ټرمپ: له ایران سره د امریکا خبرې ښايي "په دوو ورځو کې" بیا پیل شي

ژوندی پوښښ

1. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶د ایران بهرنیو چارو وزیر: د اډو پرېکړه کې سټارمر د خپلو خلکو ژوند له خطر سره مخامخوي

   د ایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ادعا کړې، چې د بریتانیا لومړي وزیر کیئر سټارمر د بریتانیاد هغې موافقې له امله چې امریکا ته یې د هرمز تنګي په نښه کولو لپاره پر ایراني ځایونو د برید لپاره د بریتانوي اډو کارولو اجازه ورکړې "د بریتانویانو ژوند په خطر سره مخامخ کړی" دی.

   نوموړي خبرداری ورکړی، چې ایران به ''له ځانه د دفاع حق وکاروي.''

   پر اېکس یوه پیغام کې نوموړي زیاته کړې: ''اکثریت بریتانویان په هغه جګړه کې هېڅ برخه نه غواړي، چې اسرائیل او امریکا له ایران سره انتخاب کړې. د خپلو خلکو له پامه غورځولو سره سټارمر د بریتانیا د خلکو ژوند له خطر سره مخامخ کړی، چې پر ایران د یرغل لپاره یې امریکا ته د خپلو اډو کارولو اجازه ورکړه.''

2. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶ټرمپ وايي، د اډو په هکله د بریتانیا پرېکړه 'ډېره ناوخته ده', د سیاسي چارو خبریال نیک ایارډلې

   ولسمشر ټمپ وايي چې د بریتانیا لخوا د خپلو اډو کارولو په اړه اقدام "ډېر ناوخته غبرګون" دی.

   له سپینې ماڼۍ بهر په خبرو کې، ټرمپ وویل: "زه بریتانیا ته یو څه حیران وم، چې رښتیا ووایم - دوی باید ډیر چټک عمل کړی وای."

   ټرمپ زیاتوي: "اړیکي ډیر ښه دي، خو داسې هیڅکله مخکې نه دي پېښ شوي. دوی لومړني متحدین وو ... دوی نه غوښتل چې موږ ټاپو وکاروو – همدا چې ټاپو یې بولي - چې د یو دلیل لپاره دوی د هغې حقونه پریښودل.''

   ''که تاسې ته صادقانه ووایم، زه بریتانیا ته یو څه حیران وم، دوی باید ډېر ژر غبرګون څرګند کړی وای.''

   دا ډیګو ګارشیا ته یوه اشاره ده، چې د چاګوس ټاپوګانو یوه برخه ده.

   بریتانیا موافقه کړې چې د ټاپوګانو حاکمیت موریشس ته وسپاري او بیا یې اډه بېرته اجاره کړي.

   مخکې، بریتانیا حکومت وویل چې دوی د هرمز تنګي په نښه کولو لپاره پر کارېدونکو ایراني ځایونو د بریدونو لپاره د متحده ایالاتو لپاره د خپلو اډو کارولو ته اجازه ورکړې ده.

3. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶ټرمپ: زه نه غواړم اوربند وکړم

   د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ د سپینې ماڼۍ بهر خبریالانو سره مرکه کې وویل، امریکا ایران "ډېر سخت" ګوزارونه کړي.

   هغه د رژیم په اړه وايي: "دا ټګان، حیوانات او وحشتناک خلک دي."

   له هغه پوښتنه وشوه چې ایا کله امریکا چمتو وي، اسرائیل به چمتو وي چې په ایران کې جګړه پای ته ورسوي ټرمپ وویل "زه همداسې فکر کوم".

   هغه زیاتوي، اړیکي خورا ښه دي،"موږ لږ یا ډېر ورته څه غواړو" او دواړه هېوادونه "بریا غواړي".

   د هرمز تنګي په اړه، ټرمپ وايي "موږ یې نه کاروو"، خو نور هېوادونه یې کاروي.

   ټرمپ خبریالانو ته وویل، ''زه نه غواړم اوربند وکړم.''

   هغه زیاته کړه: ''کله چې څوک په سمه مانا مقابل لوری له منځه وړي، اوربند نه کوي.''

4. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶بریتانيا وايي امریکا کولی شي د هرمز تنګي سره تړليو موخو لپاره د دوی اډې وکاروي

   بریتانيا هوکړه کړې چې امریکا کولی شي په ایران کې د هغو موخو پر وړاندې بریدونو کې د دوی اډې وکاروي چې د هرمز تنګی په نښه کوي.

   د بریتانيا د لومړي وزير دفتر مخکې امریکايي ځواکونو ته اجازه ورکړې وه چې د دوی له اډو څخه د هغو عملياتو لپاره کار اخيستی شي چې موخه یې د هغو ایراني توغنديو مخنیوی دی چې د بريتانوي وګړو ګټې يا ژوند ګواښي.

   د بريتانيا حکومت په یوه غونډه کې پرېکړه وکړه چې د امریکا له خوا د بریتانيا د اډو کارول به اوس لا پراخ شي چې په هغو کې به د هرمز تنګي کې د کښتيو ساتنه هم شامله وي.

   د يادولو وړ ده چې بریتانيا به لا هم په مستقيم ډول په دې بریدونو کې ښکېله نه وي او د دغه هېواد د لومړي وزير دفتر ويلي چې "د دې شخړې په اړه د بریتانيا دريځ بدل شوی نه دی."

   د بریتانيا د لومړي وزير ویاند ويلي چې د کابينې غړو د شخړې د سملاسي کمولو او د چټک حل پر اړتيا ټينګار کړی دی.

5. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶امریکا منځني ختیځ ته اضافي ځواکونه استوي

   د راپورونو له مخې یو شمېر چارواکو چې نومونه یې نه دي ښودل شوي، ويلي چې امریکا منځني ختیځ ته زرګونه اضافي سمندري ځواکونه استوي.

   د امریکايي رسنيو د راپورونو له مخې، امریکايي چارواکو ويلي چې شاوخوا ۲۵۰۰ سمندري ځواکونه به منځني ختيځ ته روان شي.

   یوه چارواکي رويټرز خبري اژانس ته ويلي چې د امریکا له لوېدیځ ساحل څخه دا ځواکونه به له خپل مهالوېش دری اوونۍ مخکې وخوځېږي.

6. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶د نوروز او کوچني اختر په مناسبت د مجتبی خامنه‌يي لیکلی پیغام

   ایراني رسنیو د مجتبی خامنه‌يي چې د اسلامي جمهوریت درېیم مشر بلل شوی، یو لیکلی پیغام خپور کړی چې پکې یې د نوې لمریز کال او کوچني اختر مبارکي ویلې ده.

   په پیغام کې راغلي: "سږکال د معنویت پسرلی او د طبیعت پسرلی، یعنې نېکمرغه کوچنی اختر او د نوروز لرغونی جشن، په یوه وخت سره برابر شوي دي. زه د هېواد ټولو خلکو ته د دواړو مذهبي او ملي اخترونو مبارکي وایم او په ځانګړي ډول د نړۍ ټولو مسلمانانو ته د کوچني اختر مبارکي ورکوم."

   ښاغلي خامنه‌يي د دی میاشتې د حکومت ضد مظاهرو ته په اشارې سره هغه "کودتا" بللې او ویلي یې دي چې دا د "اقتصادي ستونزو" په پلمه پر هېواد "تپل" شوې وه.

   مجتبی خامنه‌یي نوی لمریز کال د "ملي یووالي او ملي امنیت په سیورې کې د اقتصادي مقاومت کال" وباله.د نوې کال د نومولو دود د هغه د پلار علي خامنه‌يي د مشرۍ پر مهال تل مراعتېده. هغه به ډېر کله د اقتصادي مفاهیمو لکه وده، تولید او ځان‌بسیاینې د کال د نومولو لپاره کار اخيست او دولتي ادارې به مکلفېدې چې د ده د شعارونو د هدفونو د پوره کولو لپاره هڅې وکړي.

