እዚ ውሑድ ዳታ ብምጥቃም፡ ጽሑፍ ጥራይ እተንብቡሉ መርበብ ሓበሬታ ቢቢሲ ትግርኛ እዩ። ምሉእ ኣሳእልን ቪድዮታትን ንምርኣይ ድማ ቀንዲ መርበብ ሓበሬታና ተጠቐሙ።
ሓንቲ ሰብ-ኣልቦ ነፋሪት ሩስያ ኣብ ሮማንያ ኣብ ልዕሊ ሓደ መንበሪ ህንጻ ድሕሪ ምውዳቓ ካብ ሃገራት ኣውሮጳ ተሪር ተቓውሞ ይቐርብ ኣሎ። "ሓደገኛ" ክብል ወተሃደራዊ ኪዳን ኔቶ ነቲ ፍጻመ ኮኒንዎ'ሎ። ሮማንያ ኣባል እቲ ኪዳን ብምዃና እቲ ኲናት ምስ ሩስያ ንዘሎ ምትፍናን ዘጋደደ ኮይኑ ኣሎ።
ሓይልታት እስራኤል ኣብ ሊባኖስ ከካይድዎ ዝጸንሑ መጥቃዕትታት ሎሚ ኣሐይሎሞ ኣለዉ።
በዚ ብቐንዱ ንዕጡቓት ሕዝቦላህ ዒላማ ዝገበረ ተባሂሉ ዝግለጽ መጥቃዕቲ ልዕሊ 2100 ሰባት ከምዝተቐትሉ ሰብመዚ ጥዕና ሊባኖስ ሓቢሮም።
ክልቲን ሃገራት ድሕሪ 1993 ንፈለማ እዋን ቀጥታዊ ዝርርብ ኣካይደን ከምዘለዋ'ውን ይግለጽ ኣሎ።
እንተኾነ፡ ንትሕተቅርጽታትን ህንጻታትን ዘይነሓፈ መጥቃዕቲ እስራኤል ሎሚ'ውን ዘፍ ኣይበለን። ኣብቲ ኣብቲ ሓድሽ ደብዳባት ከተማታት ናባቲህን ቃስሚየህን ዒላማ ኮይነን ኣለዋ።
እቲ እንኮ ተሪፉ ዝጸንሐ ንደቡብን ሰሜን ሊባኖስ ዘራኽብ ኣብ ፈለግ ሊታኒ ዝርከብ ድለድል'ውን ግዳይ መጥቃዕቲ እስራኤል ከምዝኾነ ሰብመዚ እታ ሃገር ኣፍሊጦም ኣለዉ።
ካብቲ ቦታ ዝመጸና ስእልታት እነሆ፡
ሰራዊት ኣመሪካ፡ ካብ ዝሓለፈ ሰኑይ ጀሚሩ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ተግባራዊ ድሕሪ ዝገበሮ ዕጽዋ፡ ዛጊት ዝዀነት መርከብ ጥሒሳ ከም ዘይሓለፈት ገሊጹ።
ሓይልታት ኣመሪካ፡ ናብ ገማግም ባሕሪ ኢራን ዝጓዓዛ ወይ ካብኡ ዝወጽኣ መራኽብ ክዓግቱ ወይ ክመልሱ ምዃኖም ይገልጹ ኣለዉ።
ካብ ካልእ ቦታታት ዝሓልፋ ወይ ናብ ካልእ ዝኸዳ መራኽብ ግን በቲ መጻብቦ ክሓልፋ ክፍቀደለን እዩ ይብል።
ማእከላይ እዚ ኣመሪካ ትማሊ ምሸት ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ "ካብቲ ዕጽዋ ዝጀመረሉ ሰኑይ ኣትሒዙ፡ ዛጊት ዓሰርተ መራኽብ ተመሊሰን ኣለዋ፣ ሓንቲ መርከብ እኳ ዝሰገረት የላን፡" ኢሉ።
ዶናልድ ትራምፕ፡ ኢራን መራኽብ በቲ መጻብቦ ንኽሓልፋ ትሓቶ ዝነበረት ክፍሊት ብምውጋድን ሰደድ ነዳዲኣ ብምንካይን፡ ኣብ ልዕሊ ኢራን ጸቕጢ ክገብር ተስፋ ይገብር።
ኢራን ነዚዕጽዋ "ቅርሰና [ሽፍትነት ባሕሪ]" ኢላ ክትጽውዖ እንከላ፡ ኣብ ወሽመጥ ፋርስ፡ ወሽመጥ ዖማንን ቀይሕ ባሕሪን ዘለዋ መራኽብ ዒላማ ብምግባር ሕነ ከም እትፈዲ ኣጠንቂቓ ኣላ።
ቀዳማይ ምኒስተር እስራኤል በንያሚን ናታንያሁ ሎሚ ምስ ፕረዚደንት ሊባኖስ ጆሴፍ ዓውን ክዘራረብ ምዃኑ፡ ኣባል ካቢነ ጸጥታ እስራኤል ጋልያ ጋምሊኤል ንራድዮ ሰራዊት እስራኤል ሓቢራ።
እዚ ሓበሬታእዚ ዝወጽአ፡ ፕረዚደንትዶናልድ ትራምፕ ብረቡዕ ምሸት (ብኣቈጻጽራ ኣመሪካ) ኣብ ትሩዝ ሶሻል፡ "ጽባሕ መራሕቲ እስራኤልን ሊባኖስን ክዘራረቡ እዮም፡” ዝብል ጽሑፍ ድሕሪ ምስፋሩ እዩ።
ብወገን ሊባኖስ ግን፡ ሓደ ኣብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት ሊባኖስ ዝሰርሕ በዓል ስልጣን ብሓሙስ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ምስ እስራኤል ክግበር ብዛዕባ ዝተሓሰበ ርክብ ዝፈልጡዎ ነገር ከም ዘየሎ ገሊጹ ነይሩ።
ሕጂ ግን እቲ ዘተ ክካየድ ዝኽእል ይመስል ኣሎ።
ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ መራሕቲ ሊባኖስን እስራኤልን "ጽባሕ" - ምናልባት ሓሙስ - ድሕሪ ዓሰርተታት ዓመታት ንፈለማ እዋን ዝርርብ ከካይዱ ምዃኖም ገሊጹ።
ንሱ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ቅድሚ ፍርቂ ለይቲ ኣብ ትሩዝ ሶሻል ነዚ ዝስዕብ መግለጺ ኣስፊሩ ነይሩ፤
"ኣብ መንጎ እስራኤልን ሊባኖስን ንእሽቶ መስተርሆ ንምርካብ ንጽዕር ኣለና። ክልቲኦም መራሕቲ ካብ ዝዘራረቡ ነዊሕ ኰይኑ ኣሎ፡ 34 ዓመት። ጽባሕ ክዘራረቡ'ዮም። ጽቡቕ! ፕረዚደንት ዲ.ጀይ.ቲ።"
