Ana m ewesara Putin iwe maka mkparịtaụka nkwụsị ọgụ - Onyeisiala Trump

Mkpuchi Na Eme Ozugbo

Uzoamaka Ewuzie, Ikechukwu Kalu, Michael Ngene, Chinonso Ugorji, Michael Ilediagu, Adline Okere

1. 9 Maachị 2025Sụdan eboola Saụt Sụdan ebubo ihibe ụlọọgwụ iji bunye otu RSF ngwaọgụ

   Mba Sụdan akatọọla ndị agbataobi ha bụ Saụt Sụdan maka ikwuputa gbasara nhibe ụlọọgwụ n’akụkụ okeala ha dịka ha na-atụ egwu na e nwereike isite ebe ahụ na-ekesara ndịagha Rapid Support Forces (RSF) ngwaọgụ.

   Ọ bụ mba United Arab Emirates kwere Saụt Sụdan nkwa ụlọọgwụ ahụ. Mana o teela Sụdan ji na-ebo mba ahụ ebubo ịkwado ndị otu RSF.

   E boola mba United Arab Emirates ebubo iji ụlọọgwụ dị n’ọwụwa anyanwụ Chad na-ekesara ndịagha RSF ngwaọgụ, mana ha gọpụrụ onwe ha n’ebubo ahụ.

   Minista na-ahụ maka igwupụta akụ ndị chi nyere na Sụdan bụ Mohamed Bashir Abunommo kọwara ụlọọgwụ ahụ dịka “ogige ndịagha” e mere dịka a ga-asị na ọ bụ ụlọọgwụ.

2. 9 Maachị 2025Ndị ọchịchị Yurop akwadola atụmatụ Arabụ nwere iji rụzie Gaza

   Mba ndị ọnụ na-eru n’okwu na Yurop akwadola atụmatụ Arabụ nwere maka ịrụzie Gaza nke ga-eri ego ruru ijeri dọla iri ise na atọ ($53 billion) ma mekwa ka a ghara ịchụpụ ndị Palestine n’okeala ha.

   Mba Izrel na Onyeisiala mba Amerịka bụ Donald Trump jụrụ ịnabata atụmatụ ahụ nke mba Ijipụt wepụtara tupu ndị ọchịchị Arabụ ndị ọzọ were kwado ya.

   Cheta na Onyeisiala Trump wepụtara atụmatụ chọrọ gbanwee ụzọ Gaza ka ọ bụrụ "Middle East Riviera.

   N’ụbọchị Satọde, 8 Maachị 2025, ndị mịnịsta na-ahụ maka ihe na-eme na mba ofesi na Fransị, Jamini, Ịtali na Breten nabatara atụmatụ a ga-ewe ihe karịrị afọ ise iji rụzie Gaza.

   Ha kwuru na atụmatụ ahụ kwere “nkwa na-adịgide adịgide maka ọnọdụ ibi ndụ nke ndị Gaza dị egwu" ugbu a.

   Atụmatụ a na-akpọ oku ka eziga na mpaghara ahụ, kọmitii nke ndị ọkachamara nọọrọ onwe ya na ndị na-ahụ maka udo mba ụwa, ka ha chịa Gaza nwa oge.

   O kwuru na ọ bụ kọmitii ahụ ga-ahụ maka ihe enyemaka mmadụ ya na ịhazi ihe niile banyere mba Gaza n'okpuru nlekọta nke Palestine Authority.

   Ha wepụtara atụmatụ a dịka a na-enwe nchegbu na nkwekọrịta nkwụsị ịkwa mgbọ nke mba Izrel na Gaza nwere ike imebi dịka agba nke mbụ ya nọrọ izuụka isii bịara na ngwụcha n’ụbọchị mbụ nke ọnwa Maachị 2025.

