ရိုဟင်ဂျာတွေအရေး ဆောင်ရွက်သူ သတ်ဖြတ်ခံရမှုကို စုံစမ်းဖို့ လူ့အခွင့်အရေးဆောင်ရွက်သူတွေ တောင်းဆို

အသက် ၄၈ နှစ်အရွယ် မိုဟီးဘူလာဟာ ကောက်ဇက်ဘဇားခရိုင်ထဲမှာရှိတဲ့ ကူတူပါလောင်ဒုက္ခသည်စခန်းထဲက သူ့ရဲ့ရုံးခန်းထဲမှာ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက် ည ၈ နာရီကျော်မှာ သေနတ်နဲ့ ပစ်သတ်ခံခဲ့ရတာလို့ သိရပါတယ်။

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

  1. ကျောက်တော်မြို့နယ်က ဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုမှာ ကိုဗစ်ပိုးတွေ့လို့ လော့ဒေါင်းချ

    ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်တော်မြို့နယ်အတွင်းမှာရှိတဲ့ တောင်မင်းကုလား စစ်ဘေးရှောင်ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ ကိုဗစ်ပိုးတွေ့လို့ စခန်းကို လော့ဒေါင်းလုပ်ထားရတယ်လို့ စခန်းတာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ မြို့နယ်ဆေးရုံအုပ်ကြီးတို့က အတည်ပြုပြောဆိုပါတယ်။

    တောင်မင်းကုလားဒုက္ခသည်စခန်းမှာ အနံပျောက်နေတဲ့သူတွေရှိနေတယ်လို့ သိရတဲ့အတွက် စစ်ဆေးတဲ့အခါမှာ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာ ကိုဗစ် ၁၉ ပိုးတွေ့ရှိခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ ကျောက်တော်မြို့နယ်ဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်းဦးက အတည်ပြုပြောဆိုပါတယ်။

    ကိုဗစ် ၁၉ ပိုးကူးစက်ခံထားရကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့တဲ့ အမျိုးသမီးမှာ အသက် ၃၀ ကျော်အရွယ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ထားရသူဖြစ်တယ်လို့ စခန်းတာဝန်ခံ ဦးမောင်သိန်းဝင်းက ပြောပါတယ်။

    လက်ရှိမှာတော့ အဲ့ဒီအမျိုးသမီးကို အပေါက်ဝတိုက်နယ်ဆေးရုံမျာ ဆေးဝါးကုသပေးထားပြီး ကျန်းမာရေး အခြေအနေလည်း ကောင်းမွန်နေတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အဲ့ဒီစခန်းမှာ ကိုဗစ်ပိုးကူးစက်ခံထားရတာကို ပြီးခဲ့တဲ့ သုံးရက်လောက်က စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့တာဖြစ်ပြီး စခန်းကိုလည်း အသွားအလာကန့်သတ်ထားရှိကာ ပိုးတွေ့ရှိခဲ့သူအမျိုးသမီးရဲ့နေအိမ်ကိုလည်း လော့ဒေါင်းချထားတယ်လို့သိရပါတယ်။

    စခန်းအတွင်း အနံ့မရဖြစ်နေကြတဲ့သူပေါင်း ၂၀ ကျော်အထိရှိခဲ့ပြီး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၀ နှစ်ကျော်ကနေ ၆၀ ကျော်အရွယ်ထိ ဖြစ်ပွားနေကြတာဖြစ် တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကိုဗစ် ၁၉ တတိယလှိုင်းဖြစ်ပွားမှုဟာ ပိုးတွေ့ရှိသူနည်းပါးသွားပြီဖြစ်ပြီး ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တဲ့ အခြေအနေရောက်ရှိနေပြီဖြစ်တယ်လို့ ပြည်နယ်ကောင်စီဘက်က ထုတ်ပြန်နေပေမယ့် ဒုက္ခသည်စခန်းတွေနဲ့ ကျေးလက်တွေမှာတော့ ပိုးကူးစက်ခံရတာတွေ ရှိနေသေးတယ်လို့ ဒေခံတွေရဲ့ပြောဆိုချက်တွေအရ သိရပါတယ်။

    တောင်မင်းကုလားစခန်းမှာနေထိုင်သူတွေကို ဆင့်ပွားပိုးကူးစက်မှုတွေရှိမရှိ စစ်ဆေးမှုတွေပြုလုပ်ပြီး အနီးကပ်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု တွေပြုလုပ်ပေးနေတယ်လို့ ဒေါက်တာသန်းထွန်းဦးက ပြောပါတယ်။

    စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက်နေ့ ပြည်နယ်ကျန်းမာရေးဌာနရဲ့ထုတ်ပြန်ချက်အရ တစ်ပြည်နယ်လုံးအတိုင်းအတာမှာ ပိုးကူးစက်ခံရကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့သူပေါင်း ၁၀ ဦးရှိကာ သေဆုံးသူတစ်ဦးမှမရှိဘဲ လက်ရှိဆေးရုံပေါ်မှာ ဆေးကုသမှုခံယူနေရသူပေါင်းက ၁၇၁ ဦးသာ ကျန်ရှိတော့ကြောင်း သိရပါတယ်။

    Rakkhine

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, အခုကိုဗစ်ပိုးတွေ့တဲ့ စစ်ရှောင်စခန်းတွေမှာနေထိုင်ရသူ ၅၀၀ ကျော်ရှိပါတယ်။
  2. ထောင်ချခံရတဲ့ရခိုင်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားလေးဦးအယူခံ ပယ်ချခံရ, ကာယကံရှင်တွေဆန္ဒရှိရင် ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အထိ အယူခံဆက်တက်မယ်လို့ဆို

    ရခိုင်ပြည်နယ်အရေးအတွက် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ရင်း ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီးတဲ့ နောက် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ်လ ၆လ ချမှတ်ခံလိုက်ရတဲ့ ကျောင်းသားတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ အယူခံတင်ပြချက်ကို တရားရုံးက ပယ်ချလိုက်တယ်လို့ အမှုကို လိုက်ပါဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ ဦးကျော်ညွန့်မောင်ကပြောပါတယ်။

    ရခိုင်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားလေးဦးကိုချမှတ်ထားတဲ့ ထောင်ဒဏ် တွေဟာ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုတည်းကို ပြစ်ဒဏ် နှစ်မျိုး ချမှတ်ထားတာဖြစ်တာကြောင့် ဥပဒေကြောင်းအရ ထောက်ပြစရာတွေရှိနေပြီး အပြစ်ရှိကြောင်း ဝန်ခံထားတဲ့ကျောင်းသားတွေကို အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တဲ့အပေါ် ပြန်လည်သုံးသပ်ပေးဖို့ ခရိုင်တရားရုံးကိုလျှောက်ထားခဲ့ပေမယ့် ပယ်ချခံလိုက်ရတာဖြစ်တယ်လို့ ရှေ့နေက ပြောပါတယ်။

    ဒီကျောင်းသားတွေဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းမှာဖြစ်ပွားနေတဲ့ စစ်ပွဲတွေရပ်တန့်ဖို့၊ အင်တာနက်လိုင်းတွေဖြတ်တောက်ထားတာတွေပြန်ပေးဖို့အတွက် ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလထဲ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ရင်း ဖမ်းဆီးခံလိုက်ရပြီး အခုလို ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံလိုက်ရတာပါ။

    ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရတဲ့ကျောင်းသားတွေကတော့ စစ်တွေတက္ကသိုလ် ဥပဒေကျောင်းသား ကိုကျော်နိုင်ဌေး၊ စစ်တွေတက္ကသိုလ် ကွန်ပျူတာကျောင်းသား ကိုဦးသန်းနိုင်၊ ကျောက်ဖြူပညာရေးကောလိပ်ကျောင်းသား ကိုမြတ်စိုးဝင်းနဲ့ ဒဂုံတက္ကသိုလ် ရှေးဟောင်းသုတေသနကျောင်းသား ကိုကောင်းထွန်းတို့ဖြစ်ကြပါတယ်။

    အဲ့ဒီကျောင်းသားလေးဦးတို့ဟာ အကြည်အညိုပျက်စေမှုပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ)၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်စာ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေပုဒ်မ ၁၉ တို့နဲ့ စစ်တွေမြို့နယ်တရားရုံးမှာ တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရပြီး စစ်တွေအကျဉ်းထောင်ကနေ တစ်နှစ်နီးပါးအကြာ အမှုရင်ဆိုင်နေခဲ့ရ ကာ အခုလ ၁၆ ရက်နေ့က ပြစ်ဒဏ် ၂ နှစ်ခွဲ ချမှတ်ခံလိုက်ရတာဖြစ်ပါတယ်။

    အခုလို အယူခံပယ်ချလိုက်တဲ့အပေါ် ကာယကံရှင်တွေဘက်က အယူခံဆက်တက်လိုတဲ့ ဆန္ဒရှိနေရင် ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ကိုဆက်ပြီးတော့ အယူခံတက်သွားမယ်လို့ ရှေ့နေ ဦးကျော်ညွှန့်မောင်ကပြောပါတယ်။

    Rakkhine
    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ရခိုင်မှာ စစ်ပွဲတွေရပ်ဖို့ ကျောင်းသားတချို့ ဆန္ဒပြခဲ့ကြပါတယ်။
  3. ဖားကန့်မြို့နယ်၊ လဝါးကျေးရွာမှာ စစ်ကောင်စီတပ်တွေနဲ့ ကေအိုင်အေတို့တိုက်ပွဲဖြစ်

