پر خواله رسنۍ د اسرائیل او ایران تر منځ د ''بشپړ او ټولټال'' اوربند اعلان وکړ.
وروستی, له ایران او اسرائیلو د خلکو د تخلیې عملیات
د عکس سرچینه، Reuters
د عکس تشریح، د ایران په پلازمېنه تهران کې د اسرائیلو د برید له ځایه لوګی پورته کېږي.
ډېری هېوادونو له
هغه وروسته چې د ایران او اسرائیلو ترمنځ شخړه پیل شوه، په تهران کې یې د خپلو
سفارتونو فعالیت ځنډولی دی - چې پکې د چک جمهوریت، نیوزیلنډ، سویس او
اسټرالیا شامل دي.
خو د ایران هوایي حریم له تړل کېدو
او د اسرائیلو نړیوال اصلي هوایي ډګر له مسافر وړونکو الوتنو د بندېدو له امله،
ډېری هېوادونه هممهاله د خپلو وګړو د ایستلو پېچلي عملیات ترسره کوي.
اسټرالیا
اسټرالیا پلان لري شاوخوا ۱۵۰۰ کسان له ایران او ۱۲۰۰ کسان له اسرائیلو وباسي.
ځینې اسټرالیایان له اسرائیلو قبرس ته په یوه کښتۍ کې انتقال شوي او نور له ځمکنیو
لارو ایستل کېږي.
چین
د چین د بهرنیو چارو وزارت په وینا، دغه هېواد تر اوسه له
ایرانه له ۱۶۰۰ زیات وګړي او له اسرائیلو هم سلګونه کسان ایستلي دي. بېجینګ خپلو
وګړو ته مشوره ورکړې چې له ایرانه له ځمکنیو لارو له آذربایجان، ترکمنستان، ترکیې،
ارمنستان یا عراق څخه ووځي.
جاپان دوه پوځی الوتکې جیبوتي ته استولې دي، چې له ایران
او اسرائیلو د خپلو اتباعو د ایستلو لپاره چمتو وي. په اسرائیلو کې
شاوخوا ۱۰۰۰ جاپانیان دي او په ایران کې شاوخوا ۲۸۰.
پاکستان
پاکستان وايي له هغه وخته چې شخړې پیل شوې دي، شاوخوا ۳۰۰۰ پاکستانیان له
ایرانه راوتلي دي.
د موساد بریاوې او ناکامۍ: تاریخ کې یې تر ټولو مهم عملیات
د عکس سرچینه، Getty Images
د ایران پر اتومي بنسټونو او پوځي ځایونو د اسرائیلو پرلپسې بریدونه او ورپسې دوامدار تاوتریخوالی، ښايي د منځني ختیځ د ځواک په انډول کې یو مهم بدلون راولي او دا سیمه په ژوره او دایمي توګه بدله کړي.
دغه بریدونه د ایران د استخباراتو او امنیت په برخه کې سترې نیمګړتیاوې ښکاره کوي، چې له ۱۹۷۹ کال راهیسې یې دا هېواد له یوه له تر ټولو حساسو او پېچلو پړاوونو سره مخ کړی دی.
که څه هم دا بریدونه له فضا ترسره شوي، خو شک دا دی چې د اسرائیلو استخباراتي ادارې "موساد" د اهدافو په ټاکلو او د عملیاتو په هدایت کې له ځمکې نه یو مهم رول لوبولی دی.
د
چهارشنبې په ورځ د پاکستان تر ټولو ځواکمن شخص ډګر مارشل عاصم منیر او
د امریکا ولسمشر ډونلد ټرمپ تر منځ ناسته یو ډول د بریا نښه ګڼل کېده.
له هند سره د وروستۍ شخړې یوه
څرګنده پایله د متحده ایالاتو او پاکستان تر منځ د عمومي نژدېوالي
زیاتوالی دی. د بایډن په اداره کې، اسلاماباد ان د امریکا
د ولسمشر له خوا د ټیلیفون اړیکه هم نه درلوده.