እዚ፡ ኣብ መጀመርታ እዚ ሰሙን እስራኤልን ሊባኖስን ድሕሪ 1993 ንፈለማ እዋን ቀጥታዊ ዘተ ከም ዘካየዳ ድሕሪ ምግላጹ ዝመጽአ ምዕባለ እዩ።
እዚ ሳሕቲ ዝርአ ፍጻመ'ዚ፡ ነቲ ኣብ መንጎ እስራኤልን ብኢራን ዝድገፍ ጕጅለ ሕዝቦላህን ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ግጭት ንምዕራፍ ዝዓለመ ታሪኻዊ ስጕምቲ እዩ።
ሓደ ሚልዮን ኣብ ሊባኖስ ተመዛቢሎም ኣብ ዘለዉሉ እዋን፡ ሓላፊ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት 'ህጹጽ' ደገፍ ክግበረሉ ይጽውዕ።
ሓላፊ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ባርሃም ሳልሕ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ንሊባኖስ "ህጹጽ ደገፍን ረድኤትን" ክገብረላ ጸዊዑ።
ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ህዝቢ - ሓሙሽተ ክፋል ህዝቢ ሊባኖስ - በቲ ሳልሕ "ተራእዩ ዘይፈልጥ" ዝብሎ ግጭት ተመዛቢሎም ኣለዉ።
ሳሊሕ፡ ምስ ቀዳማይ ምኒስተር ሊባኖስ ናዋፍ ሳላም ድሕሪ ምርኻቡ፡ "ሊባኖስ ኣብ ተደጋጋሚ ዑደት ግጭት ክትጽመድ ኣይግብኣን'ዩ፣ ደገፍን ምርግጋእን የድልያ፡" ክብል ማዕከን ዜና ኤኤፍፒ ሓቢሩ።
ካብ 2 መጋቢት ጀሚሩ ልዕሊ 2,100 ሰባት ብመጥቃዕቲ እስራኤል ከም ዝተቐትሉ ምኒስትሪ ጥዕና ሊባኖስ ሓቢሩ።
እስራኤል ኣብ ሊባኖስ እትገብሮ ስርሒታት ነቲ ብኢራን ዝድገፍ ሕዝቦላህ ንምድኻምን ዜጋታታ ካብ ስግረ-ዶባዊ ምትኳስ ሮኬት ሓዊሱ ካብ መጥቃዕቲ ንምክልኻልን ዝዓለመ ምዃኑ ገሊጻ።
ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ፓኪስታን ብዛዕባ ስምምዕ ሰላም ኣመሪካን ኢራንን ንምዝርራብ ናብ ርእሰከተማ ቴህራን ኣትዩ።
ፊልድ ማርሻል ኣሲም ሙኒር መልእኽቲ ዋሽንግተን ናብ ሰበስልጣን ኢራን ከብጽሕን ካልኣይ ዙር ዘተ ሰላም ንምስላጥን ጻዕርታት ክገብር ትጽቢት ይግበረሉ። ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር'ውን ምስኡ ተጓዒዚ ኣሎ።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ከም መንጐኛ ብምዃን ነቲ ዘተ ንምዕዋት ትንቀሳቐስ ዘላ ፓኪስታን ሸህባዝ ሻሪፍ'ውን ብዛዕባ "ዞባዊ ኩነታት" ምስ መራሕቲ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ንምዝርራብ ናብ ጂዳ ኣትዩ ከምዘሎ ተፈሊጡ።
ፊልድ ማርሻል ሙኒር፡ ኣብ ዓይኒ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ሞገስ ዝረኸበ ፓኪስታዊ መራሒ ምዃኑ ይፍለጥ። "ዝፈትዎ ፊልድ ማርሻል" ክብል ትራምፕ ብዛዕባኡ ደጋጊሙ ክዛረብ'ዩ ዝስማዕ።
ፕረዚደንት ኣመሪካ፡ እቲ ኣገዳሲ ማሕንቖ ቀረብ ነዳዲን ፍርያት ነዳዲን ዝኾነ መጻብቦ ሆርሙዝ ክኽፈት ምዃኑ ተዛሪቡ።
ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቲ መጻብቦ "ይኽፈት" ስለዘሎ "መራኽብ ይመጻ ኣለዋ።"
ኢራን፡ ዕግታ ኣመሪካ ደው እንተዘይሉ መራኽብ ብወሽመጥ ዓረብ ብዓቢኡ፡ ከምኡ'ውን ብወሽመጥ ዖማንን ቀይሕ ባሕርን ከይሓልፋ ክትዓግት ከምእትኽል ኣጠንቂቓ ምህላዋ ይፍለጥ።
እቲ ምስ መደብ ንግዲ ፎክስ ኒውዝ ዝገበሮ ቃለመሕትት ቅድሚ'ቲ ብወገን ቴህራን ዝተዋህበ መጠንቀቕታ ከምዝተኻየደ ተፈሊጡ'ሎ።
እንተኾነ፡ ኣብ ተመሳሳሊ እዋን ኣብ ልዕሊ ኢራን መጥቃዕትታት ክካየድ ከምዝኽእል ምግላጹ፡ ኣብ ክንዲ ነቲ ዘሎ ሻቕሎት ዘህድእ ስግኣት ከምዘሎ ኣሚቱ።
"ነቲ ኩነታት ከምዝዓርግ እንተጌረዮ፡ ነታ ሃገር ዳግም ንምህናጽ 20 ዓመታት ክወስደሎም ይኽል'ዩ" ይብል ትራምፕ።
ሓደ ኣመሪካዊ ብዓልስልጣን'ውን ነቲ ቅድሚ ሓደ ሰሙን ዝተበጽሐ ስምምዕ ምቁራጽ ተዂሲ ንምሕዳስ ምርድዳእ ከምዘይተበጽሐ ንቢቢሲ ሓቢሩ'ሎ።