   تر دې مخکې امریکا او اسرائیلو له ایران سره د جګړې په دیارلسمه ورځ (۲۱ کب ۱۴۰۴ – ۱۲ مارچ ۲۰۲۶)، د اسلامي جمهوریت د نوي مشر په توګه د مجتبی خامنه‌یي لومړی پیغام د ایران له دولتي ټلويزیون خپور شوی و.

   د اسلامي جمهوریت د دویم مشر علي خامنه‌یي له وژل کېدو اونۍ وروسته، د کارپوهانو شورا اونۍ وروسته، د دوشنبې په ورځ (۱۸ کب) د هغه دویم زوی مجتبی خامنه‌یي د درېیم مشر په توګه وټاکه. ایت‌الله خامنه‌یي د ۱۴۰۴ کال د کب په ۹مه، د ۸۶ کلونو په عمر وژل شوی و.

   سره له دې چې د حکومت له لوري د مجتبی خامنه‌یي په اړه پراخ تبلیغات شوي، خو د نوي مشر نه څرګندېدل د هغه د ټپي کېدو د کچې او د ایران د راتلونکې په اړه ګنګوسې زیاتې کړې دي.

   راپورونه وایي، د "مشرتابه پر استوګنځي" د برید پرمهال هغه هلته موجود و، خو د ایراني چارواکو په وینا له برید "روغ وتلی" دی.

   که څه هم تر اوسه د هغه په نوم دوه لیکلي پیغامونه خپاره شوي، خو تر اوسه یې کوم انځور نه‌دی خپور شوی.

   تر دې وړاندې یوه ایراني چارواکي هم پر ایران د اسرائیلو او امریکا په برید کې د هغه ټپي کېدل تایید کړي وو.

   د قبرس په نیکوسیا کې د ایران سفیر علیرضا سالاریان له ګارډین ورځپاڼې سره په مرکه کې ویلي: "ما اورېدلي چې د هغه پښې، لاسونه او بازو ټپي شوي… زما په اند هغه په روغتون کې دی."

   د سالاریان په وینا، مجتبی خامنه‌یي په هماغه برید کې ټپي شوی چې پکې یې پلار او د کورنۍ څو نور غړي، د هغه د مېرمنې په ګډون وژل شوي دي.

   هغه زیاته کړه: "زه فکر نه کوم چې هغه به 'په هېڅ حالت کې' د وینا کولو توان ولري."

   خو ورته مهال ځینو ایراني څېرو او چارواکو ویلي، مجتبی خامنه‌يي "جدي ټپي" نه‌دی. له دې ډلې د ایران د ولسمشر زوی یوسف پزشکیان هم دی، هغه ویلي، اورېدلي یې دي چې مجتبی خامنه‌یي روغ دی او "کومه ستونزه نشته."

   تر اوسه د مجتبی خامنه‌يي د روغتیا د وضعیت په اړه رسمي معلومات نه‌دي خپاره شوي.

7. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, سعودي عربستان وايي 'زموږ صبر نامحدود نه دی' - خلیجي هېوادونه غچ اخیستلی شي؟, فرانک ګارډنر، دوحه کې امنیتي خبریال

   سعودي عربستان تر اوسه تر ټولو قوي اشاره کړې چې که ایران د دې هېواد پر بنسټیزو تاسیساتو بریدونو ته دوام ورکړي، نو ښايي غچ اخیستو ته اړ شي.

   د سعودي د بهرنیو چارو وزیر فیصل بن فرحان ویلي: "زموږ حوصله محدوده نه ده" او ایران ته یې خبرداری ورکړی چې د ده هېواد او د خلیج عربي متحدین یې داسې "پیاوړي ظرفیتونه" لري چې که وغواړي، کار ترې اخیستلای شي.

   د خلیج هېوادونه په رښتیا هم ځواکمن هوايي ځواکونه لري چې په ډېرو لګښتونو یې له امریکا، بریتانیا او فرانسې اخیستي دي.

   خو د امریکا او اسرائیل په دې ګډه جګړه کې د ایران پر ضد ګډون کول لوی خطرونه لري.

   ایران به ډېر احتمال سره په ټول خلیج سیمه کې پر هېوادونو خپل توغندیز بریدونه زیات کړي او ښايي پر حکومتي ودانیو د بریدونو په ګډون خپل هدفونه لا پراخ کړي.

