Ana m ewesara Putin iwe maka mkparịtaụka nkwụsị ọgụ - Onyeisiala Trump

Mkpuchi Na Eme Ozugbo

Uzoamaka Ewuzie, Ikechukwu Kalu, Michael Ngene, Chinonso Ugorji, Michael Ilediagu, Adline Okere

1. 15 Maachị 2025Amerịka na Putin nwere mkparịtaụka bara uru gbasara agha Rọshịa na Yukren – Donald Trump

   Onyeisiala Amerịka bụ Donald Trump ekwuola na obi dị ya ụtọ maka mkparịtaụka ya na onyeisiala Rọshịa bụ Vladimir Putin nwere gbasara nkwekọrịta nkwụsị ịkwa mgbọ na Yukren, bụ nke Amerịka na-akwado.

   Trump kọwara mkparịtaụka ahụ dịka nke “dị mma na nke mịtara mkpụrụ”.

   Ọnọdụ a na-abịa dịka Putin na onye nnọchiteanya Amerịka bụ Steve Witkoff zutere na Mosko n’abalị Tọzde.

   Oge ha nwechara nzukọ ahụ, Kremlin kwuru na ya kwụ n’ebe Amerịka kwụ nke bụ “inwe mkpachapụanya n’olileanya ha” banyere usoro ga-eweta udo.

   Trump depụtara na soshal midịa sị mkparịtaụka ahụ wepụtara “ezigbo ohere iji weta agha a dị egwu, tarala ọtụtụ isi mmadụ na njedebe”.

   Ka o sinadị, onyeisiala Yukren bụ Volodymyr Zelensky boro Putin ebubo igbu oge na mkparịtaụka ahụ ka o nwee ike gaa n’ihu na-ebu agha.

   Mana Praịm Minista mba United Kingdom bụ Sir Keir Starmer kwuru na agaghị enye Onyeisiala Rọshịa ohere iji atụmatụ nkwụsị ịkwa mgbọ ahụ “mee ihe egwuruegwu”.

   Na mmalite izuụka a, Yukren nabatara nkwekọrịta ịkwa mgbọ nke Amerịka wepụtara mana ka ọ dị ugbua, Rọshịa anabatabeghị ya.

2. 15 Maachị 2025Igbo bụ Igbo mmamma nụ, Ka ọ gaziere onye ukwu na onye nta!

   Nnọọ n'ọgbakọ BBC News Igbo n'ụbọchị taa bụ Satọde Orie 15 Maachị 2025.

   Chinonso Ugorji nọ ebe a n'ụtụtụ a iwetere gị akụkọ niile na-akpọtụ n'akụkụ ụwa dị iche iche mana Ikechukwu Kalu ga-emecha sonyere ya n'oge ehihie.

   Daalụ nụ, ndị ọma.

3. 14 Maachị 2025Mark Carney abụrụla Praịm Minista ọhụrụ nke mba Kanada

   E doula Mark Carney n’iyi ọrụ dịka praịm minista ọhụrụ nke mba Kanada, dịka mba a na Onyeisiala Amerịka bụ Donald Trump na-enwe ọgbatauhie n’azụmaahịa.

   N’emume idu n’iyi ọrụ e mere n’obodo Ottawa, Carney ṅụrụ iyi nye Eze Charles.

   Akụkọ na-ekwu na Praịm Minista ọhụrụ a nwereike ịkpọ oku ka e nwee ntuliaka n’otu ntabi anya.

   “Anyị ga-aba n’ihu ọrụ ozugbo,” ka ọ gwara ndị ntaakụkọ mgbe o rutere ebe a na-eme emumu idu ya n’iyi ọrụ.

   Ndị ntaakụkọ kwuru na ebe mba mbụ Carney ga-eme njem gaa bụ na Yurope na-abụghị mba Amerịka dịka e si eme ya na mbụ.

   Ụfọdụ ndị ga-eso Carney arụ ọrụ n’obi ọchịchị ya bụ ndị so Justin Trudeau rụọ ọrụ dịka Praịm minista, nke gụnyere Melanie Joly bụ minista na-ahụ maka mmekọrịta ha na mba ndị ọzọ.

   Trudeau gbara arụkwaghịm n’ọrụ ya tupu Carney ewere ọkwa ọchịchị dịka Praịm Minista nke ugboro iri abụọ na anọ.

4. 14 Maachị 2025Ndịagha mpaghara ndịda Afrịka ga-ahapụ mba DR Kongo

   Ndị ndu nke mpaghara ndịda Afrịka ekwuola na ha ga-akpọpụ ndịagha ha na mba DR Kongo bụ ebe ha nọ na-enyere gọọmenti aka n’ọgụ ha na-alụ megide ndịagha nnupuisi.

