Madaxda Yurub oo ka xaajoonaya soo galootiga

Tebin toos ah

1. 6 Luulyo 2023Guddiga doorashooyinka Somaliland oo ka hadlay warqaddii ay Maxkamadda Sare u direen

   Iyadoo guddiga doorashooyinka Jamhuuriyadda iskeed madax bannaanida ugu dhawaaqday ee Somaliland, ay dhawaan soo saareen warqad ay uga codsanayeen Maxkamadda sare in ay kala caddayso habka doorashooyinka loo galayo, ayaa arrintaa waxaa durbaba ay dhalisay falcelinno kala duwan oo gudaha ah.

   Guddoomiyaha guddiga doorashooyinka Somaliland Muuse Xasan Yuusuf ayaa haddaba waraysi uu BBC-da siiyay ku faahfaahiyay ujeedka warqadda ay maxkamadda u direen.

2. 6 Luulyo 2023Roob baraf wata oo ka da'ay qaybo ka mid ah Kenya

   

   Xigashada Sawirka, Citizen.digital

   Dadka deegaanka Laikipia ee dalka Kenya, ayaa Talaadadii aynu soo dhaafnay kusoo toosay subaxdii cimilo ku cusub ka dib markii roob baraf wata uu halkaa ka da'ay isla markaana la arkay baraf fafadhiya waddooyinka iyo aagagga ku dhow deegaanka Nyahururu sida ay ku warrantay warbaahinta gudaha.

   Qeybo ka mid ah wadada oo dhowr kiilo mitir u jirta Nyahururu ayaa waxaa qariyay baraf,waxaana muuqaallo la soo dhigay baraha bulshada iyo warbaahinta la arkayay gaadiidka oo ku dhiban xitaa maritaanka meelaha qaar.

   Sidoo kale wadayaasha gawaairada ayaa hakad galiyay safarradooda si ay u daawadaan barafka.

   Dadka Kenyaanka ah ayaa horey shaashadaha caalamka uga daawan jiray baraf Yurub iyo meelo kale ka dhacaya balse markaan qaarkood ayaa ku arkay xaafadahooda.

   Dhawaan ayay ahayd markii deegaan u dhaxeeya Jigjiga iyo Wajaale uu ka da'ay roob baraf wata oo la yaab ku noqday dadka deegaanka maadama markii ugu horreysay ay arkeen roob noocaan ah sida qaarkood ay BBC-da u sheegeen.

3. 6 Luulyo 2023Muxuu ka yiri dagaalka Laascaanood xildhibaanka u olaoleeya in Somaliland aqoonsi hesho?

   Sir Gavin Williamson oo ah xildhibaan ka tirsan baarlamaanka dalka Ingiriiska ayaa laba maalin ka hor baarlamaanka dalkiisa hor geeyey sharci uu dalkiisa ku aqoonsanayo Somaliland, ayadoo hadafku yahay in meesha laga saarayo caqabaddaha dhanka diblumaasiyadda ee ku horgudbanaa muddo badan agoonsiga Somaliland.

   Waxaa uu sheegay xildhibaan Gavin in Somaliland, ay wax badan oo horumar ah gaartay muddadii ay aqoonsiga raadineysay. Waraysi uu siiyay BbcSomali, ayuu sidoo kale kaga hadlay dagaalka Laascaanood ee u dhaxeeya ciidamada Somaliland iyo ciidamada deegaanka.

   Sababta uu xildhibaanka Ingiriiska ah aqoonsiga ugu raadinayo Somaliland

4. 5 Luulyo 2023Madaxweynaha Arsenal taageera ee walaaca ka muujiyay in kooxda qarankiisa ay sixir adeegsadaan

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Madaxweynaha Rwanda Paul Kagame ayaa ku baaqay in tallaabo degdeg ah laga qaado arrimaha saameynaya kubadda cagta Rwanda oo ay ka mid yihiin in sixir uu ku lug leeyahay.

   Mar uu ka hadlayay barnaamijka 'Wedii Madaxweynaha' ee telefishin dalkaas laga leeyahay ayaa wuxuu Kagame sheegay in dadka qaar, gaar ahaan tababarayaasha ay ku dhaqmaan waxyaabo aan maangal ahayn sida sixirka.

   “Intii ay tababar ku filan qaadan lahaayeen, waxaad arkeysaa inay ku lug leeyihiin sixir iyo laaluush, taasoo ah waxa ugu horreeya ee u baahan in wax laga qabto,” ayuu yiri.

