ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ሓንቲ ሃገር ዓጸቦ ኣጋጢሙ ዝበሃል፡ ነበርቲ ብሰንኪ ከቢድ ሕጽረት ምግቢ   ሓያል ጒድለት መኣዛ፣ ጥምየት ወይ ሞት እንተጋጥሞም እዩ፡፡
እቲ ኣዋጅ ብሕቡራት ሃገራት፡ ገለ እዋን ድማ ምስ መንግስቲ እታ ሃገር ብሓባር፡ ምስ ዓለም ለኻዊ ትካላት ሓገዝን ትካላት ረድኤትን ብምውዳድ ይካየድ፡፡


ዓጸቦ እንታይ እዩ? መኣስ ከ ይእወጅ? ብመን?

ነዚ ልዕሊ 11 ኣዋርሕ ኣቁጺሩ ዘሎ ኲናት ደው ንምባል ብኽልቲኦም ወገናት ውሑድ ድሌታት’ዩ ተራእዩ።
እቶም ክሃድሙ ዓቕሚ ዘለዎም ካብታ ሃገር ወጺኦም’ዮም ኣብታ ሃገር ግን ኲናት፡ ጥምየትን ሕማምን ገና ይቅጽል ኣሎ፤ እቲ ካብዞም ክልተ ወገናት ተዓዊተ ኢሉ ክገልጽ ዝኽእል ጽባሕ ኣብታ ሃገር እንታይ ሒዙ ከምዝተርፍ ብዙሓት ዝሓትዎ ዘለዉ ሕቶ’ዩ፡ ሱዳን ትበርስ’ያ ዘላ።


ሱዳን፡ ጋዜጠኛታት ቢቢሲ ናብ ሱዳን ኣትዮም ዘዳልውዎ ፍሉይ ጸብጻብ ጾታዊ ዓመጻት

እቲ ኲናት ብ15 ሚያዝያ 2023 ካብ ዝውላዕ ንድሓር ክልቲኦም ተጻረርቲ ወገናት፡ ንውሽጢ ከተማ ካርቱምን ኣብ ጥቓኣ ዘለዋ ከባቢታትን ንምቁጽጻር ከቢድ ውግኣት ከካይዱ ምጽንሖም ይፍለጥ። ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ብኣጋጣሚ ምጅማር ወርሒ ጾም ሮሞዳን ምቁራጽ ተጻብኦታት ክግበር ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት'ኳ እንተጸወዐ፡ ውግእ ቀጺሉ'ሎ። 


ካርቱም፡ ሰራዊት ሱዳን ንመደበር ተለቪዢን እታ ሃገር ተቖጻጺሩ

ብሰንኪ እቲ ዓስራይ ወርሑ ዝሓዘ ኵናት ሓድሕድ ሱዳን፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሱዳናውያን ንኣስገርቲ ከፊሎም ናብ ግብጺ ንምእታው ህልኽካ ዘውድእ ጉዕዞ ይገብሩ። ኣብ መገዲ ድማ ብዙሕ ስቓይ ሓሊፎም ናብ ግብጺ ዝኣትዉ ኣለዉ። ገሊኦም ድማ ኣብ መገዲ ግዳይ ሞት ይኾኑ።

ሱዳን፡ 'ብኣስገርቲ ካብ ምውጻእ ካልእ ኣማራጺ ኣይነበረናን'

ብሰንኪ ኣብ ሱዳን ዘሎ ውግእ ተስፋ ዝቘረጹ ሰባት ካብታ ሃገር ንምውጻእ ኣብ ኢድ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ሰባት ክወድቍ ይግደዱ ኣለዉ፤ እዚ ድማ ቀታሊ እዩ። እዚ ኵነታት እዚ ዝፈጠሮ ቅልውላው፡ ንነፍስወከፍ ሰብ ነናይገዛእ ርእሱ ተመኵሮን በሰላን ኣትሪፉሉ እዩ። እቲ ጕዕዞ ክንዮ ገንዘብን መከራን ህይወት’ውን ይኽፈሎ ከምዘሎ ክንገር ጸኒሑ እዩ። 

'ንዓይን ሬሳ ኣደይን ኣብ በረኻ ገዲፎምና'

ሰብ መዚ ቱኒዝያ ልዕሊ 40 ስደተኛታት ጽዒና ዝነበረት ጃልባ ብምጥሓላ ናይ 13 ሰባት ሬሳታት ክርከብ እንከሎ ብውሕዱ  27 ሰባት ሃለዋቶም ከምዘይፍለጥ ገሊጾም።

ስደት፡ ካብ ሃገሮም ሃዲሞም ዝተሰደዱ 40 ሱዳናውያን ዝሓዘት ጃልባ ጥሒላ

ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣብታ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዝያ ኣትሒዙ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ዝተመዛበልዋ ሱዳን ሰባት ብጥምየት ከምዝሞቱ ዝገልጽ ጸብጻባት ይበጽሖ ከምዘሎ ገሊጹ።

