Wasiirkii Gaashaandhigga ee Somaliland oo iscasilay

Tebin toos ah

1. 2 Jannaayo 2024Dagaal xooggan ayaa galabta socday Qasa xilli Israa’iil ay qorshaynayso in ay soo saarto qaar ka mid ah ciidankeeda

   Xitaa ka dib markii Israa'iil ay ku dhawaaqday qorshe ay dib ugala soo baxayso qaar ka mid ah ciidamada dagaalka ee Qasa ku sugan, taasoo muujinaysa weji cusub oo dagaalka, waxaa weli aagga kasii socda dagaal xooggan.

   Milateriga Israa’iil ayaa sheegay in ciidamadoodu ay tobonaan dagaalyahan oo Falastiiniyiin ah ku dileen Jabalia oo ku taalla waqooyiga, ayna beegsadeen kuwa kale oo ku sugnaa magaalada Qasa iyo deegaannada xeebta ah.

   Waxa ay sheegtay in ciidamadu ay qabteen hub ayna magaalada Khan Younis iyo iskuul ay Qaramada Midoobay ku leedahay al-Bureij oo ku yaala bartamaha goobta ay ku kala furfureen qalabka gantaalada laga rido.

   Dadka deegaanka ayaa sheegay in diyaaradaha dagaalka iyo taangiyada dagaalka ee Israa’iil ay sare u qaadeen duqeymaha ay ka geysanayaan bariga iyo waqooyiga magaalada Khan Yuunis, halkaasi oo tobanaan kun oo Falastiiniyiin ah oo barakacayaal ah ay magangelyo u noqotay kadib markii meelo kale laga saaray guryahoodii.

2. 2 Jannaayo 2024Waxa aan ilaa hadda ka ognahay qaraxa Beirut

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Wax yar ka hor waxaan helnay warbixintii ugu horeysay ee ku saabsan qarax weyn oo ka dhacay Beirut, caasimadda Lubnaan.

   Halkan waxaa ah dib u soo koobid degdeg ah oo ku saabsan waxa aan ognahay ilaa hadda:

   • Xamaas ayaa xaqiijisay in Salex Al-Arouri, oo ahaa ku xigeenka madaxa xafiiskeeda siyaasadda, uu ku dhintay qaraxa ka dhacay xaafadda Daahiye ee caasimadda Lubnaan. Ururka Xamaas ee maamula Marinka Qasa ayaa xiriir dhow la leh kooxda Xisbullah oo ay taageerto Iiraan oo ku xooggan xaafadda.
   • Saddex qof oo kale ayaa lagu soo warramayaa in ay ku dhinteen qaraxa, oo warbaahinta dowladda Lubnaan ay sheegtay in uu ka dhashay duqeyn ay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Israa’iil soo rideen
   • Milateriga Israa’iil ayaa BBC-da u sheegay in aysan ka hadli doonin wararka ay qorayaan warbaahinta shisheeye
   • Ra'iisul wasaaraha Lubnaan Najib Mikati ayaa u arka duqeynta Israa'iil ee xafiiska Xamaas ee koonfurta Lubnaan "ka qayb ahaanshaha" dalkiisa ee dagaalka Israa'iil.

3. 2 Jannaayo 2024War deg deg ah, Ra'iisul wasaaraha Lubnaan Najib Mikati ayaa u arka duqeynta Israa'iil ee xafiiska Xamaas ee koonfurta Lubnaan "ka qayb ahaanshaha" dalkiisa ee dagaalka Israa'iil.

4. 2 Jannaayo 2024Hogaamiyaha Xamaas oo sheegay in la haystayaasha ku hadhsan Qasa lagusii deyn doono oo kaliya shuruudahooda

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Hogaamiyaha Xamaas ayaa sheegay in la haystayaasha hadhay ee lagu qafaashay weeraradii lagu hoobtay ee ka dhacay koonfurta Israa’iil 7-dii October kaliya lagu sii dayn doono shuruudo ay kooxda lafteedu dejisay.