መጻብቦ ሆርሙዝ ፈለማ ብሰራዊት ኢራን ዳርጋ ምሉእ ብምሉ ድሕሪ ምዕጻዉ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሳልስቲ ሓይልታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ቴህራን ጸቕጢ ንምፍጣር ተመሳሳሊ ስጉምቲ ከምዝወሰዱ ይፍለጥ።
ብኻልእ ወገን፡ ቴህራንን ዋሽንግተንን መልእኽትታት ምልውዋጥ ቀጺለን ከምዘለዋ ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ኢስማዒል ባጋኢ ሓቢሩ'ሎ።
ሓደ ጉጅለ ልኡኽ ናይታ ከም መንጐኛ ተገልግል ዘላ ፓኪስታን ሎሚ ናብ ቴህራን ክኣቱ ትጽቢት ከምዝገብር'ውን እቲ ኣፈኛ ጠቒሱ።
ኢራን ኑክሌራዊ ኣጽዋር ክትሃንጽ ትደሊ'ያ ንዝብል ክሲ ኣመሪካ ዝነጸገ እቲ ኣፈኛ፡ ፕሮግራም ኑክሌር ኢራን "ሰላማዊ" ምዃኑ መጒቱ።
ዓሊ ዓብደላሂ፡ ኣዛዚ ናይቲ ንዕጡቓት ሓይልታት ኢራን ዘወሃህድ ዝለዓለ ስርሒታዊ እዚ እታ ሃገር ዝዀነ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ኢራን ኻታም ኣል-ኣንቢያእ - ኣመሪካ ዕግታ መራኽብ እንተቐጺላን "ንንግዳዊ መራኽብን ታንከራት ነዳዲን ኢራን ውሕስነት እንተዘይፈጢራ"፡ ጠንቂ ምጥሓስ ተዅሲ ምቍራጽ መበገሲ ክኸውን'ዩ ክብል ኣጠንቂቁ።
ዓብደላሂ ወሲኹ፡ እዚ ኣብ ዝዀነሉ ኵነታት ድማ ዕጡቓት ሓይልታት ኢራን "ዝዀነ ሰደድ ወይ ኣእትዎት ኣብ ወሽመጥ ፋርስ፡ ባሕሪ ዖማንን ቀይሕ ባሕርን ብውሕስነት ክቕጽል" ከምዘይፈቅድ ኣተሓሳሲቡ።
እዚ ብኣዛዚ ኻትም ኣል-ኣንቢኣያእ ዝተጠቕሰ ማያዊ ኣካላት ኣዝዩ ሰፊሕ ጂኦግራፊያዊ ከባቢታት ዝሽፍኑ'ኳ እንተዀኑ፡ ኣየኖት ሃገራት ሃገራት ክጽለዋ ከም ዝኽእላ ግን ኣይገለጸን።
ኣመሪካ፡ ካብ ዝሓለፈ ሰኑይ ኣትሒዛ እያ ንወደባት ኢራን እገዳ ጀሚራ ዘላ። ሰራዊት ኣመሪካ ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብተን ቀዳሞት 24 ሰዓታት "ዝኾነት መራኽብ ኣይሓለፈትን" ብምባል፡ ሽዱሽተ ንግዳዊ መራኽብ ከኣ ናብ ወሽመጥ ዖማን ክጥወያ ተገዲደን ኢሉ።
እቲ ኣብ መንጐ ክልቲአን ሃገራት ብመንጐኝነት ፓኪስታን ጸኒዑ ዘሎ ውዕል ተኹሲ ደው ምባል፡ ድሕሪ'ቲ ንኣስታት ሽዱሽተ ሰሙን ዝጸንሐ ግጭት ብ8 ምያዝያ ዝተኣወጀ እዩ።
ኣብ ኢስላማባድ ዝተኻየደ ቀዳማይ ዙርያ ዘተ ኢራንን ኣመሪካን ኣይተዓወተን፤ ዶናልድ ትራምፕ ድማ ካልኣይ ዙር እቲ ዘተ ኣብ ዝቕጽሉ ክልተ መዓልታት ዳግማይ ክጅምር ከምዝኽእል ኣተንቢሁ'ሎ። መዓስን ኣበይን ግን ኣየነጸረን፤ ኢራን ብወገና ብዛዕባ'ዚ ዛጊት ኣየረጋገጸትን።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ፎክስ ቢዝነስ ኔትወርክ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ካብ ዝበሎ ተወሳኺ መግለጺታት። ትራምፕ ኣብቲ ምሉእ ቃለ መሕትት "ንኢራን ኒዩክለሳዊ ኣጽዋር እንተሂብካያ ዓለም ክትፍንጀር እያ" እዩ ዝብል። ንሱ ወሲኹ፡ እቲ ምስ ኢራን ዝነበረ ኲናት ምስተፈትሐ፡ ዋጋታት ነዳዲን ጋዝን "ኣዝዩ ኣዝዩ ክወርድ'ዩ" ይብል።
ዋጋታት ጸዓት'ውን ክጎድል ምዃኑ ብምትእምማን ይዛረብ። ትራምፕ ነቲ ኣብ 2015 ዝተኸተመ ስምምዕ ኑክሌር ኢራን "እቲ ዝኸፍአ ስምምዕ" ክብል ዝዅንን ኰይኑ፣ እዚ ድማ እታ ሃገር ናብ ኒዩክለሳዊ ኣጽዋር ንኽትበጽሕ ኣቋራጭ መንገዲ ዝፈጥረላ እዩ ይብል።
ወሲኹ፡ ኣመሪካ ኣብ ዝሓለፈ ሰነ ንመሳለጥያታት ኑክሌር ኢራን እንተዘይትድብድብ ነይራ፡ እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ እስራኤልን ጎረባብታ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕን ብዓቢኡ ድማ ንኣመሪካ ኒዩክለሳዊ ኣጽዋር ተጠቒማ መጥቅዓተን ነይራ፡ ይብል።
ትራምፕ፡ ቻይና ንኢራን ኣጽዋር ትህብ ከምዘላ ዝገልጽ ጸብጻባት ምስ ሰምዐ፡ ንፕረዚደንት ሺ ደብደበ ጽሒፉ ከምኡ ንኸይገብር ከም ዝሓተቶ ብምግላጽ፡ ሺ ድማ፡ "ብመሰረቱ" ቻይና ከምኡ ኣይትገብርን እያ ክብል ምላሽ ከም ዝሃቦ እዩ ዝዛረብ።
