د هرمز تنګی اوس د زندۍ
حالت کې دی، نړۍ د تېلو او ګازو ترلاسه کولو لپاره هڅه
کوي. د ایران نوې روحاني مشر د فشار ساتلو ژمنه کړې او د نړۍ د اصلي انرژۍ رسولو لاره
په خطر کې ده، چې د تېلو او خوړو بیې لوړوي او اقتصادونه د اغېزو لپاره چمتو کوي. ایا د خلیج
او د نړۍ نورو برخو ترمنځ کومې حقیقي بدیلې سمندري لارې شته؟
وروستی, پاکستان کې د ایران سفیر: د تهران او واشنګټن ترمنځ هېڅ مستقیمې یا نا مستقیمې خبرې نه دي شوې
د دولتي رسنیو له راپورونو سره سم،
په پاکستان کې د ایران سفیر رضا امیري مقدم ویلي چې د چهارشنبې په ورځ د ایران او امریکا متحده ایالاتو ترمنځ هېڅ مستقیمې یا غیر
مستقیمې خبرې نه دي شوي، چې دا د ټرمپ له هغو څرګندونو سره په
ټکر کې دي چې ویلي یې وو ایران د تړون د ترلاسه کولو هڅه کوي.
هغه وویل: "زما د معلوماتو پر
بنسټ او برعکس د هغه څه چې ټرمپ ویلي، تر اوسه د دواړو هېوادونو ترمنځ هېڅ مستقیمې یا نا مستقیمې خبرې نه دي
شوي."
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د سه شنبې په ورځ ویلي چې اسلام اباد د هر ډول ممکنه
خبرو اترو کوربه توب ته چمتو دی.
وروستی, ولې د ایران حکومت لا تر اوسه نه دی پرځېدلی؟, غنچه حبیبيآزاد/بيبيسي فارسي
د عکس سرچینه، Reuters
د عکس تشریح، د دوشنبې په ورځ په تهران کې د ایران د پخواني روحاني مشر آیتالله علي خامنهيي د بنرونو انځورونه لیدل شوي.
د
ایران- اسرائیل امریکا ترمنځ د جګړې له پیلېدو یوه میاشت تېره شوې چې په لړ کې یې د
ایران د روحاني مشر ایتالله خامنهيي هم وژل شوی دی. نوموړی د فبرورۍ پر ۲۸مه په
یوه برید کې ووژل شو.
په ایران کې ما له ځینو خلکو سره خبرې
کړې چې تمه لري جګړه به هماغه ورځ پای ته ورسېږي، خو داسې
ونه شول او د ایران حکومت لا هم په خپل ځای پاتې دی.
ایران د هېواد د حکومتولۍ ډېر پېچلی سیستم لري. که څه هم روحاني مشر تر ټولو لوړ واک لري، خو یو موازي دولت هم شته - د اسلامي
انقلاب ساتونګی ګارد، یوه اداره چې واک یې له رسمي پوځي واکونو ډېر پراخ دی.
په دې جګړه کې او د تېر اوړي په
نښتو کې څو لوړپوړي د انقلابي
ګارد قوماندانان وژل شوي دي. خو دوی څو ځله ویلي چې د
هر وژل شوي کس پر ځای بل چمتو دی چې د هغه ځایناستی شي.
دغه
ګارد د بسیج واک هم لري، یوه داوطلبه ملیشه
چې شاوخوا یو میلیون غړي لري او ډېر وخت په ښارونو کې ځای پر ځای کېږي چې د خلکو
مخالفتونه په زور مهار کړي.
اسرائیل ویلي چې د بسیج ځینې
څارنیزې سیمې یې ویشتلې
دي، خو له تهرانه مې په دې اونۍ کې اورېدلي، دا
ځواکونه لا هم په ښار کې فعال دي، ګاډي دروي او تلاشي کوي یې.
د اعتراضونو په برخه کې، د هېواد
خلک د ایران د چارواکو له خوا ګواښل شوي دي، که د بیانونو له لارې وي یا د ګڼ شمېر
ټکست پیغامونو په وسیله، چې له کورونو راوزي نه او سړکونو ته د اعتراض لپاره نه
راوزي.
تر دې دمه، موږ د جګړې له پیل
راهیسې د حکومت پر ضد لویو مظاهرو کې نښې نه دي لیدلي، که څه هم دولتي رسنۍ په
مختلفو ښارونو کې د حکومت ملاتړو شپنۍ غونډې او راټولېدنې ښيي.
خو هغه څوک چې تر اوسه په عامه
توګه نه دی لیدل شوی، د ایران لوړې رهبر، مجتبا خامنهيي، دی، چې مارچ
میاشت کې غوره کړل شو. تر اوسه یې یوازې څو لیکلي
پیغامونه په ایراني رسنیو کې لیدل شوي دي. اسرائیل له مخکې ژمنه کړې وه پر هغه به هم برید وکړي.
