رای «نه» سوئیسی‌ها به طرح محدود کردن جمعیت به ۱۰ میلیون

آیا یک کشور می‌تواند جمعیتش را به یک رقم ثابت و معین محدود کند؟ این سوالی است که مردم سوئیس امروز یکشنبه در یک همه‌پرسی برای تصمیم در مورد پیشنهاد محدود کردن جمعیت کشور به ۱۰ میلیون نفر به آن پاسخ «نه» دادند.

پیش‌بینی‌های اولیه درمورد نتایج همه‌پرسی هم نشان می‌داد که حدود ۴۵ درصد از رای‌دهندگان موافق این پیشنهاد و ۵۵ درصد مخالف آن بودند.

این اقدام مورد حمایت حزب راستگرای «مردم سوئیس» بوده است که آن را «ابتکار پایایی» با هدف کاهش فشار بر مسکن و خدمات عمومی و محیط زیست توصیف کرده بود. با این حال، برخی از رای‌دهندگان این را جدیدترین اقدام ضدمهاجرتی این حزب خواندند.

دولت، سایر احزاب سیاسی، رهبران تجاری و اتحادیه‌های کارگری آن را «ابتکار آشوب» خواندند و استدلال می‌کنند که چنین اقداماتی بیمارستان‌ها و هتل‌ها را از کارکنان مورد نیازشان محروم می‌کند و به روابط با اتحادیه اروپا که به دشواری به‌دست آمده است آسیب می‌رساند و سوئیس که عضو اتحادیه اروپا نیست را در جهانی بسیار پرخطر منزوی می‌کند.

جمعیت سوئیس از سال ۲۰۰۲، زمانی که ۷/۳ میلیون نفر بود، به سرعت افزایش یافته است و اکنون ۹/۱ میلیون نفر است که ۲۷٪ از آنهایی که اقامت سوئیس را دارند متولدین خارج از کشور هستند.

سیستم «دموکراسی مستقیم» سوئیس به این معنی است که همه تصمیمات مهم از طریق صندوق رای گرفته می‌شود. فعالان در زمینه‌هال مختلف لازم است فقط ۱۰۰ هزار امضا جمع‌آوری کنند تا بتوانند موضوعی را به همه‌پرسی بگذارند.

بسیاری از رای‌دهندگان دغدغه قطارهای شلوغ و آپارتمان‌های گران‌قیمت و افزایش هزینه‌های بهداشتی را دارند.

آخرین نظرسنجی‌ها نشان داده بود که رای موافقان و مخالفان این طرح می‌تواند بسیار به هم نزدیک باشد.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دادند که رای‌دهندگان با اختلاف ناچیزی به سمت رای «نه» حرکت می‌کردند، با ۵۲ درصد مخالف. با این حال نظرسنجی‌ها همچنان دودستگی نشان می‌دادند، ۴۵ درصد حامی این پیشنهاد و شمار قابل توجهی از رای‌دهندگان هنوز مردد بودند.

هلین گنیش و نیلز فیشتر، هر دو سیاستمدار، اشتراکات زیادی دارند اما دیدگاه‌های کاملا متضاد آنها در مورد اعمال محدودیت بر جمعیت سوئیس نشان‌دهنده ماهیت قطبی این همه‌پرسی بود.

این دو سیاستمدار جوان از خانواده‌های مهاجر هستند. خانم گنیش ۳۱ ساله و آقای فیشتر ۲۹ ساله است. والدین خانم گنیش اصالتا اهل ترکیه هستند، در حالی که مادر فیشتر اهل کانادا است و او تابعیت دوگانه دارد.

نیلز فیشتر، نماینده حزب مردم سوئیس در پارلمان از کانتون برن، شکایت می‌کند: «ما کنترل را از دست داده‌ایم. مهاجرت افسارگسیخته منجر به این می‌شود که سوئیس دیگر سوئیس نباشد.»

او معتقد است مشکلات سوئیس، که به گفته او شامل «کمبود مسکن، ترافیک سنگین، مدارس شلوغ و خدمات اجتماعی تحت فشار» می‌شود، نتیجه مستقیم مهاجرت است.

هلین گنیش، یک سوسیال دموکرات عضو شورای شهر برن، این استدلال‌ها را رد می‌کند و می‌گوید آنها مشکلات را به گردن مهاجران می‌اندازند.

او به بی‌بی‌سی نیوز گفت: «این مهاجران نیستند که سطح اجاره را تعیین می‌کنند. این مهاجران نیستند که حق بیمه سلامت را افزایش می‌دهند. همچنین این مهاجران نیستند که در مورد مسکن و زیرساخت‌ها یا سرمایه‌گذاری اجتماعی تصمیمات سیاسی می‌گیرند.»

او می‌افزاید: «نگاه به مشکلات از دریچه مهاجرت به راه‌حل منجر نمی‌شود، بلکه به تفرقه می‌انجامد.»

اعمال محدودیت شدید برای شمار ساکنان اقدامی نیست که هیچ کشور دیگری قبلا آن را امتحان کرده باشد؛ اگرچه چین از طریق محدودیت تک‌فرزندی که اکنون کنار گذاشته است، سعی کرد رشد جمعیت را کند کند.

براساس طرحی که پیشنهاد شده بود، جمعیت سوئیس نباید تا سال ۲۰۵۰ از ۱۰ میلیون نفر بیشتر شود و به دولت دستور می‌دهد پس از رسیدن به رقم ۹/۵ میلیون نفر اقداماتی را انجام دهد.

چنین اقداماتی می‌تواند شامل برنامه‌هایی برای محدود کردن شمار پذیرش پناهندگی و نیز توقف ویزا به خانواده کارگران خارجی ذیل حق «پیوستن به خانواده» باشد.