   Ismaciil Xaniyeh oo khudbad ka jeedinayay taleefishinka ayaa sheegay in Xamaas ay mawqifkeeda gaarsiisay Qatar iyo Masar oo ah dhexdhexaadiyayaasha khilaafka – kaas oo salka ku haya “in gabi ahaanba la joojiyo gardarrada” ka dhanka ah Falastiiniyiinta.

   Bishii la soo dhaafay, Xamaas waxay meesha ka saartay in la sii daayo la haystayaal kale ilaa dagaalku ka dhammaanayo. Israa’iil ayaa marar badan diiday xabad joojin joogta ah, waxayna wacad ku martay in ay burburin doonto Xamaas.

   Qiyaastii 240 qof ayaa maxbuus ahaan loo kaxaystay Qasa 7dii Oktoobar, laakiin 105 ayaa markii dambe Xamaas sii daysay intii lagu jiray xabbad joojin lix maalmood ah dhammaadkii Nofembar.

   Hadalkan ayaa imaanaya wax yar uun ka hor inta aan qarax lagu dilin hogaamiye sare oo ka tirsan Xamaas kaas oo ku dhintay qarax ka dhacay xafiiska ay kooxdu ku leedahay magaalada Beirut ee dalka Lubnaa.

   Milateriga Israa’iil ayaa BBC-da u sheegay in aysan ka hadli doonin wararka ay qorayaan warbaahinta shisheeye.

5. 2 Jannaayo 2024War deg deg ah, Xamaas oo xaqiijisay in uu qaraxa Beirut ka dhacay ku dhintay ku xigeenka madaxa siyaasadda

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Sarkaal sare oo ka tirsan Xamaas ayaa lagu dilay qaraxa ka dhacay duleedka koonfureed ee magaalada Beirut ee dalka Lubnaan, sida ay ku warameen wakaaladaha wararka ee AFP iyo Reuters oo soo xiganaya ilo dhanka amaanka ah.

   Xamaas ayaa hadda xaqiijisay geerida ku xigeenka madaxa xafiiskeeda siyaasadda, Salex Al-Arouri, oo ku dhintay qaraxa koonfurta Beirut.

   Al-Arouri ayaa sidoo kale la ogaa inuu si qoto dheer ugu lug lahaa arrimaha ciidamada Xamaas.

   Afar qof ayaa ku dhimatay qaraxaas oo ka dhacay xafiiska Xamaas ee xaafad ku taal koonfurta caasimadda Lubnaan, sida ay sheegtay warbaahinta dowladda. BBC wali ma awoodo inay xaqiijiso wararka, laakiin waxaanu ka shaqaynaynaa inaanu idiin soo gudbino wararka kasoo cusboonaada.

6. 2 Jannaayo 2024Isbarbardhigga awoodda milatari ee Soomaaliya iyo Itoobiya

7. 2 Jannaayo 2024Qaar ka mid ah masuuliyiinta Itoobiya oo ka hadlay heshiishka ay la galeen Somaliland

   

   Xigashada Sawirka, BBC/ENA

   Heshiiska Is-afgaradka ee ay Itoobiya la saxeexatay Somaliland si loo sugo ammaanka dekeddu waa muujinta rabitaanka qaranku u leeyahay horumarinta wadajirka ah, ayey tiri wakaaladda wararka ee Itoobiya ENA oo soo xiganaysa Wasiirka Gaadiidka iyo Saadka ee Itoobiya, Alemu Sime.

   Dekeddu waxay la xiriirtaa madaxbannaanida, ayuu yiri Alemu, isaga oo intaa ku daray in hirgelinta is-afgaradka uu muhiim u yahay dhimista adeegga saadka.

   Wuxuu hadalkiisu raacayaa Wasiirudawlaha Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Itoobiya, Mesganu Arga Moach oo bartiisa X oo horay loo oran jiray Twitter kusoo dhaweeyay heshiiska dhex maray Itoobiya iyo Jamhuuriyadda Gooni Isu taaggeeda ku dhawaaqday ee Somaliland.