خو
سپینې ماڼۍ ته د دې لیدنې وخت داسې و چې ټرمپ له ایران سره په احتمالي
جګړه کې د ښکېلېدو په اړه فکر کاوه، چې پاکستان له پیله دا جګړه غندلې او د اسرائیل په نامه د هغه دولت ملاتړ کوي چې پاکستان یې کړنې "وحشیانه" بللې دي.
پاکستان
په دې مهال د وتلو د تخلیې په درشل کې هم دی چې له ایرانه شاوخوا ۳۰۰۰ پاکستاني وګړي بېرته خپل هېواد ته
ستانه کړي دي. پاکستان له ایران سره ګډه پوله لري.
په پای
کې، دوه ساعته ناسته د رسنیو پر وړاندې نه وه.
د
پاکستان د بیان له مخې د
ایران په اړه هم بحث شوی، خو هغه څه چې دواړو مشرانو په سمه توګه وویل، د هر چا
اټکل دی. له همدې امله نن په بهرنیو چارو وزارت کې ځینې ناراموونکې
پوښتنې وشوې.
کېدای
شي تر ټولو زړورې پوښتنې له ایران سره هېڅ تړاو نه درلود.
ایران د تېرې یکشنبې پر ورځ له امریکا سره خبرې لغوه کړې، او و یې ویل اړتیا
لري چې د جمعې پر ورځ د اسراییل برید ته ځواب ووایی.
خطیب زاده زیاتوي چې له امریکا "د پردې تر شاه پیغامونه" ترلاسه
کوي چې ښيي واشنګټن په دې برید کې نه ښکېل دی او نه به ښکېل شي خو د ټرمپ پیغامونه
"مغشوش او متضاد" دي او د متحده ایالاتو د ښکېلتیا وړاندیز کوي.
خطیب زاده دا هم وايي چې ایران د ټرمپ له ادارې سره اړیکه نه ده نیولې - ټرمپ
پرون وویل چې ایراني مذاکره کوونکي غواړي سپینې ماڼۍ ته سفر وکړي.
کله چې وپوښتل شو چې ایا د جګړې پای ته رسولو لپاره کومه لار شته، خطیب
زاده وویل چې ایران تر لومړي برید وروسته، چې سلګونه ایراني ملکي وګړي پکې ووژل
شول، له ځانه دفاع کوي.
هغه زیاتوي چې اسراییل د ډېپلوماسۍ په جریان کې د ایران لوړپوړي قوماندانان
ووژل.
"موږ د ځان دفاع کوو ... او موږ به دا د ځان دفاع تر هغه وخته کوو چې یرغلګر
دا درس واخلي چې پر بل هېواد برید نشي کولی."
پر ایران د امریکا احتمالي برید کې د بریتانیا د ګډون او نه ګډون بحث: ځیني وايي د عراق تجربه دې تکرار نشي
د راپورونو له مخې د بريتانیا د حکومت د حقوقي چارو مرستیال وزیر، رچرډ هایمر، بریتانوي
چارواکو ته خبرداری ورکړی چې په اوسنیو شرایطو کې، پر ایران د امریکا په احتمالي
پوځي برید کې د بريتانیا هر ډول ونډه غیرقانوني ده، او دا هېواد یوازې د نړیوالو
قوانینو له مخې اجازه لري چې په خپلو دفاعي عملیاتو کې له اسرائیلو سره مرسته
وکړي.
د محافظه کار ګوند غړې،
پریټي پټیل بیا ویلي چې حکومت باید د قانوني مشورې پلمه و نه کړي او "که
امریکا له بریتانیا وغواړي چې موږ ستاسو مرستې ته اړتیا لرو، حکومت باید ورته مثبت
ځواب ووایي" خو د لېبرال ډېموکراټانو مشر چې په پارلمان کې د اپوزیسیون دویم لوی ګوند دی
استازي یې اېډ
ډیوي وویل چې بریتانیا باید "امریکا ته اجازه ور نه کړي چې په منځني ختیځ
کې په یوه بله ناقانونه جګړه کې یې ښکېل کړي."