   بله مهمه مسله کورنی ولسي غبرګون دی. که څه هم ډېری سعودیان قوي ملي احساس لري، خو ډېر به د خپل حکومت له دې دریځه خوښ نه وي چې په اصل کې د یوه بل مسلمان اکثریت لرونکي هېواد پر ضد له اسرائیل سره یو ځای شي.

8. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, ټرمپ ولې پر ایران برید پر پرل هاربر له برید سره پرتله کړ؟

   د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې د جاپان له صدراعظمې سانای تاکایچي سره په لیدنه کې وپوښتل شو چې ولې یې د ایران پر برید مخکې خپلو متحدینو ته خبر نه و ورکړی. ټرمپ په ځواب کې وویل: "د ناڅاپي برید په اړه له جاپانه څوک ښه پوهېږي؟" هغه دا خبره د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال د ۱۹۴۱ کال د ډسمبر په ۷مه د هاوایي پر پرل هاربر د جاپان برید ته په اشارې سره وکړه.

9. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, د ایران پوځ : امریکايي او اسرائیلي چارواکي به هر ځای کې تعقیبوو

   د ایران پوځ د جمعې په ورځ ګواښ وکړ چې د امریکا او اسرائیل چارواکي او پوځي مشران به په هر ځای کې تعقیب کړي.

   د دولتي ټلوېزیون له قوله، د وسله‌والو ځواکونو ویاند ابو الفضل شکارچي ویلي: "موږ ستاسو چارواکي، قومندانان، پیلوټان او سرتېري څارو."

   هغه زیاته کړه: "له دې وروسته او د هغو معلوماتو پر بنسټ چې موږ یې ستاسې په اړه لرو، نور به په نړۍ کې پارکونه، تفریحي ځایونه او سیاحتي مرکزونه هم ستاسو لپاره خوندي نه وي."

10. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, پر بیت‌المقدس ایران توغندیز بریدونه ډېر کړي, یولند نیل، منځني ختیځ لپاره د بي‌بي‌سي خبریاله

    تېر ماښام، په شاوخوا یوه نیم ساعت کې، ایران څلور بریدونه وکړل او نن سهار هم دوه نور بریدونه شوي دي. تر اوسه د دې بریدونو له امله د مرګ‌ژوبلې راپور نه دی ورکړل شوی.

    په ورته وخت کې، د اسرائیل شمالي او جنوبي سیمو کې د ایران د بریدونو نوې څپه پیل شوې ده.

    بله خوا، اسرائیل نن ګهیخ پر تهران برید وکړ او اعلان یې وکړ چې بیا یې د ایران د حکومت پر "بنسټیزو زېربناوو" برید کړی دی. د اسرائیل پوځ اټکل کوي چې ایران لا هم له ۱۵۰ ډېر د توغندیو د توغولو فعالې دستګاوې لري او سلګونه بالستیک توغندي لري.

    د اسرائیل "کان" شبکه راپور ورکوي چې د جګړې له پیل راهیسې ایران شاوخوا ۹۰۰ بالستیک توغندي توغولي دي، چې له دې ډلې ۳۵۰ توغندي پر اسرائیل توغول شوي او پاتې شاوخوا ټول په عربي خلیج پورې اړوند هېوادونو باندې ویشتل شوي دي.

    وروستۍ ویدیو چې "وانا" خبري اژانس خپره کړې،ښيي چې ایران تېره شپه له نامعلوم ځایه توغندي توغولي دي.

    سره له دې چې اسرائیل ادعا کړې د ایران د توغندیو تولیدي توان ګډوډ شوی، د سپاه پاسداران ویاند ویلي چې د هېواد د توغندیو صنعت ان د جګړې په شرایطو کې هم په لوړ ظرفیت فعالیت کوي او د تولید یا زېرمې په اړه هېڅ اندېښنه نه‌شته.

11. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, د نوروز لمانځلو درشل کې اسرائیل بیا پر تهران بریدونه کړي

    تېره شپه ایران پر بیت‌المقدس توغندیز بریدونه پیل کړل او د خلیج هېوادونو پر وړاندې یې خپل بریدونه ډېر کړل. په ورته وخت کې، د اسرائیل پوځ د جمعې په ورځ اعلان وکړ چې د خزر سمندر په څنډه کې یې پر نورو سیمو بریدونه پیل کړي دي.

    پر اېکس د پوځ اعلامیه کې ویل شوي چې د تهران پر ختیځ هم برید برید وشو.

    عیني شاهدان وايي څو ساعته مخکې یې په تهران کې د دفاعي سیسټمونو د فعالېدو او څو چاودنو غږونه اورېدلي دي.

    اسرائیل د چهارشنبې په ورځ اعلان کړی و چې د لومړي ځل لپاره به د ایران پر شمال بریدونه وکړي.

    د ایران شمال په لومړۍ څپې بریدونو کې د انزلي د ګمرک عمومي اداره او د دې بندري ښار د کښتيو اداره له هغو ځایونو وو چې بریدونه پرې وشول.

12. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, د ایران جګړه په پرمختللو هېوادونو کې د خوراکي توکو د بیو د نوي کړکېچ ګواښ رامنځته کوي

    د رويټرز خبري اژانس له مخې، د ایران د جګړې له امله د سرې/کود یا (سرې ګېرده) د توکو د لېږد ګډوډي او د انرژۍ د بیو لوړوالی په هغو هېوادونو کې د خوراکي توکو د بیو د زیاتوالي نوی څپېه رامنځته کوي چې له خطر سره مخ دي. دا وضعیت ښايي څو کلونه دوام وکړي، په داسې حال کې چې ډېری هېوادونه لا هم د پرلپسې نړیوالو بحرانونو له ټکانونو بېرته راګرځي.

    وړاندې تر دې، په پرمختللو هېوادونو کې د پام وړ اقتصادي پرمختګونه لیدل شوي او پانګونه راجلب شوې وه- وروسته له هغه چې د کورونا نړیواله وبا او د اوکرایین جګړې د خوراک، سونتوکو او مالي بازارونو بې‌ثباتي رامنځته کړه.

    اوس، د ایران کړکېچ دا لاسته راوړنې له خطر سره مخامخوي او کورنۍ اړباسي چې د خوراکي اړتیاوو برابرولو لپاره له سختۍ سره مخ شي.

    د اروپایي بیا رغونې او پراختیا بانک رییسه اودیل رینو باسو چې شاوخوا نویو پر خپل اقتصاد ولاړو ۴۰ هېوادونو ته پور ورکوي، وايي: "دا وضعیت ښايي په اوږدمهال کې د خوراکي توکو او بیو پر نرخونو لوی اغېز ولري."

    د مودیز د کریډيټ درجه بندۍ ادارې مشرې ماري دیرون ویلي چې په ډېرو پرمختللو اقتصادونو کې خوراک او سونتوکو د لګښتي توکو د بیو له ټولګې لږترلږه یوه څلورمه برخه جوړوي، خو په ډېرو نوو بازارونو کې دا برخه له ۳۰٪ تر ۵۰٪ پورې ده.

    هغې زیاته کړه: "د څو اقتصادونو د دې خطر سره مخامخ کېدل دوی په ځانګړي ډول د بهرنیو عواملو له امله د بیو د ناڅاپي بدلونونو پر وړاندې زیانمن کوي."

13. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, ایران بریتانیا ته: امریکا ته د اډو چمتو کول پر ایران د "برید" په معنا دی

    د ایراني رسنیو له مخې، ایران بریتانیا ته خبر ورکړی، که امریکا ته اجازه ورکړل شي چې د بریتانیا پوځي اډې وکاروي، نو دا به د "برید په کې د ګډون" د یرغل په معنا وي.

    ایراني راپورونه وايي، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د بریتانیا له خپل سیال ایویټ کوپر سره په ټیلیفوني تماس کې ویلي هر ډول مرسته چې بریتانیا امریکا ته ورکوي، د "وضعیت د کړکېچ زیاتېدو" لامل به شي.