   Kooxda kubadda cagta qaranka Rwanda ayaa mar qura keliya ka qeyb gashay Koobka Qaramada Afrika, sanadkii 2004.

   Mr Kagame waa taageero caan ah oo kubadda cagta ah, wuxuuna taageeraa kooxda Arsenal. Waaxda Dalxiiska Rwanda ayaa qandaraas lagu murmay oo ku kacaya £30m ($42m) la gashya naadiga sanadkii 2018.

5. 5 Luulyo 2023Mukhalasiin dad tahriibinayay oo Turkiga lagu xiray

   

   Wasiirka arrimaha gudaha Iiraan Cali Yerlikaya ayaa sheegay in 168 qof oo dad tahriibinayay lagu xiray xadka uu dalkaas la leeyahay Iiraan.

   Wasiirka ayaa qoraal uu soo dhigay barta Twitter-ka ku sheegay in waaxaha ka hortagga tahriibka iyo kuwa ammaanka ay iska kaashadeen qabashada dadkan.

   Wuxuu intaa raaciyay in 280 dadkan ah la soo qabtay, halka 168 ka mid ah la xiray.

6. 5 Luulyo 2023Rag garaacis nafta kaga qaaday nin Muslim ah oo xukun lagu riday

   

   Xigashada Sawirka, BBC HINDI

   Maxkamad ku taalla Hindiya ayaa 10 sano oo xabsi ah ku xukuntay 10 nin oo loo heynsto inay afar snao kahor garaacis nafta kaga qaadeen nin Muslim ah.

   Tabrez Ansari, oo 24 jir ahaa, ayaa dhintay maalmo kaddib markii ay weerar ku qaadeen dad ku eedeynaya inuu mooto ka soo xaday gobolka bariga dalkaas ku yaalla ee Jharkhand.

   Muuqaal muujinaya Ansari oo lagu qasbayo inuu ammaano sanamyada Hinduuda xilli uu ku baryootamayo in la badbaadiyo ayaa lagu soo wadaagay baraha bulshada.

   Qoyskiisa ayaa sheegay in booliisku ay u diideen in laga dhayo dhaawacyada.

   Boliiska ayaa beeniyay arrintaas.

   Muuqaalkan oo la arkay 19 June 2019 ayaa muujinayay Ansari oo naxsan oo lagu xirxiray baallaha korontada ayna garaacayaan koox rag ah, isagoo dhiig iyo illin ay ka qubanayaan wejigiisa.

   Ansari wuxuu sameynayay wixii ay kooxdu ku qasbayeen, balse taas kama hor istaagin inay garaacista ka daayaan.

   Maalintii xigtay ayaa loo dhiibay booliiska oo iyaguna u xiray xayooyada lagu eedeeyay.

   Qoyskiisa ayaa ku andacooday in loo diiday inay arkaan.

7. 5 Luulyo 2023Khilaafka Puntland: Muxuu Cabdiweli Gaas ka yiri inay dhinac u xaglinayaan?

   Waxaa dhowaan magaalada Garoowe gaaray qaar kamid ah siyaasiin hore xilal uga soo qabtay Puntland, si ay uga qeyb qaataan dedaallada socda ee xal loogu raadinayo khilaafka halkaa ka taagan ee u dhaxeeya xukumadda iyo mucaaradka.

   Siyaasiintaas ayaa la kulmay dhinacyo kala duwan sida Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni, qaar kamid ah siyaasiinta mucaaradka, isimada dhaqanka Puntland, ururrada bulshada iyo siyaasadda iyo dhinacyo kale.

   Siyaasiintaas waxaa kamid ah madaxweynihii hore ee Puntland, horayna usoo noqday ra'iisul qasaarihii Soomaaliya, Cabdiweli Maxamed Cali Gaas, BBC-da ayuu uga warramay halka ay marayaan dadaallada.

8. 5 Luulyo 2023Dal Yurub ku yaalla oo mamnuucay in fasallada lagu dhex isticmaalo telefoonnada

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Aaladaha sida telefoonnada gacanta ayaa laga mamnuuci doonaa gudaha fasallada si looga hortago inay saameeyaan waxbarashada, sida ay sheegtay dowladda Holland.

   Tallaabadan ayaa la soo saaray iyadoo la kaashanayo iskuullada waxana dhaqan-geli doontaa sanadka soo socda.