   Cheta na mba Izrel amalite igbochi ihe enyemaka ịbanye Gaza iji manye Hamas ịnabata atụmatụ ọhụrụ mba Amerịka maka ịgbatị ogologo oge nke nkwụsị ọgụ ahụ, n'oge a ka a ga-ahapụ ndị ọzọ ejidere na Gaza iji agbanwe ndị mkpọrọ Palestine.

3. 9 Maachị 2025Idemmiri egbuola mmadụ 13 n'Argentina mgbe oke mmiri ozuzo gasịrị

   Ihe ruru mmadụ iri na atọ anwụọla dịka idemmiri na-akpa mkpamkpa n'obodo ọdụụgbọ mmiri nke Argentine bụ Bahía Blanca, ka oke mmiri ozuzo gasịrị.

   Mmiri ahụ zoro awa asatọ na-agwụsịghị agwụsị, mmebiri okporoụzọ na akwa mmiri n’ụbọchị Fraịde 7 Maachị 2025, dịka idei tojuru ọtụtụ ụlọ ma mee ka ọtụtụ mpaghara obodo ahụ ghara inwe ọkụ elatriki.

   Ihe ruru otu puku na otu narị mmadụ ahapụla ụlọ ha dịka a chụpụrụ ụmụaka amụrụ ọhụrụ n’ụlọọgwụ.

   Cheta na ndị ọchịchị obodo ahụ dọrọ aka na ntị na ọnwụ nwere ike ịkarị ole ọ dị ugbu a.

   Ndị ọchịchị mpaghara ahụ kwuru na ha ga-ezite helikọpta na ụgbọ ihe mberede ya na nri na mmiri n’obodo ahụ dịka ndị nche osimiri “coast guard” na-enye aka ịzọpụta ndị mmadụ.

4. 9 Maachị 2025Ọgwụ ekpenta dị mkpa ga-amalite ịbata Naịjirịa ọzọ ka otu afọ gachara - WHO

   Ụlọọrụ na-ahụ maka ahụike na mba ụwa bụ World Health Organization ekwuola na ndị nwere ọrịa ekpenta na Naịjirịa ga-amalite ịhụ ọgwụ dị mkpa iji gwọọ ọrịa ahụ, dịka ọ gachara otu afọ ha ahụbeghị ọgwụ ndị ahụ.

   Mba Naịjirịa nke na-enwe ihe karịrị ọrịa ekpenta ọhụrụ ruru puku abụọ 2,000 kwa afọ, ka ọgwụ eji agwọ ọrịa ahụ agwụrụ n'ihi na ejidere ọgwụ mgbe ewebatachara usoro iwu ọhụrụ.

   Ụlọọrụ ahụike WHO kwuru na ya agwara mba Naịjirịa ka ọ wepụ iwu nnyocha ọhụrụ ahụ, ma kwuo na ọ na-atụ anya n’ọgwụ ahụ ga-amalite site mba India ịbata n’ụbọchị Sọnde.

   A na-agwọ ekpenta site na ngwakọta ọgwụ nje dị iche iche, mana ọ bụrụ na a gwọghị ya, ahụike ndị nwere ọrịa ahụ nwere ike ịkawanye njọ site na ọnya na-emebi akwara nke na-akpata nrụrụ.

   Ọ gwụgwọ ọrịa ekpenta na-eru ihe dịka ọnwa isii maọbụ ọnwa iri na abụọ.

   Mana n'ihi enweghị ọgwụ na Naịjirịa, a chụpụrụ ndị ọrịa n'ụlọọgwụ nke nwere ike ime ka ịgbasa ọrịa ahụ na-abawanye maka na ọgwụ ndị ahụ na-egbochi nnyefe ọrịa ahụ adịghị.

   Onye ọkachamara n’ihe ahụike ọha bụ Dọkịnta Samimu Msheliza, onye ndụmọdụ ahụike na ngalaba ekpenta nke Naịjirịa - the Nigerian branch of the Leprosy Mission, kọwara na ọ dị oke mkpa inwete ọgwụ eji agwọ ọrịa ahụ.