ሊባኖስን እስራኤልን ድሕሪ 30 ዓመታት ንፈለማ እዋን ዝለዓለ ደረጃ ዲፕሎማስያዊ ዘተ ኣካይደን። እዚ ሳሕቲ ዝርአ ፍጻመ'ዚ፡ ነቲ ኣብ መንጎ እስራኤልን ብኢራን ዝድገፍ ጕጅለ ሕዝቦላህን ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ግጭት ንምዕራፍ ዝዓለመ ታሪኻዊ ስጕምቲ እዩ። ካብ ኣመሪካ ዝወጽአ ወግዓዊ መግለጺ ከም ዘመልክቶ፡ ብኽልተኦም ወገናት ኣብ ዝውሰን ግዜን ቦታን ቀጥታዊ ዘተ ንምቕጻል ተሰማሚዖም ኣለዉ።
እስራኤል ኣብቲ ዘተ፡ ኵሎም መንግስታውያን ዘይኰኑ ዕጥቃውያን ጕጅለታት - ብፍላይ ድማ ሕዝቦላህ - ዕጥቆም ክፈትሑ ከም እትደሊ ገሊጻ ኣላ። ሊባኖስ ብወገና፡ ተዅሲ ብህጹጽ ደው ክብልን ሰብኣዊ ቅልውላው መፍትሒ ክግበረሉን ጸዊዓ።
ዶናልድ ትራምፕ ምስ ኢራን ዝካየድ ካልኣይ ዙር ዘተ ኣብ መወዳእታ ናይዚ ሰሙን ክካየድ ከም ዝኽእል ኣሚቱ።
እዚ ዝግለጽ ዘሎ፡ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ፓኪስታን ዝተኻየደ ዘተ ድሕሪ ምፍሻሉ እዩ። ኣብቲ እዋን ዋሽንግተንን ቴህራንን ብዛዕባ መጻብቦ ሆርሙዝን መጻኢ ንዩክለሳዊ መደብ ኢራንን ስምምዕ ክበጽሓ ኣይከኣላን።
ምክትል ፕረዚደንት ኣመሪካ ጀይዲ ቫንስ፡ እቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝጸንሐ ናይ ዘይምትእምማን መንፈስ ኣብ ሓደ ለይቲ ክውገድ ከም ዘይክእል ተኣሚኑ። ይዅን እምበር፡ እቶም ኢራናውያን ተዛተይቲ ስምምዕ ንምግባር ድሌት ከም ዘለዎም ከም ዝኣምን ገሊጹ።
ቫንስ፡ ኢራን ንዩክለሳዊ ኣጽዋር ክህልዋ የብሉን ዝብል ፖሊሲ ትራምፕ ኣብ ቦታኡ ጸኒዑ ከም ዘሎ ኣስሚሩሉ፤ ነዚ ንምጭባጥ ድማ ዘተ ይካየድ ኣሎ።
ትራምፕ ትማሊ ንኒውዮርክ ፖስት ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ናይ ሰላም ዘተ “ኣብ ውሽጢ ዝመጽኡ ክልተ መዓልታት ክካየድ ይኽእል እዩ፡” ኢሉ።
ኒውዮርክ ፖስት ከም ዝሓበሮ፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ኣብ ዝገበሮ ናይ መጀመሪታ ናይ ተለፎን ቃለመሕትት፡ እቲ ዘተ “ይካየድ ኣሎ፣ ግን ከም እትፈልጥዎ ቍሩብ ዝሑል እዩ፡” ኢሉ። ቀጺሉ ድማ ተወሳኺ ዘተ ኣብ ኤውሮጳ ክካየድ ከም ዝኽእል ኣሚቱ።
ድሕሪ ፍርቂ ሰዓት ኣቢሉ፡ ትራምፕ ናብቲ ጋዜጠኛ ደዊሉ መብርሂ ሂቡ።
“ብሓቂ ኣብኡ [ኣብቲ ዘተ ተኻይድሉ ዝነበረ ኢስላማባድ] ክትጸንሕ ኣለካ፣ ምኽንያቱ ኣብ ውሽጢ ዝመጽኡ ክልተ መዓልታት ገለ ነገር ክፍጠር ይኽእል እዩ። ንሕና’ውን ብዝያዳ ናብኡ ከነብል ኣለና፡” ኢሉዎ።
ቀጺሉ ድማ፡ “ናብኡ ምኻድ ዝያዳ ተኽእሎ ዘለዎ ንምንታይ ምዃኑ ትፈልጥ ዲኻ? ምኽንያቱ፡ እቲ ፊልድ ማርሻል ብሉጽ ስራሕ ይሰርሕ ስለ ዘሎ እዩ፡” ኢሉ።
ትራምፕ ‘ፊልድ ማርሻል’ ክብል ዝጸውዖ፡ ነቲ ቀዲሙ “ፍቱወይ” ኢሉ ዝጸውዖ ናይ ፓኪስታን ፊልድ ማርሻል ጀነራል ኣሲም ሙኒር ንምምልካት እዩ።
እቲ ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ዝኣወጆ ዕጽዋ መጻብቦ ሆርሙዝ ካብ ቀዳማይ መዓልቱ ንጹር ኣይነበረን።
ተዓዛቢ ጸጥታዊ ጉዳያት ፍራንክ ጋርድነር፡ እቲ ዕጽዋ ንጹር ዘይኰነሉ ምኽንያት እኹል ምድላዋት ስለ ዘይተገብረሉን ናይ መራኽብ መለለዪ ምልክታት ምትእስሳር ስለ ዝተዛብዐን ክኸውን ከም ዝኽእል ገሊጹ።
ቢቢሲ ቨሪፋይ ዝተዓዘቦ ምንቅስቓስ መራኽብ ከም ዘመልክቶ፡ ምስ ኢራን ምትእስሳር ዘለወን እንተ ወሓደ ኣርባዕተ መራኽብ ትማሊ ሰሉስ ንመጻብቦ ሆርሙዝ ተሳጊረን እየን።
ካብዚኣተን እተን ክልተ ናብ ወደባት ኢራን ዝበጽሓ እየን። ብተወሳኺ፡ ምስ ኢራን ምትእስሳር ዘይብለን ካልኦት ሰለስተ መራኽብ ድማ እቲ ዕጽዋ ሰኑይ ካብ ዝእውጅ ንደሓር ነቲ መጻብቦ ክሰግራ ተራእየን።
ኣዛዚ ማእከላይ እዚ ኣመሪካ ኣድሚራል ብራድ ኩፐር ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ “ኣብ ልዕሊ ወደባት ኢራን ዝተገብረ ዕጽዋ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ግብሪ ውዒሉ ኣሎ፡” ኢሉ።