   Ardayda qaar ee baahiyada caafimaad qaba ayaase laga dabcin doonaa tallaabadan, sidoo kale kuwa baahiyaha gaarka ah qaba iyo howlaha internet-ka u baahan ee iskuullada.

   Wasiirka waxbarashada Holland Robbert Dijkgraaf ayaa sheegay in inkastoo telefoonnada gacanta ay muhiim u yihiin nolosha, haddana aan loogu talogelin gudaha fasallada.

9. 5 Luulyo 2023Waa maxay xasaasiyadda biyaha laga qaado? maxaase lagu gartaa?

10. 5 Luulyo 2023Sababta uu xildhibaanka Ingiriiska ah aqoonsiga ugu raadinayo Somaliland

11. 5 Luulyo 2023Cabdiraxmaan Cirro musharrax Xisbiga Waddani oo digniin u diray Maxkamadda sare

    

    Xigashada Sawirka, Cabdiraxmaan Cirro

    Iyadoo shalay guddiga doorashooyinka Jamhuuriyadda iskeed madax bannaanida ugu dhawaaqday ee Somaliland uu maxkamadda u diray dalab u aaddan kala caddeynta habka loo galayo doorashooyinka iyo tan lagu hormarayo, ayaa musharrax xisbiga mucaaradka ah ee Waddani Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi Cirro waxaa uu sheegay in xaaladaha taagan looga bixi karo doorasho la isla oggol yahay.

    Qoraal uu bartiisa Facebook soo dhigay ayuu ku sheegay,”Maanta xaaladda dalku ku jiro waxaa keliya ee lagaga bixi karaa waa doorashooyin wadar-oggol ah oo ay isla oggol yihiin dhammaan daneeyayaashu”

    Sidoo kale wuxuu sheegay “awoodda cayimidda doorashooyinka waxaa iska leh Komishinka Doorashooyinka Qaranka oo ah hay’adda u xil saaran muddeynta doorashooyinka sida xeerarka dalka iyo Dastuurku jideynayaan,”.

    Cabdiraxmana Cirro ayaa uga digay Maxkamadda sare in ay abuurto khilaaf hor leh oo cusub, iyadoo lagu jiro sida uu ku sheegay qoraalkiisa xaalado kala duwan oo la xiriira dhinacyada amniga, siyaasadda iyo dhaqaalaha.

12. 5 Luulyo 2023DAAWO: Ciidamada Israa’iil oo si toos ah u dagaallamaya iyo baaxadda burburka Jeniin soo gaaray

    Waxaa la shaaciyay in la soo gabagabeyay howlgalkii ciidamada Israa’iil ay ka wadeen xerada Jeniin ee ku taalla Daanta Galbeed ee la haysto. Muuqaalka ayaa muujinaya burbur baahsan oo soo gaaray dhismayaasha Jeniin iyo ciidamo toos u ridaya xabado.

13. 5 Luulyo 2023Xilliga hurdada haddii aad isticmaasho teleefoonka, sheekadan adiga ayay kugu socotaa

    

    Xigashada Sawirka, GETTY IMAGES

    Khubarada caafimaadku waxay uga digeen dadweynaha gaar ahaan dhallinyarada inay isticmaalan taleefannada gacanta xiliyada hurdada.

    Dr. Shehu Saalax ayaa sheegay in isticmaalka teleefoonka gacanta uu qayb ka yahay waxyaabaha keena hurdo la'aanta.

    Khabiirku wuxuu leeyahay qofka waa inuu kala saaraa wakhtiga hurdada iyo isticmaalka taleefankiisa. Taleefanka gacanta oo la isticmaalo xiliga hurdada ayaa keeni kara walwal iyo jiif la'aan iyo aragga indhaha oo naxuuso ama yaraada.

    Ugu dambeyn dhakhaatiirta ayaa dadka kula talinaya in maadama hurdadu u wanaagsantahay caafimaadka ay tahay in arrintaas mudnaanta la siiyo oo qofku uu horey u seexdo uuna ku nagaado ilaa laga gaarayo wakhtiga ku habboon inuu ka kaco.

    Aqoonyahannada ayaa ka digaya keniiniyada hurdada ee xad-dhaafka loo isticmaalo kuwaas oo faa'iidooyinkodu yaryihiin saameyntooda caafimaadna ay darantahay.