5. 9 Maachị 2025E bola ndị ọrụ nchekwa Syria ebubo igbu ọtụtụ narị ndị nkịtị

   Dịka otu nlekọta agha siri kwuo, e boro ndị ọrụ nchekwa Syria ebubo na ha egbuola ọtụtụ narị ndị nkịtị bụ ndị okpukperechi Alawite dị ntakiri n’ọnụ ọgụgụ dịka ọgbaghara na ihe ike na-aga n'ihu n'akụkụ oke osimiri nke mba ahụ.

   Ụlọọrụ Syrian Observatory for Human Rights (SOHR) nọ na mba Breten kwuru na e gburu ihe ruru mmadụ narị asaa na iri anọ na ise (745) ndị nkịtị mgbe enwere igbuchapụ mmadụ “massacres” ruru iri atọ nke ezubere iche maka ndị Alawites n’ụbọchị Fraịde na Satọde 7 na 8 Maachị 2025.

   Ụlọ mgbasa ozi BBC enwebeghị ike ime nnyocha banyere ebubo ndị a iji mara maọbụ eziokwu.

   Ọtụtụ narị mmadụ agbapụla n’ụlọ ha na mpaghara ahụ nke a mara dịka obi ala nke onyeisiala Bashar al-Assad a chụpụrụ achụpụ, onye nke kwenyere na okpukperechi Alawite.

   Ụlọọrụ SOHR kwuru na e gbuola mmadụ karịrị otu puku na mkpụrụ abalị abụọ gara aga dịka a na-enwe ọgbaghara kachasị njọ na mba Syria kemgbe ndịagha nnupụisi kwaturu ọchịchị Assad na Disemba.

   Ọnụọgụ a gụnyere ọtụtụ ndịagha gọọmentị na ndị ojiegbe na-eguzosi ike ma na-esonye ọchịchị Assad.

   Dịka akụkọ SOHR siri kwuo, e gbuola ihe dịka mmadụ otu narị na iri abụọ na ise (125) nke ndịagha nchekwa gọọmentị ndị Islam na-edu na ndịagha nnupụisi Assad mmadụ otu narị na iri anọ na asatọ (148).

6. 9 Maachị 2025Igbo bụ Igbo, ụtụtụ ọma nụ oo

   Ọfọ anyị bụ na ọ ga-adịrị anyị niile mma dịka ụnụ na-esonyere anyị n'ọgbakọ BBC News Igbo taa.

   Ọ bụ Uzoamaka Ewuzie ga na-ewetara ụnụ akụkọ ihe na-eme na mba ụwa niile mana Chinonso Ugorji ga-emechaa sonyere anyị n’oge ehihe.

   Ya gazie!

7. 8 Maachị 2025Etu e si tụọ ụkọchukwu mkpọrọ afọ iri maka ịmetọ nwata nwaanyị dị afọ anọ

   Ụlọikpe ‘magistrate’ dị n’Umuahia atụọla otu ụkọchukwu a kpọrọ Uche Arua Kalu mkpọrọ afọ iri na-akwụghị ụgwọ mgbapụta maka imetọ nwata nwaanyị dị afọ anọ n’obodo Amaogudu Abiriba nke Abia Steeti.

   Ọkaikpe Onuoha U.C chabiri ikpe ahụ n’ụbọchị Fraịde mgbe nwamadị a kwupụtara n’ezie na o mere ihe dị etu a.

   Ụlọikpe nyochara mkpesa niile nke gụnyere ihe akaebe e gosiri megide ụkọchukwu ahụ nakwa ọsịsa ya n’ebubo ndị a, ọ gara n’ihu maa ya ikpe ma tụọ ya mkpọrọ afọ iri nke na ọ gaghị eji ego gbapụta onwe ya nke malitere na Fraịde 7 Maachị, 2025.