እቲ ዕጽዋ ካብ ዝጅመር ኣብ ውሽጢ 36 ሰዓታት፡ ሓይልታት ኣመሪካ ነቲ ብባሕሪ ናብ ኢራን ዝኣቱን ዝወጽእን ንግዳዊ ምንቅስቓስ ምሉእ ብምሉእ ደው ከም ዘበሉዎ እውን ገሊጹ።
ማእከላይ እዚ ኣመሪካ ኣቐዲሙ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ሽዱሽተ ናይ ንግዲ መራኽብ ካብ ሓይልታት ኣመሪካ ንዝመጽአን መምርሒ ተቐቢለን ንድሕሪት ብምምላስ ናብ ወደብ ኢራን ከም ዝኣተዋ ሓቢሩ።
ቢቢሲ ቨሪፋይ ዝገበሮ ምክትታል እውን፡ ክልተ ምስ ኢራን ምትእስሳር ዘለወን መራኽብ ድሕሪ ምእዋጅ እቲ ዕጽዋ ንመጻብቦ ሆርሙዝ ተሳጊረን ክኸዳ ከለዋ ኣንፈተን ከም ዝቐየራ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ዘለዎ ተሪር ነቐፌታ ብምቕጻል፡ ትማሊ ምሸት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ከምዚ ኢሉ፤
“ኢራን ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ኣዋርሕ እንተ ወሓደ 42,000 ንጹሃንን ፍጹም ዕጥቂ ዘይብሎምን ተቓወምቲ ከም ዝቐተለት፣ ስለዝዀነ፡ ኢራን ንዩክለሳዊ ቦምብ ክህልዋ ፍጹም ተቐባልነት ከም ዘይብሉ ንርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ ክነግሮ ዝኽእል ሰብ ኣሎዶ? ነዚጉዳይ’ዚ ቈላሕታ ስለ ዝሃብካዮ አመስግን። ኣመሪካ ተመሊሳ ኣላ!!!”
ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኢራን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ርእይቶ ምሃቦም ስዒቡ፡ ትራምፕ ኣብ መጀመርታ ናይዚ ወርሒ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ናይቲ ኣመሪካዊ ጳጳስ “ምሱጥ ደጋፊ” ከም ዘይኰነ ገሊጹ ነይሩ።
ትራምፕ ወሲኹ፡ እቶም ጳጳስ “ኣብ ልዕሊ ገበን ድኹም፡ ኣብ ፖሊሲ ወጻኢ ድማ ኣዝዮም ሕማቕ” ምዃኖም ብምጥቃስ ከሲሱዎም።
ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ ብወገኖም፡ ኣብ ምምሕዳር ትራምፕ ዝዀነ ይዅን “ፍርሒ” ከም ዘይብሎምን ርእይቶ ምሃብ ከም ዝቕጽሉን ሓቢሮም።
ትራምፕ ብተወሳኺ፡ብዛዕባ ኔቶ ኣብ ዝጸሓፎ ጽሑፍ፡ “ኔቶ ንዓና ኣይነበረን፣ ኣብ መጻኢ እውን ንዓና ኣይክኸውንን እዩ!” ክብል ንተራ እቲ ኪዳን ኣናሽዩዎ።
ኣመሪካ ነቲ ምስ ኢራን ኣትያቶ ዘላ ተነቃፊ ስምምዕ ምቁራጽ ተዂሲ ባዕላ ተዳኽሞ ከምዘላ ቻይና ከሲሳ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ብኣመሪካ ተኣዊጁ ዘሎ ምኽርዳን መጻብቦ ሆርሙዝ "ሓደገኛን ዘይሓላፍነታዊን ጠባይ እዩ" ክብል ኮኒኑ።
ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ዴሳዊት ሃገር ጉዎ ጂያኩን ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ እቲ ዕጽዋ ንዝጸንሐ "ወጥርታት ዘጋድድን ነቲ ተነቃፊ ስምምዕ ምቁራጽ ተዂሲ ዘዳኽምን እዩ" ኢሉ።
በይዢንግ ምዕቡል ስርዓተ-ምክልኻል ንኢራን ክትህባ ትዳሎ ኣላ ንዝብል ክሲ ዋሽንግተን'ውን "ፍጹም ዝተሰንዐ" ብምባል ነጺጉዎ።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ቻይና ንቴህራን ወተሃደራዊ ደገፍ እንተሂባ፡ 50% ቀረጽ ክውስነላ ምዃኑ ድሕሪ ምጥቃቑ'ያ ቻይና ነቲ መግለጺ ሂባ ዘላ።
ቻይና ልዑል መጠን ዘለዎ ነዳዲ ካብ ኢራን ስለትዕድግ፡ ዋሕዚ ቀረብ ከይጐድላ ኣብቲ ዞባ ምርግጋእ ክሰፍን'ያ ትደሊ ዘላ።
ትማሊ ምሸት ሓይልታት ኣመሪካ ነቲ መጻብቦ ከምዝዓጸውዎ ድሕሪ ምፍላጦም፡ ብውሕዱ 4 መራኽብ ንግዲ ከምዝሓለፋ ጸብጻባት ሓቢሮም ኣለዉ።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፡ ኣካል ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ዓለምለኻዊ ውድብ ባሕሪ ከምዝብሎ፡ ንዓለም ዘገልግል መጻብቦታት ክትዓጹ ሕጋዊ መሰል ዘለዋ ሃገር የላን ክብል ኣፍሊጡ'ሎ።