14. 5 Luulyo 2023Tuugadii ugu caqliga liidatay ee isku dayay in ay dhac gaystaan

    

    Sanado ka hor, burcad hubaysan ayaa galay dukaan, mulkiilihii ayaana ka dalbaday in ay soo laabtaan marka uu lacag inta uu markaas hayay ka badan uu helo, sidii ayayna yeeleen…

    Waxay u muuqataa in ay kaftan tahay, balse mulkiilaha dukaan ku yaalla Biljamka ayay arrintaas si run ah ugu dhacday.

    Lix ruux oo raba in ay dhacaan dukaanka Didier ayaa maalin cad u soo galay.

    Qofkii dukaanka gadayay ayaase u sheegay in ay soo noqdaan casar gaaban, si ay u helaan lacag inta uu markaas hayay ka badan. Balse taas badalkeeda markii dambe in la xiro ayuu ka shaqeeyay.

    "Sidii maadays oo kale ayay ahayd," ayuu yiri isagoo u warramayay BBC-da oo taleefan kula hadashay. Waxaana loogu yeeray tuugadii ugu qaabkadarnayd ee dalka Biljamka."

    Ninka dukaanka leh ayaa sheegay inuu isku dayay in uu la saaxiibo tuugta 14 daqiiqana ay dukaankiisa ku sugnaayeen.

    "Isjiidjiid ayay hawshu ku billaabatay balse waxba ma siinin, waxaana ku qanciyay in aan galinka dambe siin doono 2 ilaa 3,000 oo lacagta Yuuroo-da ah.

    Nimankii ayaa rumaystay sidaasna ku tagay.

    "Markii aan booliska u sheegay, ma aysan rumaysanin in ay soo noqon doonaan."

    Balse saacaddu markii ay ahayd 05:30 galabnimo ayay soo laabteen, saacad ka hor markii dukaanka la xiri lahaa. Didier ayaa warbaahinta gudaha u sheegay inuu arkay mid ka mid ah burcaddii oo albaabka taagan uuna ku wargaliyay in wakhtigii rawaxaadda aan la gaarin.

    Markii ay 06:30 galabnimo soo laabteen markii saddexaad booliiska ayaa dhanka dambe ee dukaanka ku sugayay si ay u qabtaan.

    Wiil yar iyo afar nin ayaana sidaas gacanta loogu dhigay.

15. 5 Luulyo 2023Ra'iisul wasaaraha Israa'iil muxuu ka yiri weerarka ciidamdiisu ku qaadeen Jenin?

    

    Xigashada Sawirka, EPA-EFE/REX/Shutterstock

    Ra'iisul wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu ayaa goor sii horreysay xaqiijiyay in militariga dalkaas ay "dhameystirayaan howlgalkii" Jenin.Laakiin waxa uu ka digay in aanu noqon doonin "fal hal mar ah".

    Israa’iil ayaa hawlgalkeeda ka billowday xerada qaxootiga ee Jenin Isniinta shalay, iyadoo weerar ku bartilmaameedsatay ciidamada Jenin Brigades oo ah unug ka kooban kooxo kala duwan oo mintidiin ah oo ay ku jiraan Xamaas.

    Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ayaa qaaday duqeymo kale oo dhanka cirka ah, iyadoo boqolaal askari ay gudaha u galeen xerada, waxayna dagaal xooggan la galeen Falastiiniyiin hubeysan oo xerada ku sugnaa.

    Milateriga Israa’iil ayaa sheegay in “hawlgalka ka dhanka ah argagixisada” uu diiradda saarayay qabashada hubka iyo kooxaha ku dhuumaaleysanaya xerada.

16. 5 Luulyo 2023Aqalka cad oo laga helay maaddo sharci darro ah

    Maaddo is dhex yaac iyo in aqalka cad la faarujiyo horseedday axaddii ayaa la ogaaday in ay ahayd daroogada kookaynta.

    Waxaa daroogada laga helay goob shaqo ka socotay ka tirsan qaybta dhismaha aqalka cad ee aadka loo ilaaliyo xilli lagu guda jiray baaritaanada joogtada ah, sida ay sheegeen ciidamada ilaalada madaxtooyadu...Sii aqri

17. 5 Luulyo 2023Garaad Jaamac: "Dowladda Soomaaliya ha caddeyso mowqifkeeda Laascaanood"

    

    Xigashada Sawirka, social Media

    Garaad Jaamac Garaad Cali, oo ka mid ah madax dhaqameedka deegaannada SSC, ayaa sheegay in dadka deegaannadaas lagu qasbay colaadda halkaa ka jirta muddaba ee kala dhaxeysa Jamhuuriyadda iskeed madax bannaanida ugu dhawaaqday ee Somaliland. Wuxuu sheegay in dowladda Soomaaliya ay saarantahay mas’uuliyadda la xiriirta tillaabo ka qaadista arrimahaan. Garaad Jaamac ayaa sidoo kale sheegay in dowladda Soomaaliya ay rabto waaa sida uu hadalka u dhigaye in ay "wada raali geliso" labada dhinac ee Laascaanood ku dagaallamaya.