   Ihe gbara okwu a n’anwụ bụ emume a na-eme na Redio a kpọrọ “Talk Make I Talk” n’olu Bekee, bụ ebe nne nwata ahụ kọwaara etu ụkọchukwu ahụ siri rata ma dinaa nwa nwaanyị.

   Nwaanyị a kwuru na ụkọchukwu zụnyere nwa ya achịcha ma sị ya mechie ọnụ ghara ịgwa onye ọbụla.

   Mkpuhe ahụ nwaanyị nyere mere ka ọtụtụ mmadụ tinye ọnụ n’okwu a nke mere e jiri nwụchie ụkọchukwu a ma malite ikpe ya ikpe.

   Ọtụtụ ndị mmadụ nabatara mkpebi ụlọikpe a ọfụma ebe ndị ọzọ na-ekwu na ụlọikpe gaara etinye afọ n’elu mkpọrọ afọ iri ahụ.

8. 8 Maachị 2025Ndị uweojii anwụchiela nwataakwụkwọ Michael Okpara University; napụta ya egbe anọ

   Ndị uweojii Abịa steeti anwụchiela nwataakwụkwọ nke mahadum Michael Okpara University of Agriculture Umudike bụ Chidozie Humble.

   Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii Abịa steeti bụ Maureen Desmond kwuru na ọ bụ ngalaba ndị uweojii Serious Crime Investigation Squad (SCISSORS) nwụchiri nwataakwụkwọ ahụ dabere n’ozi dị oke mkpa ha nwetara.

   Ọ sịrị na a nwụchiri nwataakwụkwọ ahụ nọ n’ogogo nke atọ (300 L) na ngalaba ihe ọmụmụ Animal Breeding and Physiology maka ibugharị egbe n’ụzọ iwu akwadoghị.

   Ozi o wepụtara kwuru na oge ndị uweojii wakporo ụlọ Chidozie gbara afọ iri abụọ na otu (21), ha chọtara egbe ntụ pistle atọ na otu English Czech scorpion pistle.

   Ozi ahụ sịrị “mgbe ọ fọdụrụ ihe dịka nkeji iri ka ọ kụọ elekere iri na otu nke ụtụtụ n’ụbọchị Wenezde 5 Maachị 2025, ndị uweojii si na ngalaba SCISSORS nwụchiri Chidozie Humble n’ime ụlọ ya dị na Royal Heritage Lodge, Umudike dị n’okpuru ọchịchị Ikwuano.”

   Ka o sinadị, ụlọorụ ndị uweojii ahụ kwere nkwa ịga n’ihu n’agha ha na-ebu megide mpụ na omekome gburugburu Abịa steeti.

9. 8 Maachị 2025Ụfọdụ mmadụ anwụọla oge mgbọ tụtara ụgbọelu helikọpta UN na Saụt Sụdan

   Otu Mbaụwa bụ United Nations (UN) kwuru na ụfọdụ mmadụ anwụọla na Saụt Sụdan dịka a katọchara mbọ UN gbara ịkpọpụ ndịagha mba ahụ.

   Otu onye ọrụ ụgbọelu nwụrụ oge mgbọ tụrụ ụgbọelu helikọpta, ka ozi si n’aka ndị ọrụ UN na Saụt Sụdan bụ Unmiss kwuru.

   Ozi ahụ gbakwunyere na otu ọchịagha mba Saụt Sụdan merụrụ ahụ ebe ụfọdụ ndịagha ndị ọzọ nwụrụ oge a gbara mbọ ịkpọpụ ha na Upper Nile steeti.

   UN ekwuola na mwakpo e mere ụgbọelu helikọpta ha nwereike “imejupụta mpụ agha”.

   Onyeisiala Saụt Sụdan bụ Salva Kiir mechara kwuo na ụgbọelu helikọpta nke abụọ jisiri ike fepụ oge e mechara mwakpo ahụ dịka o mechara kpọkaa ma gbuo mmadụ niile nọ n’ime ya.

