'موسیقی تهدید است یا انفجار؟'؛ واکنش‌ها به اعتراض روحانیان هرات به 'ستاره افغان'

گروهی از روحانیان و طرفداران آنها در شهر هرات در غرب افغانستان علیه "ستاره افغان" که بزرگترین برنامه استعدادیابی موسیقی افغانستان است، راه‌پیمایی برپاکردند.

آنان با حمل شعارهایی این برنامه تلویزیونی شبکه خصوصی "طلوع" را "شیطانی" خواندند و خواهان لغو آن شدند.

افغانستان هفته‌ای خونین را پشت سر گذاشته و در رویدادهای مرگبار جداگانه در نقاط مختلف این کشور بیش از ۲۰۰ کشته به جا گذاشته است. بسیار از کاربران افغان در روزهای اخیر بیشتر درباره حملات پی‌درپی شورشیان و اوضاع امنیتی کشور می‌نوشتند، اما خبر تظاهرات هرات علیه "ستاره افغان" فضای شبکه‌های اجتماعی را کاملا عوض کرد.

مطیع الله مولوی‌‍زاده یکی از برگزارکنندگان این راهپیمایی باخشم گفت: "هیچ احد من الناس، هیچ پروژه‌ای نمی‌تواند این طور برنامه‌ها را در سرزمین علم و عرفان، هرات باستان بلکه در تمام افغانستان برگزار کند."

برنامه "ستاره افغان" از برنامه‌های پرطرفدار در میان جوانان افغانستان است که از چندین سال به این‌طرف استعدادهای جدید آوازخوانی و موسیقی را از مناطق مختلف افغانستان شناسایی و معرفی کرده است.

در سال‌های اخیر حضور دختران نیز در این برنامه پررنگ‌تر شده که این مسئله مخالفت‌هایی را در بخش سنتی جامعه برانگیخته است.

فکر کردم درباره انفجار و انتحار تظاهرات کرده‌اند'

همزمان واقع شدن تظاهرات هرات و داغ بودن خبرهای خشونت در سراسر افغانستان شاید باعث شده که واکنش بسیاری کاربران افغان به این تظاهرات روحانیان طرح این سوال باشد که چرا علیه انتحار و انفجار و "بچه‌بازی" تظاهرات نمی‌کنند.

مختار وفایی، از فعالان مدنی نوشته‌ است که این روحانیان به کشتار مردم به دست مدعیان "دینداری" بی‌توجه بوده‌اند و در پی جلوگیری از برگزاری "ستاره افغان" هستند.

آرین آرون، از نویسنده‌های افغان توییت کرده است که "آخوندها" در هرات نه برای محکوم کردن حملات انتحاری و طالبان، بلکه برای محکوم کردن "ستاره افغان" تظاهرات می‌کنند.

شبکه‌های اجتماعی فرصت ابراز نظر به همه افراد با دیدگاه‌های متنوع را فراهم کرده است اما درباره تظاهرات روحانیان در هرات در این مقطع زمانی به سختی می‌شود افرادی را پیدا کرد که از این حرکت حمایت کرده باشند.

با این وجود در جامعه سنتی افغانستان کم نیستند افرادی که طرفدار این حرکت روحانیان و علیه برنامه‌هایی نظیر "ستاره افغان" هستند. شاید تعداد کمی از آنها نسبت به موافقان موسیقی در صفحات اجتماعی حضور دارند و یا این‌که حضور دارند و کمتر فعالند.

چنان که رحمت‌الله هوتک، یکی از کاربران ضمن حمایت از حرکت روحانیان نوشته "همانطور که به خاطر کنسرت آریانا سعید صدای خود را بلند کردیم، علیه برنامه شیطانی ستاره افغان هم دست به دست هم داده با شماییم."

و یا کاربر دیگری از حرکت این روحانیان استقبال کرده و حتی نوشته که تظاهرات کافی نیست که باید دست به سلاح برد.

جدال محافظه‌کاران و تجددگراها

برخی‌ها هم از زاویه دیگری به این مسئله نگاه کرده اند. از جمله فرزاد فرنود، از فعالان مدنی نوشته است که چنین تفکری در جامعه افغانستان نهادینه شده است و باید کار بنیادینی انجام شود.

برخی هم استدلال می‌کنند که هیچ روایت صریحی در احکام اسلامی وجود ندارد که موسیقی را حرام بداند.

این نشان‌گر تقسیم شدن جامعه افغانستان به دو دسته اصلی است. یکی محافظه‌کاران مذهبی و دیگر طبقه‌ای که طرفدار موسیقی و مدرنیته و حضور زنان در عرصه هنر و آوازخوانی هستند.

جواد حمید یکی از فعالان جامعه در هرات به این باور است که روحانیان از ابزار دموکراسی بر ضد دموکراسی استفاده می‌کنند.

او می‌گوید: "یکی از معایب دموکراسی همین است که به گروه‌های مخالف دموکراسی هم این حق را می‌دهد که در جامعه تبارز و اظهار نظر کنند. یکی از معایب دموکراسی همین است که از دموکراسی علیه دموکراسی استفاده می‌شود. فکر می‌کنم که جبهه گرفتن در مقابل هنر اهمیت کار علما را زیر سوال می‌برد."

محافظه‌کاران مذهبی اما بر این باورند که موسیقی پدیده‌ای گمراه‌کننده است و روحانیون از این میان وظیفه خود می‌دانند تا علیه آن اقدام کنند.

واکنش و اعتراض طبقه مذهبی جامعه افغانستان به پدیده‌هایی چون اجرای کنسرت‌‎ها، حضور و پوشش زنان در این کشور پیشینه دارد و حرف تازه‌ای نیست.

یکی از آخرین موارد، مخالفت روحانیان با برگزاری کنسرت آریانا سعید در کابل بود. آریانا علی رقم این مخالفت‌ها کنسرتش را برگزار کرد، اما مخالفت جامعه روحانی باعث شد، کنسرتش در میدانی بزرگ آن‌گونه که برنامه‌ریزی کرده بود، برگزار نشود.

در شبکه‌های اجتماعی همچنین این حرکت روحانیان را برخی سیاسی دانسته‌اند و تاکید کرده‌اند که باید قرائت جدید و به‌روزی از اندیشه‌های دینی به میان بیاید.

انتقادی که به طبقه محافظه‌کار روحانی افغانستان وارد می شود این است که چرا این طبقه به گونه صریح گروه‌های شورشی و فعالیت‌های خرابکارانه آنان را که منجر به کشتار غیرنظامیان زیادی می‌شود، محکوم نمی‌کنند.

از میان حملات خونبار هفته گذشته، تنها دو انفجار به مساجد در غور و کابل بود، جان بیش از ۸۰ نمازگزار را گرفت.

در حمله به اماکن مقدس، اکثراً اوراقی از قرآن، کتاب مقدس مسلمانان نیز می‌سوزد. سوال درشت منتقدان این روحانیان این است که چرا واکنشی جدی در برابر عاملان آن نشان نمی‌دهند اما با رقص و موسیقی و شادی مخالفند.

مرتبط: