ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣንበጣ ክቡር መግቢ ከምዝኾነ ትፈልጡ’ዶ?

ከም ክዳውንቲ፣ ጫማን ምግብን ዝኣመሰሉ ኣብ ዩኬ ብበዝሒ ዘይፈርዩ ምህርቲታት ኣብቲ መደብ ዝተጠቓለሉ ኮይኖም፡ 65 ሃገራት ተጠቀምቲ እቲ ዕድል ክኾና እየን፡፡

ብሪጣንያ ካብ ኣፍሪቃ ናይ እተእትዎም ኣቑሑት ቀረጽ ክትቅንስ እያ 

እንተኸነ ግን ምክትል ኣቦመንበር ዝርከቦም ኣርባዕተ ኣባላት ናይቲ ኮሚሽን፡ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ "ዋንነት ውጽኢት ምርጫ ክንወስድ ኣይክኣልናን" ብምባል ዘለዎም ተቓውሞ ኣፍሊጦም ኣለዉ።

ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ብዓወት ዊልያም ሩቶ ከምዝተወድአ ኮሚሽን ምርጫ ኣፍሊጡ



ሓላፊ ኮሚሽን መረፃ ኬንያ ምእዋጅ ውፅኢት ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሉስ ዝተኻየደ መረፃ ኣዝዩ ከምዝደንጎየ ዝተኣመነ ኮይኑ፡ ደገፍቲ ክልቲኦም ቀንዲ ሕጹያት ንዘቕረብዎ ጥርዓናት ስዒቡ፡ መስርሕ ምርግጋጽ ውጽኢት ብተደጋጋሚ ተቛሪጹ ነይሩ።

ትጽቢት ውጽኢት መረጻ ኬንያ ይቕጽል

ኣቦ መንበር ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረንስ [ኦፌኮ] ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና፡ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ፡ መራሕቲ ኢትዮጵያ ካብ መረጻ ኬንያ ተመኵሮ ክወስዱ ይግባእ፤ እዚ ተመኵሮ ኬንያ፡ ፖለቲካዊ ድልየት እንተሃልዩ ኣብ ኣፍሪቃ’ውን ናጻን ፍትሓውን ምርጫ ምክያድ ከም ዝከኣል ተስፋ ዝህብ'ዩ፡ ኢሉ።

'ተመኵሮ ኬንያ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ናጻን ፍትሓውን መረጻ ክካየድ ከም ዝኽእል ተስፋ ዝህብ'ዩ' - ፕሮ. መረራ 

ኣብቲ ብሮቡዕ ኣብታ ሃገር ብዘሎ ናህሪ ዋጋታት፣ ብልሽውናን ጭካነ ፖሊስንብምቅዋም ኣብ ርእሰ ከታማ እታ ሃገር ፍሪታውን ዝጀመረ ተቓውሞ፡ ኣብ ሞንጐ ፖሊስን ሰልፈኛታትን ጐንጺ ኣምሪሑ’ዩ።

ኣብ ሴራልዮን ድሕሪ ዝተላዕለ ህዝባዊ ተቓውሞ ሰባት ይእሰሩ ኣለዉ

ብኣፍሪቃውያን ጋዜጠኛታት ተጻሒፎም ኣብ ቢቢሲ ካብ ዝቐርቡ ተኸታተልቲ ጽሑፋት፡ ጋናዊት ኤልሳቤጥ፡ ኣፍሪቃውያን መራሕቲ ድሕሪ ሞቶም ኣስከሬኖም ዝዓርፈሉ ቦታ ዝምልከት ብዛዕባ ዘጋጥሙ ምስሕሓባት ዝጸሓፈቶ እዩ፡፡

ኣፍሪቃውያን መራሕቲ፡ ንምንታይ'ዩ ብሰላም ዘይቅበሩ?

ፍሉይ ልኡኽ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣምባሳደር ማይክ ሃመር፡ ምስ ቢቢሲ ኒውስ ሃወር ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተሓታትነት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ከረጋግጽ ከሓቲቱ። 
በቲ ኣምባሳደር ዝምራሕ ጉጅለ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካየዶ ዑደት፡ ምስ ላዕለዎት ሰበስልጣን እታ ሃገር፡ ወከልቲ ሕብረት ኣፍሪቃን መራሕቲ ህወሓትን ከምዝተራኸበ ሓቢሩ።

ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ: መንግስቲ ኢትዮጵያ 'ተሓታትነት ገበናት' ከረጋገጽ ሓቲቱ

ጸሓፊ ክፍሊ ጕዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን፡ ኣፍሪቃ እንታይ ምርጫታት ክትገብር ከምዘለዋ ኣሜሪካ "ኣይትእዝዝን" ካልኦት ሃገራት እውን "ክእዝዛ ኣይግባእን" ኢሉ።