    ကချင်ပြည်နယ်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ လဝါးကျေးရွာမှာ ဒီနေ့စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်မနက်ပိုင်းက စစ်ကောင်စီတပ်တွေနဲ့ ကချင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ KIA တို့တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နောက်ပိုင်းလောက်ကနေစပြီး လက်နက်ကြီးသံတွေကို မကြာခဏဆိုသလို လဝါးဘက်မှာကြားနေရတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

    "ဒီမနက်(စက်တင်ဘာ၂၅) ရက် ၆နာရီခွဲလောက်ကနေစဖြစ်တာ။ မိနစ်၃၀လောက်ပါပဲ။ ဟိုဘက်(KIA) က မိုင်တစ်လုံးနဲ့ပဲခွဲတာနေမှာ။ သူတို့ဘက်ကတော့ လက်နက်ကြီးနဲ့ မိနစ်၃၀လောက်ပစ်ပါတယ်။ သူတို့က လီဒိုလမ်းကနေမသွားဘဲနဲ့ လယ်တောလမ်းကနေဖြတ်သွားတယ်။ လက်နက်ကြီးနဲ့ပစ်သံကြားနေရတယ်။ လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ပဲပစ်နေကြတာ။ လက်နက်ငယ်သံမကြားရဘူး" လို့ လဝါး ဒေသခံ တဦးကပြောပါတယ်။

    လဝါးဒေသခံ ဈေးသည်တစ်ယောက်ကတော့ဈေးထဲမှာ အသံတွေကြောင့်မို့ဈေးဆက်မရောင်းနိုင်တော့ဘဲအကုန်ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်ကုန်တယ်လို့ မနက်ကအခြေအနေကိုပြောပြပါတယ်။

    "ဒီမနက်ကပိုင်း ၇ နာရီလောက်မှာ ဗုံးသံကြားလို့ ကျွန်မ အဲဒီအချိန်မှာဈေးမှာ ဈေးရောင်းနေတာအသံကြားလို့အကုန်ထွက်ပြေးကုန်တာ။ အိမ်ရောက်တဲ့အထိ အသံတွေကြားနေရတာ။ ဈေးမှာက အကုန်လုံးခင်းတုန်းရှိသေးတယ်။ အကုန်ပြန်သိမ်း သွားလိုက်ကြတာ။ အကုန်ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်သွားတာပေါ့" လို့ ဆိုပါတယ်။ လဝါးကျေးရွာဟာ ဖားကန့်မြို့နယ်ထဲမှာ ပါဝင်ပြီးတနိုင်းမြို့နယ်ကိုသွားတဲ့ လမ်းမကြီးဘေးမှာရှိတဲ့ရွာ ဖြစ်ကာ ဖြတ်တောက်ခံထားရပါတယ်။

  4. ဒီးမောဆိုအနောက်ဘက်ခြမ်းမှာ တိုက်ပွဲတွေပြင်းထန်, ဒေသခံရွာပေါင်း ၃၀ ဝန်းကျင်လောက် စစ်ဘေးတိမ်းရှောင်ရပြန်

    ကယား (ကရင်နီပြည်နယ်) ဒီးမောဆို့မြို့နယ်အနောက်ဘက်အခြမ်းမှာရှိတဲ့ ဒေါငံခါးကျေးရွာအနီးမှာ ဒီကနေ့စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်မနက်ပိုင်းကစလို့ စစ်ကောင်စီနဲ့ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေကြား တိုက်ပွဲတွေပြင်းထန်နေတယ်လို့ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေဘက်က ပြောပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီဘက်က အထက်အမိန့်အရ ဒေါငံခါးကျေးရွာအထိ စစ်ကြောင်းထိုးလိုတယ်လို့ပြောဆိုလာတဲ့အတွက် ကြားခံငြိမ်းချမ်းရေးလက်မှတ်ထိုးထားတဲ့အဖွဲ့ ၃ ခုက ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့တာကြောင့် အပစ်အခတ်မလုပ်ဖို့သဘောတူခဲ့တယ်လို့ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေကပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ကောင်စီဘက်က သဘောတူညီမှုတွေကို ဖောက်ဖျက်ခဲ့တာကြောင့် အခုလိုတိုက်ပွဲတွေပြင်းထန်လာရတာဖြစ်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။

    “စစ်ကောင်စီဘက်ကပြောလာတာက အထက်အမိန့်အရ ဒေါငံခါးထိ စစ်ကြောင်းထိုးရမယ်။ NCA လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့အဖွဲ့တွေကို အကူအညီတောင်းပြီး ဒေါငံခါးထိပဲ၊ သူတို့လည်း အထက်အမိန့်အရ ဗန်းပြစစ်ကြောင်းထိုးချင်တဲ့သဘောပြောလာလို့ အဲဒီ ကြားခံအဖွဲ့တွေက လိုက်ပို့ပေးတယ်။ PDF တွေလည်းမပစ်ဖို့နဲ့ သူတို့ကိုလည်း ပြည်သူ့ အိုးအိမ်တွေ မထိဖို့ သဘော တူပြီး လိုက်ပို့တာ။ ဒေါငံခါးရောက်တော့ အထက်အမိန့်အရ ရှေ့ဆက်တက်ချင်တယ်ပြောလို့ သဘောတူညီမှုတွေဖောက်ဖျက်လို့ အခုလိုတိုက်ပွဲတွေထပ်ဖြစ်တာပါ” လို့ KNDF ဘက်က တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    လက်ရှိ ဒီတိုက်ပွဲကြောင့် စစ်ကောင်စီဘက်က ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေရှိသလို ဒေသကာကွယ်ရေးဘက်ကလည်း ထိခိုက်မှုတွေရှိနေပြီး တိုက်ပွဲတွေလည်း မရပ်သေးတာကြောင့် အထိအခိုက်၊ အကျအဆုံးစာရင်းကိုတော့မသိရသေးပါဘူး။

    ဒီတိုက်ပွဲတွေကြောင့် ဒီးမောဆိုအနောက်ဘက်အခြမ်းက ဒေါငံခါး၊ ကုန်းသာ၊ သေးဆူလဲ ကျေးရွာအပြင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာတကြောက ရွာပေါင်း ၃၀လောက် စစ်ဘေးတိမ်းရှောင်နေရတယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

    ကရင်နီပြည်နယ်ထဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်တွေနဲ့ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေကြား ပြီးခဲ့တဲ့ မေလကစလို့ တိုက်ပွဲတွေပြင်းထန်ခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲပေါင်း ၇၀ ဝန်းကျင်ရှိနေပြီ လို့ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေကသတင်းထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီနဲ့ဒေသကာကွယ်ရေးကြားမှာ တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲတွေအဖြစ် ပြီးခဲ့တဲ့သြဂုတ်လက စလို့ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲတွေ ခပ်စိပ်စိပ်ဖြစ်လာပြီး အထိအခိုက်အကျအဆုံးစာရင်းတွေကိုလည်း ကရင်နီပြည်နယ်ထဲကဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေဖြစ်တဲ့ PDF၊ KNDF၊ KA စတဲ့အဖွဲ့တွေက တောက်လျှောက်သတင်းထုတ်ပြန်လာပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီဘက်ကတော့ ကရင်နီပြည်နယ်ထဲက လက်ရှိ တိုက်ပွဲတွေနဲ့ပတ်သက်လို့သတင်းထုတ်ပြန်တာမရှိသေးပါဘူး။

    တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ကရင်နီပြည်နယ်ထဲမှာတော့ စစ်ဘေးရှောင်ပေါင်း တစ်သိန်းသုံးသောင်းကျော်ရှိလာနေပြီဖြစ်တယ်လို့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေကသတင်းထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

    Kayah state.

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် - ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်

  5. ပွင့်ဖြူမြို့နယ် NLD အလုပ်အမှုဆောင်အပါအဝင် ရွာသား ၅ ဦးကို စစ်ကောင်စီဖမ်းဆီး

    မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်က အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် NLD ပါတီ အလုပ်အမှုဆောင်တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ ဦးဇော်(ခေါ်) ဦးမင်းဇော်ကိုမနေ့ စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့ကစစ်ကောင်စီတပ်တွေက ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားတယ်လို့ NLD ပါတီဝင်တွေကပြောပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီဘက်က စောင့်ကြည့်တာခံနေရတဲ့အတွက် NLD ပါတီအလုပ်အမှုဆောင် ဦးမင်းဇော်ဟာ နေအိမ်ကနေတိမ်းရှောင်ပြီး စေတုတ္တရာမြို့နယ်ထဲက ကျင်ကြီးကျေးရွာမှာရှောင်တိမ်းနေစဉ်မှာ အခုလိုဖမ်းဆီးခံလိုက်ရတာဖြစ်တယ်လို့ နီးစပ်သူတွေကပြောပါတယ်။