"ኣብቲ ከባቢ ግጭት ከምዘሎ ይርድኣኒ እዩ፡ እንተኾነ ኣብ ዓለምለኻዊ ሕጊ ንመስመር መጓዓዝያ ባሕሪ ዓለም ናይ ምዕጻው ተግባር ዘፍቅድ ዓለምለኻዊ ሕጊ የለን" ክብል ዋና ጸሓፊ እቲ ትካል ኣርሰኒዮ ዶሚንገዝ ንቢቢሲ ተዛሪቡ።
ብሰንኪ እቲ ኲናትን ምርጋጥ መጻብቦ ሆርሙዝን ኣስታት 20,000 ኣብቲ ወሽመጥ ሓዲግ ተሪፎም ከምዘለዉ'ውን ዶሚንገዝ ጠቒሱ።
ዋላ'ኳ ዋጋ ነዳዲ ብተዛማዲ ጐዲሉ ትሕቲ 100 ዶላር ንሓደ በርሚል ወሪዱ እንተሎ፡ ካብቲ ቅድሚ ኲናት ዝነበሮ ብ36% ብምውሳዂ ካብ ንቡር ወጻኢ ኮይኑ ይርከብ።
ኣብ መንጐ መራሒ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዓለምን ፕረዚደንት ኣመሪካን ዝተጀመረ ዳርባ ቃላት ይቕጽል ኣሎ።
ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኤክስ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ "ደርበይቲ ቦምባታት" ደቂ-መዛምርቲ ክርስቶስ ኣይኮኑን ዝብል ነቐፌታ ወርዊሮም ነይሮም።
እቲ ርእይቶ ንዶናልድ ትራምፕ ዘቖጥዐ ኮይኑ ተረኺቡ'ሎ። እቲ ፕረዚደንት በቲ ዝውንኖ ማሕበራዊ መራኸቢ 'ትሩዝ ሶሻል' ኣብ ዝሃቦ ግብረመልሲ "ኣብ ክንዲ ፖለቲከኛ፡ ዓቢይ ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ንምዃን የተኩሩ" ብምባል ክምዕዶም ፈቲኑ።
እቶም መንፈሳዊ መራሒ ኣብ ጉዳይ "ገበን ድኹም" እዮም ዝበለ ትራምፕ፡ "ጸግዒ ሕሉፋት ጸጋማውያን" ኣለዎም ክብል ወቒሱ።
"ኣነ ኣብ ዋይት ሃውስ [ከም ፕረዚደንት] እንተዘይህሉ፡ ሊዮ ኣብ ቫቲካን ኣይምሃለወን"።
ኣቡነ ሊዮ መበል 14 ናብ ኣፍሪቃ ኣብ ዝገሽሉ ዝነበሩ እዋን ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ'ውን ንግብረመልሲ ትራምፕ ምላሽ ሂቦምሉ ኣለዉ።
"ብዛዕባ መልእኽቲ ወንጌል ዓው ኢለ ንምዝራብ ወይ ንምምሕዳር ትራምፕ ኣይፈርሕን እየ" ክብሉ ንሰላም ዘለዎም መርገጺ ደጊሞም ኣነጺሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን "ብህይወት ድኹማት፡ ቆልዑን ስድራቤታትን ዝርከብ ረብሓ ዋጋ ክህልዎ ኣይክእልን እዩ" ብምባል'ዮም ናብቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ተፈጢሩ ዘሎ ኲናት ዘነጻጸረ ነቐፌታ ገሊጾም ነይሮም።
"ወተሃደራዊ ስጉምቲ፡ ቦታ ናጽነት ወይ እዋን ሰላም ኣይክፈጥርን እዩ" ክብሉ'ውን ኣጠንቂቖም።
ኣመሪካ ዝኣወጀቶ ምኽርዳን መጻብቦ ሆርሙዝ ቅድሚ ሓደ ሰዓት ጀሚሩ'ሎ።
ኣብቲ ከባቢ ተዋፊሩ ዘሎ ማእከላይ እዚ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ዝኾነት ካብን ናብን ወደባት ኢራን እትጓዓዝ መርከብ ንግዲ ክማርኽ ምዃኑ ኣጠንቂቑ።
ኣብ ፓኪስታን ክካየድ ዝቐነየ ዝርርብ ብዘይፍረ ድሕሪ ምውድኡ'ያ ኣመሪካ ነቲ ስጉምቲ ወሲዳ ዘላ።
ቅድሚ ሓደ ሰሙን ዝተበጽሐ ስምምዕ ምቁራጽ ተዂሲ ጸኒዑ'ኳ እንተሎ፡ ቴህራን ንጠለባት ዋሽንግተን ብምንጻጋ፡ እቲ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣቐዲሙ ዘጠንቀቐሉ ምዕጻው መጻብቦ ሆርሙዝ ካብ ሎሚ ምሸት ጀሚሩ ኣብ ግብሪ ክውዕል'ዩ።
ብኻልእ ወገን፡ ተስፋ ዘተ ሰላም ጠቕሊሉ ከምዘይቀሃመ ኢስላማባድ ኣፍሊጣ'ላ።
ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ከም ዝሓበሮ፡ ቀደማይ ሚኒስተር ፓኪስታን ጻዕርታቱ ይቕጽል ከምዘሎ ተዛሪቡ።
"ምቁራጽ ተዂሲ ጸኒዑ'ሎ፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ድማ፡ ንዝተረፉ ዘይተወድኡ ጉዳያት ንምፍታሕ ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ" ክብል ሸህባዝ ሻሪፍ ተስፋ ሂቡ።