   Mana ka o sinadị, ndị otu UN kwuru na ụgbọelu helikọpta ha abụọ dachara n’udo na Malakal.

   Ụlọmgbasaozi Reuters kwuru na Minista mgbasaozi bụ Michael Makuei sị na ndịagha Saụt Sụdan dị iri abụọ na asaa (27) n’ozuzuoke nwụrụ na mwakpo ahụ.

   Agha dara na Upper Nile steeti kemgbe izuụka ole na ole eyiela egwu megide nkwekọrịta udo na-esichaghị ike dị n’etiti onyeisiala Saụt Sụdan bụ Salva Kiir na Osote Onyeisiala bụ Riek Machar.

10. 8 Maachị 2025Ogbunigwe Rọshịa tụrụ na mpaghara Donetsk egbuola mmadụ 11 – Ka Yukren kwuru

    E gbuola opekatampe mmadụ iri na otu (11) dịka iri atọ (30) ndị ọzọ merụrụ ahụ oge ogbunigwe Rọshịa dara na mpaghara Donetsk.

    Ndị ọchịchị Yukren kwuputara nke a.

    Ụlọ obibi asatọ na otu ụlọorụ ka a sị ogbunigwe ahụ lara n’iyi.

    Ọnọdụ a na-abịa dịka Trump kwuru na ya “na-atule” inye Rọshịa ezigbo ntaramaahụhụ n’ụdị ịkwụ nha na ụtụisi maka ‘ịgwepịa’ Yukren n’ọgbọ agha.

    N’izuụka a ka Amerịka kwụsịtụrụ enyemaka ndịagha ha na Kyiv ma kwụsịtụkwa ikesaara ha ozi nchekwa.

11. 8 Maachị 2025Ọ na-esiri m ike mụ na Yukren imekọrịta ihe karịa Rọshịa – Donald Trump

    Onyeisiala Amerịka bụ Donald Trump ekwuola na “ọ na-esiri ya ike ya na Yukren imekọrịta ihe” karịa Rọshịa na mbọ a na-agba iweta udo n’etiti mba abụọ ahụ.

    Amerịka “na Rọshịa na-eme nke ọma,” dịka “o nwereike ịdị mfe ka anyị na Mosko mekọrịta ihe” karịa Kyiv, ka Trump gwara ndị ntaakụkọ n’ụlọorụ onyeisiala Amerịka.

    Na mbụ ka Trump kwuru na ya “na-atule” inye Rọshịa ezigbo ntaramaahụhụ n’ụdị ịkwụ nha na ụtụisi ruo oge a ga-enwe nkwekọrịta maka nkwụsị ịkwa mgbọ n’etiti ha na Yukren.

    Ka o sinadị, ụlọorụ Maxar gwara BBC Verify na Amerịka akwụsịtụla Yukren inweta ozi na satlaịt dịka Trump kwụsịtụrụla enyemaka ndịagha na mba ahụ.

    Ya bụ ọnọdụ na-abịa n’ime otu izuụka e nwechara nzukọ pụrụiche n’obi ọchịchị White House ebe Trump nọọrọ katọọ onyeisiala Yukren bụ Volodymyr Zelensky maka “inupuru Amerịka isi”.

12. 8 Maachị 2025Igbo ndị ọma, ụnụ abọọla chi, Ọfọ anyị taa bụ ndụ mmiri, ndụ azụ.

    Abọ ekele ka anyị na-ebutere gị maka isonyere anyị n'ọgbakọ BBC News Igbo nke taa.

    Chinonso Ugorji kwụ chịm ugbua iwetere gị akụkọ ndị ahụ na-akpọtụ n'akụkụ ụwa dị iche iche mana Ikechukwu Kalu ga-emecha sonyere ya.