   Mesganu wuxuu soo qaatay bayaankii kasoo baxay wasaaradda arrimaha dibadda iyo iskaashiga caalamiga ah ee Somaliland, kaas oo si cad u sheegaya in Itoobiya ay si rasmi ah u aqoonsan doonto Somaliland.

   Itoobiya marka ay ka hadlayso waxay Somaliland ugu badalayso dekadda iyo saldhigga milatari, waxay ku sheegeen in saami laga siin doono shirkadda diyaaradaha ee Ethiopian Airlines.

   Tan ayaa kusoo aadaysa iyada oo dalkan dhaqaalihiisu soo kobcayo uu si rasmi ah ugu biiray ururka dhaqaalaha ee BRICS.

8. 2 Jannaayo 2024Maxay yihiin tallaabooyinka sharci ee ay dowladda Soomaaliya qaadi karto kadib heshiiska

9. 2 Jannaayo 2024Halkan ka dhageyso faahfaahintii ciyaartii xiisaha lahayd ee galabta dhex martay Galmudug iyo Jubbaland

   Garoonka Muqdisho waxaa maanta ku dhex martay kooxaha kubadda cagta ee Galmudug iyo Jubbaland ciyaar xiise lahayd oo halkaas ay guushu ku raacday Galmudug.

   Maxamed Cumar Baakaay oo falanqeeya cxiyaaraha ayaa sharraxaya.

10. 2 Jannaayo 2024Dhageyso: Somaliland oo ka jawaabtay hadalladii Madaxda Dawladda Federaalka Soomaaliya

    Wasiirka arrimaha dibadda ee jamhuuriyadda gooni-isutaageeda ku dhawaaqday ee Somaliland Dr Ciise Keyd Maxamuud, ayaa si kulul uga jawaabay falcelintii dawladda Fedaraalka Soomaaliya ee heshiiska is-afgarad ee shalay dhex maray Somaliland iyo Itoobiya.

    Xasan Sheekh Cumar ayuu khadka taleefanka ugu warramayaa.

11. 2 Jannaayo 2024War deg deg ah, Japan: Shan qof oo saarnaa diyaaradda ilaalada xeebaha ayaa dhintay

    Shan qof oo la socday diyaaradda ilaalada xeebaha Japan ayaa dhintay, wakaaladda wararka ee AFP oo soo xiganaysa wasiirka gaadiidka ee Japan ayaa sheegtay.

    Warbaahinta dowladda ee NHK ayaa sidoo kale sheegtay in shan qof ay dhinteen.

    Duuliyaha ayaa baxsaday balse waxaa soo gaaray dhaawac culus, ayuu hadalkiisa ku daray.

    Waxaa la rumeysan yahay in diyaaradda ilaalada xeebaha, oo raashin u wadday goobihii uu ku dhuftay dhulgariirkii xoogga badnaa ee Isniintii, ay ku dhacday diyaaradda Japan Airlines, xilli ay ku soo degeysay dhabbaha ay diyaaraduhu ku ordaan.

12. 2 Jannaayo 2024Madaxweynaha Soomaaliya: "Cid awood u leh inay bixiso cad ka mid ah Soomaaliya ma laha"

    Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa goor dhoweyd khudbad u jeediyay baarlamaanka oo kulan degdeg ah la isugu yeeray kaddib heshiiskii shalay ee Itoobiya iyo Somaliland, hadalladiisa waxaa ka mid ah:

    Madaxweynaha ayaa marka hore ku dheeraaday taariikhdii soo dhex martay Itoobiya iyo Soomaaliya, isagoo sheegay inay soo martay taariikh ku saleysneyd colaado iyo dagaal.

    Isagoo ka hadlayay kulankii shalay ayaa wuxuu yiri: "Bisha January 1-deeda 2024 waxa dhacay wax cusub waaye, laakiin aan curato ku ahayn taariikhdii hore ee aan soo marnay. Cid awood u leh cad ka mid ah soomaaliya inay bixiso ma laha, awoowayaasheennaa diiday, annagoo hadda nool baa didnay, sinna suurtogal kuma aha inta yar ee aan hadda heysanno oo inaan horumarsanno oo qurxinno aan ku ballanay in maanta cad ka mid ah uu baxaahi dadka Soomaaliyeed ma oggola meel walba oo ay joogaan.