   Ọ bụ n’ime afọ abụọ gara aga ka e zigara ndịagha ahụ ka ha nyere ndịagha Kongo aka lụọ ọgụ megide ndịagha nnupuisi M23 nke mba Rụwanda na-akwado bụkwanụ ndị nọọrọ n’ime afọ a kpachie ọtụtụ mpaghara mba DR Kongo ebe e nwere akụrụngwa ọnatarachi.

   E gburu opekatampe ndịagha iri na itoolu (19) nke mba Saụt Afrịka, Malawi na Tanzanịa oge ndị otu M23 kpachiri obodo Goma n’ọnwa Jenụwarị.

   E gbuola ọtụtụ mmadụ ebe puku kwuru puku mmadụ hapụrụ ụlọ ha rie mbọmbọ n’ihi ọgụ ahụ.

   Ka ọ dị ugbua, a na-enwe mmetụta na ọgụ ahụ nwereike ifesa ma bụrụzie nke ga-emetụta mpaghara ahụ niile.

   Ọhanaeze na ndị na-agba gọọmenti ụkwụ katọrọ Saụt Afrịka maka iziga ndịagha ha n’isochi ogbugbu e gburu ha.

   Oge ọ na-ekwuputa atụmatụ ịkpọpụta ndịagha ha na DR Kongo, Onyeisiala Saụt Afrịka bụ Cyril Ramaphosa sịrị na “ọnọdụ ahụ bụ nke dị njọ nke ukwuu, mana ka o si dị ugbua, udo anyị na-achọ anaghị enwe isi”.

   Ka o sinadị, ndị otu M23 agaala n’ihu na-akpachi ọtụtụ okeala n’izuụka a.

5. 14 Maachị 2025A napụtala ndị njem dịka ụgbọelu American Airlines gbara ọkụ

   A kpọpụtala ndị njem n’ọdọụgbọelu Colorado site n’otu ụgbọelu mba Amerịka oge ọkụ baara n’ụgbọelu ahụ.

   Onyonyoo gosiri ka ndị njem jidere aka na nku ụgbọelu ahụ, ebe ụfọdụ ji akpa ha dịka ọkụ na-agba mpaghara ọdụ ụgbọelu ahụ.

   Ụlọọrụ na-elekọta njem ụgbọelu na mba Amerịka bụ Federal Aviation Administration (FAA) kwuru na ndị njem ji ihe a gbanyere ikuku n’ime wee ruo ala n’ọdọụgbọelu Denver International Airport.

   Ụlọọrụ ahụ kwere nkwa na ha ga-achọpụta ihe butere ọdachi ahụ.

   Enwetaghị akụkọ gbasara ndị nwetara nnukwu mmerụahụ kama ọdọụgbọelu ahụ mechara kwuo na e bugaala mmadụ iri na abụọ (12) ụlọọgwụ maka obere mmerụahụ ha nwetara.

   N’ozi FAA ziteere BBC, ha kwuru na ụgbọelu ahụ hapụrụ Colorado Springs wee na-aga ọdọụgbọelu Dallas Fort Worth International Airport dị na Texas.

   Ụgbọelu ahụ chigharịrị ma chewe ihu na Denver oge o jiiri ihe dịka nkeji iri na ise gaa elekere iri na otu nke abalị (23:15 GMT), mgbe ndị ọrụ ụgbọelu ahụ chọpụtara na “njini na-ama jijiji,” ka FAA kwuru.

   Oge ụgbọelu ahụ fedachara, ọ baara ọkụ dịka ọ na-agba n’okporo ụgbọelu nke ọdọụgbọelu ahụ.

   Ụlọorụ njem ụgbọelu American Airlines kwuru na ndị njem otu narị na iri asaa na abụọ (172) nọ n’ime ụgbọelu ahụ tinyere ndị ọrụ ụgbọelu isii.

   Mana ụlọorụ njem ụgbọelu ahụ sịrị na a kpọpụtara mmadụ niile na ndụ.

   Ha kwuru na ụgbọelu ahụ bụ Boeing 737-800 nke nwere nsogbu n'ime ‘njini ya’.

6. 14 Maachị 2025Putin ewepụtala ọnọdụ a ga-agbaso maka nkwụsị ịkwa mgbọ na Yukren

   Onyeisiala Rọshịa bụ Vladmir Putin ekwuola na ya kwetara ka a kwụsị ịkwa mgbọ na Yukren mana nke bụ ajụjụ bụ ụdị nkwekọrịta a ga-enwe.

   Ọ gụpụtasịrị ụfọdụ ọnọdụ tara akpụ a ga-agbaso maka nkwụsị ịkwa mgbọ na Yukren.

   Putin kwuru nke a oge ọ na-asa ajụjụ gbasara atụmatụ ịkwụsị ịkwa mgbọ abalị iri atọ, bụ nke Yukren kwetara ime na mmalite izuụka a oge ha na mba Amerịka nwechara mkparịtaụka.

   Onyeisiala Yukren bụ Volodymyr Zelensky kọwara ọsịsa Putin gbasara atụmatụ ahụ dịka “nke e ji akwagharị mmadụ” ma kpọọ oku ka e nyekwuo Rọshịa ntaramaahụhụ.

   Ka o sinadị, mba Amerịka etinyekwuola nha n’elu mmanụ na gaasị Rọshịa tinyere ngalaba nchekwa ego ha.

7. 14 Maachị 2025Igbo nwe mmadụ, ụnụ asaala chi, Ka Eke taa ketere anyị ihe ọma ooo

   Obiụtọ ka anyị ji anabata gị n'ọgbakọ BBC News Igbo nke taa bụ Fraịde Eke 14 Maachị 2025.

   Chinonso Ugorji na Michael Ilediagu bụ ha ga na-ewetere gị akụkọ niile na-akpọtụ na mbaụwa dị iche iche n'ụtụtụ a mana Ikechukwu Kalu ga-awuchi n'oge ehihie.

   Ọ ga-amasị anyị ka ị gaa n'ihu nọnyere anyị taa.

8. 13 Maachị 2025Putin ekwetela na agha Rọshịa na Yukren ga-akwụsị mana...

   Onyeisiala mba Rọshịa bụ Vladimir Putin ekwetela na agha ha na mba Yukren ga-ebi kama na nkwụsị ịkwa mgbọ ọbụla a na-eme ga-abụ nke ga-eweta “udo ga-anọte aka na-enweghi ọgbaghara ga-ezo n’okpuru ya.”

   O kwuru na atụmatụ ịkwụsị ịkwa mgbọ “dị mma, anyị kwadoro ya n’ụzọ ọbụla kama o nwere ụfọdụ okwu ndị anyị ga-eleba anya.”

   Putin kwuru nke a mgbe Steve Witkoff bụ onye ozi Onyeisiala Amerịka bụ Donald Trump gbara ụkwụ n’isiobodo Moscow maka mkparịtaụka ịkwụsị ịkwa mgbọ ruo ụbọchị iri atọ.

   Mba Amerịka na Yukren dị mbụ kwuo na “ọ dịzi n’aka mba Rọshịa”, mana ugbua Putin etinyeghachịla ya n’aka ha ugbua.

   Obiọchịchị mba Rọshịa bụ Kremlin kwuru na ọ nọ n’ogogo ikpeazụ na mwakpo ha na-eme iji chụpụ ndị Yukren n’ogige ndị ha kpachiri n’obodo Kursk dị n amba Rọshịa.

9. 13 Maachị 2025Ihe mere mgbe Peter Obi zutere Gọv. Bala Mohammed nke Bauchi Steeti

   Onye ji aha Labour Pati zọọ ọkwa Onyeisiala na ntuliaka afọ 2023 bụ Peter Obi gara njem nleta n’obi ọchịchị Gọvanọ Bauchi Steeti bụ Bala Mohammed ebe ha nwere mkparịtaụka imeụlọ.

   Obi na ụfọdụ ndị na-eso ya mere njem ahụ n’ụbọchị Tọzde 13 Maachị, 2025.

   Na ngwụcha mkparịtaụka imeụlọ ahụ, ndị ntaakụkọ gbara ha ajụjụ ọnụ maka nkata ha kpara, Gọvanọ Mohammed kwuru na mkparịtaụka ha gbadoro ụkwụ n’okwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị nakwa etu a ga-esi mee ka Naịjirịa dị mma.

   O kwuru na gọọmentị na-achị ugbua na-akpa nkata n’ụzọ dị iche iche iji mebie ntọala ndị pati na-ama ha aka na-eme kama na ha agaghị ekwe ka ọ dị etu.

   Ọ gara n’ihu na ọ dị njikere ịkwado Peter Obi ka ha rụkọọ ọrụ maka ọdịmma ndị Naịjirịa.

   N’aka nke ọzọ, Peter kwuru na ihe ha ka na-eme ugbua bụ ịkpa nkata maka ụzọ a ga-esi mee ka ụmụafọ Naịjirịa biri ọfụma na-agbanyeghi akpụrụ, okpukperechi nakwa ezinaụlọ onye si.

   Obi kwuru na ihe nkata ha nwere gbakwasịrị ụkwụ maka ọganihu obodo Naịjirịa.

   Peter Obi bụ onye gbara onye nke atọ na ntuliaka afọ 2023 na-akpagharị kamgbe e mechara ntuliaka na-ezute ụfọdụ ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị, nke mere ọtụtụ ji ekwu na ọ na-akwado maka ntuliaka afọ 2027.

10. 13 Maachị 2025Ụlọikpe enyela iwu ka a nwụchie VeryDarkMan maka ebubo ịmetọ aha Mercy Chinwo

    Ụlọikpe Magistrate dị n’Abuja enyela iwu ka a nwụchie onye a ma ama na soshal midia bụ Martins Vincent Otse e ji VeryDarkMan (VDM), maka ebubo imetọsị aha na ugwu otiegwu ụka a ma ama bụ Mercy Chinwo.

    Ụlọikpe a nyere ndị uweojii iwu na ndị ọrụ nchekwa ndị ọzọ ka ha nwuhchie VeryDarkMan na kpọta ya n’ụlọikpe ka ọ zara ọnụ ya.

    Ọkaikpe Emmanuel Iyanna nyere iwu a n’ụbọchị Tọzde 13 Maachị, 2025 mgbe VeryDarkMan jụrụ ịbịa n’ụlọikpe zaa oku ụlọikpe a kpọrọ ya n’ụbọchị 5 Maachị, 2025.

    Mana ọkaikpe VeryDarkMan bụ Deji Adeyanju rịọrọ ọkaikpe ka o chegharịa n’iwu o nyere ma kwuo na ọ ga-eji aka ya kpọta VeryDarkMan n’ụlọikpe.

    Mana Ọkaikpe Iyanna jụrụ ma kpaa isiakwa na ọ bụ ndị uweojii ga-akpọ VeryDarkMan abịa n’ụlọikpe.

    Cheta na Chinwo na ọkaiwu ya kpụpụrụ VeryDarkMan n’ụlọikpe ukwu dị n’Abuja sị ka ọ kwụọ ha otu ijeri naịra na ụma maka ịmetọ aha ya.

    Nke a na-abịa site na mgbasaozi VDM mere banyere esemokwu dị n’etiti Chinwo na onyeisi bụbu Ezekiel Onyedikachukwu n’ihi ego dị puku narị dọla atọ na puku dọla iri anọ na ise ($345,000).

    VDM katọrọ aha Mercy Chinwo n’ụzọ dị iche iche.

11. 13 Maachị 2025EFCC ewepụtara aha ụlọọrụ adịgboroja 58 ma dọọ ọhanaeze aka na ntị

    Ụlọọrụ na-ebu agha emegide mpụ na nrụrụaka bụ Economic and Financial Crime Commission (EFCC) adọọla ahanaeze aka na ntị banyere ọrụ aka ụlọọrụ adịgboroja na Naịjirịa.

    EFCC mere ka a mata nke a n’akwụkwọ ozi ha bipụtara n’ịntaneti nakwa akara X soshal midia ha.

    N’ozi ahụ, EFCC kwuru sị “n’usoro ikpochapu mpụ na nrụrụaka na ngaraba azụmahịa na ịchụnta ego mere anyị ji agwa ndị mmadụ ihe gbasara ndị na-anapụ mmadụ ego nakwa ụlọọrụ ha ji eme mpụ na nrụrụ aka”

    “Ha na-eji ụzọ dị icheiche gunyere ịbipụta ụzọ e si akpata ego ma na-arịọ ndị mmadụ ka ha tinye ego ha ma were ya tụọ mgbere, mana ikpeazụ ha na-anapụ ndị ahụ ego ha”.

    “Ụlọọrụ ndị ahụ edebenyeghị aha ha n’ụlọakụ etiti Naịjirịa bụ (Central Bank of Nigeria, CBN) maọbụ n’aka ndị Security Exchange Commission, SEC bụ ụlọọrụ abụọ na-erekọta ngaraba azụmahịa ahụ”.

    EFCC kwuru na CBN na SEC ekwetaghị na ụlọọrụ ndị ahụ debanyere aha ha n’ụlọọrụ ha abụọ n’oge ha juru ese banyere ụlọọrụ ahụ.

    “Mana EFCC akpụpụla ọtụtụ n’ime ụlọọrụ ahụ n’ụlọikpe, ụlọọrụ ise n’ime ha ka ụlọikpe mara ikpe, ụlọọrụ ise ọzọ kwetere na ikpe mara ha, ebe a ka ga-ekpe ndị ọzọ ikpe”.