که څه هم د ایران حکومت خپل مشران بدل کړي او څارنیزې سیمې یې کنټرول
کړي، لا یې هم نه ده ثابته کړې داسې
یو ملت اداره کړای شي چې اوس مهال ظاهراً د ځواک په مرسته سره یو ځای شوی، نه د ښکاره واک له لارې.
وروستی, کنېست د قطر د "دوښمن دولت" په توګه د تعریف لپاره پر قانوني مسودې رأیه ورکوي
د
اسرائیلو پارلمان (کنېست) نن چهارشنبه په لومړنۍ ناسته کې پر هغه قانوني
مسودې رأیه ورکوي چې د اپوزیسیون مشر یاییر لپیډ وړاندې کړې او عنوان یې دی: "د قطر د دوښمن دولت اعلان".
دا مسوده، چې یوازې یو بند لري،
وړاندیز کوي چې قطر د "دوښمن دولت" په توګه تعریف شي او پر هغې دې د اسرائیلو په قوانینو کې د دوښمنو
هېوادونو اړوند ټول احکام د قانون جوړونې په بېلابېلو برخو کې تطبیق شي.
د یش اټیډ ګوند دې
طرحې ته د "اورېخ قانون" نوم ورکړی، چې د بنیامین نتنیاهو د سلاکار په نوم نومول شوی. د دې هدف دا دی چې د "دوښمن دولت" اصطلاح ته یو جامع
او روښانه تعریف وړاندې کړي، ځکه دا اصطلاح تر اوسه د اسرائیلو په قانون کې واضح
تعریف نه لري.
په دې مسوده کې پخوانیو قانوني متنونو ته هم اشاره شوې، لکه "د ۱۹۳۹ کال له دوښمن سره د سوداګرۍ امر" او د جزا قانون هغه مادې چې دوښمن تعریفوي او له هغه سره د
مرستې یا همکارۍ لپاره سزاوې ټاکي. سربېره پر دې، یوه بله ماده دا هم وايي چې د
کنیسټ هغه نوماندان نه شي کولی په قانوني ډول هلته پاتې شي چې په تېرو اوو کلونو
کې یې د یو دوښمن دولت ملاتړ کړی وي.
وروستی, ایران په درېیو عربي هېوادونو کې امریکايي اډې ویشتلې
ایران پر اسرائیل او د درې عربي هېوادونو
کې پر امریکايي اډو بریدونه کړي او د تهران او واشنګټن ترمنځ د خبرو د پیل په هیله
د تېلو بیې په څرګند ډول راټیټې شوې
د ایران انقلابي ګارد
ویلي، چې پر اسرائیلو او کویت، بحرین او اردن کې یې پر امریکايي پوځي اډو د
توغندیو بریدونه کړي.
همدارنګه، داسې راپورونه هم شته
چې ښايي د خبرو اترو پر مهال د یوې میاشتې اوربند وشي، خو دا موضوع لا نه ده تایید
شوې او سپینې
ماڼۍ په
دې اړه جزییات نه دي ورکړي.
بل لور ته، ایراني چارواکي ټینګار کوي چې له امریکا سره هېڅ ډول خبرې
نه دي روانې او دوی به هېڅ شرط ونه مني.
که څه هم دا توغندي "پخپلو ټاکل شویو موخو نه دي لګېدلي"، خو د اسرائیل پوځ ویلي چې د جګړې له پیل راهیسې دا لومړی ځل دی چې په دې کچه واټن ویشتونکي توغندي کارول کېږي.
تهران تر اوسه په رسمي ډول د دې توغندیو توغول نه دي تایید کړي، او ایراني رسنیو یوازې د بهرنیو رسنیو راپورونه نقل کړي دي.
کارپوهان د دې برید پایلې څېړي چې "خپلې موخې یې نه دي ترلاسه کړي" او دا چې دا برید د راتلونکو موخو د دایرې د پراخېدو لپاره څه معنا لرلی شي.
دې ترڅ کې دا پوښتنه راپورته کېږي چې ایا د برلین، پاریس او لندن په څېر اروپايي پلازمېنې په راتلونکي کې د ایران د توغندیو نښه ده که نه؟
د ایران رسمي خبري اژانس ایرنا د ایران د اټومي انرژۍ د
سازمان له قوله ویلي چې "د لومړنیو راپورونو له مخې، دې پیښې هېڅ مالي، تخنیکي
یا انساني زیان نه دی اړولی، او د فابریکې مختلفو برخو ته کوم زیان نه دی رسېدلی."
دا د امریکا او اسرائیلو د بریدونو له پیل راهیسې دویم ځل
دی چې ایران ویلي د بوشهر د اټومي انرژۍ پر فابریکه کې توغندی لګېدلی دی.