    “Cidda ay mas’uuliyaddan saarantahay ee aad mooddo weli in kii dulmiga waday iyo kii la dulminayay ay isleedahay wada raali gali waa dowladda Soomaaliya,” ayuu yiri Garaad Jaamac Garaad Cali oo u warramayay mid ka mid ah boggaga Facebook.

    Wuxuu ugu baaqay madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, inuu caddeeyo mowqifkiisa dhabta ah ee ku aaddan xaalka Laascaanood, maadama uu yahay madaxweynaha dalka.

    Wuxuu intaa ku daray Garaadku in dowladda federaalka Soomaaliya, laga doonayo in iyaga iyo Somaliland ay u sheegto cidda gardaran, isagoo muujiyay in aysan jirin wax la dabooli karo oo arrimahaan ku gedaaman.

18. 5 Luulyo 2023Madaxda Falastiin oo ka hadlay xaaladda Jenin

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Hogaamiyayaasha Falastiin ayaa ku eedeeyay Israa’iil inay “duulaanka” ku hayso Jenin. Wasaaradda caafimaadka Falastiin ayaa sheegtay in dad ka badan 140 qof ay ku dhaawacmeen howgallada ciidamada Israa’iil, kuwaas oo soddon ka mid ah ay xaaladoodu ahayd mid culus intii ay socdeen weerrardu.

    Hay’adda caafimaadka adduunka ee WHO ayaa mar sii horreysay sheegtay in shaqaalaha gawaarida adeegga gurmadka ah ee Falastiiniyiinta laga hor istaagay inay galaan qeybo ka mid ah xerada qaxootiga ee Jenin si ay goobaha caafimaadka u gaarsiiyaan dadka sida xun u dhaawacmay.

    Dhanka kale, afhayeen u hadashay xafiiska bini'aadantinimada ee Qaramada Midoobay ayaa sheegtay inay ka walaacsan yihiin baaxadda howlgallada cirka iyo dhulka ah ee ka socda Jenin.

19. 5 Luulyo 2023Wararkii ugu dambeyay duqeymaha Israa'iil ee Qaza

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Ciidamada difaaca Israa'iil ayaa weerraro cirka ah ka fuliyay marinka Qaza, kadib markii sida ay sheegeen ay qabteen shan gentaal oo laga soo riday dhanka koonfurta Israa'iil.

    Duqeymahaan ayaa imaanaya iyadoo ciidamada Israa'iil ay shaaciyeen xalay in ay isaga baxayana xerada Jenin ee dhulka la haysto ee Daanta Galbeed, kadib laba maalin oo howgallo ay halkaa ka wadeen.

    Laba iyo toban Falastiiniyiin ah iyo askari Israa’iili ayaa ku dhintay iska horimaadyadii dhacay.

    Ciidamada ayaa sheegay in ay heleen goobo dagaallyahanno Falastiniyiin ah ay si dhuumaaleysi ah ugu sameyaan walxaha qarxa,iyagoo intaa raaciyay in ay sidoo kale heleen bakhaaro hubka lagu kaydiyo.

20. 4 Luulyo 2023UK oo bishii June sanadkan aragtay kuleylkii ugu darnaa

    

    Xigashada Sawirka, PA Media

    Celceliska heerkulka bishii ee 15.8C (60.4F) ayaa dhaafay celceliskii hore ee heerkulka Juun oo la diiwaan geliyay 1940 iyo 1976, 0.9C.

    Isbeddelka cimiladu ayaa keenay in uu dhaafo rikoorkii hore ee wadajirka ahaa ugu yaraan laba jeer, saynisyahannadu sidoo kale waxay yiraahdeen in rikoorkas la jabiyay 72 ka mid ah 97-da goobood ee UK ee xogta heerkulka laga soo ururiyay.

    Sidoo kale guud ahaan diiwaanka UK ee June , England, Scotland, Wales iyo Northern Ireland mid kastaa waxa uu diiwaangeliyay June bishii ugu diiranayd tan iyo markii Xafiiska Met uu bilaabay ururinta xogta 1884kii.