Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Qorannoowwan tokko tokko saba Masirii durii fi saba Oromoo gidduu wal fakkeenyi aadaa, uffannaa fi afaanii tokko tokko akka jiru ni eeru.

Saba Masrii durii fi Oromoo wantootni wal fakkeessan maali?

Chaayinaan waggaa haaraa ishee har'a kabajatti. Barri haaraa hundis waan itti fakkeeffamu qaba. Kan baranaas ofitti amanamummaafi dorgomaa ta'uu kan bakka bu'u qeerransaan fakkeeffama jedhan. Mee viidiyoo kana daawwadhaa.

Waggaa haaraa Chaayinaa har'a kabajamuufi seenaa duuba isaa jiru

Barreessaa Tasfaayee Gabra’aab kan dhiheenya kana du’aan boqote, kitaabasaa ‘Ye siddatanyaawu Maastaawashaa’ jedhu keessatti, fuula 181-187 irratti waa’ee weellisaa qaroo- dhabeessa Gabbisaa Mul’ataa jedhamuu, kan godina Horro Guduruu Wallaggaa magaalaa Shaambuutti argee dubbisee barreesse ture. Tasfaayeen keewwatasaa mata duree ‘Ye Shaambuu Nigus’ jedhuun katabe jalatti, weellisaa kana ‘mootii Shaambuu gonfoo mataarra hin keewwanne’ jechuun isaan ibsa. Ofii wallisaan kun eenyu? Kunoo dubbifadhaa.

Weellisaa Gabbisaa kan Tasfaayee Gabra’aab ‘Mootii Shaambuu’ jechuun leellise eenyu?

Ministeerri Maallaqaa Ameerikaa saantima abbaa 25 ‘quarte’ jedhamu irratti yeroo jalqabaaf fakkii waloo beekamtuu gurraatti Maayaa Anjeloo kaa’eera.

Maayaa Anjeeloo waloo gurraatti yeroo duraaf fakkiin ishee saantima irratti bahe taate

Itoophiyaa keessatti dhimmoota biyyaalessaa fi tokkummaa biyyaalessummaarratti mariin qixa sirrii ta'een akka gaggeeffamuuf qaamni walaba ta'e akka qindeessu hojjetamaa ture. Komishiniin marii biyyaalessaa qindeessuu fi haala mijeessu kan haaraa hundaa'e kun dhimmoota biyyaalessaa waggootaaf osoo irratti walii hin galamin jiran isaan ijoo ta'an irratti mariin hundagaleessaa fi hunda hirmaachise akka gaggeeffamuuf kan haala mijeessudha.

Waa'ee komishinii qindeessituu marii biyyaalessaa qabxiiwwan ijoo beekuu qabdan

Seenaa Oromoo Boorana keessatti namoonni ummataaf of baasee, jaalalaf kabaja isaan lafaafi namaaf qaban ummatii akkasuma deebisee argisiise Fitaawiraarii Halakee Guyyoo Xuuyyee keessa tokko yoo angafa hin ta’in. Booranni waan jedhu, “Halakee Guyyoo Xuuyyee faayaa, mul’ataan akka gaaraa, guddayaan akka Waaqaa.”

'Boorana biratti ibsee bara dukkanaa' kan jedhaman Fitaawiraarii Halakee Guyyoo eenyu?

Warri Vaayiking, waggaa 471 Kolombas dursuun Ameerikaa Kaabaatti bara 1021tti qubatan -jedhe qo'annoo haaraan.

'Warri Vaayiking, waggaa 471 Kolombas dursuun Ameerikaa qubatan'- Qo'annoo

Gamoon dhagaa xixiqqaan masaraa Hishaam kan magaalaa Yaarikoo keessatti deebiifamee ijaarame kunis addunyaarratti kanneen guddaa jedhaman keessaa tokko.

Paalistinoonni gamoo cirrachaa gammoojjii Weesti Baanki keessaa ifa taasisan

Nahaasni yookaan maaldaan ‘’gati-jabeessi’ kun loltoota Biritaaniyaatiin magaalaa Beenin Siitii irraa bara 1897 saamame.

Maaldaan bara durii Naayijeeriyaarraa 'saamame' biyyattiif deebi'e

Seenaa jireenyaafi ajjeechaa Gameessi tokkummaa Keeniyaa keessatti maqaan ka'u Daawudi Dabbasoo Waaberaa.

Gameessi tokkummaa Keeniyaa maqaan ka'u Daawudi Dabbasoo Waaberaa eenyu?