    عراقچي بریتانیا او نور اروپایي هېوادونه تورن کړي چې د هغه په وینا د امریکا او اسرائیل په "ښکاره یرغل" کې د یوې خوا په ملاتړ بوخت دي.

    همدارنګه ویل شوي چې عراقچي د اسرائیل د بریدونو په اړه پر ایران د پارس د ګازو په میدانونو د بریتانیا د غبرګون نه کولو له امله انتقاد کړی دی.

    تر اوسه پورې د بریتانیا له حکومت رسمي ځواب نه دی ورکړل شوی او بي‌بي‌سي د بریتانیا له بهرنیو چارو وزارته د تبصرې غوښتنه کړې ده.

14. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, د ټرمپ ادارې پر متحده عربي اماراتو د شاوخوا ۷ میلیارد ډالرو اضافي وسلو له پلورلو سره موافقه کړې

    "وال سټریټ ژورنال" ورځپاڼې راپور ورکړی چې د امریکا د ولسمشر ډونلډ ټرمپ ادارې متحده عربي اماراتو ته د نژدې اوه میلیارد ډالرو په ارزښت د وسلو پر پلور موافقه کړې ده.

    د رویټرز خبري اژانس په وینا، دا هغه وسلې دي چې د امریکا د وسلو د صادراتو د قوانینو له مخې د بهرنیو چارو وزارت اړ نه دی چې په عامه توګه یې اعلان کړي.

    ورځپاڼې زیاته کړې چې دا معامله د منځني ختیځ درېیو هېوادونو ته د هغو وسلو له پلور سره یوځای کېږي چې ارزښت یې له ۱۶.۵ میلیارد ډالرو زیات دی او د پنجشنبې په ورځ مخکې اعلان شوې وې.

    د امریکايي چارواکو په وینا، په دغو نه اعلان شویو معاملو کې د شاوخوا ۵.۶ میلیارد ډالرو په ارزښت د "پتریوت PAC-3" توغندیو پلور او همدارنګه د نژدې ۱.۳۲ میلیارد ډالرو په ارزښت د "CH-47 شینوک" چورلکې پلور شاملې دي.

    راپور کې ویل شوي چې دا پلور ځکه په رسمي ډول نه دی اعلان شوی چې دا د هغو پخوانیو وسلو معاملو غځونه بلل کېږي چې مخکې پرې هوکړه شوې وه.

15. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, د ایران سپاه پاسداران ویاند وژل شوی

    ایراني رسنیو راپور ورکړی چې د اسلامي انقلاب د سپاه پاسداران ویاند او د عامه اړیکو مسؤل، علي محمد نائیني، د امریکا او اسرائیل په ګډو هوايي بریدونو کې وژل شوی دی.

    د سپاه پاسداران پورې اړوند د فارس خبري اژانس ویلي چې نائیني شاوخوا څلوېښت کاله د دې ځواک په لیکو کې دنده ترسره کړې وه او په تېرو دوو کلونو کې د رسمي ویاند په توګه کار کاوه.

    علي محمد نائیني نن ګهیځ په یوه برید کې وژل شوی دی.

16. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, په کانګرس کې د ایران د جګړې لپاره د ټرمپ د تمویل غوښتنې پر وړاندې سخت مخالفت

    د ایران پر ضد د جګړې لپاره د امریکا د پوځ د ۲۰۰ میلیارد ډالرو اضافي بودجې غوښتنه د امریکا په کانګرس کې له سخت مخالفت سره مخ شوې ده، ځکه ډېرو دیموکراتانو او ان ځینو جمهوريپالو د دې پیسو اړتیا تر پوښتنې لاندې راوستې، په داسې حال کې چې تېر کال هم د دفاع لپاره لویې بودجې ځانګړې شوې وې.

    یو امریکايي چارواکي د هغه راپور پخلی کړی چې د "واشنګټن پوسټ" ورځپاڼې خپور کړی و او ویلي یې دي د دفاع وزارت له سپینې ماڼۍ غوښتي چې کانګرس ته د ۲۰۰ میلیاردو ډالرو د زیاتې بودجې غوښتنه وړاندې کړي، چې د ایران جګړه تمویل شي.