    "Qaanuunka caalamiga ah ma oggola waxa 1-da January Addis Ababa ka dhacay, xeerarka dhaqanka caamka ka jiraa ayuu kasoo horjeedaa. Sinna dhaqangal kuma noqon doono, haddana dhaqangal kuma noqon doono.

    Baaqa uu u jeediyay Somaliland:

    "Waxaan leeyahay Itoobiya aqoonsi idiinma heyso, aqoonsi ayaan idiin siinnay hadday yiraahdaan aqoonsi jira ma aha, dad jira oo haddaba jira oo barwaaqeysan baad tihiin Soomaalina colaad idiinma qabto, wax walboo aan isu qabno ma goyso in dhul la bixiyo, waxaan rabaa inaan walaalaheen xusuusiyo taariikhda Itoobiya iyo Eritrea ku midoobeen iyo meesha ay ku dhammaatay, waddo la sahmiyo meeshaas nagama jirto."

    Baaqa uu u jeediyay Itoobiya:

    "Dowladda Itoobiya waxaan leeyahay dadka reer Itoobiya, mar walba deris baan ahayn isma aanan dooran Ilaah baa noo dooray marka hal ikhtiyaar baan leennahay oo ah inaan nabad ku wada noolaanno, iyadoo xaalado adag lagu jiro sida isbeddelka cimilada, iyadoo la ogyahay Badda Cas ee la hadal hayo xaaladdeeda sida ay tahay iyadoo cadowyadaa badan ay Geeska Afrika ka jiraan in shidaal lagu sii shubaa sax maaha. Waad ogeydeen al-Shabaab waxa ay xalay ku hadlayeen, halkaas fursad kale ayaa uga abuurmi karta, yaan la siin fursad ay dhalinyaro badan ciidan ahaan ugu qortaan," Ayuu yiri madaxweynaha.

13. 2 Jannaayo 2024Falcelinta ka timid Soomaaliya ee la xariirta heshiiska Somaliland iyo Itoobiya

    Kaddib markii uu soo baxay heshiiskan, ayaa waxaa ka dhashay falcelinno kala duwan oo ka imaanayay siyaasiyiinta Soomaaliya, kuwa Somaliland iyo bulshada labada dhinacba.

    Jawaab sax ah kama soo bixin dowladda Soomaaliya, oo Somaliland u aragta dhul geyigeeda ka mid ah. Balse telefishinka qaranka Soomaaliya SNTV ayaa shaaciyay inuu jiri doono kulan wasiirrada oo degdeg ah oo maanta oo Talaado ah looga hadli doono arrintan.

    Sidoo kale qaar ka mid ah siyaasiyiintii hore ee Soomaaliya oo arrintan ka falceliyay ayaa ku tilmaamay mid aan la aqbali karin.

    Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa qoraal uu soo dhigay bartiisa Facebook wuxuu ku yiri, "Heshiiska damaca guracan ee Itoobiya ku dooonayso dhul iyo bad ka tirsan Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya wuxuu muujiyey dareenka xooggan ee shacabka Soomaaliyeed, waana mid mudan in aan la dhayalsan khatarta ka dhalankarta haddii lagu soo xadgudbo madaxbannaanida iyo midnimada dalkeenna.

    Sidoo kale raysal wasaarihii hore ee Soomaaliya Maxamed Xuseen Rooble ayaa isagana kasoo horjeestay arrintan. Qoraal uu soo dhigay bartiisa Facebook ayuu ku yiri, "Waa wax lala yaabo aadna looga xumaado ficilka ay ku dhaqaaqday dowladda Ethiopia kaas oo xadgudub cad ku ah Qaranimada Soomaalliyeed sidoo kalena xasillooni darro ka abuuraya Gobolka Geeska Afrika."