    Biko gbaa mbọ nọnyere anyị taa.

13. 7 Maachị 2025E enyeela Pati ikike ime ntuliaka imeụlọ maka ndị ga-azọ ọkwa Gọvanọ Anambra Steeti

    Ụlọọrụ na-ahazi ntuliaka na Naịjirịa bụ Independent National Electoral Commission (INEC) ewepụtala usoro a ga-eji mee ntuliaka imeụlọ nke pati dị iche iche maka ịhọpụta ndị ga-eji aha ha azọ ọkwa Gọvanọ Anambra Steeti.

    Site n’ọgbakọ ụlọọrụ a nwere n’ụbọchị Tọzde 6 Maachị, 2025, ha kpebiri na ntuliaka ime ụlọ nke pati ọbụla ga-amalite n’ụbọchị 20 Maachị 2025 ruo na 10 Eprelụ, 2024.

    Ụlọọrụ Inec kwuru na pati iri na abụọ n’ime iri na itoolu edetela akwụkwọ usoro ha ga-eji ahazi ntuliaka ime ụlọ ha nke mere ha ji agwa pati asaa ndị fọrọ afọ ka ha gbalịa deta akwụkwọ nke ha.

    Ha rịọkwara pati ndị a ka ha biko soro usoro ndị ahụ ha detara ma hazie ntuliaka ime ụlọ ndị a n’ụbọchị ha hiwere ya na-abụghị a bịa a na-agbanwe na ntabi anya.

    Inec kwuru na nke a ga-enyere ha aka ileba anya ọfụma n’etu e si hazie ntuliaka ime ụlọ ahụ.

    Cheta na ụlọọrụ Inec nọọrọ n’afọ gara aga hiwe ntuliaka ọkwa Gọvanọ Anambra Steeti ka ọ bụrụ n’ụbọchị asatọ nke ọnwa Nọvemba afọ 2025.

14. 7 Maachị 2025Gọọmenti Naịjirịa ekwuputala Simon Ekpa dịka onye na-akwado iyi ndụ egwu

    Gọọmenti Naịjirịa nọọrọ n’ụbọchị Tọzde 6 Maachị 2025 kwuputa Simon Ekpa dịka onye ji ego na-akwado iyi ndụ egwu na Naịjirịa.

    Aha Simon Ekpa so n’ime aha mmadụ iri na asaa (17) gọọmenti Naịjirịa kwuru a ga-agbachi ọbaego ha n’ihi ebubo iji ego akwado iyi ndụ egwu.

    Na nzukọ a haziri n’Abụja, gọọmenti Naịjirịa kwuru na mmadụ ndị ahụ a kpọrọ aha ga-awuchi n’ihu kọmitii na-ahụ maka ntaramaahụhụ maka ịzara ọnụ ha.

    Oge ọ na-ekwu okwu gbasara nke a, Onyendu Njikọ Igbo bụ Rev. Obiora kwuru na dịka onye otu Njikọ Igbo na ọ gaghị achọ ịmanye ọnụ n’okwu ọbụla gbasara Simon Ekpa na gọọmenti Naịjirịa.

    Obiora sịrị na ya anaghị akwado ibugharị ngwaọgụ n’ala Igbo nakwa iwu onye apụtakwala ezi kwa ụbọchị Mọnde ndị otu Ekpa tinyere na mpaghara ahụ.

    “Gọọmenti Naịjirịa anaghị emeso ndị Igbo ezi omume mana anaghị m akwado ka ndị mmadụ na-ebugharị egbe,” ka o kwuru.

    O jikwa ohere ahụ kpọọ oku maka ntọhapụ onyendu otu Indigenous People of Biafra (IPOB) bụ Nnamdi Kanu, dịka ọ sịri na ọ bụ oku nnwereonwe ka nwaamadị ahụ na-akpọ.