    Ụlọọrụ ndị ahụ gunyere:

    Wales Kingdom Capital, Bethseida Group of Companies, AQM Capital Limited, Titan Multibusiness Investment Limited,Brickwall Global Investment Limited, Farmforte Limited & Agro Partnership Tech, Green Eagles Agricbusiness Solution Limited, Richfield Multiconcepts Limited, Forte Asset Management Limited, (Biss Networks Nigeria Limited, S Mobile Netzone Limited, Pristine Mobile Network), Letsfarm Integrated Services, Bara Finance & Investment Limited, Vicampro Farms Limited, Brooks Network Limited, Gas Station Supply Services Limited, Brass & Books Limited, (Annexation Biz Concept & Maitanbuwal Global Venturescrowdyvest Limited,) and Crowdyvest Limited, Jadek Agro Connect Limited, Adeeva Capital Limited, Oxford InternationalGroup and Oxford Gold Integrated,Skapomah Global Limited, MBA Trading & Capital Investment Limited, TRJ Company Limited, Farm4Me Agriculture Limited, Quintessential Investment Company, Adeprinz Global Enterprises, Rockstar Establishment Limited, SU.Global Investment, Citi Trust Funding PLC, Farm Buddy, Eatrich 369 Farms & Food, Globertrot Farmsponsors Nigeria Limited, Farm Sponsors Limited, Cititrust Credit Limited, Farmfunded Agroservices Limited, Adamakin Investment & Works Limited, Cititrust Holding PLC, Green Eagles Agribusiness Solutions Limited, Chinmark Homes & Shelters Limited, Emerald Farms & Consultant Limited, Ovaioza Farm Produce Storage Limited, Farm 360 & Agriculture Company, Requid Technologies Limited, West Agro Agriculture & Food Processing Limited, NISL Ventures Limited & Estate of Laolu Martins, XY Connect Investment Limited, River Branch Unique Investment Limited, Hallmark Capital Limited, CJC Markets Limited, Crowd One Investment, Farmkart Foods Limited, KD Likemind Stakeholders Limited, Holibiz Finance Limited, Ifeanyi Okpe Oil & Gas Services, Servapps Nigeria Limited, Barrick Gold Mining Company and 360 Agric Partners Limited.

    EFCC kwere ohanaeze nkwa ị na-eme nyocha maka ndị na-eme mpụ na nrụrụaka ma na-akpụpụ ha ụlọikpe.

12. 13 Maachị 2025Ndị mmadụ ajụla ihi n’ime ụlọ ha n'abalị maka ala ọmajiji na Naples dị n'Italị

    Ndị mmadụ bi na mpaghara Naples dị na mba Itali ajụla ihi ụra n'ime ụlọ ha maka egwu ala ọmajiji nke mere n'ime abalị n'ebe ahu.

    Ọtụtu n’ime ha hiri ura n'ime ụgbọala ha ebe ndị ọzọ hiri ụra n'akụkụ ụzọ n'ime ogbe ha dịka ala ọmajiji na-eme n'abalị.

    Ndị ọrụ Seismologist nke mba Itali na-ekwu na ala ọmajjiji ahụ mere ihe ruru kilomita atọ n’etiti mpaghara Pozzuoli na Bagnoli.

    Ala omajiji ahụ mere ka e wepu ọkụ latrịc na mpaghara ebe ahụ dịka o mebiri ọnọdụ akụnụba n'ebe ahụ.

    Ndị National Institute of Geophysics na Volcanology (INGV) nke mba Itali siri na e webeghị “ihe akaebe” na nnukwu ala omajiji nke a na-akpọ ‘Vesuvius’ nwereike ime.

    Naples dị na mpaghara Campi Flegrei nke were ọdọ ọkụ "volcano" ma mee ka ha na-enwe ala ọmajiji.

    Cheta na ala ọmajiji mere n’ọnwa Maay 2024 na Campi Flegrei (Phlegraean fields) bụ nke kacha kemgbe afọ iri anọ garaaga.

    Mana na Naples ugbua, ndị mmadụ hapụrụ ụlọ ha dịka ihe si n’elu na-ada na-emebi ihe.

    Praịm mịnịsta mba ahụ bụ Giorgia Meloni kwuru na anya ya dị n’ihe na-eme ebe ahụ ugbua.

13. 13 Maachị 2025Ndị Katọlịk na-ekpere Pope Francis ekpere dịka a na-echeta afọ 12 o rigoro n’oche

    Ndị ụka Katọlịk na ụwa niile na-eme emume ncheta afọ iri na abụọ Pope Francis rigoro n’ọkwa dịka onyeisi ụka ha ma na-arịọ Chukwu ka ọ gbakee n’ọrịa.

    A họpụtara Pope Francis n’abalị iri na atọ nke ọnwa maachi 2023, mana oruola ihe dịka otu ọnwa kemgbe Pope Francis gara n’ụlọọgwụ Gemeli dị na Rome bụ ebe ọ na-ara ọgwụgwọ.

    A na-agwọ Pope ọrịa onyi na ọrịa na-egbochi iku ume bụ nke mere egwu ji-atụ ndị mmadụ na ọ ga-emechekwa pụta n’ụlọọgwụ ma were onwe ya.

    N’ozi ịkpeazụ Vatican weputara, Pope Francis dị afọ 88 na-adị mma ma na-enweta onwe ya dịka ọgwụ a na-enye ya na-arụ ọrụ n’ahụ ya nke ọma.

    Mana ha na-ekwu na Pope ka wekwara ọtụtụ ọria ndị ọzọ a ga-agwọ ya n’ụlọọgwụ ahụ ma kwuo na odebeghị anya mgbe dọkịnta ga-atọhapụ ya n’ụlọọgwụ.

14. 13 Maachị 2025Yukren edegaala UN akwụkwọ sị na Rọshịa na-agbagbu ndị ha jidere n’ihu agha

    Mba Yukren edeela akwụkwọ degara otu mba ụwa bụ United Nations (UN) ma bo ndị mba Rọshịa ebubo igbagbu ndị e jidere n’ihu agha.

    Otu onye ọchịchị na mba Yukren bụ Dmytro Lubinets kwuru na e were mgbe ndị Rọshịa gbagburu ndịagha Yukren bụ ndị e jidere n'ihu agha dịka ndị nga n’oge agha.

    Ọ sị na ya degara UN akwụkwọ ahụ mgbe a hụrụ ozu ndịagha Yukren mmadụ ise bụ ndị a gbagburu ka ndi Rọshịa jidechara ha.

    Akụkọ na-ekwu na ihe ahụ mere na mpaghara Kursk dị na Rọshịa.

    N’abalị atọ nke ọnwa Febuwarị ka ngaraba UN na-ahụ maka ikike dịara mmadụ na Yukren kwuru na ndị Rọshịa na-egbu ndịagha Yukren ha jidere n’agha.

    Kemgbe ngwucha ọnwa Ọgọọst 2023, ndị UN kwuru na ha ewetela ndekọ 79 banyere ndị e gburu n’oge dị icheiche ruru ugboro 24.

15. 12 Maachị 2025Aka akparala nwoke a si gburu nwunye n'ihi ebubo ịgba n'ezi n'obodo Oron

    Ndị uweojii Akwa Ibom Steeti sị na ha anwuchiela otu nwoke a sị ji mma gbuo nwunye ya n’ụlọ ebe ha bi dị n’Oron.

    N’ozi ọnụ na-ekwuru ha bụ Timfon John wepụtara, kọwaara na ndị uweojii nwetere ozi n’isi ụtụtụ ụbọchị ahụ ma mgbe ha rutere ka ha hụrụ ahụ nwaanyị ahụ ka e bekasịrị ya n’ihu ụlọ ha.

    O kwuru na nnyocha mbụ ha mere gosiri nan woke a ji mma gbuo nwunye ya maka ebubo na ọ na-agba n’ezi.

    O kwuru na nwoke ahụ zoro n’elu ụlọ dịka ọ kpachara arụ a mana ndị uweojii banyere n’ebe ahụ ma nwuchie ya.

    John gara n’ihu kwuo na ndị uweojii ewerela mma o jiri kpaa arụ a nakwa ihe ndị ọzọ ga-enye aka n’ime nnyocha.

16. 12 Maachị 2025Ndị omeiwu Rivas Steeti ekweghi anabata Gọvanọ Fubara mgbe ọ gara n'ebe obibi ha

    Ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Rivas Steeti akpụrụla ọkụ n’ọnụ ọzọ dịka ụlọomeiwu steeti ahụ jụrụ emepere gọvanọ ụzọ mgbe ọ gara igosi ha akwụkwọ ego mkpata na mmefu nke afọ 2025 n’ụlọobibi ha.

    Gọvanọ Siminialayi Fubara gara igosi ndị omeiwu a akwụkwọ mkpata na mmefu dịka ha siri kwuo mana mgbe o ruru ebe ahụ, ọ bụrụ na a gbachiri ụzọ agbachi, mbọ niile ọ gbara ka ọnụ n’ọnụ ndịomeiwu mana o nweghi onye zara.

    Gọvanọ dị mbụ degara onyeisi ụlọomeiwu akwụkwọ ịgwa na ọ na-abịa igosi akwụkwọ mkpata na mmefu a n’ụbọchị 12 Maachị afọ 2025.

    Gọvanọ gwara ndị ntaakụkọ na ọ bịara ime dịka etu ndị omeiwu si kwuo mana hụụ na ha gbachiri ụzọ na-achọghị ka ọ bata.

    “Agbaala m mbọ ịkpọ onyeisi ndị omeiwu na ndị otu ya n’ekwentị mana o nweghi onye zara m, edegakwaara m ha akwụkwọ mana ọ bụ ihe mwute na anyị nọ n’ezi ebe a gbachiri ụzọ agbachi.

    Ihe anyị jiri eme nke a bụ maka ọdịmma ụmụafọ Steeti anyị bụ nke kachasị mkpa.

    Echeghi m na o nwere ihe mebiri emebi. Onwereike ọ bụrụ na ha na-eleba anya n’akwụkwọ ahụ, ana m atụ anya ọkpụkpọ oku ha n’oge na-adịghị anya,” ka gọvanọ kwuru.

    Mgbe a jụrụ mịnịsta na-ahụ maka Abuja bụ Nyesom Wike ebumnobi ya n'ihe mere na Rivas Steeti, o kwuru na Gọvanọ Fubara kwesịrị iche ma nụta n'ọnụ ndị omeiwu tupu ọ na-aga ebe ahụ.

    O kwuru na ọ bụ gọvanọ kuturu ụlọomeiwu ha ma sị nọrọ n'ụlọobibi ha na-eme nzukọ.

    Wike kwuru na gọvanọ Fubara kwesịrị ịkwanyere ndị omeiwu a na ezinaụlọ ha ugwu, na o nwereike ha adịghị njikere ịnabata ya.

17. 12 Maachị 2025Hazie ntuliaka maka ndị ga-annọchi oghere Ifeanyi Uba na Monday Okpebholo na Sinetị - Onyeisi ndị Sinetị

    Ụlọomeiwu ukwu Sinetị agwala ụlọọrụ na-ahụ maka nhazi ntuliaka na Naịjirịa bụ Independent National Electoral Commission (INEC) ka ha hazie ntuliaka ndị ga-anọchi oghere Ifeanyi Uba na Monday Okpebholo na Sinetị.

    Onyeisi ndị omeiwu ukwu bụ Godswill Akpabio kwupụtara nke a n’ọgbakọ ndị omeiwu nwere n’ụbọchị Tụzde 11 Maachị 2025 dịka akụkọ ndị ụlọọrụ mgbaza ozi Channels siri kwuo.

    Onyeisi ndị omeiwu gwakwara ụlọọrụ INEC ka ha mee ntuliaka iji họpụta ndị ga-anọchị oghere dị na steeti abụọ bụ Edo Central dị n'Edo steeti na Anambra Saụt dị n'Anambra steeti.

    Cheta na oche onye na-anọchite ndị Anambra Saụt na Sinetị malitere inwe oghere kemgbe Ifeanyi Ubah bụ onye nọ bu n’oche ahụ nwụchara n’ọnwa Julaị n’afọ 2024.

    N’aka nke ọzọ, ndị omeiwu ukwu kwupụtara maka oghere dị n’Edo Central n’afọ 2024 kemgbe onye nọ bu n’oche ahụ bụ Monday Okpebholo ṅụrụ iyi ọrụ dịka aka n’achị Edo steeti n’ọnwa Disemba 2024.

    Ihe ndị a mere ụlọọrụ INEC jiri kwupụtara n’ọnwa Jenụwarị 2025, na ọ na-eche ka ndị omeiwu Sinetị kwuo n’oche ndị ahụ nwere oghere tupuu ha amalite ịhazi ntuliaka ọbụla.

18. 12 Maachị 2025Ndị uweojii amachiela ịgba ndị ha jidere ajụjụ ọnụ n'ihu igwe mmadụ, ndị ntaakụkọ - Kayode Adeolu Egbetokun

    Onyeisi ndị uweojii na Naịjirịa bụ Kayode Adeolu Egbetokun ekwuola na ha machiri ịgosi ndị a na-enyoenyo maọbụ ndị mere mpụ ha jidere ka ndị ntaakụkọ gbaa ha ajuju ọnụ.

    Kayode Adeolu Egbetokun mere ka a mata nke a n’akwụkwọ ozi nke ọnụ na-ekwuru ndị uweojii bụ Olumuyiwa Adejobi weputara n’abalị gara aga.

    N’akụkwọ ozi ahụ, Kayode Egbetokun kwuru na amụma ịkwụsị ị gosi ohanaeze ndị e jidere maka mpụ maọbụ mee ka ndị ntaakụkọ na-agba ha ajuju ọnụ maọbụ seputa ha n'ihe onyoonyoo kwadoro ikike dịara mmadụ nakwa etu e si arụ ọrụ nchekwa n’ụwa niile.