መራኽብ ኲናት ኢራን ነቲ ናይ ምርጋጥ ስጉምቲ ከተዓናቕፋ እንተ ፈቲነን "ክድምሰሳ" ምዃነን ትራምፕ ኣጠንቂቑ'ሎ።
158 መራኽብ ኲናት ከምዘዕነዉ ዝጠቐሰ ትራምፕ፡ እተን ተሪፈን ዘለዋ ዓቢ ስግኣት ዘይኮና ናኣሽቱ "ፈጣናት መራኽብ" እውን ኣሰር እተን ኣብ ከርሲ ባሕሪ ዘለዋ ከምዝስዕባ'ዩ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታቱ ተሓንዩ።
"መጠንቀቕታ፡ ዝኾነት ካብዘን መራኽብ እዚአን ናብ ምኽርዳንና እንተመጺአን፡ ብዘየላቡ ክድምሰሳ እየን፡ ልክዕ ከምቲ ንጃላቡ ኣሰጋገርቲ ዕጸ-ፋርሳት ዝገበርናዮ ናይ ቅትለት ስርዓት" ይብል ትራምፕ ኣብ ትሩዝ ሶሻል።
ድሮ፡ ዩ-ኤስ-ኤስ ኣብራሃም ሊንከን ዝተባህለት ዓርሞሸሽ፡ እትርከበን መራኽብ ኲናት ኣመሪካ ኣንፈተን ናብቲ መጻብቦ ኣቢለን ኣብ ወሽመጥ ዓረብ ክጓዓዛ ተራእየን ኣለዋ።
ድሕሪ'ቲ ን40 መዓልታት ዝተኻየደ ግጭት ኢራንን ኣመሪካ-እስራኤልን፡ ሓደ ዘገርም መደምደምታ እዩ ተቐልቂሉ ወጺኡ፤ ኢራን ዝያዳ ብመንገዲ ኒዩክለሳዊ ዓቕሚ ዘይኮነስ፡ ነቲ ስትራተጂያዊ ኣገዳስነት ዘለዎ መጻብቦ ሆርሙዝ ኣብ ምቍጽጻር ዘለዋ ዓቕሚ ብዘግሃደ መልክዕ።
ኣብ ምጅማር እቲ ኲናት፡ ንቐንዲ ቦታታትን መራሕትን ኢራን ዒላማ ዝገበረ ከቢድ ደብዳባት ብምግባር ለውጢ ስርዓት ንምስግዳድ ዝግበር ፈተነ ምዃኑ ብሰፊሑ ክትረኽ ጸኒሑ እዩ።
ኢራን ግን ኣብ ልዕሊ መሻርኽቲ ኣመሪካ ዝዀና ሃገራት ወሽመጥ፡ መጥቃዕቲ ሚሳይላትን ድሮናትን ኣዕሊባ፤
እቲ ተጻብኦታት እናገደደ ድሕሪ ምኻዱ ድማ፡ ኣተኵሮኣ ናብቲ ንወሽመጥ ፋርስ ምስ ዓለማዊ ዕዳጋታት ዘራኽብ ጸቢብ መስመር ማይ ብምዛር፡ ምንቅስቓስ መራኽብ ክትዘርግን ክትዓግትን ክኢላ።
እዚ ስጕምቲ እዚ ኣብ ልዕሊ ኣመሪካን እተን ብመንገዲ እቲ መጻብቦ ብዝሓልፍ ዘየቋርጽ ዋሕዚ ነዳድን ጋዝን ዝምርኮሳ መሻርኽታን ብቕጽበት ዓቢ ጸቕጢ ፈጢሩ።
ሰበስልጣን እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን፡ ነዚ መስመር'ዚ ምቍጽጻር ካብቲ ንቡር ወተሃደራዊ ምዕባለ ብዝዓበየ መልክዕ ስትራተጂያዊ ረብሓ ከምጽእ ከም ዝኽእል ብግቡእ ተገንዚቦምዎ እዮም።
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ-ሰንበት ኣብ ሃንጋሪ ዝተኻየደ ምርጫ ኣቓልቦ መላእ ኣውሮጳን ዓለምን ረኺቡ ቀንዩ ነይሩ።
ኣብቲ ዝተኻየደ ፓርላመንታዊ መረጻ ብወዲ 45 ዓመት ፒተር ማጊያር ዝምራሕ ሰልፊ በገፊሕ ብምስዓር ዓብላሊ መናብር ተዓዊቱ'ሎ።
ነዊሕ ዘመነ ስልጣን ናይቲ ን16 ዓመታት ነታ ሃገር ክመርሓ ዝጸንሐ ቀዳማይ ሚኒስተር ቪክተር ኦርባን ድማ ትማሊ ምሸት ከምዘብቅዐ ተረጋጊጹ። ብወግዒ ስዕረቱ ድሕሪ ምእማኑ ኣብ ርእሰከተማ ቡዳፐስት ፈንጠዝያ'ዩ ሓዲሩ።
እቲ መሓዛን መሻርኽትን ፕረዚደንት ሩስያ ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ምዃኑ ዝንገረሉ ኦርባን ንመራሕቲ ሕብረት ኣውሮጳ እሾዂ ኮይኑዎም'ዩ ጸኒሑ።
ንየማናይ ክንፊ ፖለቲካዊ መርገጺ እታ ሃገር ዝውክል ኦርባን፡ ሃገራት ምዕራብ ኣውሮጳ ብጉዳይ ዩክረይን ብዝተሓሓዝ ምስ ሞስኮ ዘለወን ርክብ ናብ ዝኸፍአ ደረጅኡ ወሪድሉ ኣብ ዘሎ እዋን ምስ ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ጥቡቕ ዝምድና ምምስራቱ ዓቢ ብድሆ ኮይንወን'ዩ ጸኒሑ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን እቲ ሕብረት ንዩክረይን 105 ቢልዮን ዶላር ለቓሕ ክህባ ኣብ ስምምዕ'ኳ እንተበጽሐ ብሰንኪ ኦርባን ፈሺሉ'ዩ - ነፍሲወከፍ ሃገር ወሳኒ ድምጺ ስለዘለዋ።
"ሩስያውያን ዓድኹም ኪዱ" ክብሉ ደገፍቲ ማጊያር ድሕሪ'ቲ ዓወት ክጭድሩ ተሰሚዖም ነይሮም።
