 افغانستان

پښتونخوا

نړۍ

ښځې

فوټبال نړیوال جام ۲۰۲۶

ساینس او ټکنالوژي

هنر او ادب

حقیقت موندنه

کور پاڼه

ژوندۍ ټلويزوني خپرونه

نړۍ دا وخت

ویډیو

وګورئ

ژوندۍ راډیويي خپرونه

رادیويي پروګرامونه

واورئ

ساينس او ټکنالوژي

ورځ کې څو ځلې تشې یا متیازې کول نارمل دي، په دې پوهېدل ګران دي، ځکه دا په دې پورې تړلي چې ته څومره اوبه او نور څښونې څښې، کوم ډول څښونې څښې او بل څومره خولې کېږې. ډاکټر مدورګا وايي، کله چې پښتورګو ته پیغام ورسېږي چې بې اړتیا مایع لرې کړي، نو موږ ټایلېټ یا ټټۍ ته منډه کړو.

یخنۍ کې ولې ډېرې متیازې کوو؟

یو طبي رپوټ وايي د نړۍ درېیمه برخه بې وزلي هېوادونه له لوړې کچې چاغښت او همدارنګه کم خوراکۍ کړېږي چې خلک په کې ډېر ډنګر پاتې کېږي.

ډېر بې وزله هېوادونه له دواړو، چاغښت او خوارځواکۍ کړېږي

هند کې ډاکټران وایي، هغه نوې زېږېدلې ماشومه چې څه موده وړاندې په یوه قبر کې ژوندۍ موندل شوې وه، اوس له روغتیایي پلوه روغه او له خطره بهر ده. دا ماشومه په تېره اکتوبر میاشت کې د کوما په حال کې روغتون ته وړل شوې وه.

قبر کې ژوندۍ موندل شوې ماشومه اوس له خطره بهر ده

هګۍ چې بشپړ او له پروتین ډک خواړه بلل کیږي، په اسانۍ پخیږي او لاسرسی هم ورته سخت نه دی. د امریکايي پوهنتون کنکتیکت د تغذیې برخې کارپوه کرېسټوفر بلسو وايي: "هګۍ د انسان د ودې لپاره ټول مناسب او لازم مواد لري، نو شک نشته چې هګۍ ګڼ ګټور ویټامینونه لري."

هره ورځ د هګۍ خوړل ګټه لري که تاوان؟

د لومړي ځل لپاره د چاغو خلکو په سږو کې غوړ یا وزاده ولیدل شوه چې ډېروالی یې تنفس اغېزمنوي. څېړونکي غواړي پوه شي چې د وزن له کمښت سره به په سږو کې وازده کمه شي او که نه؟اسټرالیايي څېړونکو د خپلې څېړنې پایله د اروپا په تنفسي نشریه کې خپره کړې ده. په دغه څېړنه کې د ۵۲ تنو پر سږو څېړنه شوې چې تر بدن یې په سږو کې غوړ زیات لیدل شوي.

د چاغو کسانو سږو کې وازده وموندل شوه

یوه ناندره ییزه څېړنه وايي چې د ساسچ، کوفتې یا د سرې تازه یا پروسس شوې غوښې په خوراک کې د کمښت راوستل د ډېرو خلکو لپاره هسې د وخت ضایع کول دي. دغه راپور چې په نړۍ کې د ډېری لویو ادارو له نظر سره اختلافات لري، وايي دا شواهد چې د سرې غوښې خوړل دې د خلکو روغتیا ته خطر ورپېښ کړې کمزوري دي.

د غوښې په اړه نوې څېړنه: "زیان لري، خو دومره هم نه"

افغانستان

په کابل کې د ایران سفارت د هغې ویډیو په اړه غبرګون ښودلی چې په کې د ایران دننه د یوه افغان کډوال ربړونه ښودل کېږي. د افغانستان د بشري حقونو کمېسیون هم دې پېښې ته غبرګون ښودلی او دا یې (جنایي) پېښه بللې ده.