    Kayode sị na iwu ahụ ga-eme ka a kwụsị igosi ụwa niile ndị a na-enyoenyo tupuu a akpụpụ ha ụlọikpe.

    Ọ sị na amụma ahụ na-akwado ikike dịara mmadụ ọkachasị ikike dịara ndị e boro ebubo mpụ mọabụ ndị e jidere maka mpụ.

    O jiri ohere ahụ rịọ ka ohanaeze na ndị ntaakụkọ nyere ndị uweojii aka n’ime ka amụma ahụ guzoro.

    O kwuru na nke ahụ ga-eme ka ohanaeze nwee ntụkwasịobi n’ebe ndị uweojii nọ.

19. 12 Maachị 2025Otu onye anwụọla dịka ụgbọala bu mmanụ ‘gas’ gbara ọkụ na Legọs

    Otu onye anwụọla ebe mmadụ anọ merụrụ ahụ dịka ụgbọala bu mmanụ ọkụ ‘gas’ gbara ọkụ n’akwa dị n’okporoụzọ a ma ama na Legọs steeti bụ ‘Otedola bridge’ n’abalị Tụzde 11 Maachị 2025.

    Ndị ọrụ mberede gwara BBC na ọkụ ahụ gbara ụgbọala iri na anọ (14) ndị ọzọ, ọtụtụ ụlọahịa na ụlọọrụ ndị mmadụ.

    Ọkụ ahụ kpalitere mkpọchị n'okporoụzọ ndị dị na mpaghara ahụ ihe mberede ahụ mere n’ihi na ụzọ ahụ akwa ahụ dị na ya, jikọrọ Legọs na steeti dị iche iche dị na ndịda ọdịda anyanwụ na ndịda ọwụwa anyanwụ nke Naịjirịa.

    Cheta na ụdị ihe mberede ahụ, mere n'akwa ahụ dị n’okporoụzọ ahụ n'afọ 2018 mgbe otu ụgbọala bu mmanụ ọkụ ụgbọala ruru puku iri atọ na atọ (33,000) gbawara gbuo ọtụtụ ma gbaa ihe karịrị ụgbọala iri isii ọkụ.Chetakwa na ụgbọala bu mmanụ ọkụ ụgbọala ịgba ọkụ na Naịjirịa bụ ihe mberede gbuogoro ihe ruru mmadụ narị atọ n’ọnwa isii gara aga.

20. 12 Maachị 2025Mba Amerịka ejikerela inye Rọshịa nkwekọrịta nkwụsị ọgụ ụbọchị 30

    Mba Amerịka ejikerela inye mba Rọshịa nkwekọrịta nkwusị ọgụ ụbọchị iri atọ (30) dịka Amerịka na Yukren nwechara mkparịtaụka na Saudi Arabia n’ụbọchị Tụzde 11 Maachị 2025.

    Mba Yukren kwukwara na ya dị njikere ịnabata nkwekọrịta nkwusị ọgụ iri atọ (30) nke mba Amerịka ga-enye ya na mba Rọshịa n’oge adịghị anya.

    Odeakwụkwọ gọọmentị mba Amerịka bụ Marco Rubio kwuru na ya ga-enye mba Rọshịa nkwekọrịta ahụ n’oge adịghị anya, mana ọ ga-adịzi n’aka mba Rọshịa ịkwụsị ọgụ ya na Yukren.

    Mba Rọshịa ekwubeghị ihe ọ bụla banyere nke a.

    Onyeisiala mba Yukren bụ Volodomyr Zelensky kwuru na ọ dị n’aka mba Amerịka ime ka Rọshịa kweta na nkwekọrịta ahụ.

    Nzukọ ahụ e mere na Tụzde na Jeddah bụ nke izizi n'etiti mba abụọ a kemgbe esemokwu pụrụ iche dị n'etiti Onyeisiala Zelensky na Onyeisiala mba Amerịka bụ Donald Trump n’obi ọchịchị ya bụ Ọfịs Oval na 28 Febụwarị 2025.

    N’ozi mba abụọ ahụ wepụtara, mba Amerịka kwuru na ya ga-amalite ikesa ozi dị mkpa na enyere Yukren aka na nchekwa, bụ ihe ndị ha kwụsịrị mgbe ndị ọchịchị mba abụọ nwere nghọtahie n’obi ọchịchị ‘White House’.

    Ndị nnọchiteanya abụọ ahụ kwetara ịkpọ ndị otu ha na mkparịtaụka aha ma malite ịkparịtaụka ozugbo maka udo na-adịgide adịgide nke ga-enye nchekwa nke Yukren.