گفتگو با دختر برنده جایزه پرانگر سوئد: زمانی حتی بلند خندیدنم گناه بود

نجوا عالمی ۲۵ سال دارد. او امسال برنده جایزه بین المللی پرانگر کشور سوئد شد. نجوا پنج سال است که وارد حرفه خبرنگاری شده و سه سال است که با تلویزیون زن در کابل کار می‌کند. این جایزه بین‌المللی به کسانی داده می‌شود که در زمینه آزادی بیان، حقوق بشر، حقوق کودکان و زنان کار می‌کند و کارش تاثیر بر خود و جامعه‌اش دارد.

او می‌گوید به حرفه خبرنگاری از دوران کودکی علاقه داشته ولی وقتی که به سن نوجوانی رسید علاقه مندی‌اش به این رشته بیشتر شده زیرا تفاوت زندگی خودش را با زندگی زنانی که در کتاب‌ها خوانده بود مقایسه می‌کرد و مسایلی را که در جامعه با آن روبرو می‌شد، برایش آزار دهنده بود.

خانم عالمی می‌گوید که قوانین و محدودیت‌های که از طرف اجتماع بر زنان افغان قبولانده شده، او را اذیت می‌کرد و این روند باعث شد که در صدد این شود که چگونه درِ امید را برای خود و زنانی که دراطرافش زندگی می‌کردند، باز کند.

او از ولایت بدخشان در شمال شرق افغانستان است. می‌گوید: "وقتی بزرگ شدم، تُن خنده‌هایم برای مردان اطرافم گناه پنداشته می‌شد و این برایم آزار دهنده بود."

نجوا می‌گوید در دوران نوجوانی حتی نمی‌توانست درباره تغییرات فیزیکی بدنش از کسی بپرسد و یا حرف بزند و خود هم درباره اطلاع نداشت و نمی‌دانست که چرا در بدنش چنین تغییراتی می‌آید. اینها همه برایش آزار دهنده بود سئوالی که نمی‌دانست پاسخش را باید از چه کسی بشنود.

او می‌گوید که در این زمان بود، وقتی به خانه مهمان می‌آمد، "باید صدایم را در گلو خفه می‌کردم، بخاطر اینکه مهمانان مرد صدایم را نشنوند."

خانم عالمی می‌گوید وقتی با خانواده پیشنهاد کرده که می‌خواهد خبرنگار شود، جواب منفی بوده، خانواده‌ و نزدیکانش "رسانه را جای امن برای یک دختر نمی‌دانستند." آنان معتقد بودند که دختر خوب در یک رسانه کار نمی‌کند.

او می‌گوید برای اینکه خبرنگار شود مسیر دشواری را طی کرده تا به این مرحله رسیده است. حتی در طول پنج سال گذشته که با رسانه‌ها کار را آغاز کرد نیز مشکلات و موانع زیادی را پشت سر گذاشته است. مشکلاتی که چند بار باعث شد تا مرز استعفا پیش برود ولی او تسلیم نشده است.

خانم عالمی در رشته شیمی در یکی از دانشگاه‌های کابل درس خوانده، می‌گوید که در روز جشن فراغتش برای اینکه خانواده‌اش را متقاعد کند تا به او اجازه بدهد که حرفه خبرنگاری را در پیش گیرد، خود مجری برنامه شده و بعد از اجرایش خانواده او به قابلیت‌هایش برای کار در رسانه‌ها قانع شده است.

او می‌گوید که در کل خبرنگاران افغانستان با چالش‌های امنیتی و سایر مشکلات درگیرند ولی خبرنگاران زن در کنار موارد اشاره شده با افکار منفی مردم، افکاری که زنان را عنوان 'جنس دوم ' می‌شناسند و حتی بیرون شدن از خانه را برای آنان جایز نمی‌داند، مواجه هستند.

به گفته او خبرنگاران زن در افغانستان با افکار مردم می‌جنگند، افکاری که به زنان حق انسانی و بشری قایل نیستند. او می‌گوید که در جامعه افغانستان در هر ثانیه شماری به کار زنان خبرنگار "نه" می‌گوید و از هر طریق آنان را سرکوب می‌کند. به قول او کار در این جامعه شجاعت می‌خواهد.

نجوا معتقد است که مشکلات خبرنگاران زن از خانواده، اجتماع، منابع اطلاعاتی، قوانین کار و محیط کار شروع می‌شود.

او می‌گوید که داستان زندگی من نمایندگی از تمام خبرنگاران و بخصوص خبر نگاران زن افغان می‌کند. در کل داستان زندگی من داستان زندگی زن افغان است.

این خبرنگار افغان راجع به کارش می‌گوید که من بیشتر به موضوعات زنان ‌پرداختم، موضوعاتی که در اجتماع شرم پنداشته می‌شود، همانند تغییرات فیزیکی بدن دختران در دوران بلوغ، بکارت و حتی مسایل اجتماعی دیگر که در این کشور تابو بودند.

او می‌گوید که دستیابی به این منابع برای تهیه گزارش در جامعه سنتی افغانستان گذشتن از هفت خوان رستم است. او می‌گوید که برای تهیه گزارشی درباره رجوع جوانان افغان به سایت‌های سکسی و یا اینکه تست بکارت چه مشکلات را برای دختران افغانستان باعث می‌شود با هزاران مشکل دست و پنجه نرم کرده است.

نجوا وقتی که کلاس دوم بود، به دلیل صدمه فیزیکی، حافظه‌اش را مدتی از دست داد و زمانی نیز در کُما بود. او می‌گوید که بعد از اینکه از کُما خارج شد تا مدت‌ها قادر نبوده خواندن و نوشتن را یاد بگیرد. او می‌گوید که برای فایق آمدن بر این مشکل به باغی در بدخشان می‌رفته و با خودش تمرین می‌کرده‌است، مشکلات زیادی را طی کرده تا توان خواندن و نوشتنش دوباره برگشته است.

می‌گوید "علاقه داشتم کتاب بخوانم. در زمان ظرف شستن و جارو کردن خانه دغدغه خبرنگاری داشتم و این دغدغه به یک عشق بزرگ تبدیل شد و در نهایت خبرنگاری را شروع کردم."

جایزه پرانگر

جایزه بین‌المللی دولت سوئد(سویدن) است و به کسانی داده می‌شود که در زمینه آزادی بیان، حقوق بشر، حقوق کودکان و زنان کار می‌کند و کارش تاثیری بر خود و جامعه‌اش دارد. این جایزه در سال ۲۰۱۹ اولین بار توسط نجوا به افغانستان آورده شد.

این جایزه در سال ۲۰۰۴ برای یاد بود از یک دیپلمات سوئدی به نام پرانگر که در جریان جنگ جهانی دوم جان داد و بخاطر فعالیت حقوق بشری کارهای زیادی انجام داده بود، اختصاص یافته است.

سرویس جهانی بی‌بی‌سی در فصل صد زن امسال فهرستی از زنان الهام بخش، تأثیرگذار و خلاق را انتخاب کرده است. در فصل صد زن ۲۰۱۹ این پرسش مطرح شد که "اگر آینده به دست زنان ساخته شود، چگونه خواهد بود؟"