ایران کې د افغان زلمي د ربړولو وېډیو غبرګونونه پارولي

د اېچ ای وي یا اېډز نښې څه دي او تر څومره مهال یې دا نښې څرګندېږي؟ ډېری کسان چې پر اېچ ای وي وایرس اخته شي له دوو تر شپږو اونیو پکې د دغه وایرس نښې لکه زدوکام او والګی ښکاره شي.

په اېډز څومره پوهېږئ؟

که پر کمود ناست یې او دا مقاله لولئ چې ستاسې ډېر وخت نیسي نو ښايي خپل د ناستې پر بدلون فکر وکړئ، ترڅو هغه څه په ډاډه زړه یې سرته رسوئ چې د کولو لپاره یې تشناب ته راغلي یاست.

د تشناب پر کمود باید څه ډول کېنو؟

لرغونپوهانو په خاورینو لوښو کې د حیواناتو داسې وازدې موندلې دي، چې د برونزي او اوسپنیز پېر د کوچنیو ماشومانو پر خوارکي رژیم کمیابه رڼا اچوي. په دې موندنه کې ویل شوي د حیواناتو شیدې به ماشومانو ته د مور د تي د شیدو د بشپړوونکو خواړو په توګه ورکول کېدې چې په چټکه وده کې یې مرسته وکړای شي.

زرګونه کاله مخکې ماشومانو ته څنګه خواړه ورکول کېدل؟

د وسایلو د کمېدو دردناک احساس ورو ورو په زیاتېدو دی. موږ ټولو دا لوستي چې د اوبو جنجال ورو ورو زیاتېږي یا تېل کمېږي او یا هم مچۍ په کمېدو دي خو له دې پرته نور هم ډېر څه شته چې په ډېره کمه بې پروايۍ ترې بې برخې کېږو.

هغه ۶ شیان چې ترې بې برخې کېږو

عمر په ټولو زیاتېږي، په خپلو خوړو پام کوو، کوښښ کوو، خوځند واوسو، خو کله چې د عمر یوه ځانګړي ته رسېږو په خپل وزن ولکه نه شو ټینګولی، موږ خپه کېږو او وایو چې وزن مو زیات شوی دی.

د عمر زیاتېدو سره د وزن کمول ولې ستونزمنېږي؟

ساینس پوهان ګومان کوي چې له زکام ویروس او اړوندو ویروسونو څخه د خلاصون لپاره یې یوه لاره موندلې چې ځینې وختونه د معلولیت لامل کېږي.دې ویروسونو سره د مقابلې لپاره څېړونکو په ژونکه (حجره) کې یو اړین پروټین د حملې لپاره ورننه ایست چې ویروس په هغه کې وده کوله.

روغتیاپال وتوانېدل د زکام ویروس له پښو وغورځوي

د یوې نوې څېړنې له مخې هغه څوک چې یوازې سابه خوري د زړه د حملې امکانات یې کم، خو برعکس د شلېدو یا فلجېدو خطر زیاتوي.د سبو خوړونکو او غوښې خوړونکو په دې پرتله ییزه څېړنه کې چې په زرو تنو شوې په دې کې له ۱۰ تنو کم د زړه حمله راغلې او له درېیو زیات شل یا فلج شوي دي.

سابه پر زړه د حملې امکان کموي خو د فلج خطر زیاتوي

د برتانیا او اسټرالیا ساینسپوهانو په وینا که لږ څه بدلون د خوب کولو په عادت کې هم راشي نو په طبیعت کې یې ښه والی راتلی شي. د دې لپاره، دوی د "ویښ پاتې کېدو" باندې تمرکز کوي چې بدن یې د شپې تر ناوخته راویښولو ته هڅوي.د څېړونکو په وینا دا تګ لاره ښکاره ده خو ددې خلکو پر ژوند هم خپل اغېز ښندي.

د شپې د ویښ پاتېدو ستونزې ته د حل لارې چارې

څېړونکو په ډي اېن اې کې په لومړي ځل داسې ژینتیکي کړنلار کشف کړه چې په چپ لاس پورې اړه لري.داسې برېښي چې دا لارښوونې د دماغو پر جوړښت او فعالیت پورې نغښتې وي. هغه څه چې په ژبې پورې اړه لري.د اکسفورډ پوهنتون څیړنیزې ډلې ویلي چې احتمالاً چپ لاسي خلک ښه ژبني مهارتونه لري.