    Raysal wasarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre ayaa isagana yiri, "Waxaan si xooggan u cambaareynayaa heshiis ku sheegga ay Addis Ababa ku gaareen ra'iisul wasaaraha Itoobiya Abiye Axmed iyo madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday ee Somaliland Muuse Biixi Cabdi, kaas oo ah xadgudub weyn oo lagula kacay Qarannimada Soomaaliya."

    Wasiirkii hore ee Qorsheynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Soomaaliya Cabdiraxmaan Caynte ayaa Soomaaliya ugu baaqay inay “si xooggan oo degdeg ah uga falceliso”, isagoo heshiiska ku sheegay "tallaabo adag oo caro dhalineysa" oo ay qaadday Itoobiya oo "Gobolka Geeska Afrika oo dhan gelisay xasarad siyaasadeed".

    Sii akhri

14. 2 Jannaayo 2024Khudbadda guddoomiyaha aqalka sare ee baarlamaanka Cabdi Xaashi

    

    Xigashada Sawirka, BJFS

    Khudbadda guddoomiyaha aqalka sare ee baarlamaanka Cabdi Xaashi Cabdullaahi, oo ka hadlay kulanka golaha wasiirrada ayaa sheegay in kulankii dhowaan Soomaaliya iyo Somaliland ku dhex maray Jabuuti uu ahaa mid farxad geliyay Soomaalida, uuna ahaa mid keenay isu soo dhowaansho iyo wada hadal, balse "warkii shalay uu ahaa mid laga xumaado."

    "Dowlada itoobiya oo sida aan la socono weligeed iyo allaheedba raadineysay inay qyeb Soomaaliya ka mid ah ay hesho oo afar xukun oo isaga dmabeeyay, kii Menilik ilaa dowladdii Meles, ntuba waxay ku taamayeen inay qeyb Soomaaliya helaan, gaar ahaan bad bay aad u daneynayeen. Waxaan aad uga xumahay inaan maqlo Muuse Biixi iyo Abiy Axmed ayaa Addis Ababa ku yeeshay oo ah warka afar weerood oo af-amxaar ku qoran markaan shalay salaaddii maqrib tukaday kusoo dhacay telefoonkeyga.

    "Afar weerood oo af-amxaar ku qoan, waan aqriyay, waxay igu noqotay mucjiso iyo la yaab, halkaas waxaa ku qorneyd, Itoobiya waxay heshay dekad ay yeelatay. Waxaan aad iyo ada uga xumaaday erayadii meesha ku qornaa, mid wuxuu ku leeyahay Itoobiya oo sanado badan dekad la’ayd dekad bey yeelatay, waa arrin aad iyo aad looga naxo, waxaa kale oo uu leeyahay Badda Cas waxaan ka helnay albaab ay horumarkeenna kaalin weyn ka qaadaneyso, kan afaraad wuxuu ahaa waxaa arrimaha hehsiis ku gaaray raysal wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed iyo madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi, waa wax laga yaqyaqsoodo, waxaan leeyahay madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti iyo shacabka reer Jabuuti raalli noqda, raalli ka ahaada dadaalkii aad sameyseen iyo halkaa waxa ka soo dhawaaqay ee aan la qaadan karin." Waa qaar ka mid ah erayadii uu kulanka ka jeediyay Cabdi Guddoomiye Xaashi.

15. 2 Jannaayo 2024Dhegeyso khudbadda raysal wasaare Xamsa ee heshiiska Somaliland iyo Itoobiya

    Raysal wasaaraha Soomaaliya Xamsa Cabdi Barre ayaa goor dhow khudbad ka hor jeediyay golaha wasiirrada, kaddib markii dowladda Soomaaliya ay ku baaqday kulan degdeg ah oo laga yeesho heshiiskii shalay magaalada Addis Ababa ee caasimadda Itoobiya ku dhex maray Itoobiya iyo Jamhuuriyadda Iskeed ugu Dhawaaqday Madaxbannaanida ee Somaliland.