اگر سوئیس محدودیت ۱۰ میلیون نفر را اعمال کند و به سقف این عدد برسد، آنگاه توافقنامه‌های بین‌المللی که سوئیس به آنها پیوسته است، ازجمله جابجایی آزاد افراد در اتحادیه اروپا، باید فسخ شوند.

این چشم‌انداز باعث نگرانی انجمن تجاری سوئیس «اکونومی‌سوئیس» شده است.

به گقته رودولف مینش، اقتصاددان ارشد این انجمن، در صئرت اعمال محدویت ب حمعیت کشور، سوئیس «ممکن است با چالش‌هایی در روابط خود با اتحادیه اروپا مواجه شود».

به همین دلیل است که بروکسل مدت‌هاست به اعضای غیراتحادیه اروپا هشدار داده است که نمی‌توانند به‌سادگی از مزایای بازار واحد اتحادیه اروپا بهره‌مند شوند و از تعهداتی مانند جابجایی آزاد افراد شانه خالی کنند.

آقای مینش توضیح می‌دهد: «اتحادیه اروپا هنوز هم مهم‌ترین شریک تجاری سوئیس است» و می‌افزاید که «به نفع ماست که روابط پایدار و شفافی با شریک تجاری اصلی خود داشته باشیم».

کارفرمایان سوئیسی هم نگران کمبود نیروی کار و از دست دادن دسترسی به کارگران ماهر در سراسر اروپا هستند.

نیمی از کل کسانی که در هتل‌های سوئیس کار می‌کنند، مهاجر هستند؛ بیمارستان‌ها و خانه‌های سالمندان هم به کارگران خارجی متکی هستند.

حزب مردم سوئیس استدلال می‌کند که مهاجرت به سوئیس بر تقاضای روزافزون برای تخت‌های بیمارستان و صندلی‌های مدارس می‌افزاید و اعمال محدودیت بر شمار مهاجران این فشارها را کاهش می‎دهد.

مخالفان اما می‌گویند که این غیرواقع‌بینانه است و به پیری جمعیت و ۲۰ درصدی اشاره می‌کنند که اکنون بالای ۶۵ سال سن دارند.

کارگران جوان و مالیات‌دهندگان جوان ملزم به تامین نیروی کار و نیازهای مالی جمعیت رو به پیری هستند، و مخالفان هشدار می‌دهند که سوئیس خودش قادر به ایجاد این کارگران جوان نیست.

جان پولت، نماینده پارلمان از حزب سوسیال دموکرات، می‌گوید بزرگترین ترس او در مورد محدودیت جمعیت، «تنها بودن در این دنیای ناپایدار و خطرناک» است.

سوئیس، مانند همسایگانش در اروپا، بودجه دفاعی‌اش را افزایش داده است و با وجود بی‌طرفی، در حال برنامه‌ریزی برای روابط دفاعی نزدیک‌تر با همسایگان خود است.

سوئیس، به‌دلیل حمله روسیه به اوکراین و درگیری در ایران، متاثر از افزایش قیمت سوخت بوده است؛ از طرف دیگر، تعرفه‌های تنبیهی ایالات متحده بر محصولات خود را هم داشته است.

آقای پولت هشدار می‌دهد که سوئیس می‌تواند معاهدات خود با اتحادیه اروپا را به خطر بیندازد و احتمالا حسن‌نیت این اتحادیه را نیز در پی آن از دست بدهد.

نیلز فیشتر اما این استدالال را ایجاد رعب و ترس می‌خواند و آن را رد می‌کند؛ او می‌گوید که «مطمئن است که اتحادیه اروپا اجازه چنین اتفاقی را نخواهد داد» و استدلال می‌کند که توافقات با سوئیس «کاملا به نفع خود اتحادیه اروپا است».

اما ترس از انزوا ممکن است برای برخی از رای‌دهندگان عامل تعیین‌کننده‌ای باشد.

سوئیسی‌ها وقتی واشنگتن ۳۹ درصد تعرفه بر کالاهای این کشور اعمال کرد، وحشت‌زده شدند و توافق برای کاهش آنها به ۱۵ درصد هنوز نهایی نشده است.

اکنون، پوسترهایی که مخالف طرح محدودیت جمعیت هستند، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، را با نگاهی طعنه‌آمیز نشان می‌دهند، در حالی که پشت سر او، تصاویری مبهم از ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ، روسای جمهور روسیه و چین، دیده می‌شوند.

تیتر پوستر می‌پرسد: «جدایی از اروپا، در چنین زمانی؟»

نیلز فیشتر اصرار دارد که محدود کردن جمعیت صرفا برای حفاظت از یک سبک زندگی است.

او می‌گوید: «هر کسی که سوئیس را دوست دارد، چه با پیشینه مهاجرت و چه بدون آن، می‌خواهد که این کشور همچنان مکانی ارزشمند برای زندگی بماند، مکانی امن و مرفه. این دقیقا همان چیزی است که این طرح به دنبال آن است.»

هلین گنیش اما نمی‌تواند هیچ نکته مثبتی در مورد آن ببیند: «سوال کلیدی این نیست که چگونه مردم را حذف کنیم... [بلکه] این است که چگونه مسکن مقرون به صرفه کافی ایجاد کنیم، شرایط کاری خوب را تضمین کنیم و برای یک خدمات عمومی قوی سرمایه‌گذاری کنیم.»

او می‌گوید: «به همین دلیل است که من متقاعد شده‌ام که این طرح برای سوئیس بیشتر از اینکه مفید باشد، مضر است.»