15. 7 Maachị 2025Kọmishọna na-ahụ maka ala na nrụpụta ihe n'Abia Steeti anwụọla

    Gọọmentị Abia Steeti ekwupụtala ọnwụ kọmishọna na-ahụ maka ala na nrụpụta ihe bụ Sunny Nwanganga Onwuma.

    N’ozi kọmishọna na-ahụ maka mgbasaozi bụ Okey Kanu wepụtara, o kwuru na Onwuma nwụrụ n’ụbọchị Mọnde 3 Maachị 2025 ka ọ rịachara obere ọrịa. Gọọmentị Abia Steeti ezigarala ezinaụlọ Onwuma ozi itiaka n’obi ma kwuo ka mkpụrụobi ya zuo ike na ndokwa.

    Onwuma gbara afọ iri isii na otu tupu ọnwụ ya. Ọ bụ nwaafọ obodo Ihie dị n’okpuruọchịchị Ugwunagbo nke Abia Steeti.

    Ọ gụrụ akwụkwọ n’ụlọakwụkwọ Government College dị n’Umuahia nakwa mahadum Abia dị n’Uturu.

    Ọ bụ onye otu Labour Pati ma bụrụkwa onyendu n’obodo ya.

    Ọ lụrụ nwaanyị ma mụọ ụmụ anọ.

16. 7 Maachị 2025Ụgbọelu agha mba Fransị esonyela n'agha Yukren na Rọshịa

    Ndịagha mba Yukren ekwuola na ha ji ụgbọelu agha mba Fransị zọọ onwe ha dịka mba Rọshịa tụrụ ọtụtụ ogbunigwe n’ebe Yukren na-emepụta gaasị.

    Ha sị na ogbunigwe ahụ gụnyere ‘missile’ dị 67 nke ihe n’ime ya bụ cruise missile 43, kalibr ballistic missile 3 na kh-59/69 dị asatọ.

    Ha kwuru na Rọshịa zipụkwara droonu dị 194 n’ọnụọgụgụ.

    Yukren sị na n’ime ogbunigwe na droonu ndị ahụ niile, ha gbaturu cruise missile dị 33 n'ọnụọgụgụ, otu kh-59/69 nakwa droonu.

    Ndịagha mba Yukren sị na nke a bụ nke mbụ mba Yukren na-eji ngwaagha mba Fransị a na-akpọ ‘French Mirage Planes’ na-azọ onwe ha n’aka Rọshịa.

17. 7 Maachị 2025Ọtụtụ mmadụ emeruola ahụ na ngagharịiwe na-akpọtụ na Mozambique

    Okpekatamkpe ihe ruru mmadụ iri na abụọ meruru ahụ n’oge ndị uweojii na-achụsa ndị mmadụ na-akwado Venâncio Mondlane na-eme ngagharịiwe.

    Venâncio Mondlane bụ onye ndu ndị na-agba gọọmentị ụkwụ na mba Mozambique.

    Mondlane na ndị ọzọ hụrụ ihe mere na-ekwu na ndị uweojii ji egbe nrị dị n’ime ya na-achụsa ha oge ha na-eme ngagharịiwe n’isi obodo Mozambique bụ Maputo.

    Ugbua ma ndị uweojii ma ndị ọchịchị na mba ahụ enwebeghị ihe ha kwuru maka ọnọdụ a.

    Nke a na-eme dịka Onyeisiala mba ahụ bụ Daniel Chapo kpọkọrọ ndị ndu otu ndọrọmdọrọ ọchịchị niile na-eme ngagharịiwe maka etu ntụlịaka si gaa ma mee ka ha nwee nkwekọrịta, mana Chapo akpọghị Mondlane ka o soro n'amụma udo ahụ.

    N’oge ndị uweojii na-achụsa ndị so Mondlane eme ngagharịiwe ka mmadụ ruru iri na isii meruru ahụ mana BBC achọpụtabeghị nke bụ eziokwu n’ọnụ ọgụgụ mmadụ ole meruru ahụ.