'ኣሜሪካን ካልኦትን ንኣፍሪቃ ክእዝዛ ኣይግባእን' - ብሊንከን

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርገይ ላቭሮቭ፡ ኣብቲ ሃገሩ ምስ ዩክረይን ተካይዶ ዘላ ኲናት ድጋፍ ንምርካብ ናብ ኣርባዕተ ሃገራት ኣፍሪቃ ምብጻሕ ምክያዱ ዝዝከር እዩ፡፡

ብሊንከን፡ ጽልዋ ሩስያ ኣብ ኣፍሪቃ ንምዕጋት ዝዓለመ ዑደት ጀሚሩ

ኣብ ኣፍሪቃ ብህይወት ናይ ምንባር ዕድል ብ10 ዓመት ወሲኹ

ብሰንኪ እቲ ኣብ ልዕሊ ዩክሬይን ዝፈጸመቶ ወራር ምስ ሃገራት ምዕራብ ዝተጓነጸት ሩስያ፡ ምስ ካልኦት ሃገራት ዓለም ዘለዋ ርክብ ከተጠናኽር ጻዕሪ ትገብር ኣላ። ካብ መወዳእታ እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ጀሚሩ ሚኒስትሪ ጉዳይ ወጻኢ እታ ሃገር ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ምብጻሕ ክገብር ቀንዩ ኣሎ። ሰርገይ ላቭሮቭ፡ ናብ ዴሞክራሲያዊት ሪፐብሊክ ኮንጎ፣ ግብጺ፣ ኡጋንዳን ኢትዮጵያን ብምኻድ ምስ ላዕለዎት ሰብ መዚ እተን ሃገራት ተራኺቡ። ሩስያ ካብ ኣፍሪቃ እንታይ ትደሊ?

ሩስያ፡ ካብ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን እንታይ ትደሊ?

ኣብዚ ዓመት ኣብ ዝተኻየደ ዋንጫ ኣፍሪቃ ሳዲዮ ማነ ብፍጹም ቅላዕ ብዘቑጸራ ሸቶ ሃገራዊት ጋንታኡ ንግብጺ ስዒራ ንፈለማ ግዜኣ ዋንጫ ኣፍሪቃ ክትዓትር በቒዓ እያ።

ሳዲዮ ማነ፡ ኮዀብ ተጻዋታይ ኣፍሪቃ 2022 ኰይኑ ተሸሊሙ

ባንክ ዓለም ብ2020 ዘውጽኦ ጸብጻብ እንተወሲድና፡ መንግስቲ 30.36 ቢሊዮን ዶላር ዕዳ ከም ዘለዎ የመልክት። ድሕሪ ክልተ ዓመታት ድማ፡ ኢትዮጵያ ካብ ውሽጢ ዓድን ወጻእን ዝወሰደቶ ልቓሕ 56.6 ቢሊዮን ዶላር ከም ዝበጽሐ ሚኒስተር ፋይናንስ ገሊጹ። እታ ሃገር ዘለዋ ዕዳ፡ ማዕረ ፍርቂ ዕብየት ሓፈሻዊ ምህርቲ ውሽጢ ዓዲ [ጂዲፒ] እታ ሃገር ስለ ዝዀነ፡ ኣለቃሕቲ ኣብ ዛዕባ ዕዳ እታ ሃገር ክዝትዩ ጀሚሮም ኣለው።

ኢትዮጵያ ዘለዋ ዕዳ ወጻኢ ክንደይ'ዩ? መን'ከ ይኸፍሎ?

ኣብ ጋና ብሰንኪ ቫይረስ ማርበርግ ክልተ ሰባት ከምዝሞቱን እቲ ቫይረስ ከምዘለዎም ዝተጠርጠሩ 98 ሰባት ከምዝተወሸቡን ድሕሪ ምግላጹ፡ ረስኒ፡ ቃንዛ ጭዋዳታት፡ ውጽኣት፡ ተምላስን መብዛሕትኡ ግዜ ኸኣ ብሰንኪ ክቱር ምፍሳስ ደም ሞት ዘስዕብ ብርቱዕ ተመሓላላፊ ሕማም ከይላባዕ የስግእ ኣሎ።

ቫይረስ ማርበርግ እንታይ እዩ? ብኸመይከ ንከላኸሎ?

ማዕበል ሙቐት፡ ክንዮ’ቲ ኣብ ልዕሊ ህይወትና ዝፈጥሮ ዘይምችኡነት፡ ንእንስሳታትን ኣትክልትን ብሓፈሻኡ ንኣከባቢናን’ውን ብርቱዕ ዕንወት ከስዕበሉ ይኽእል’ዩ። ተመራመርቲ፡ ካብዚ ከምዚ ዓይነት ስክፍታት ከገላግለና ዝኽእል ምኽርታት ሂቦም ኣለው።

ኣብ እዋን ብርቱዕ ማዕበል ሙቐት ንነብስና ብኸመይ ነጥልላ?