د چپ لاسو خلکو ډي اېن اې کشف شوه

یوه څېړنه ښيي هره ورځ د هغې یوې ګولۍ خوړل چې څلور ډوله درمل پکې یو ځای شوي دي، د زړه حملې او دماغي سکتې خطر یو - درېیمه کموي. دغه کپسول ډوله ګولۍ کې د وینې نري کولو لپاره اسپرین، د کولوسټرولو کمولو لپاره سټاټین او د وینې فشار کمولو لپاره دوه ډوله درمل یو ځای شوي دی.

یوه ارزان بیه ګولۍ چې د زړه ناروغیو دریېمې برخې مخه نیسي

په پاریس کې یوه قهرجن پیرېدونکي د هوټل یو ګارسون وروسته له هغې وواژه چې کله یې سانډوېچ نوموړي ته په ځنډ ور وړ. د وژنې اصلي عامل د پېښې له ځایه تښتېدلی او لا تر اوسه نه دی موندل شوی.پولیسو ته د ګارسون همکارانو ویلي چې پیرودونکي له دې امله نوموړی ګارسون وواژه چې خواړه یې ورته په ځنډ چمتو کړل.

قهرجن مېلمه، د هوټل ګارسون وواژه

د هند تر ولکې لاندې کشمېر کې د ځایي حکومت یو ویاند وايي ګرځبندیز کې نرمښت راغلی دی، خو د کشمېر له درې په نورو ريپورټونو کې بیا ویل شوي چې د لګول شویو سختو امنیتي تدبیرونو له کبله دغلته خلک د اړتیا وړ توکو له کمښت سره مخ دي.

د هند تر ولکې لاندې کشمیر کې په ګرځبندیز کې نرمښت راغلی

موږ ویدېږو، ځکه ویدېدل د بدن او ذهن لپاره ډول ډول ګټې لري. وروستۍ څېړنې وايي، په مغز او بدن کې داسې کوم سیستم نشته چې خوب سره یې کار ښه نه شي او که ښه او پوره ویده نه شو، تاوان ونه ویني.

سپی هم خوب ویني؛ خوب د بدن او ذهن لپاره څه ګټه لري؟

د افغانستان په ختیځ ښار جلال آباد کې د هغو خوړو خوښوونکي ډېر شوي دي چې غوړي پکې ډېر نه وي کارول شوي.

جلال اباد: د بې غوړو خوړو مینه وال ډېر شوي

یوه څېړنه ښيي د هغو ښځو لپاره چې پاخه عمر کې يې میاشتنی عادت درېږي د خېټې پرتله په پښو کې وازګه ښه ده، ځکه د زړه ناروغۍ مخنیوی کوي. دغو څېړونکو ویلي، هغه ښځې چې بدن یې "د مڼې بڼه" لري، یعنې پاسنۍ برخه یې پنډه ده باید هڅه وکړي چې د نس وازګه یې ویلې کړي او د خپل بدن بڼه "د ناک په شان" کړي یعنې پاس نرۍ او لاندې پنډه وي.

زړو ښځو ته "د پښو وازګه د خېټې تر وازګې ښه ده"

د افغانستان په ختیځ ښار جلال آباد کې داسې پخلنځی شته چې هېڅ غوړي نه کاروي. نن سبا د دې خوړو مینه وال په دې ښار کې مخ په ډېرېدو دي. ددې خوړو ډېر پېرېدونکي هغوی دي چې له غوړو رامنځ ته کېدونکو ناروغیو کړېږي.

داسې خواړه چې هرڅه لري، خو غوړي نه لري

یو روغتیايي بنسټ وايي، خلک باید ډېر تمرکز پر دې وکړي چې په کور کې یې د مضرو مکروبونو د خپرېدو مخه ونیسي تر دې چې د هغو ځایونو په پاکولو وخت تېروي چې ناولي ښکاري.

خوراکي رژيم