آلمان در بزنگاهی حساس؛ تلاش برای مهار راست افراطی «آلترناتیو برای آلمان»

افزایش آرای حزب راست افراطی «آلترناتیو برای آلمان» و قوت گرفتن احتمال اینکه این حزب برای نخستین بار بتواند به‌تنهایی در یکی از ایالت‌ها به قدرت برسد، بار دیگر بحث ممنوعیت فعالیت این حزب را به میان کشیده است.

حزب آلترناتیو برای آلمان که در تازه‌ترین نظرسنجی‌های انتخاباتی در آلمان در صدر قرار گرفته، فاصله خود را با محافظه‌کاران به رهبری فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، هر روز بیشتر می‌کند.

نتایج این نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد حمایت از دولت ائتلافی آلمان متشکل از ائتلاف محافظه‌کار شامل حزب اتحادیه دموکرات مسیحی/اتحادیه سوسیال مسیحی و حزب سوسیال‌دموکرات با گرایش چپ میانه، به پایین‌ترین سطح خود رسیده است.

در انتخابات سراسری ۲۳ فوریه سال گذشته، حزب اتحادیه به رهبری مرتس ۲۸/۵ درصد و حزب سوسیال‌دموکرات ۱۶/۴ درصد آرا را به دست آورده بودند.

بر اساس نتایج نظرسنجی موسسه اینسا که ۶ ژوئن منتشر شد، حزب آلترناتیو برای آلمان آرای خود را به ۲۹ درصد رساند و از میزان آرایی که مرتس را به قدرت رسانده بود نیز فراتر رفت.

با کاهش آرای ائتلاف دموکرات‌مسیحی و سوسیال‌مسیحی به ۲۱ درصد، فاصله آن با حزب حزب آلترناتیو برای آلمان به ۸ درصد رسیده است.

بر اساس نتایج این نظرسنجی، میزان نارضایتی از عملکرد فریدریش مرتس در مقام صدراعظم آلمان به ۷۷ درصد افزایش یافته است.

نتایج نظرسنجی هفته گذشته شبکه رسانه‌ای عمومی آلمان نیز نشان داد سهم ناراضیان از دولت مرتس به ۸۷ درصد رسیده است.

آیا حزب دموکرات مسیحی آلمان به‌دنبال یک صدراعظم جدید است؟

نتایج این نظرسنجی‌ها که رسانه‌های آلمان با تیترهایی مانند «تصویری هولناک از وضعیت سیاسی» و «سیلی به مرتس» به آن‌ها پرداختند، شوک بزرگی به احزاب ائتلافی وارد کرد.

تنش‌ها به‌ویژه در اتحادیه دموکرات مسیحی شدت گرفته است.

در هفته‌های اخیر، گزارش‌هایی خبرساز شده است که می‌گویند مرتس با از دست دادن حمایت‌ها در حزب تنها مانده و در گروه پارلمانی حزب، زمزمه «ادامه مسیر با صدراعظمی جدید» بلندتر شده است.

حتی ادعا شد هنریک ووست، نخست‌وزیر ایالت نوردراین‌وستفالن و عضو اتحادیه دموکرات مسیحی، قرار است جای مرتس را در مقام صدراعظمی بگیرد.

در پی انتشار این ادعاها که روزها فضای رسانه‌ای و افکار عمومی را به خود مشغول کرده بود، ووست این شایعات را «مزخرف» خواند و ضمن تکذیب آن‌ها اعلام کرد که همچنان از فریدریش مرتس حمایت می‌کند.

نزدیکان مرتس نیز به این گمانه‌زنی‌ها واکنش نشان دادند و آن‌ها را ادعاهایی خواندند که «آب به آسیاب حزب آلترناتیو برای آلمان می‌ریزد». آنان گفتند این ادعاها با هدف «سرنگونی دولت» و «تضعیف اقتدار مرتس در داخل حزب» مطرح می‌شود.

فریدریش مرتس هنگام برعهده گرفتن مقام صدراعظمی وعده داده بود از حمایت‌ها از حزب آلترناتیو برای آلمان بکاهد. او این حزب را به دلیل به چالش کشیدن دموکراسی کثرت‌گرا، «بزرگ‌ترین تهدید» می‌دانست و گفته بود با اصلاحاتی که آلمان را به پیش می‌برد و اقتصاد را رونق می‌بخشد، به این هدف خواهد رسید.