ሕቡራት ሃገራት ጸብጻብ ኣብ ሱዳን ብጥሜት ዝሞቱ ሰባት  ይቕበል ከምዘሎ ኣፍሊጡ

ኣብ መወዳእታ ታሕሳስ ናይ 2023 መንግስቲ ካናዳ ኣስታት 3250 ዝዀኑ ሱዳናውያን ብምጥርናፍ ስድራቤት ክቕበል መደብ ከምዘለዎ ገሊጹ፤ እዚ ከአ ንኹሉ ዘዕግብ’ኳ እንተዘይኰነ ንገለ ግን መስተርሆት ክፈጥረሎም ይኽእል’ዩ።

‘ሰብና ናብ ካናዳ ከነእቱ ኣዋርቕና ንሸይጥ ኣለና’

ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ዓለም ካብ ዘለዉ ዞባታት ብግጭት፡ ምትእትታው ሓያላን ሃገራትን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን እዩ ዝፍለጥ። ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣማኢት ኣሽሓት ዝሞቱሉ ኲናት ዘአንግድ እዚ ወጥሪ ዘይጠፍኣሉ ምኽንያት ሓደ ብሰንኪ ውሽጣዊ ጉዳያት እተን ሃገራት እዩ። ኣብ መንጐ እተን ሃገራት ዘሎ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ምትፍናን’ውን ጽልዋ ኣለዎ።

ቅልውላው ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ዝምድና ሃገራት እንታይ ይመስል?

እቲ ዞባዊ ሕብረት ንኣዛዚ ህጹጽ ደገፍ ኣብ ኣኼባ ክሳተፍ ምዕዳሙ ስዒቡ መንግስቲ ሱዳን ብሓሙስ ንኢጋድ ነቒፉ፡፡

ሱዳን፡ ካብ ዞባዊ ውድብ ኢጋድ ወጺኣ

ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታታት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ኰይኑ ኣብ ዘለወሉ፡ ብዙሓት ኣብ ጫካታት ኬንያ ተደርብዮም ከምዘለዉ’ውን ይንገር እዩ። ቍጽሮም ብልክዕ ዘይተፈልጠ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ መደበራት ፖሊስ ተቐይዶም ከምዘለዉ ቢቢሲ ትግርኛ ኣረጋጊጹ።

ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ሞያለ-ኢትዮጵያ ንኣዋርሕ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ተፈሊጡ

እተን ‘ኣዝየን ዘመናውያን ነፈርቲ ውግእን ኣጥቃዕቲ ድሮናትን’ ዝተባህላ ብዝሐንን ካበየነይቲ ሃገር ምዃነንን ኣይተገልጸን። ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ግን፡ “እዚ ሓደስቲ ዘመናዊ ወተሃደራዊ ዕጥቂ፡ ነታ ሃገር ንምጥቃዕ ዝግበር ዝዀነ ይዅን ፈተነ ንምምካን ኣገዳሲ እዩ፡” ክብል ኣተሓሳሲቡ።

ኢትዮጵያ ሓደስቲ ነፈርቲ ውግእን ድሮናትን ከምዝዓጠቐት ኣፍሊጣ

ኣቦ መንበር ኢጋድን ፕረዚደንት ጅቡቲን እስማዒል ዑመር ገለ፡ ኣባላት ኢጋድ ንሓሙስ 18 ጥሪ ኣብ ዩጋንዳ ክካየድ ኣብ ዝጸውዖ ፍሉይ ኣኼባ ተረኺበን ኣብ ጉዳይ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ክዘራረባ ዓዲሙ።

ኢጋድ፡ ብጉዳይ ኢትዮጵያን ሶማልያን ንምዝርራብ ህጹጽ ኣኼባ ጸዊዑ

ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ኣብ ዘውጽኦ ሓበሬታ፡ ብዛዕባ ኲናት ሓድሕድ ሱዳን'ውን ምስ ሰብመዚ ኤርትራ ከምዝተዘራረበ ጠቒሱ።

ኣስመራ፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ብዛዕባ 'ዞባዊ ምዕባለታት' ምስ መራሕቲ ኤርትራ ተዘራሪቡ

ኤርትራውያን ዝርከብዎም፡ ካብ ሱዳን ተመዛቢሎም ኣብ ኢትዮጵያ ተዓቚቦም ዝጸንሑ ስደተኛታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ካብ መዓስከር ስደተኛታት መተማ ናብ ካናዳ ከም ዝገዓዙ ትካል ስደተኛታት ዓለም ኣፍሊጡ። 

ኤርትራውያን ዝርከብዎም 320 ስደተኛታት፡ ካብ መተማ ናብ ካናዳ ግዒዞም

ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ብኣማኢት ዝቝጸሩ፡ ኣባላት ዓቃቢ ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝነበሩ ተወለድቲ ትግራይ፡ ብሰንኪ ኣብታ ሃገር ዘሎ ቅልውላው ንዝተፈላለዩ ጸገማት ከምዝተቓልዑ ንቢቢሲ ገሊጾም። ንሳቶም፡ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ሕቶ ይግበአኒ ኣብ ዘቕርባላ ግዝኣት ኣቢየ ተዋፊሮም ዝነበሩ እዮም።

ኣብ ሱዳን ዝተረፉ ተጋሩ ኣባላት ዓቃቢ ሰላም እንታይ ይብሉ?