    تر اوسه ولسمشر ډونلډ ټرمپ سنا او د استازو جرګې ته د دې ستر مبلغ د تصویب لپاره رسمي غوښتنه نه ده لېږلې او د هغه ادارې څرګنده کړې چې دا شمېر ښايي بدلون ومومي.

    د دفاع وزیر پېټ هېګسیت د پنجشنبې په ورځ په یوه خبري کنفرانس کې وویل: "زما په اند دا اندازه طبیعي ده چې بدله شي. د بدو خلکو له منځه وړل لګښت غواړي، نو موږ به بېرته کانګرس او د هغه غړو ته ورشو چې د ترسره شویو کارونو او هغو اقداماتو لپاره چې کېدای شي په راتلونکې کې ورته اړتیا پیدا شي، مناسب تمویل یقیني کړو."

    لومړني اټکلونه ښيي چې دا جګړه به د امریکا لپاره له عراق او افغانستان له اوږدو جګړو وروسته تر ټولو ګرانه تمامه شي. د ادارې چارواکو قانون جوړوونکو ته ویلي چې یوازې له ایران سره د جګړې په لومړیو شپږو ورځو کې لګښت له ۱۱ میلیاردو ډالرو زیات شوی دی.

17. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, د لبنان په جنوب کې د اسرائیل بریدونه دوام لري او د قربانیانو شمېر زرو تنو ته لوړ شوی

    د لبنان دولتي خبري اژانس راپور ورکړی چې اسرائیل نن سهار وختي هم د دغه هېواد د جنوب پر ښارونو بریدونه کړي چې له امله یې څو تنه ټپیان شوي دي.

    د راپور له مخې، د اسرائیل جنګي الوتکو د سهار په لومړیو ساعتونو کې د صور او بنت جبیل په سیمو کې د بافلیه او حانین ښارونه په نښه کړي دي.

    د لبنان د روغتیا وزارت ویلي چې د مارچ له دویمې نېټې راهیسې د اسرائیل په بریدونو کې په لبنان کې ۱۰۰۱ کسان وژل شوي دي.

    د یاد وزارت په وینا، له دې ډلې ۷۹ ښځې، ۱۱۸ ماشومان او ۴۰ د روغتیايي خدمتونو کارکوونکي شامل دي او همدارنګه ۲۵۸۴ کسان ټپیان شوي دي.

18. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, نژدې سل بېړۍ د هرمز له تنګي تېرې شوې دي – دا کومې بېړۍ دي؟

    د بي‌بي‌سي وېریفای د شننې له مخې، د مارچ له پیل راهیسې نږدې سل بېړۍ د هرمز له تنګي تېرې شوې دي، سره له دې چې په دې سیمه کې د ایران له لوري پر بېړیو وخت ناوخت بریدونه شوي دي.

    سره له دې چې لا هم د انرژۍ او د ورځني کارېدونکو توکو یو شمېر لېږدونه د نړۍ له تر ټولو بوختو سمندري لارو څخه روان دي، خو ورځنی تګ راتګ د فبرورۍ له اته ویشتمې، چې د ایران جګړه پیل شوه، راهیسې شاوخوا پنځه نوي سلنه راکم شوی دی.

    د کپلر د سمندري شنونکو د معلوماتو له مخې، تر دې دمه په روانه میاشت کې ۹۹ بېړۍ له دې تنګي تېرې شوې دي، چې په اوسط ډول هره ورځ یوازې پنځه تر شپږو بېړیو پورې رسېږي.

    زموږ شننه ښيي چې د دغو وروستیو تګ راتګونو شاوخوا درېیمه برخه هغه بېړۍ وې چې له ایران سره تړاو لري.

    د پرتلې لپاره، د ګډ سمندري معلوماتي مرکز د معلوماتو له مخې، له جګړې مخکې هره ورځ شاوخوا ۱۳۸ بېړۍ له دې تنګي تېرېدلې. بشپړ راپور یې په انګلیسي ژبه کې لوستلی شئ

19. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶وروستی, کویت د بې‌پیلوټه له برید وروسته د الاحمدي چاڼځای ځینې برخې وتړلې

    د تېلو بیې د جمعې په ورځ وروسته له هغه راکمې شوې، چې د اروپا لویو هېوادونو او جاپان وړاندیز وکړ د هرمز له تنګي د بېړیو د خوندي تګ راتګ د تضمین لپاره خپلې هڅې سره یوځای کړي او همدارنګه متحده ایالاتو د اکمالاتو د ملاتړ لپاره د نوو ګامونو اعلان وکړ.