    ဖမ်းဆီးခံရချိန်မှာတော့ ဦးမင်းဇော်နဲ့အတူ သူ့ယောက်ဖဖြစ်သူ ကိုဇော်မျိုးထက်နဲ့တခြား ရွာသား၃ဦးကိုပါ စစ်ကောင်စီဘက်ကဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားတာဖြစ်တယ်လို့ ရွာသားတွေကပြောပါတယ်။ “ရွာသားတွေကိုတော့ သူ့ကိုလက်ခံစောင့်ရှောက်ထားတယ်ဆိုပြီးဖမ်းတာ။ ဦးမင်းဇော်က မိသားစုလိုက်တိမ်းရှောင်နေတာဆိုပေမယ့် ရွာအပြင်မှာနေတာ၊ သူ့မိသားစုက ရွာထဲမှာနေတာ။ သူ့အမျိုးသမီးနေမကောင်းလို့ ရွာထဲခဏပြန်လာချိန်မှာ အဖမ်းခံလိုက်ရတာပါ။ သူ့ကိုမဖမ်းခင် သူ့အမျိုးသမီးနဲ့သူ့အစ်မရဲ့သားကိုအရင်ဖမ်းတယ်။ ပြီးတော့ သူ့ကိုဆက်ဖမ်းတာပါ” လို့ ပွင့်ဖြူမြို့နယ် NLD အလုပ်အမှုဆောင် ဒုတိယဥက္ကဌဦးထွန်းထွန်းက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    ဖမ်းဆီးခံလိုက်ရတဲ့ NLD ပါတီအလုပ်အမှုဆောင် ဦးမင်းဇော်ကိုအာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက်ပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံရပ်ကျေးအုပ်ချူပ်ရေးမှူးတွေက CRPH, NUG , PDF စတာတွေနဲ့မပတ်သက်ဖို့ လက်ရှိလုပ်ဆောင်နေတာတွေ ဆက်မလုပ်ဖို့ခံဝန်ကတိထိုးခိုင်းတာမျိုးလုပ်ခိုင်းခဲ့ပေမယ့် လက်မခံဘဲရှောင်တိမ်းနေရင်း အခုလိုဖမ်းဆီးခံလိုက်ရတာဖြစ်တယ်လို့မြို့နယ်ပါတီဝင်တွေကပြောပါတယ်။ဒါ့အ့ပြင် လက်ရှိ မကွေးတိုင်းထဲမှာဆိုရင် ဂန့်ဂေါနယ်နဲ့ ယောဒေသတစ်လျှောက်မှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေ တိုက်ပွဲတွေပြင်းထန်နေ တာကြောင့် အနီးအနားက ကျေးရွာတွေမှာလည်း စစ်ကောင်စီတပ်တွေရဲ့ အစစ်အဆေးတွေ တင်းကျပ်ထားပြီး ဖမ်းဆီးမှုတွေကလည်း ဆက်ဖြစ်နေတယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။စစ်ကောင်စီဘက်ကတော့ ပုသိမ်-မုံရွာလမ်းကို ဗျူဟာလမ်းပုံစံအသုံးပြုပြီးတပ်စွဲစစ်ဆေးတာတွေအပြင် ဒီလမ်းမကြီးတလျှောက်က ကျေးရွာတွေမှာလည်းစခန်းချတာတွေ၊ ရွာသူရွာသားတွေကို သူတို့စားသောက်ရေးအတွက် စီစဉ်ခိုင်းတာတွေလုပ်နေတာကြောင့် တချို့ရွာတွေမှာတော့ တောင်ယာထဲသွားဖို့တောင်စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှုတွေဖြစ်နေရတယ်လို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

    Magway, Pwint Phyu, NLD

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Social Media

  6. အသက် ၁၂ နှစ်အထက်ကျောင်းသားတွေကို ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးဖို့ စစ်ကောင်စီပြင်ဆင်

    တရုတ်က လှူဒါန်းတဲ့ ကိုဗစ် ကာကွယ်ဆေး ၂ သန်း ကို အသက် ၁၂ နှစ်နဲ့ အထက် ကျောင်းသား ကျောင်းသူတွေကို ထိုးပေးသွားမယ်လို့ စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က မနေ့ကလုပ်တဲ့ စစ်ကောင်စီ အစည်းအဝေးမှာ ပြောပါတယ်။

    လက်ရှိအချိန်မှာတော့ စာသင်ကျောင်းတွေကို အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်အထိ ပိတ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။

    ကျောင်းတွေပြန်ဖွင့်ရင် စိတ်ချလက်ချ ပညာသင်ကြားနိုင်ဖို့ စက်တင်ဘာလ ကုန်ရောက်ရှိမယ့် စီနိုဗက် ကာကွယ်ဆေး ၂ သန်းကို ထိုးပေးဖို့ပြင်ဆင်နေတာပါ။

    စီနိုဗက်ကာကွယ်ဆေး ဟာ အသက် ၁၂ နှစ်နဲ့အထက် ကလေးတွေကို ထိုးနှံနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ တွေ့ရှိချက်ကို ကိုးကားပြီး စစ်ကောင်စီကအခုလိုစီစဥ်လာတာပဲဖြစ်ပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံကနေ ကာကွယ်ဆေး ၂၄ သန်းကျော်ဝယ်အပြီးမှာ ဦးစားပေးအုပ်စုတွေ တိုးချဲ့ထိုးပေးလျက်ရှိပြီး အခုတခါ ကျောင်းသားတွေက ပထမဆုံးပါဝင်လာတာပါ။

    မြန်မာနိုင်ငံမှာ တစ်ရက် ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး ၃ သိန်းခန့်ထိုးပေးလျက်ရှိ ပြီး အောက်တိုဘာလမှာ ကာကွယ်ဆေးအလုံးရေ ၁၀ သန်း ရောက်ရှိလာမယ်လို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကနေသိရပါတယ်။

    ကျောင်းသားမိဘအများစုကတော့ ကိုဗစ်အခြေအနေအရရော လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ပစ်ခတ်ပေါက်ကွဲမှုအခြေအနေတွေအရပါ ကလေးတွေကို ကျောင်းပို့ဖို့ စိတ်မချဖြစ်နေကြတာပါ။

    ဇွန်လတုန်းက လုံခြုံရေးပေးပြီး ကျောင်းတွေပြန်ဖွင့်ခဲ့ပေမယ့် ရခိုင်ပြည်နယ်က ကျောင်းတွေကလွဲလို့ ကျောင်းတွေကိုကျောင်းသားတွေရောက်လာမှုက ပုံမှန်နှစ်တွေထက် အဆမတန်နည်းပါးခဲ့ပါတယ်။

    SAC, COVID-19, school

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, MPA

  7. မြန်မာနိုင်ငံဟာ ၁၀ နှစ်အတွင်း အာဆီယံမှာ ထိပ်တန်းရောက်မယ်လို့ အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင်ပြော, ကမ္ဘာ့ဘဏ်ကတော့ အာဏာသိမ်းမှုနဲ့ ကိုဗစ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေးကျဆင်းမယ်လို့ ခန့်မှန်း

    မြန်မာနိုင်ငံဟာ လာမယ့် ၅ နှစ်အတွင်း အာဆီယံနိုင်ငံတွေထဲမှာ အလယ်အလတ်အဆင့်ကိုရောက်ရှိမှာဖြစ်ပြီး ၁၀ နှစ် အတွင်းမှာဆိုရင် ထိပ်တန်းအဆင့်ထိရောက်နိုင်တယ်လို့စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။

    ပြည်တွင်းမှာမြေပေါ်မြေအောက်သယံဇာတတွေရှိတဲ့အပြင်ပညာတတ်တွေ၊ လုံလောက်တဲ့လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်တွေရှိတဲ့အတွက် အာဆီယံမှာ ထိပ်တန်းရောက်ဖို့ဆိုတာကြိုးစားရင် မဖြစ်နိုင်တာမရှိကြောင်း စက်တင်ဘာ၂၄ ရက်နေ့ကပြုလုပ်တဲ့အစည်းအဝေးအတွင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ပြောဆိုချက်ကို စစ်ကောင်စီက ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ရုပ်သံသတင်းဋ္ဌာနမှာထည့်သွင်း ကြေညာသွားတာပါ။​

    တစ်ဖက်မှာလည်း အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်နဲ့ ကိုဗစ်ကပ်ဘေးရိုက်ခတ်မှုကြောင့် မြန်မာ့စီးပွားရေးဟာ လက်ရှိဘဏ္ဍာနှစ်မှာ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျုံ့သွားမှာဖြစ်ပြီးတော့ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူအရေအတွက် နှစ်ဆခန့် မြင့်နိုင်ကြောင်းကိုပြီးခဲ့တဲ့ဇူလိုင်လထဲက ထုတ်ပြန်တဲ့ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ မြန်မာ့စီးပွားရေးဆိုင်ရာအစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    အလုပ်အကိုင်လည်း ၁ သန်းလောက် ဆုံးရှုံးသွားနိုင်တယ်လို့ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြပါတယ်။​

    ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့က စပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာ အာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ၁၀ နှစ်အတွင်း အာဆီယံမှာ ထိပ်တန်းရောက်မယ်လို့ ဆို
  8. တန်းတူညီမျှ စက်သုံးဆီဝယ်ယူခွင့်မရှိလို့ ဆိုင်အချို့အရောင်းရပ်ထားရတယ်လို့ စက်သုံးဆီလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူအချို့ပြော, အာဏာသိမ်း ၈ လတာနီးပါးကာလအတွင်း စက်သုံးဆီတစ်လီတာကို ပျှမ်းမျှ ကျပ် ၅၀၀ ကျော်မြင့်တက်