    Hoos ka dhegeyso khudbadda raysal wasaaraha:

16. 2 Jannaayo 2024War deg deg ah, Dowladda Soomaaliya oo soo saaratay go'aan la xiriira safiirkeeda Itoobiya

    Kadib heshiiskii Itoobiya iyo Somaliland ee hadal haynta badan dhaliyay, ayay dowladda Soomaaliya go'aan ay dhawaan soo saartay ugu yeertay safiirkeeda u fadhiyo dowladda Itoobiya.

    Shirkaas ayaa waxaa hogaaminayay Raysulwasaaraha Soomaaliya Mudane Xamza Cabdi Bare.

    Dowlada Federaalka Soomaaliya ayaa sidoo kale sheegtay in go'aankan uu yahay gardara qaawan oo ka dhan ah Soomaaliya.

17. 2 Jannaayo 2024War deg deg ah, Dowlada Soomaaliya oo war ka soo saartay heshiiska Somaliland iyo Itoobiya

    Shir jaraaid oo aan caadi aheyn oo ay saakay yeesheen gollaha wasiirada ayay dowlada oo dowlada Soomaaliya ay qabatay kadib kulankii golaha wasiirada ayay ku cambareysay heshiiskii shalay dhexmaray Itoobiya iyo Somaliland.

    Shirkaas ayaa waxaa hogaaminayay Raysulwasaaraha Soomaaliya Mudane Xamza Cabdi Bare.

    Dowlada Soomaaliya ayaa sidoo kale arrinkaas ku tilmaamtay mid halis galinaya amniga iyo xasiloonida gobolka.

18. 2 Jannaayo 2024War deg deg ah, Shirka gollaha wasiirada ee heshiiska Soomaliland iyo Itoobiya oo goordhow furmi doono

    Goordhaw waxaa la filayaa in uu furmo kulan degdeg ah oo Dowladda Soomaaliya ku baaqday in maanta ay yeeshaan golaha wasiirrada kadib markii jamhuuriyadda iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland ay ku dhawaaqday inay heshiis la gashay Itoobiya.

    Somaliland ayaa sheegtay in dalka Itoobiya ay u oggolaan doonto isticmaalka Badda Cas iyadoo uga beddelaneysa aqoonsiga madax bannaanideeda.

19. 2 Jannaayo 2024Wararkii ugu dambeeyay ee dhul-gariirka Japan

    Dhulgariirku wuxuu waxyeeleeyay 1,000 guri oo ku yaal magaalo xeebeedka Suzu, iyadoo duqa magaalada, Masuhiro Izumiya, uu ku tilmaamay dhibaatada ka dhalatay mid "masiibo", sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee Reuters.

    Suzu, oo ay ku nool yihiin 5,000 oo qoys, waxay ku taal meel u dhow xudunta u ah xudunta dhulgariirka Maalinta Sannadka Cusub.

    Dhulgariirka ayaa sidoo kale waxyeeleeyay macbad iyo dhowr ka mid ah qabuuraha magaalada, sida ay ku warrantay warbaahinta Japan ee NHK.

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

20. 2 Jannaayo 2024Raysulwasaaraha Japan:'Waa in wakhtiga la tartanaa si dadka loo badbaadiyo'

    Samatabbixiyeyaasha ayaa ku dadaalaya sidii ay dad badan oo badbaaday uga soo saari lahaayeen dhismayaasha dumay, kuwaas oo ay hor istaageen waddooyinka burbursan iyo kuwa xiran.

    "Waa inaan la tartannaa waqtiga si aan u raadino oo aan u samatabixino dhibanayaasha musiibada saameysay," ayuu yiri RW Kishida ka dib kulan wax looga qabanayo musiibada.

    "Qasaare aad u ballaaran ayaa la xaqiijiyay, oo ay ku jiraan dhaawacyo badan, dhismayaal dumay iyo dab," ayuu yiri, isagoo intaas ku daray in samatabbixiyeyaashu ay ku adkeyd inay gaaraan cirifka waqooyi ee Jasiiradda Noto.

    

    Xigashada Sawirka, Reuters