    د تېلو د بیو د لوړېدو د کنټرول لپاره په یوه نوې هڅه کې، د امریکا د مالیې وزیر سکاټ بیسنټ وویل، متحده ایالات ښايي ډېر ژر پر هغو ایراني تېلو لګېدلي بندیزونه لرې کړي چې په ټانکرو کې بار دي. هغه زیاته کړه چې امکان لري د امریکا له ستراتیژیکو زېرمو نور خام تېل هم ازاد شي.

    د برېنټ خام تېلو راتلونکې بیې ۱.۲۴ ډالر، یا ۱.۱ سلنه راکمې شوې او د ګرینویچ پر وخت د ۰۱:۴۸ بجو پورې د هر بېرل بیه ۱۰۷.۴۱ ډالرو ته ورسېده. په ورته وخت کې، د امریکا ویسټ ټکساس انټرمیډیټ خام تېل هم ۱.۲۴ ډالر، یا ۱.۳ سلنه راولوېدل او ۹۴.۹۰ ډالرو ته ورسېدل.

    سره له دې، د برېنټ معیار تېل روانه اونۍ له څلور سلنې د ډېر لوړوالي پر لور روان دي، وروسته له هغه چې ایران د خلیج په هېوادونو کې د تېلو او ګازو پر تاسیساتو بریدونه وکړل چې د تولید په بهیر کې یې خنډونه رامنځته کړل.

    په یوه ګډه اعلامیه کې چې پرون پنجشنبه له څه ځنډ وروسته خپره شوه، بریتانیا، فرانسې، جرمني، ایټالیا، هالنډ او جاپان ویلي چې دوی "چمتو دي چې د هرمز له تنګي د خوندي تګ راتګ د تضمین لپاره په مناسبو هڅو کې برخه واخلي"، هغه تنګی چې د نړۍ شاوخوا شل سلنه تېل او مایع طبیعي ګاز ترې تېرېږي.

20. ۲۹ کب ۱۴۰۴ - ۲۰ مارچ ۲۰۲۶د ټرمپ له غوښتنې وروسته نتنیاهو منلې، چې د ایران ګازو پر ساحو بریدونه 'دروي'

    د اسرائیلو لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو تېره شپه یوه خبري غونډه وکړه، هغه وویل چې وروسته له هغه چې ولسمشر ټرمپ ترې غوښتنه وکړه، اسرائیل به د ایران د ګازو پرساحو په راتلونکي کې بریدونه "بند" کړي. نتنیاهو هغه رپوټونه هم رد کړل چې هغه ټرمپ یې د ایران په جګړه کې ښکېل کړی دی.

    په بیت المقدس او تهران کې چاودنې اوریدل شوې، د ایران د بهرنیو چارو وزیر مخکې خبرداری ورکړی و چې که چېرې د دوی په زیربناوو نور بریدونه وشي نو تهران به "بې زغمه" عمل وکړي.

    متحده عربي اماراتو، کویت، سعودي عرب او بحرین ټولو په تېرو څو ساعتونو کې د توغندیو او ډرون بریدونو راپور ورکړی، چې متحده عربي اماراتو او بحرین د ایران د تیري لامل بللی دی.

    په امریکا کې مېشت د بشري حقونو فعالانو خبري اژانس (هرانا) په ایران کې د مړو شمېر په اړه تازه معلومات خپاره کړي اووايي د فبروري پر۲۸مه د جګړې له پیل راهیسې ۳۱۸۶کسانو ته مرګژوبله اوښتې.

    د قطر پرراس لافان انرژۍ کمپلیکس لهبرید وروسته په انګلنډاو اروپا کې د ګازو بیه په چټکۍ سره لوړه شوې ده.