    ပြည်တွင်းဈေးကွက်မှာ စက်သုံးဆီအလုံအလောက်ဝယ်ယူလို့မရတာနဲ့ သီလဝါ ဆိပ်ကမ်းပေါက်ဈေးထက် ကျပ် ၁၀၀ ကျော် လျှော့ချရာင်းချဖို့ သတ်မှတ်ချက်တွေကြောင့် အသေးစား၊ အလတ်စားနဲ့ တစ်ဦးပိုင်စက်သုံးဆီဆိုင်တွေ ဆိုင်ပိတ်ပြီး အရောင်းရပ်ထားရတဲ့အထိဖြစ်လာတယ်လို့စက်သုံးဆီလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူအချို့ကပြောပါတယ်။သီလဝါဆိပ်ကမ်းမှာ အခြေစိုက်တဲ့ စက်သုံးဆီတင်သွင်းတဲ့ ကုမ္ပဏီကြီးတွေကသူတို့ ရဲ့ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်တွေကိုသာ အဓိကဖြန့်ဖြူးပေးနေလို့ တစ်ဦးပိုင် စက်သုံးဆီဆိုင်တွေနဲ့ အသေးစား၊ အလတ်စား စက်သုံးဆီဆိုင်တွေအတွက် စက်သုံးဆီရရှိမှု အခက်အခဲဖြစ်လာတာလို့ ဆီလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူတွေကဆိုပါတယ်။'' စက်သုံးဆီဝယ်ဖို့ တန်းတူညီမျှဝယ်ယူရောင်းချနိုင်ခွင့်မရှိတာမျိုးဖြစ်တာပေါ့။အခုက သီလဝါရဲ့ အမှန်တကယ်ပေါက်ဈေးထက်လည်း ၁၁၇ ကျပ်လောက် လျှော့ပြီးရောင်းခိုင်းတယ်။ နောက် ဆီကိုလည်း လိုသလောက်မရောင်းပေးဘူး။ အဲဒီတော့ ဆိုင်ပိတ်လိုက်ရတာတွေရှိတယ်။ ဆီမရလို့ အရောင်းပိတ်ရတာရော၊ နောက် ပေါက်ဈေးထက် လျှော့ရောင်းခိုင်းလို့ ရေရှည်မှာ မကိုက်လို့ ပိတ်ထားရ တာရောဖြစ်လာတယ်။ ဆိုင်ကြီးတွေက ဆီကို လက်ဝါးကြီးအုပ်လာတော့ ကြာလာရင် ဈေးကွက်မညီမျှမှုတွေဖြစ်ကုန်မယ်။ ဈေးကွက်မှာလည်း ပစ္စည်း ပြတ်လပ်ရှားပါးလာမယ်။ အကုန်လုံးကို သက်ရောက်မှုကြီးမားကုန်မယ် '' လို့ စက်သုံးဆီဆိုင်ရှင်တစ်ဦးကပြောပါတယ်။လက်ရှိမှာပြည်တွင်းစက်သုံးဆီဈေးမြင့်တက်မှုကိုထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ဆိုပြီး စက်သုံးဆီ ကဏ္ဍအတွက် ဗဟိုဘဏ်က ဒေါ်လာထုတ်ရောင်းပေးနေပါတယ်။ဒါပေမဲ့ အဲဒီလိုရောင်းချပေးမှုဟာ ဈေးကွက်လိုအပ်ချက်ရဲ့၁၀ ရာခိုင်နှုန်းပဲရှိလို့ စက်သုံးဆီရရှိမှု ခက်ခဲလာတယ်လို့ စက်သုံးဆီရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူတွေကပြောပါတယ်။မြန်မာနိုင်ငံစက်သုံးဆီတင်သွင်းရောင်းချ ဖြန့်ဖြူးရေးအသင်း အတွင်းရေးမှူး ဦးဝင်းမြင့်ကတော့ ဒီလို သီလဝါပေါက်ဈေးထက် အနည်းငယ်လျှော့ချ ရာင်းခိုင်းတာဟာပြည်သူလူထုကို ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်မှာစိုးလို့ ဆောင်ရွက်ရတာလို့ တုံ့ပြန်ပါတယ်။

    '' ဗဟိုဘဏ်ကစက်သုံးဆီကဏ္ဍ အတွက် ဒေါ်လာကို စရောင်းပေးတာက ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က စတာပါ။ ဒါကကြားဖြတ်အစီအစဉ်တစ်ခုပါ။ အခုလက်ရှိ ဒေါ်လာ ၁၅ သန်း ရောင်းပေးထားပါတယ်။ ဒါက ပြည်တွင်းစက်သုံးဆီဈေးကို ကျဆင်းစေချင်လို့ ထုတ်ရောင်းပေးတာဆိုတော့ အသင်းအနေနဲ့လည်း ဒီလို ဆုံးဖြတ်လုပ်ကိုင်ကြတာဖြစ်လို့ အခုလိုလျှော့ချရောင်းပေးဖို့ အများနဲ့ဆုံးဖြတ်တာပါ။ ဆိုင်းအသေးတွေပါ တန်းတူညီမျှ ဆီရဖို့အတွက်ကတော့ ဆိုင်းတိုင်းရဲ့လစဉ်အရောင်းစာရင်း ပြန်တောင်းထားပါတယ်။ လစဉ် အရောင်းစာရင်းမှာရှိတဲ့ အချိုးအစားအတိုင်း ရောင်းချ ပေးနိုင်ဖို့ ဆက်လက်စီစဉ်နေပါတယ်'' လို့ ဦးဝင်းမြင့်ကပြောပါတယ်။ဒါပေမဲ့ စက်သုံးဆီလုပ်ငန်းရှင်အချို့ကတော့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ ထိရောက်တဲ့ဖြေရှင်းနည်းမဟုတ်ဘဲ ပြည်တွင်းမှာ စက်သုံးဆီရှားပါးမှုကို ပိုဖြစ်စေလာမှာဖြစ်သလို ပြည်သူလူထုကို ရေရှည်မှာ တိုက်ရိုက်ထိခိုက်တဲ့ အခြေအနေဖြစ်လာမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    '' ဆိုင်တွေပိတ်လာရင် ဆီဝယ်ရခက်လာမယ်။ လယ်ယာလုပ်ငန်း၊ ရေလုပ်ငန်း နောက် ဆက်သွယ်ရေးတာဝါတိုင်တွေအတွက် သုံးရတာရှိတယ်။ နောက် တခြားစက်သုံးဆီ သုံးစွဲလည်ပတ်ရတဲ့လုပ်ငန်းတွေအားလုံးအတွက် ထိခိုက်လာမှာလေ။ အခုက ဖွင့်တဲ့ဆိုင်ပဲဝယ်လို့ရမယ်။ အဲဒီဆိုင်တွေကလည်း မကိုက်လို့မဖွင့်လာရင် ကဏ္ဍအားလုံးကိုထိခိုက်လာမှာလေ။ တက္ကစီကားနဲ့ အိမ်စီး ကားလောက်အတွက်ပဲတွေးလို့မရဘူး။ ဆိုင်သေးတွေနဲ့ အသေးစား၊ အလတ်စားဆိုင်တွေ အတွက် အခက်အခဲဖြစ်စေတယ်။ ဆိုင်ကြီးတွေရဲ့ဈေးကွက်ခြယ်လှယ်မှုဖြစ်လာတယ်။ ဈေးပိုတက်လာမယ်'' လို့ လုပ်ငန်းရှင်အချို့က တုံ့ပြန်ပါတယ်။လက်ရှိမှာ တော့ ပြည်တွင်း ဒေါ်လာပေါက်ဈေးမြင့်တက်မှုကို မထိန်းနိုင်တာကြောင့် စက်သုံးဆီဈေးနှုန်း ဆက်လက်မြင့်တက်လာတယ်လို့ သုံးသပ်မှုတွေရှိနေပါတယ်။လက်ရှိမှာ စက်သုံးဆီပေါက်ဈေးဟာ 92 /95 တစ်လီတာကို ၁၂၅၅ ကျပ်နဲ့ ၁၂၇၅ ကျပ်၊ဒီဇယ်နဲ့ ပရီမီယံဒီဇယ် တစ်လီတာကို ၁၂၅၀ နဲ့ ၁၂၅၅ကြားဈေးပေါက်နေတာပါ။ပြီးခဲ့တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလပထမပတ်အထိ ပြည်တွင်း စက်သုံးဆီဈေးနှုန်းဟာ ဒီဇယ်တစ် လီတာ ကို ၆၆၀ ကျပ်၊ အောက်တိန်း 92 Ron တစ်လီတာ ၆၂၀ ကျပ် ကနေ အာဏာသိမ်း ၈ လတာအတွင်း စက်သုံးဆီ တစ်လီတာကို ပျှမ်းမျှ ကျပ် ၅၀၀ ခန့်မြင့်တက်လာတာပါ။

    စက်သုံးဆီတစ်လီတာကို ပျှမ်းမျှ ကျပ် ၅၀၀ ကျော်မြင့်တက်

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, စက်သုံးဆီတစ်လီတာကို ပျှမ်းမျှ ကျပ် ၅၀၀ ကျော်မြင့်တက်
  9. CDM ကျောင်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ကဗျာဆရာ သာသျှား ဖမ်းဆီးခံရ, ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရတဲ့ပညာရေးဝန်ထမ်း ၄၀ ဝန်းကျင်ရှိနေပြီလို့ဆို