    Ndị otu Mondlane na-ekwu na otu nwataakwụkwọ nwụrụ anwụ mgbe mgbọ egbe ndị uweojii tụrụ ya ebe ndị ọzọ were nsogbu sitere n’awụrụ anya mmịrị ndị uweojii tụrụ n’oge ahụ.

18. 7 Maachị 2025Eji m aka na mkparịtaụka ga-adị n’etiti Amerịka na Yukren n’izuụka ọzọ ga-aba uru - Zelensky

    Volodymyr Zelensky ekwuola na ya ga-eme njem gaa mba Saụdi Arebịa n’izuụka na-abịa abịa maka mkparịtaụka ga-adị n’etiti ndị ọchịchị Yukren na Amerịka gbasara ịkwụsị agha dị n’etiti ha na Rọshịa.

    Zelensky kwuru na ya nwere olileanya na nzukọ ahụ ga-bụ “nke bara uru” ma kwuo na ya ga-agbakọrọ Trump aka iji weta udo “ga-adịgide adịgide ọsọọsọ”.

    Onye nnọchiteanya Amerịka bụ Steve Witkoff kwuru na ndị otu mkparịtaụka si Amerịka ga-achọ ịkpa banyere “usoro” a ga-esi nweta udo nke ga-enye aka kwụsị agha ahụ.

    Na nzukọ ha nwere na Brussels, Zelensky kpọrọ ndị ndu Yurop oku ka ha kwadoo atụmatụ ndị o wepụtara maka iweta agha ahụ n’isi njedebe.

    Dịka Minista ikike mba ahụ siri kwuo, Rọshịa tụrụ ogbunigwe n’akụrụngwa ikike ọkụ na gaasị nke mba Yukren n’abalị gara aga.

19. 7 Maachị 2025Ụmụ Igbo kara aka, ụnụ asaala chi eee, Ka ụbọchị taa maara onye niile mma

    Anyị ji obi aṅụrị anabata gị n'ọgbakọ BBC Igbo nke taa bụ Fraịde Orie 7 Maachi, 2025.

    Chinonso Ugorji na Michael Ilediagu awuchiela iwetere gị akụkọ niile na-akpọtụ n'akụkụ ụwa dị iche iche mana Ikechukwu Kalu ga-emecha sonyere anyị.

    Biko gaa n'ihu nọnyere anyị taa.

20. 6 Maachị 2025Onyeisiala Tinubu enyela ndị ọrụ ahụike 774 ọrụ na ngalaba 'Primary Healthcare'

    Onyeisiala Bola Tinubu ewerela ndị ọrụ ahụike mmadụ 774 n’ọrụ ozugbo n’atụmatụ ‘national health programme’.

    O kwuru nke a n’emume mgbape atụmatụ ahụ n’Abuja n’ụbọchị Wenezde.

    Mgbe ọ na-agwa ndị a e nyere ọrụ ilekọta ụlọọrụ ‘Primary Healthcare Centres’ dị n’okpuruọchịchị 774 na Naịjirịa okwu, Tinubu kwuru, “E weela gị n’ọrụ” ma kwee nkwa inye ha ọrụ ma oge ha zuo n’ime out afọ.

    Onyeisiala Tinubu kwuru nke a n’ihu Mịnịsta na-ahụ maka ahụike bụ Ali Pate na nke na-ahụ maka akụnaụba ma kwuo na atụmatụ a dị mkpa iji wulite ọnọdụ ahụike na Naịjirịa.

    A họpụtara mmadụ 774 a eduru n’iyi ọrụ site na mmadụ 359,000 tinyere akwụkwọ maka ọrụ ahụ.

    Atụmatụ dịka e si kwuo so na mbọ ọchịchị Tinubu na-agba iji nwogharịa ngalaba ‘primary healthcare’ na Naịjirịa.