ርእሰ ከተማ ግዝኣት ኣል-ጃዚራ ዝኾነት ዋድ መደኒ፡ ካብ ካርቱም ንኣንፈት ሰሜናዊ ምብራቕ 175 ኪሜ ርሒቓ ትርከብ፡፡ እዛ 700 ሽሕ ነበርቲ ዘለዋ ከተማ፡ ኣብ ካርቱም ጎንጺ ምስተወለዐ ሃዲሞም ዝመጽኡ ልዕሊ 86 ሽሕ ተፈናቐልቲ እውን ኣዕቚባ ነይራ፡፡

ሱዳን፡ ኣብ ኣገዳሲት ከተማ 'ዋድ መደኒ' እንታይ እዩ ዘጋጥም ዘሎ?

ግብጽን ኢትዮጵያን፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ግድብ ህዳሰ ኣመልኪቱ ክግበር ዝቐነየ ስሉሳዊ ልዝብ፡ ብዘይ ስምምዕ ከምዝተበተነ ኣፍሊጠን።

ግድብ ህዳሰ፡ ኢትዮጵያን ግብጽን ንፍሽለት 'ናይ መወዳእታ' ልዝብ ነንሕድሕደን ይካሰሳ

ኣብቲ ኣብ ጅቡቲ ዝተኻየደ ጉባኤ ፕረዚደንት ኣልቡርሃን ዝተረኸበ ኮይኑ፡ መራሕቲ ኢጋድ ንጀነራል ደጋሎ ብስልኪ ከምዘዘራረብዎ ተሓቢሩ።

ሱዳን፡ ተቐናቐንቲ ሓይልታት ተዅሲ ደው ከብሉ ተሰማሚዖም

ፕረዚደንት ልኡላዊ ቤት ምክሪ ሱዳን ሊተናል ጀነራል ዓብልፈታሕ ኣልቡርሃን ትማሊ ናብ ሃገራት ኤርትራን ጅቡትን ምብጻሕ ብምክያድ ኣባላት ኢጋድ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ህጹጽ ኣኼባ ከካይዳ ጸዊዑ።
ሊተናል ጀነራል ዓብልፈታሕ ኣልቡርሃን፡ ትማሊ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ናብ ጅቡቲ ብምኻድ ምስ ዋና ጽሓፊ ኢጋድ ዶክተር ወርቅነህ  ገበየሁ ብምርኻብ’ዩ ነቲ ጻውዒት ኣቕሪቡ።

ሃገራት ኢጋድ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ህጹጽ ኣኼባ ከካይዳ  ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣልቡርሃን ጸዊዑ

ድሕሪ ኲናት ሓድሕድ ሱዳን 7 ገለ ካብቶም ኣብ ቀዳሞት መዓልታት ካብታ ከተማ ዘምለጡ'ውን ብህይወት ክነብሩ እናተቓለሱ’ዮም ዝርከቡ።

 ‘ናብራና ዳርጋ ሲኦል ኰይኑ’

ጀምን ሓደ ምንቅስቓስ ሓርነት ሱዳን (ኤስ-ኤል-ኤም) ዝተባህለ ውድብን፡ ኣብ 2003 ነቲ ኣብ ዞባ ዳርፉር ኣብ ልዕሊ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ዝወርድ ዝነበረ ጭቆና ንምቅላስ ዝቖሙ ጉጅለታት'ዮም። ነቲ ዝቕጽል ዘሎ ኲናት ንምፍታሕ ብመንጎኝነት ኣመሪካ፡ ስዑዲ ዓረብ፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ዞባዊ ውድብ ኢጋድን ኣብ ጂዳ ስዑዲ ዓረብ ዝርርብ ሰላም ዳግማይ ተጀሚሩ'ሎ። 


ሱዳን፡ ዕጡቓት ተቓወምቲ ኣብ ጎኒ ሰራዊት እታ ሃገር ክስለፉ ምዃኖም ኣፍሊጦም

ኣብ ሱዳን ዞባ ምዕራብ ዳርፉር ብዘጋጠመ ስግኣት ምጽጻይ ዓሌት፡ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ሰባት ክሃድሙ ከም ዝተገደዱ፡ ትካል ዶብ ኣልቦ ሓኻይም ኣፍሊጡ።

ኣብ ኵናት ሱዳን ሓድሽ ዓሌታዊ ቅትለታት ተኸሲቱ

ኣብ ርእሰ ከተማ ሱዳን ካርቱምን ኣል-ታውራ ኣብ ዝተበሃለ ከባቢ ኦምዱርማንን ብዝተፈጸሙ ደብዳባት ብኣሰርተታት ዝቑጸሩ ሰባት ከም ዝተቐተሉ ምንጪታት ሓቢሮም።