نتایج اجلاس جهانی تغییرات اقلیمی کاپ ۲۷؛ سرخوشی و سرخوردگی

اگر می بینید که واکنش به نتایج اجلاس امسال تغییرات اقلیمی در مصر (کاپ ۲۷) دوگانه است، دلیلش این است که واقعا متن توافق نهایی این اجلاس، دوگانگی دارد.

این توافقی بود که ده‌ها مذاکره‌کننده از کشورهای مختلف دنیا ساعت‌های طولانی بر سر آن چانه‌زنی کردند.

مبارزه با تغییرات اقلیمی دو وجه دارد: یک وجه آن کاهش گازهای گلخانه‌ایست که عامل اصلی تغییرات اقلیمی و گرم‌تر شدن است. وجه دوم، کمک به مقاوم‌سازی در برابر اثرات تغییرات اقلیمی است: اثراتی مثل خشکسالی‌، سیل، ریزگرد، و تمام عواقب اجتماعی و سیاسی ناشی از آنها.

نیمه پر لیوان

کشورهای فقیر و روبه‌توسعه سال‌هاست که می‌خواهند کشورهای صنعتی و پیشرفته به آنها برای مقاوم‌سازی کمک مالی کنند.

مبنای این استدلال این است که کشورهای پیشرفته بواسطه انقلاب صنعتی، عامل اصلی گرم‌تر شدن زمین بوده‌اند و لذا مسئولیت دارند که برای مقاوم‌سازی به کشورهای فقیر و آسیب‌پذیر کمک کنند.

پیشتاز این تلاش‌ها دولت پاکستان بود که امسال بخاطر سیل‌های ویرانگری که ۸۰٪ کشور را زیر آب برد خوستار به کرسی نشاندن بحث غرامت بود.

پاکستان از نتایج اجلاس تغییرات اقلیمی استقبال کرد و گفت اعتماد به این اجلاس بازسازی شده است.

البته معنی این بخش از توافق آن نیست که همین الان کشورهای فقیر از کمک‌های مالی بهره‌مند خواهند شد.

قرار است درباره  سازوکار این کمک‌های مالی در طول سال آینده بحث و چانه‌زنی شود تا در اجلاس سال آینده تغییرات اقلیمی به تایید رسمی برسد.

جزئیاتی مثل این که چه کشورهایی کمک بدهند و چه کشورهایی کمک دریافت کنند و دقیقا برای چه نوع پروژه‌های مقاوم‌سازی.

در گذشته نیز صندوقی از طرف کشورهای ثروتمند برای کمک به کشورهای فقیر برپا شده بود که قرار بود سالی صد میلیارد دلار در این صندوق واریز شود.

با این حال، رقم مبالع اهدایی تاکنون بسیار کمتر بوده است.

اما در توافق امسال،‌ مقرر شده است که منابع دریافت اعتبارات مالی بسیار متنوع‌تر باشند. منابعی مثل مالیات از صنایع سوخت فسیلی یا شرکت‌های هواپیمایی یا صندوق‌های جهانی توسعه.

نیمه خالی لیوان

اجلاس جهانی تغییرات اقلیمی امسال در شرم‌الشیخ مصر برگزار شد. از این رو حضور نمایندگان کشورهای نفت‌خیز و شرکت‌های سوخت فسیلی بسیار سنگین‌تر از گذشته بود.

یکی از کنشگران اقلیمی به طعنه گفت: «مثل این می‌ماند که در یک کنفرانس مبارزه با مالاریا اجازه دهیم که پشه‌ها حضور فعال داشته باشند.»

از این رو کشورهای پیشرفته و صنعتی که بیشترین تلاش‌ها را برای کنار گذاشتن سوخت‌های فسیلی و توسعه انرژی‌های پاک کرده‌اند نتوانستند در متن توافق نهایی زمینه کاهش بیشتر گازهای گلخانه‌ای را فراهم کنند.

آنها توانستند هدف نگه داشتن میانگین حرارت کره زمین به کمتر از یک‌ونیم درجه سانتیگراد نسبت به شروع انقلاب صنعتی در متن نهایی توافق را حفظ کنند.

اما این هدف به اولویت‌های دست چندم تنزل یافت.

یک تبصره مهم توافق،‌ راه را برای تلقی کردن گاز به عنوان یک انرژی پاک هموار کرد.

گاز یکی از سوخت‌های فسیلی است که باعث گرم‌تر شدن زمین می‌شود ولی نسبت به سوخت‌های دیگری مثل زغال سنگ و نفت آلوده نیست.

منافع سرشاری که در توسعه پروژه‌های نفت و گاز و زغال سنگ نهفته است،‌ مخصوصا بعد از حمله جنگ اوکراین، کار مجاب کردن دولت‌های ممالک نفت‌خیز و شرکت‌های سوخت فسیلی را بسیار دشوار کرده است.

دانشمندان می‌گویند اگر میانگین حرارت زمین از یک‌ونیم درجه سانتیگراد بالاتر برود،‌ هزینه‌های تغییرات اقلیمی بسیار بیشتر و فراگیرتر از هزینه‌های کنونی خواهد شد.

مثلا بر شدت و تعداد موارد خشکسالی، سیل، ریزگرد، آتش سوزی‌های جنگلی و غیره اضافه خواهد شد، و این به نوبه خود هزینه‌های اقتصادی مثل ترمیم خرابی‌ها و مدیریت مهاجران اقلیمی را افزایش قابل توجهی خواهد داد.

در حال حاضر میانگین حرارت زمین ۱/۱ درجه سانتیگراد بالا رفته است.

حتی اگر همه کشورهای طبق توافق‌هایی که بر روی کاغد امضا کرده‌اند عمل کنند، تا آخر این قرن میانگین حرارت زمین به ۲/۷ درجه سانتیگراد خواهد رسید.

برای این که میانگین حرارت به زیر یک‌ونیم درجه باقی بماند،‌ باید تا سال ۲۰۳۰ انتشار گازهای گلخانه‌ای حداقل ۴۵٪ کاهش پیدا کند.

پیش بینی می‌شود اگر در بر همین پاشنه بچرخد، انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۰ به میزان ۱۶٪ افزایش داشته باشد.