    အခြေခံပညာ ပညာရေးဝန်ထမ်းများ အထွေထွေသပိတ်ကော်မတီ ရဲ့အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီဝင် ဆရာ ဦးစိုးသူရကျော် (ကဗျာဆရာ သာသျှား) ကို ဒီကနေ့ စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်နေ့လယ်ပိုင်းက စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးသွားတယ်လို့သပိတ်ကော်မတီက သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။

    ဆရာဦးစိုးသူရကျော် ခေါ် ကဗျာဆရာ သာသျှားဟာ စစ်ကောင်စီက ပုဒ်မ ၅၀၅-ခ နဲ့ ဖမ်းဆီးဖို့ဝရမ်းထုတ်ထားတဲ့ CDM ကျောင်းဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီးနေရာအပြောင်းအရွှေ့လုပ်ရင်း လမ်းခုလတ်မှာ ဖမ်းဆီးခံလိုက်ရတာဖြစ်တယ်လို့နီးစပ်သူတွေကပြောပါတယ်။

    "CDM ကပညာရေးဝန်ထမ်းက တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာမှာအများဆုံးလုပ်နေတဲ့ဝန်ထမ်းဖြစ်တော့ စစ်ကောင်စီဘက်ကတော့ ကျေလည်မယ့်သဘောမရှိပါဘူး။CDM လုပ်တဲ့ဆရာ၊ ဆရာမတွေကိုဖမ်းတာ ဖိအားပေးတာကတော့ ဒီနေ့ထိလည်းလုပ်နေဆဲပါပဲ။ ကိုစိုးသူရကျော် ဖမ်းဆီးခံရတာလည်း ဒီဖြစ်ရပ်တွေထဲက တစ်ခုပါပဲ" လို့ အခြေခံပညာ ပညာရေးဝန်ထမ်းများ အထွေထွေသပိတ်ကော်မတီရဲ့အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    လက်ရှိမှာတော့ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရတဲ့ကိုစိုးသူရကျော်ကို ဘယ်ကိုခေါ်ဆောင်သွားတယ်ဆိုတာမသိရတဲ့အတွက် အသက်အန္တရာယ်နဲ့ လုံခြုံရေးအတွက် စိတ်ပူတယ်လို့သပိတ်ကော်မတီကထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ပြည်တွင်းမှာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက် အာဏာဖီဆန်ရေး CDM လှုပ်ရှားမှုတွေမှာဆိုရင် တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ပညာရေးဝန်ထမ်းပေါင်း ၂ သိန်းဝန်းကျင်လောက်ပါဝင်ခဲ့ပြီး အဲဒီထဲက ၄၀ ဝန်းကျင်လောက်က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရပါတယ်။ဒါ့အပြင် စစ်ကောင်စီဘက်က CDM ပညာရေးဝန်ထမ်းတွေကို စစ်ဆေး တင်းကျပ်တာတွေ၊ ဖမ်းဆီးဖို့ကြိုးစားတာတွေနဲ့ဖိအားပေးတာတွေရှိတဲ့အတွက် အများစုကတော့ နေအိမ်တွေကိုစွန့်ခွာတိမ်းရှောင်နေရဆဲဖြစ်တယ်လို့ပညာရေးဝန်ထမ်းတွေက ပြောပါတယ်။

  10. တိုက်ပွဲတွေကြားက လူငယ်တွေကိုပညာသင်ပေးဖို့ကြိုးစားနေတဲ့ ပရဟိတအဖွဲ့တွေရှိလာ

    စစ်ကောင်စီနဲ့ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေကြားတိုက်ပွဲတွေ ဆက်တိုက်ဖြစ်နေပြီးစစ်ရှောင်ပြည်သူတွေနေရာအနှံ့ တိုးလာနေတဲ့ကရင်နီပြည်နယ်အတွင်းမှာ လူငယ်တွေနဲ့စစ်ဘေးရှောင်စခန်းက ကလေးငယ်တွေကို ပညာသင်ပေးဖို့ကြိုးစားနေတဲ့ ပရဟိတလူငယ်အဖွဲ့တွေပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။

    " တိုက်တဲ့ မျိုးဆက်ကတိုက်၊ သင်ယူတဲ့ မျိုးဆက်ကသင်ယူ" ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ဒီးမောဆိုမြို့နဲ့အနီးတဝိုက်က ရွာတွေမှာကျန်ရှိနေတဲ့ ကလေးငယ်တွေနဲ့လူငယ်တွေကို အင်္ဂလိပ်စာနဲ့ကွန်ပျူတာ စတဲ့ ဘာသာရပ်အခြေခံတွေကိုစက်တင်ဘာ၂၀ရက်နေ့ကစပြီးသင်ပေးခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ပရဟိတစာသင်ပေးနေတဲ့လူငယ်တွေကပြောပါတယ်။" စစ်ပွဲတွေကြားမှာသင်ရတာဆိုတော့ ရေရှည်အစီအစဉ်ကိုချလို့မရဘူး။ တရက်သင်လို့ရရင် တရက်သင်မယ်။ မနက်ဖြန်ဆက်သင်လို့ရရင်သင်မယ် ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့ပဲသင်နေရတယ်။ ရတဲ့နည်းနဲ့ ရသလောက်အချိန်နဲ့သင်ဖို့ သွားနေတယ်။ စစ်ပွဲကမနေ့ကညက ထိတညလုံးဖြစ်နေတယ်။ အသံတွေကြားနေရတယ် "လို့ နွေဦးဂုရုလေးများ လူငယ်ပရဟိအဖွဲ့ကတာဝန်ရှိသူတစ်ဦးကဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    အခုလို ပညာသင်ကြားမှုအစီအစဉ်တွေကို ကရင်နီပြည်နယ်အတွင်းက စစ်ဘေးရှောင်စခန်းမှာရှိတဲ့ လူငယ်တွေအတွက် သင်ကြားပေးဖို့ ပြင်ဆင်နေပြီးစာရေးကိရိယာပစ္စည်းတွေ လိုအပ်ချက်တွေပြည့်စုံဖို့ကြိုးစားနေတယ်လို့အဖွဲ့ကပြောပါတယ်။

    ကရင်နီပြည်နယ်ထဲမှာဆိုရင် စစ်ကောင်စီနဲ့ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေကြားပြီးခဲ့တဲ့ မေလ ၂၁ရက်နေ့ကစပြီး တိုက်ပွဲတွေဖြစ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီးစစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူ တစ်သိန်းသုံးသောင်းလောက်ရှိနေပြီလို့လည်းလူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

    စစ်ဘေးရှောင်ကာလ ၅လနီးပါးကြာလာတဲ့ ကရင်နီပြည်နယ်ထဲက စစ်ဘေးရှောင်တွေအနေနဲ့စစ်ရှောင်စခန်းတွေထဲမှာ စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ဆေးဝါးလိုအပ်ချက်တွေရှိနေတဲ့အပြင်တိုက်ပွဲတွေဆက်ဖြစ်နေတဲ့အတွက် စစ်ရှောင်ပြည်သူတွေရဲ့အခက်အခဲတွေကလည်းပိုများလာနေပါတယ်။

    Kayah State

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Nway Oo Guru Lay Myar

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ဒီးမောဆိုမြို့နယ်အတွင်းက စာသင်ဝိုင်းတခု
  11. ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေမှာ သီတင်းသုံးနေထိုင်တဲ့ သံဃာတွေစာရင်း ကောက်ယူနေ, ကျောင်းထိုင်ဘုန်းတော်ကြီးတွေကတဆင့် သံဃသမဂ္ဂကို ဖိအားပေးဖို့ လုပ်လာတယ်လို့ဆို

    ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေနဲ့ သီလရှင်ကျောင်းတိုက်တွေမှာ သီတင်းသုံးနေထိုင်ကြတဲ့ သံဃာတော်နဲ့သီလရှင်တွေရဲ့ အရေအတွက်စာရင်းကို စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့က စတင်ပြီးသက်ဆိုင်ရာ ကျောင်းတိုက်တွေမှာ စာရင်းကောက်ယူမှုတွေ လုပ်နေတယ်လို့ သံဃာတော်တချို့က ဘီဘီစီကိုမိန့်ပါတယ်။

    ဒီလို စာရင်းကောက်ယူမှုတွေနဲ့ ကျောင်းနေသံဃာတွေနဲ့ သီလရှင်တွေကို ဧည့်စာရင်း တိုင်ကြားမှုတွေလုပ်ဆောင်ဖို့ ညွှန်ကြားချက်ပါတဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုကို သာသနာရေးနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်တယ်ဆိုတဲ့စာတွေ ပျံ့နှံလာပြီးနောက်ပိုင်းမှာ အခုလိုစာရင်းကောက်ယူလာတာဖြစ်တယ်လို့ သံဃာတော်တွေက မိန့်ကြားပါတယ်။

    ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေနဲ့သီလရှင်ကျောင်းတိုက်တွေမှာ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေ အမြဲတမ်း နေထိုင်မှုမရှိစေဖို့ဆိုတဲ့ကြေညာချက်နဲ့အတူ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေအပြင် သက်ဆိုင်ရာ ကျောင်းတိုက်က ရဟန်းသံဃာတွေကိုပါ စာရင်းကောက်ယူလာတဲ့အပေါ် ကန့်ကွက်တဲ့သံဃာတော်တွေလည်းရှိနေတယ်လို့ သံဃသမဂ္ဂအဖွဲ့က သံဃာတော်တချို့က မိန့်ကြားပါတယ်။