اما او هنوز نتوانسته است اصلاحاتی را که وعده داده بود اجرا کند، زیرا از یک سو با مشکلات اقتصادی ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران روبه‌روست و از سوی دیگر، اختلاف‌نظرهایش با حزب سوسیال‌دموکرات، شریک ائتلافی خود، هنوز حل نشده است. در چنین شرایطی، نتایج نظرسنجی‌ها که از افزایش آرای حزب آلترناتیو برای آلمان در سراسر آلمان حکایت دارد، فشارها بر دولت مرتس را بیش از پیش افزایش می‌دهد.

آستانه‌ای خطرناک برای آلمان: انتخابات زاکسن‌آنهالت

در شرایطی که آرای احزاب راست میانه و چپ میانه در آلمان رو به کاهش است، احتمال اینکه حزب آلترناتیو برای آلمان در انتخابات ماه سپتامبر در دو ایالت با اختلافی چشمگیر به حزب اول تبدیل شود، روزبه‌روز بیشتر می‌شود.

آخرین نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد آرای این حزب در زاکسن‌آنهالت به ۴۲ درصد و در مکلنبورگ-فورپومرن به ۳۴ درصد رسیده است.

کارشناسان می‌گویند اگر حزب آلترناتیو برای آلمان در زاکسن‌آنهالت به سطحی از آرا برسد که امکان تشکیل دولت را برای آن فراهم کند، این وضعیت برای کشور «آستانه‌ای خطرناک» خواهد بود.

حزب آلترناتیو برای آلمان در ایالت زاکسن‌آنهالت از سوی اداره حفاظت از قانون اساسی، نهاد مسئول اطلاعات داخلی، به عنوان یک «تشکل راست افراطی» طبقه‌بندی شده و تحت نظر قرار دارد.

بر اساس آخرین گزارش سازمان اطلاعات داخلی، حزب آلترناتیو برای آلمان در زاکسن‌آنهالت حزبی است که «دیدگاه‌های نژادپرستانه را تبلیغ می‌کند» و «می‌کوشد نظام دموکراتیک آلمان، نمایندگان آن و نهادهایش را بی‌اعتبار کند».

دیگر احزاب از هم‌اکنون به صراحت اعلام کرده‌اند که با حزب آلترناتیو برای آلمان دولت ائتلافی تشکیل نخواهند داد.

اما اگر حزب سبزها، حزب دموکرات آزاد و ائتلاف زارا واگنکنشت در انتخابات ایالتی ۶ سپتامبر نتوانند از حد نصاب ۵ درصدی ورود به پارلمان عبور کنند، معادله سیاسی می‌تواند کاملا تغییر کند. در چنین وضعیتی، حزب آلترناتیو برای آلمان ممکن است آن‌قدر کرسی در پارلمان ایالتی به دست آورد که بتواند به‌تنهایی دولت تشکیل دهد.

اولریش زیگموند، نامزد اصلی حزب آلترناتیو برای آلمان در این انتخابات، در واکنش به نظرسنجی‌هایی که آرای این حزب را بالای ۴۰ درصد نشان می‌دهد، گفت: «ما موفق شدیم دیوار صوتی را بشکنیم.» زیگموند گفت آن‌ها با کارزار انتخاباتی خود با شعار «آلمان را پس می‌گیریم»، اکثریت مطلق را به دست خواهند آورد، به قدرت خواهند رسید و پس از عبور از این آستانه، کل آلمان را به دست خواهند گرفت.

مرتس: کشورمان را به افراط‌گرایان واگذار نخواهیم کرد

فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در سخنرانی اخیر خود در مکلنبورگ-فورپومرن، درباره افزایش حمایت از حزب آلترناتیو برای آلمان و انتخابات ایالتی ماه سپتامبر هشدارهای تندی داد.

آقای مرتس با بیان اینکه «ما باید با حزب آلترناتیو برای آلمان روبه‌رو شویم»، گفت این حزب می‌خواهد آلمان را به دوران تاریک نازی‌ها بازگرداند. او از رای‌دهندگان خواست از او حمایت کنند و گفت: «ما هرگز نمی‌خواهیم دوباره به آن روزها بازگردیم. ما کشورمان را به افراط‌گرایان واگذار نخواهیم کرد.»