ምስ ትራምፕ ዘለዎ ዝምድና'ውን ካብ ናይ ካልኦት መራሕቲ እታ ኣህጉር ሓለፋ ዝጸንሖ እዩ። እቲ ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ብምግላጽ፡ ምክትሉ ጀይዲ ቫንስ ኣብ ጐስጓስ ምርጫ ንክሕግዞ ናብ ርእሰከተማ ቡዳፐስት ክሳብ ምስዳድ በጺሑ ነይሩ'ዩ።
እንተኾነ፡ እቲ ብማጊያር ዝምራሕ ሰልፊ ክብረትን ናጽነትን (ቲስዛ) 135 ብምርካብ ንፈተውትን ጸላእትን ዘገረመ ዓወት ተጓናጺፉ ኣሎ። ብኦርባን ዝምራሕ ገዛኢ ሰልፊ ድማ 55 መናብር ተዓዊቱ'ሎ። ሕሉፋት የማናውያን ብወገኖም 6 መናብር ከምዝተዓወቱ ይግለጽ ኣሎ።
እቲ ዘገርም፡ እዚ ጸግዒ ሕብረት ኣውሮጳ ወሲዱ ዘሎ ፒተር ማጊያር ኣባል ናይቲ ብኦርባን ዝምራሕ ሰልፊ 'ፊደስዝ' ብምዃን'ዩ ናብ ፖለቲካ ዓለም ተጸንቢሩ።
ኣብቲ ክካየድ ዝጸንሐ ጐስጓሳት፡ ሃንጋሪ ካብ ሩስያ ክትርሕቕን ምስ ምዕራብ ኣውሮጳ ክትጠብቕን ከምዝደሊ ብንጹር መርገጺኡ ድሕሪ ምግላጹ፡ ሰፊሕ ህዝባዊ ተቐባልነት ክረክብ ክኢሉ'ዩ።
እቲ ናይ 'ምርጫ ምልኪ' ሃኒጹ ተባሂሉ ክንቀፍ ዝጸንሐ ኦርባን፡ ተረርቲ ሕግታት ብምውጻ እንናጽነታት ሚድያን ሓርነታት ህዝቢን ምግዳቡ ተቓውሞታት ክገጥሞ ጸኒሑ ነይሩ።
እዚ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ብምዃን በትረ-ስልጣን ክርከብ ዝዳሎ ዘሎ መራሒ ተቓዋሚ ሰልፊ ነቲ ሕግታት ብምቕያር ናይ ስርዓት ለውጢ ክገብር ምዃኑ ቃል ኣትዩ'ሎ።
ዓባይ ብሪጣንያ፡ ነቲ ትራምፕ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ዝርከቡ ወደባት ኢራን ዕጽዋ ክግበር ንዝሓዞ ውጥን ከም ዘይትድግፍ ኣፍሊጣ።
መንግስቲ እታ ሃገር፡ ኣብቲ ትራምፕ ኣብ ወደባት ኢራን ወተሃደራዊ ዕጽዋ ኣመሪካ ክግበር ንዝሓዞ መደብ ኣብ ምትግባር ከም ዘይትሳተፍ ቢቢሲ ክፈልጥ ክኢሉ ኣሎ።
መራኽብ ሓይሊ ባሕሪ ብሪጣንያን ወተሃደራትን፡ ወደባት ኢራን ንምዕጻው ኣይውዕሉን፤ እንተዀነ፡ ኣብ ባሕሪ ዝተጻወደ ነታጕ ዝኣርያ ጀላቡን ጸረ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲን ኣብቲ ዞባ ስርሐን ክቕጽላ እየን።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ብሪጣንያ፡ "ናጽነት ምጉዓዝን ምኽፋት መጻብቦ ሆርሙዝን ምድጋፍ ክንቅጽ ልኢና። እዚ ድማ ንዓለማዊ ቁጠባን ዋጋ መነባብሮን ሃገርና ንምድጋፍ ብህጹጽ የድሊ፡" ኢሉ።
ምፍሻል ዘተ ሰላምን ምስኡ ተተሓሒዙ ዝመጽአ ወሰኽ ዋጋ ነዳድን፡ ንዓለማዊ ቍጠባ ተወሳኺ ማህሰይቲ ኰይኑዎ ኣሎ።
እቲ ቀንዲ ስግኣት ኣብ ቀረብ እዩ።
ተንተንቲ ከም ዝገልጹዎ፡ ምንቅስቓስ መራኽብ ብመጻብቦ ሆርሙዝ ምቍራጽ እንተ ቀጺሉ፡ ኣብ መዓልቲ ክሳብ ክልተ ሚልዮን በርሚል ነዳዲ ኣብ ሓደጋ ክወድቅ ይኽእል እዩ።
ጸብጻባት ከም ዘርእዩዎ፡ ምንቅስቓስ መራኽብ ነዳዲ ድሮ ኣዝዩ ተገቲኡ ይርከብ። ብዛዕባ እቲ ኣመሪካ ዝወጠነቶ ዕጽዋ ባሕሪ ድማ ስግኣታት እናዓረገ ይኸይድ ኣሎ።
እዚ ኵነታት’ዚ ዋጋታት ንኽንህሩን ኣብ ዕዳጋታት ጸዓት ዘይምርግጋእ ንኽፍጠርን ደሪኹ ኣሎ።
ኣብቲ ዝሰፍሐ ቍጠባ ዘለዎ ጽልዋ፡ ቀጥታዊ እዩ።
ምኽባር ዋጋ ነዳዲ ኣብ መጓዓዝያ፡ መግብን ካልኦት ኣቑሑን ምውሳኽ ዋጋታት ስለ ዝፈጥር፡ ዝቕባበ ዋጋታት የስዕብ፣ ዓቕሚ ምዕዳግ ስድራቤታት ድማ የዳኽም።
ሓያሎ ዓበይቲ ማእከላት ባንክ፡ ካብቲ ዝለዓለ ናይ ወለድ መጠን ክወጽኣ ዝጀመራ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ጥራይ እዩ።
ዋጋ ነዳዲ ብዝለዓለ መጠን እንተ ቀጺሉ ግን፡ ነቲ ክገብሩዎ ዝሓሰቡ ምንካይ መጠን ወለድ ከናውሑዎ ይግደዱ ይዀኑ።
ካብ ወጻኢ ኣብ ዝመጽእ ጸዓት ዝምርኰሳ ሃገራት ኤውሮጳን መብዛሕትኡ ክፋል እስያን፡ ኣብ ቍጠባዊ ዕብየትን ወጻኢታትን ዝያዳ ጸቕጢ ክስምዐን ይኽእል እዩ።
ነዳዲ ናብ ወጻኢ ዝሰዳ ሃገራት ድማ ምንካይ ጠለብ ዝፈጠሮ ስግኣት ኣለወን።
ዕዳጋታት በቲ ዝተራእየ ምውራድ ኣክስዮናትን ወሰኽ ዋጋ ነዳድን ኣቢሎም ስግኣቶም ይገልጹ ኣለዉ።
እዚ ምስቲ ዘሎ ዝለዓለ ዝቕባበ ዋጋታት ተወሃሂዱ፡ ቍጠባዊ ዕብየት ክዝሕል ከም ዝኽእል ዘጠንቅቕ እዩ።