    "လူပုဂ္ဂိုလ်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ သံဃာတော်ပဲဖြစ်ဖြစ် မတရားတဲ့ အမိန့်အာဏာတွေကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဆန့်ကျင်ရမှာပါ။ အခုထုတ်တဲ့စာဟာဆိုရင် ကျောင်းထိုင် ဘုန်းတော်ကြီးတွေကနေတဆင့် သံဃာတော်တွေကိုဖိအားပေးမယ်။ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေကို ရှာတာပါဆိုပြီး ကျောင်းတိုက်တွေထဲ ဝင်ရှာတာတွေပါလုပ်တော့မယ်။ လုပ်လည်းလုပ်နေပါတယ်" လို့ မန္တလေးသံဃသမဂ္ဂ သပိတ်စစ်ကြောင်းက ဦးဆောင်ဆရာတော်တပါးက ဘီဘီစီကိုမိန့်ကြားပါတယ်။

    လက်ရှိမှာတော့ စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမူတွေနဲ့ နေ့စဉ်မပျက် လမ်းပေါ် ထွက်ဆန္ဒပြနေတဲ့ မန္တလေးမြို့က သံဃသမဂ္ဂသပိတ်စစ်ကြောင်းက ဆရာတော်တွေ ကိုလည်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေမှာ လိုက်လံရှာဖွေစစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်နေတယ်လို့ သိရှိရပါတယ်။ သံဃာတော်တွေကို စာရင်းကောက်ယူမှုအတွက် ထုတ်ပြန်တဲ့ထုတ်ပြန်ချက်နဲ့ ပတ်သက်လို့သာသနာရေးနဲ့ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနဘက်ကို ဘီဘီစီကဆက်သွယ်မေးမြန်းဖို့ကြိုးစားနေပါတယ်။

    Mandalay

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

  12. မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်လမ်း အခြေနေဆိုးလို့ ယာဉ်တွေပိတ်ဆို့မှုဖြစ်

    ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းက မြစ်ကြီးနားနဲ့ ဗန်းမော်လမ်းလွှဲနေရာတချို့မှာ ရာသီဥတုအခြေအနေကြောင့် လမ်းပျက်စီးနေတဲ့အတွက် ကားအသွားအလာအဆင်မပြေဖြစ်နေပြီး ယာဉ်တချို့ကို မော်တော်ယာဉ်ကြီးတွေနဲ့ ဆွဲပြီး ထုတ်ယူရတဲ့အထိဖြစ်နေတယ်လို့ ဒေသခံယာဉ်မောင်းတွေက ပြောပါတယ်။

    ဒီလို လမ်းပျက်စီးမှုတွေဟာ ဗန်းမော်မြို့ဘက်ကလာတဲ့အခါဖြတ်သန်းရတဲ့ နန်ဆန်ယန် သုံးထပ်ကွေ့အနီးမှာရှိတဲ့ လမ်းလွှဲနေရာတွေမှာ အများဆုံးဖြစ်နေတာဖြစ်ပြီး ကားသေးတချို့ကို ကားအကြီးတွေနဲ့ ဆွဲထုတ်ပေးနေရတာကြောင့် လမ်းပိတ်ဆို့မှုတွေလည်းရှိနေတယ်လို့ ယာဉ်မောင်းတွေကပြောပါတယ်။

    "နန်ဆန်ယန်ရောက်ကာနီး သုံးထပ်ကွေ့နားမှာဆိုရင် တအားဆိုးနေတယ်။ မနေ့က ကျွန်တော့်ကားတောင် ၁၂ဘီးနဲ့ဆွဲထုတ်ရတယ်။ နေပူရင်တော့ ဘာမှမဖြစ်ဘူး၊ မိုးနည်းနည်း ရွာရင်တော့ ကားအကြီးတွေက လွတ်နိုင်ပေမယ့်ကားအသေးတွေကတော့ ဆွဲထုတ်တာ၊ တွန်းထုတ်တာတွေလုပ်နေရတယ်" လို့ ယာဉ်မောင်းတစ်ဦးက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်လမ်းဟာဆိုရင် အရင်လမ်းအခြေအနေကောင်းနေချိန်မှာ ၄ နာရီလောက်အချိန်ကြာအောင်မောင်းရပေမယ့် အခုလို လမ်းဆိုးရွားနေချိန်မှာတော့ အချိန်ခန့်မှန်းလို့မရဘူးလို့ ဖြတ်သန်းသွားလာနေကျယာဉ်မောင်းတွေကပြောပါတယ်။

    Myint Kyee Nar, Kachin

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, မြစ်ကြီးနား၊ဗန်းမော်လမ်းပေါ်က လမ်းလွှဲနေရာတွေမှာ စက်တင်ဘာ ၂၃ရက်နေ့ကမြင်ရတဲ့မြင်ကွင်း
  13. အခေါက်ရွှေဈေး ၁၉ သိန်း ၃သောင်း နဲ့ ဈေးပိတ် ၊ တစ်ဒေါ်လာပေါက်ဈေး ၂၁၀၀ နီးပါး အထိရောက်ရှိ

    ဒီကနေ့ စက်တင်ဘာ ၂၄ရက် ညနေပိုင်း မှာ အခေါက်ရွှေတစ်ကျပ်သားကို ကျပ် ၁၉သိန်း ၃သောင်းနဲ့ ဈေးပိတ်ခဲ့တယ်လို့ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရွှေလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်း(YGEA) ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရသိရပါတယ်။ မနေ့က စက်တင်ဘာ ၂၃ရက်မှာ အခေါက်ရွှေ တစ်ကျပ်သားကို ကျပ် (၁၉) သိန်းတိတိနဲ့ ဈေးပိတ်ခဲ့ပြီး ဒီကနေ့ မှာ ကျပ် ၃သောင်းမြင့်တက်ခဲ့ပြီး ၁၉သိန်း အထက်ကိုရောက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ အာဏာသိမ်း ၈လတာနီးပါးကာလအတွင်း ပြည်တွင်းရွှေဈေးနှုန်း အမြင့်ဆုံးကို ထပ်ရောက်လာပြန်တာပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်သတ္တပတ်တွေအတွင်း အခေါက်ရွှေတစ်ကျပ်သားကို ၁၈သိန်း ကျော်ကနေ အခုလို ၁၉သိန်းကျော်ကိုပြန်လည်မြင့်တက်လာတာပါ။ ဒီကနေ့ကမ္ဘာ့ရွှေဈေး တစ်အောင်စ ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၇၅၅ ဈေးပေါက်နေပြီး မနေ့က ထက် ဒေါ်လာ၂၀လောက် ဈေးနှုန်းကျဆင်းလာတာပါ။ အခုလို ကမ္ဘာ့ရွှေဈေး အနည်းငယ်ပြန်လည်ကျဆင်းနေပေမယ့် ပြည်တွင်းရွှေဈေးက အတက်ဘက်ကိုပြန်လည်ဦးတည်နေတာဖြစ်တယ်လို့ ရွှေဈေးကွက်ကျွမ်းကျင်သူတွေကပြောပါတယ်။ ဒါဟာ ဒေါ်လာငွေတန်ဖိုးမြင့်တက်လာတာကြောင့် အဓိကဖြစ်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။။ ဒီကနေ့မှာတော့ အမေရိကန် တစ်ဒေါ်လာငွေလဲနှုန်းဟာ ပြင်ပပေါက်ဈေးအရ တစ်ဒေါ်လာကို ၂၀၈၀ကျပ်အထိဈေးပေါက်နေတာပါ။

    '' ပြသာနာကရွှေဈေးကိုလည်း မထိန်းနိုင်ဘူး။ အတက်အကျမြန်တယ်။ကျတယ်ဆိုပေမယ့် ပြောလောက်အောင်ကျတာတော့မဟုတ်ဘူး။အတက်ဘက်ကိုဦးတည်တာများတယ်။ နောက် ဒေါ်လာတွေထုတ်ရောင်းနေပေမယ့် ဈေးကွက်လိုအပ်ချက်နဲ့တွက်ရင် ပြောပတာမျိုးမရှိတော့ ဒီကမောက်ကမတွေက ဆက်ဖြစ်နေမှာပဲ '' လို့ ဈေးကွက်ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးက သုံးသပ် ပါတယ်။ လက်ရှိမှာတော့ ပြည်တွင်းရွှေဈေးနှုန်းကျဆင်းဖို့နဲ့ ဈေးကွက်ထိန်းညှိနိုင်ဖို့အတွက် ရွှေထွက်တဲ့နယ်ဒေသတွေ ကနေ ရွှေကုန်ကြမ်းပြန်ဝင်လာဖို့ကြိုးစားနေသလို ဘဏ်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အပေါ်ပြည်သူလူထုယုံကြည်မှုရှိဖို့လိုအပ်တယ်လို့ ရွှေကုန်သည်တွေသုံးသပ်ကြပါတယ်။

    ပြည်တွင်းရွှေဈေးနှုန်း အမြင့်ဆုံးကို ထပ်ရောက်လာပြန်

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ပြည်တွင်းရွှေဈေးနှုန်း အမြင့်ဆုံးကို ထပ်ရောက်လာပြန်
  14. တန့်ဆည် ၊ ကျီကုန်းရွာမှာ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုမရှိဘဲ အိမ်တွေ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရတယ်လို့ ဒေသခံတွေပြော

    စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်ထဲက ကျီကုန်းကျေးရွာအတွင်း နေအိမ်တွေ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရမှုမှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ ဒေသကာကွယ်ရေး တပ်တွေအကြား အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုမရှိဘဲ နေအိမ်တွေ မီးရှို့ခံရတာဖြစ်တယ်လို့ ဒေသခံ ရွာသားတွေကပြောပါတယ်။

    ကျီကုန်းကျေးရွာထဲမှာ စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့ညပိုင်းက ရဲတပ်ဖွဲ့မိသားစုဝင် တွေနေအိမ်ကို အမည်မသိလူတစ်စုက ဝင်ရောက်ပြီး ဖောက်ခွဲမှုတွေလုပ်တာ၊ နေအိမ်ကိုမီးရှို့တာတွေလုပ်ခဲ့လို့ မိသားစုဝင်တွေအားလုံးသေဆုံးသွားခဲ့ပါတယ်။

    အဲ့ဒီညမှာပဲ ရွာသားတွေအားလုံး နေအိမ်တွေကနေ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ပြီး နောက်တရက်မှာ စစ်ကောင်စီဘက်က ရွာအတွင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး နေအိမ် ၁၈ လုံးကို မီးရှို့ခဲ့သလို ဒီနေ့ စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်မနက်ပိုင်းမှာလည်း နေအိမ် ၅ လုံးကို ဝင်ရောက်မီးရှို့ခဲ့တယ်လို့ ရွာသားတွေက ပြောပါတယ်။

    "၂၃ ရက်နေ့မနက်ကတည်းက နေအိမ်တွေမီးလောင်တာကို အဝေးကမြင်နေရတယ်။ အိမ် ၁၈ လုံးလောက်လောင်သွားတယ်။ လှောင်ထားတဲ့စပါးကျီတွေလည်း တင်း ၁၀၀၀ လောက်ရှိမယ်၊ အကုန်ကုန်တာ။ ဒီနေ့မနက်မီးမလောင်တဲ့ အိမ်တွေက ရွာထဲခဏပြန်ပြီး ပစ္စည်းတချို့ပြန်ယူတုန်း စစ်သားတွေထပ်ဝင်လာတော့ ပြန်ပြေးလာရတယ်။ သူတို့က ဝင်လာပြီး ပစ်ခတ်ပြီးပါးစပ်ကလည်းအော်တယ်။ ဘယ်သူ့အကူအညီတောင်းချင်တာလဲ၊ PDF ကိုခေါ်ချင်တာလားဆိုပြီးအော်လို့ပြန်ပြေးလာရတယ်။ ဒီကနေ့မနက်လည်း အိမ် ၅လုံး ထပ်မီးလောင်တယ်" လို့ ကျီးကုန်းရွာဒေသခံတစ်ဦးက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    လက်ရှိနေအိမ်တွေမီးလောင်ပျက်စီးတဲ့ရွာကတော့ ကျီကုန်းတောင်ရွာအတွင်းမှာဖြစ်ပြီး ကျီးကုန်းတောင်ရွာ၊ မြောက်ရွာ အတွင်းက ဒေသခံတွေအားလုံးကတော့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်နေရတယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

    လက်ရှိ ကျီကုန်းကျေးရွာမှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်တွေကြား အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုတွေမရှိဘဲ စစ်ကောင်စီဘက် ပစ်ခတ်မှုနဲ့ မီးရှို့မှုတွေလုပ်နေတာ ဖြစ်တယ်လို့ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

    ကျီကုန်းကျေးရွာက နေအိမ်တွေမီးလောင်ပျက်စီးတဲ့အခြေအနေနဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်ကို ဘီဘီစီက ဆက်သွယ်မေးမြန်းဖို့ကြိုးစားနေပါတယ်။

    Sagaing, Taze, Kyee Gone village

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ကျီကုန်းကျေးရွာအတွင်း စက်တင်ဘာ ၂၃ရက်နဲ့၂၄ရက်မှာ​​​မြင်တွေ့ရတဲ့နေအိမ်မီးလောင်ပျက်စီးမှုမြင်ကွင်း
  15. ရန်ကုန်မှာ မြို့နယ်တချို့ လျှပ်စစ်မီးပြတ်နေ

  16. အမေရိကန်နဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရတို့ တွေ့ဆုံ, မြန်မာမှာ ဒီမိုကရေစီနဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု အမြန်ဆုံးအသက်ဝင်ရေး အလေးထား ဆွေးနွေး

    အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အတိုင်ပင်ခံ ဒဲရစ်ချောလက်ဟာ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် ဦးကျော်မိုးထွန်းနဲ့ စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးယောက်မှာ တွေ့ဆုံခဲ့သလို အမျိူးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါ်ဇင်မာအောင်၊ ဒုဝန်ကြီး ဦးမိုးဇော်ဦး၊ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာဝန်ကြီး ဦးအောင်မျိုးမင်း၊ အကြံပေး ဦးအောင်ကျော်မိုးတို့နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်သံရုံးက ဒီနေ့စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်လာပါတယ်။

    မြန်မာကို ကုလမှာ ဘယ်သူကိုယ်စားပြုမလဲ ဆိုတာ အကြိတ်အနယ် ဖြစ်လာနေပြီး ကိုယ်စားလှယ်ကို ရွေးချယ်ရမယ့် ကုလ အရည်အချင်း စစ်ကော်မတီအသစ်ကိုလည်း ရွေးချယ်ပြီးချိန် ၊ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေ ညီလာခံကျင်းပနေချိန်မှာ ခုလို အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ကုလဆိုင်ရာမြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းတို့နဲ့တွေ့ဆုံလာတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

    အဲဒီလိုတွေ့ဆုံစဉ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီမိုကရေစီနဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု အမြန်ဆုံးပြန်လည်အသက်ဝင်ရေးက အရေးကြီးတဲ့အကြောင်း အလေး ထားဆွေးနွေးခဲ့ကြသလို တိုင်းရင်းသားနဲ့ ဘာသာရေး အုပ်စုတွေ အပါအဝင် လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ တန်းတူညီမျှရေးကို လေးစားတန်ဖိုးထားရေးတွေလ‌ည်း ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    မြန်မာစစ်အာဏာရှင်ရဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ အကြမ်းဖက်မှုကျူးလွန်မှုတွေကို ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ မြန်မာပြည်သူလူထုအတွက် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရရဲ့ ဦးဆောင်မှုနဲ့ စူးစိုက်ဆောင်ရွက်မှုတွေအတွက် အသိအမှတ်ပြုတဲ့ အကြောင်းကိုလည်း အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အတိုင်ပင်ခံက ပြောကြားတယ်လို့ အဲဒီထုတ်ပြန်ချက်က ဆိုပါတယ်။ ဒါ့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းပေါ် ငြိမ်းချမ်းစွာ ပြန်လည် ရောက်ရှိရေး လုပ်ဆောင်နေကြသူအားလုံးကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ထောက်ခံအားပေးနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    NUG, US

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, US Embassy Yangon

  17. မြန်မာ့အရေးဖြေရှင်းဖို့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေရဲ့ ဘုံလုပ်ငန်းစဥ် ဖြစ်ရမယ်လို့ အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ တိုက်တွန်း

    အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့မှာ ကျင်းပနေတဲ့ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမှာ တက်ရောက်မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့တဲ့ အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ ဂျိုကို၀ီဒိုဒိုက မြန်မာ့ပြည်တွင်းရေး အခြေအနေကို အလေးထား ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

    မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း၊ ပါလက်စတိုင်းတွေရဲ့ မအောင်မြင်တဲ့ လွတ်လပ်ရေးနဲ့ အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင်း အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ အမျိုးသမီးတွေကို အလေးမထားတဲ့ လုပ်ရပ်တွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေဟာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေရဲ့ ဘုံလုပ်ငန်းစဥ် တရပ်ဖြစ်ရမယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

    စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာ့ပြည်တွင်းရေး အကျပ်အတည်းကို အဖြေရှာဖို့အတွက် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာကာတာမြို့မှာ ဧပြီလအတွင်းက အရေးပေါ် အစည်းအဝေးတစ်ရပ် ကျင်းပခဲ့ပြီး မြန်မာစစ်တပ်အနေနဲ့ အပြည့်အ၀လိုက်နာပြီး လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရမယ့် ဘုံသဘောတူညီမှု ၅ ချက်ကိုလည်း ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။

    နိုင်ငံတကာအသိုင်းအ၀ိုင်းရဲ့ ကြီးမားတဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ကိုက်ညီမှုရှိအောင် တိကျခိုင်လုံတဲ့ ခြေလှမ်းတွေ၊ လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ပြနိုင်တဲ့ ရလဒ်တွေရှိဖို့ လိုအပ်တယ်လို့လည်း သမ္မတ ဂျိုကို၀ီဒိုဒိုက တောင်းဆိုသွားခဲ့ပါတယ်။

    မြန်မာ့အရေးဖြေရှင်းဖို့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေရဲ့ ဘုံလုပ်ငန်းစဥ် ဖြစ်ရမယ်လို့ အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ တိုက်တွန်း

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

  18. မြန်မာ့အရေး အချိန်မနှောင်းခင် ဆောင်ရွက်ကြဖို့ နိုင်ငံတကာကို ကုလမဟာမင်းကြီး တိုက်တွန်း