اما در آلمان، احتمال اینکه برای نخستین بار پس از جنگ جهانی دوم، یک حزب راست افراطی به قدرتمندترین نیروی سیاسی کشور تبدیل شود و حتی در یک ایالت به‌تنهایی به قدرت برسد، بحث ممنوعیت فعالیت این حزب را دوباره به میان کشیده است.

درخواست برای ممنوعیت فعالیت حزب بالا گرفته است. این درخواست‌ها بیشتر از سوی حزب سوسیال‌دموکرات، شریک دولت ائتلافی، و همچنین حزب سبزها و حزب چپ در میان احزاب مخالف مطرح می‌شود. آن‌ها می‌خواهند روند مراجعه به دادگاه قانون اساسی برای ممنوع کردن این حزب آغاز شود.

اشتفانی هوبیگ، وزیر دادگستری از حزب سوسیال‌دموکرات، می‌گوید تشکیلات حزب آلترناتیو برای آلمان در بسیاری از ایالت‌ها راست افراطی شناخته شده و نمایندگان این حزب با محافل شبه‌نظامی نئونازی ارتباط دارند. او گفت: «همه این‌ها دلایل کافی است تا به‌طور جدی بررسی شود آیا شرایط ممنوعیت این حزب وجود دارد یا نه.»

هوبیگ همچنین گفت: «دموکراسی‌های مدافع و مقاوم باید در زمان خطر آماده باشند از خود در برابر دشمنان قانون اساسی دفاع کنند.»

فرانتس مونتفرینگ، رئیس پیشین حزب سوسیال‌دموکرات، و ساسکیا اسکن، رئیس مشترک پیشین این حزب، نیز سخنان مشابهی گفتند.

مونتفرینگ گفت: «به نظر من، اکنون وقت آن است که جمهوری را بیدار کنیم و با صدای بلند بگوییم: دوستان، خطر پشت در است.» اسکن نیز گفت: «دیگر هرگز نباید یک فاشیست، شبیه کاری که گوبلز در سال ۱۹۳۵ کرد، در پارلمان آلمان بایستد و بگوید دموکراسی یک خطاست. دیگر هرگز!»

در قانون اساسی آلمان جدید که پس از جنگ جهانی دوم تدوین شد، با درس‌گرفتن از دوران نازی‌ها، ماده‌ای گنجانده شد که امکان ممنوعیت فعالیت احزاب ضددموکراتیک را فراهم می‌کند.

در ماده ۲۱ قانون اساسی آمده است: «احزابی که به دلیل اهداف خود یا رفتار هوادارانشان، در پی آسیب زدن به نظم بنیادین آزاد و دموکراتیک یا از بین بردن آن باشند، یا موجودیت جمهوری فدرال آلمان را به خطر بیندازند، مغایر قانون اساسی‌اند.»

همچنین در این ماده تاکید شده است که تشخیص مغایرت یک حزب با قانون اساسی و محروم کردن آن از منابع مالی دولتی، فقط در صلاحیت دادگاه قانون اساسی است.

برای آنکه دادگاه قانون اساسی رسیدگی به وضعیت یک حزب را آغاز کند، دولت، پارلمان فدرال یا شورای ایالت‌ها باید درخواست رسمی ارائه کنند.

سال گذشته، بیش از ۱۲۰ نماینده پارلمان طرحی ارائه کردند تا پارلمان فدرال خواستار ممنوعیت فعالیت حزب آلترناتیو برای آلمان شود. این طرح که افزون بر حزب سوسیال‌دموکرات، حزب چپ و حزب سبزها، شماری از نمایندگان اتحادیه دموکرات مسیحی نیز از آن حمایت کرده بودند، پس از بحث و بررسی به کمیسیون مربوط ارجاع شد.

اما فریدریش مرتس و برخی از اعضای حزب اتحادیه به رهبری او نگران‌اند که بررسی دادگاه قانون اساسی سال‌ها طول بکشد و این اقدام در نهایت به نتیجه نرسد. آن‌ها تاکید دارند که حزب آلترناتیو برای آلمان باید از راه سیاست و رقابت انتخاباتی تضعیف شود.