ጋና  ንመጀመርታ ግዘ ብቫይረስ ማርበርግ ዝተጠቕኡ ኽልተ ሰባት ከምዝረኸበት ኣረጋጊጻ። እዚ ማርበርግ ዝተባህለ ቫይረስ  ከም ቫይረስ ኢቦላ ሓያል ሕማም ርኽሰት ዘስዕብ ቫይረስ እዩ ።

ጋና ሓደገኛ ተላባዒ ቫይረስ ከምዝረኸበት ኣረጋጊጻ

ፖሊስ ንጸሊም ኣመሪካዊ ብ46 ጠያይቲ ከምዝቐተሎ ተፈሊጡ

ኣብ 1900፡ 92 ሽሕ ሰባት ጥራይ ዕድመኦም ልዕሊ 100 ይበጽሑ ነይሮም። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ግን፡ ሰባት ብህይወት ናይ ምንባር ዕድመኦም ምምሕያሽ እናርኣየ ብምምጽኡ፡ ቍጽሪ ሰብ ጸጋ ዕድመ ክውስኽ ተራእዩ።

ሚስጢር ልዕሊ 100 ዓመት ምንባር እንታይ’ዩ?

ፖሊስ ሶማል ብምርመራ ረኺበዮ ከምዝብሎ፡ ሰባት ነዚ ዓይነት ፃፀ ኣኪቦም ኣብ ማይ ብምቅቃል ነቲ ዝወጽእ ሃፋ እናተዓጠኑ ልክዕ ከምቲ ሓሽሽ ብምጥቃም ዝፍጠር ፍሉይ ስምዒት ንምርካብ ይጽዕሩ ኣለዉ።

ሶማላውያን “ወልፊ ፃፀ ይተሓዙ” ምህላዎም ከምዘሻቐሎ ፖሊስ ኣፍሊጡ

ብዕድመ እናደፍአ ዝኸይድ ዝነበረ ሳንቶስ፡ ንኣባላት ስድራቤቱን መቕርቡን ኣገደስቲ ዝብሃሉ መዝነታት ክህብ ጀሚሩ። እቲ 'ዘኑ' ብዝብል ዝፍለጥ ወዱ፡ ጆሰ ፊሎመኖ ዶስ ሳንቶስ፡ ሓላፊ ናይቲ ንሃብቲ ናይታ ሃገር ዘመሓድር ልኡላዊ ማዕከን ሃብቲ ኣንጎላ ኮይኑ። ብድሕሪኡ'ውን፡ ጓሉ ኢዛበል ዶስ ሳንቶስ ሓላፊት ሃገራዊ ኩባንያ ነዳዲ፡ ሶናጎል ከትከውን መዚዙዋ። ኣብ ኣፍሪቃ እታ ዝሃብተመት ጓልኣንስተይቲ ክትከውን ከምዝበቕዐት ይንገረላ። 

ንልዕሊ 38 ዓመት ንኣንጎላ ዝመርሓ ጆሰ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ዓሪፉ

ጀነራል ዓብዱልፈታሕ ኣልቡርሃን ብቴሌቪዥን ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ ሰራዊት፡ ኣብታ ሃገር ንዝግበር ዲሞክራሲያዊ ምስግጋር ስልጣን ከም ዘይዕንቅፍን ኣብ መጻኢ ንዝግበር ምርጫ ኣብ ምሕጋዝ ድልውነት ከም ዘለዎን ሓቢሩ።

ሰራዊት ሱዳን ንስቪላዊ ምምሕዳር ባይታ ከጣጥሕ’ዩ - ኣልቡርሃን

እቲ ውድድር ኣብ ዝመጽእ ዓመት ካብ ሰነ ክሳብ ሓምለ ዝህሉ እዋን ኣብ ኣይቮሪኮስት ክካየድ መደብ ተታሒዙሉ'ኳ እንተነበረ፡ ኣብታ ሃገር ብርቱዕ ዝናብ ዝዘንበሉ ግዜ ብምዃኑ ግን፡ ናብ 2024 ተናዊሑ'ሎ።

ዋንጫ ኣፍሪቃ ዝካየደሉ እዋን ተቐይሩ

እቲ ኣብ ምዕራብ ናይጀርያ ዝርከብ ማሕበረሰብ ዮሩባ፡ ኣብ ዓለምና ካብቶም ዝለዓለ መጠን ማንታ ዝወልዱ ማሕበረሰባት ሓደ እዩ::