    မြန်မာနိုင်ငံမှာ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ အုပ်ချုပ်နေစဥ်အတွင်း လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကပ်ဘေးကြီးနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ မဟာမင်းကြီးက ကြာသပတေးနေ့မှာ ထပ်မံသတိပေးလိုက်ပါတယ်။

    ပဋိပက္ခတွေ ဒီထပ်ပိုဆိုးမလာအောင် ကာကွယ်တားဆီးဖို့နဲ့ ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ကြီးစိုးဖို့အတွက် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအ၀ိုင်းအနေနဲ့ အချိန်မနှောင်းခင် ပိုမို ကြိုးပမ်းကြဖို့ကိုလည်း သူက တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

    “နိုင်ငံတွင်း အခြေအနေတွေဟာ အင်မတန်ဆိုးဝါးပြီး စိတ်ထိခိုက် ၀မ်းနည်းဖို့ကောင်းတယ်။ ဒေသတွင်း အကျိုးဆက်တွေလည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်တယ်” လို့ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကုလမဟာမင်းကြီး မစ်ရှဲလ် ဘက်ရှ်ချလက်က ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ ရေးသားထားပါတယ်။

    ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အရပ်သားတွေအပေါ် အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က ကျူးလွန်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုအကြောင်း အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေပါတဲ့ အစီရင်ခံစာ အသစ်တစောင်ကို ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံးက ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျနီဗာမြို့မှာ ကျင်းပနေတဲ့ ၄၈ ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးကောင်စီ ပုံမှန်အစည်းအ‌ဝေးမှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

    စစ်ကောင်စီတပ်တွေ ကျူးလွန်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတချို့ဟာ လူသားမျိုးနွယ်စုအပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇ၀တ်မှုနဲ့ စစ်ရာဇ၀တ်မှုတွေထိ မြောက်နိုင်တယ်လို့လည်း အစီရင်ခံစာထဲမှာ ထောက်ပြထားပါတယ်။

    ဒီအကြမ်းဖက်မှုတွေ ရပ်တန့်ဖို့ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ဘက်က တစ်စုံတစ်ရာကြိုးစားအားထုတ်မယ့် အရိပ်အယောင် မတွေ့ရသလို လုံခြုံရေးကဏ္ဍပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့နဲ့ ပြစ်ဒဏ်ကင်းလွတ်ခွင့်ရနေတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့ အရင်က အကြံပြုပြောဆိုချက်တွေကိုလည်း လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မယ့် အလားအလာမရှိဘူးလို့လည်း ကုလသမဂ္ဂ မဟာမင်းကြီးက ဆိုပါတယ်။

    ဒါဟာ တာ၀န်ခံမှု တာ၀န်ယူဖို့ အပြည့်ရှိဖို့ အရေးတကြီး လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုပြီဆိုတာ မီးမောင်းထိုးပြနေတာ ဖြစ်တယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။

    မြန်မာအနေနဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ရပ်တန့်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေအားလုံးကြား အပြုသဘောဆောင်တဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲတွေ စတင်ဖို့ အာဆီယံ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်းနဲ့ ရရှိထားတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေကိုလည်း လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့တယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ မဟာမင်းကြီး မစ်ရှဲလ် ဘက်ရှ်ချလက်က ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

    မြန်မာ့အရေး အချိန်မနှောင်းခင် အရေးပေါ် ဆောင်ရွက်ကြဖို့ နိုင်ငံတကာကို ကုလမဟာမင်းကြီး တိုက်တွန်း

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

  19. မုံရွာမြို့အတွင်းပစ်ခတ်မှုဖြစ်၊ ရဲတစ်ဦးသေဆုံး

    မုံရွာမြို့ထဲကနေ့ မုံရွာတက္ကသိုလ်ဘက်ကို သွားတဲ့ မြဝတီရပ်ကွက် ကျောက္ကာလမ်းမကြီးပေါ်မှာရှိတဲ့ Mytel ရုံးအနီးမှာ ဒီကနေ့ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က ရဲတစ်ဦး သေနတ်နဲ့ ပစ်သတ်ခံရပြီး သေနတ်ကို ဒေသခံလက်နက်ကိုင်တွေက ယူသွားကြောင်း ဒေသခံတစ်ဦးက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

    အဲ့ဒီနောက် စစ်ကောင်စီဘက်က ပြန်လည်ပစ်ခတ်ခဲ့တဲ့အတွက် မုံရွာမြို့အတွင်းမှာ သေနတ်သံတွေကြားရပြီး ပစ်ခတ်မှုတွေဖြစ်ခဲ့ကြောင်း လည်းသူက ပြောပါတယ်။

    ညနေ ၅နာရီကျော်လောက်မှာတော့ မုံရွာမြို့ မြဝတီရပ်ကွက်ရုံးရှေ့ ဖြတ်သန်းမှုကို ပိတ်ထားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

    ပစ်ပြီးထွက်ပြေးတဲ့သူဟာ ချင်းတွင်းမြစ်အနောက်ဘက်ကို ပြေးတယ်လို့ယူဆပြီး အေးသာယာရပ် ချင်းတွင်းမြစ် ဇက်ကူးတို့ဆိပ်မှာ စစ်ကောင်စီဘက်က သေနတ်ပစ်ဖောက်ပြီး ထွက်ခွာဆဲ စက်လှေကို ပြန်လှည့်လာခိုင်းကြောင်း မြို့ခံတွေက ပြောပါတယ်။

    နာရီပိုင်းအကြာမှာတော့ အဲ့ဒီရဲဆီက ရခဲ့တဲ့လက်နက်ပုံကို မုံရွာပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က လူမှုကွန်ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

    ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး သေနတ်နဲ့ ပစ်သတ်ခံရပြီး ညဦးပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီတပ်တွေဟာ မြို့အဝင်အထွက်လမ်းတွေအပြင် ရပ်ကွက်တွင်းကိုပါ အရပ်ဝတ်တွေနဲ့ လှည့်လည်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

    မနေ့က စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့ကလည်း ပြည်ထောင်စုလမ်း မြို့ပတ်လမ်းထိပ် မော်တော်ပီကယ်ဂိတ်မှာ ယာဉ်ထိန်းရဲတစ်ဦး အနီးကပ် ပစ်သတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။

    မုံရွာမြို့ပေါ်မှာ နေရာယူထားတဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်များ (ပုံဟောင်း)

    ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ

    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, မုံရွာမြို့ပေါ်မှာ နေရာယူထားတဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်များ (ပုံဟောင်း)
  20. ရိုဟင်ဂျာတွေအကြောင်း အချက်အလက်တွေကို ဝင်ကြည့်ခွင့်ပြုဖို့ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကို အမေရိကန်တရားသူကြီး အမိန့်ချမှတ်

    ရိုဟင်ဂျာ သောင်းနဲ့ချီပြီး နယ်စပ် ဖြတ်ကျော် ထွက်ပြေး ခဲ့ရ။
    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ရိုဟင်ဂျာ သောင်းနဲ့ချီပြီး နယ်စပ် ဖြတ်ကျော် ထွက်ပြေး ခဲ့ရ။

    မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရိုဟင်ဂျာ မွတ်ဆလင်တွေအပေါ် အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုတွေနဲ့ ဆက်နွှယ်နေတဲ့ အကောင့်တွေ၊ အချက်အလက်တွေကို ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ပေါ်မှာ ဝင်ကြည့်ခွင့် ပြုဖို့ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ကုမ္ပဏီကို အမေရိကန်နိုင်ငံက တရားသူကြီးတစ်ဦးက အမိန့်ချမှတ်လိုက်ပါတယ်။

    ဖျက်ထားပြီးသား အချက်အလက်တွေကို ဝင်ကြည့်ခွင့် မပြုဖို့ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ကုမ္ပဏီကပုဂ္ဂိုလ်ရေးလွတ်လပ်ခွင့် အကြောင်းပြချက်နဲ့ငြင်းဆန်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ဒါပေမဲ့ ဝါရှင်တန် ဒီစီမြို့က ဖယ်ဒရယ်လ် တရားသူကြီးက ပုဂ္ဂိုလ်ရေး လွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ဆိုးဝါးတဲ့ အရှုပ်တော်ပုံ သမိုင်းကြောင်းတွေ ရှိနေတဲ့ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ကုမ္ပဏီက ဒီလို အကြောင်းပြတာဟာ အတော့်ကို ရီစရာ ကောင်းနေတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

    ရိုဟင်ဂျာ မွတ်ဆလင်တွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် မြန်မာအစိုးရကို တရားစွဲဆိုရာမှာ အထောက်အကူပြုစေမယ့် မှတ်တမ်းအချက်အလက်တွေကို နိုင်ငံတကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးမှူးတွေက ရယူလိုချင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ၂၀၁၇ ခုနှစ်တုန်းက စစ်တပ်ရဲ့ နယ်မြေရှင်းလင်း စစ်ဆင်မှုတွေကြောင့် မွတ်ဆလင် သိန်းနဲ့ချီ ရခိုင်ပြည်နယ်ထဲကနေ ထွက်ပြေးခဲ့ကြပါတယ်။

    အခု တရားသူကြီးရဲ့ အမိန့်ကို ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ကုမ္ပဏီက ပြန်လည် သုံးသပ်နေပါတယ်။ကုလသမဂ္ဂရဲ့ နောက် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခုအတွက်ကိုတော့ အချက်အလက်တွေ ဝင်ကြည့်ခွင့်ပြုထားခဲ့ပြီး ဖြစ်တယ်လို့ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။