Ajjeechaa Pireezidantii Burkinaa Faasoo duraanii Tomaas Saankaaraa waggaa 34'n dura raawwate duuba, namoonni 14 ajjeechaa isaa keessa qooda qabaachuun shakkamanii dhaddacha fuuldura dhiyaachuun dhimmi isaanii ilaalamaa jira.

Tomaas Saankaaraa: 'Che Guevara Afrikaa' eenyutu ajjeese?

Umriinsaanii waggaa 127 ta'uun kan himamu 127 maanguddoon Eertiraa Abbooy Nataabaay, kennaa kana galmee wantoota ajaa'ibsiisoo addunyaarratti galmeessuuf maatiinsaanii ifaajaa jiru. Caamsaa 1, bara 1894 dhalachuunsaanii kan himau maanguddoon umrii dheeraa jiraatan kun, waggaa 127 biyya lafaarra erga jiraatanii booda Hagayya 20, 2021 addunyaa kanarraa du'aan boqotan. Galmeen wantoota ajaa'ibsiisoo addunyaa (Guinnes book of record) tarree namoota umrii dheeraa jiraatanii keessatti ni galmeessaa laata?

Maanguddoon Eertiraa 'waggaa 127 jiraatan' eenyu?

Dooniin Kuufuu ''The Great Boat'' jedhamuufi umrii ganna 4,500 ol lakkoofsise kun, bara 1954 keessa akkuma jirutti argame

Dooniin Fara'oon umrii 4,500 qabu muziyemii haaraatti dabarfame

Eva Schloss biyyasaanii waggoota 80 oliif keessaa baqatanii turanitti deebi'uun umriisaanii waggaa 92'tti lammummaa biyyasaanii argatan.

'Maanguddoo umrii waggaa 92'tti lammummaasaanii ganamaatti deebi'an'

Isportii

MM Abiy Ahimad mormii guddaa booda gara aangootti dhufe - hawaasni Oromoo inni keessaa dhufe garuu ammallee Itoophiyaa keessatti abbaa biyyaati jedhanii of hin ilaalan.

Dhaloonni Qubee maaliif MM Abiy nu ganeera jedhee amana?

Addabaabaayiin Masqalaa kan bakka Hora Finfinneetti ijaarame seenaa Itoophiyaa keessatti taateewwan gurguddoo yaadataman kessumsiiseera.

Addabaabaayii guddicha seenaa gurguddoo biyyattii keessummeessu

Egerton Ryerson Kaanaadaatti sirna manneen barnootaa bultii walfalmisiisaa tahan kanneen beeksisan keessaati jedhama.

Kaanadaatti barattoonni yunivarsiitiitti mormiif bahan siidaa jigsan

Jarman yeroo bara kolonii Naamiibiyaa weerartee turtetti duguggaa sanyii raawwachuu amanuun deeggarsa maallaqaa akka taasistu beeksifte

Jarman yeroo bara kolonii Naamiibiyaatti duguuggaa sanyii raaawwachuu amante

Barreessaan lammii Seraa Liyoon -Gambiyaa Ade Daramii, xalayaa barreesseen dargaggoonni Afrikaa wa’ee seenaa isaanii maal akka beekanii fi maaliif barbaachisaa akka ta’e hima.

Keeneet Kaawundaa - lammileen Afrikaa seenaa isaanii dagachaa jiruu?

Giddugalli aadaa Oromoo kitaabilee shan tibbana eebbisiise keessaa tokko seenaa gosa Oromoo Warjii (Warra Ji'aa)ti.

Kitaabni qorannoo seenaa fi eenyummaa gosa Oromoo Warji akka barraa'uuf ka'umsi maal ture?

Barreessaan kitaaba 'Oromoo fi Finfinnee' Darajjee Bahaaruu dubbbiiwwan Ida'oo Boruu kitaaba kanaaf bu'uura guddaa akka ta'eef hima.

'Dubbiiwwan Ida’oo Boruu kitaaba kiyyaaf bu’uura guddaa turan'- Barreessaa Darajjee Bahaaruu

Torban dura Yunivarsiitiin Haramaayaa namoota lamaaf Doktora Kabajaa kennee ture. Kunneenis qondaala mootummaa olaanoo kan turan Obbo Abbaa Duulaa Gammadaafi Obbo Abdallaa Shariifidha. Obbo Abdallaan garuu eenyu?

Abbaan godanbaa dhuunfaa Yun. Haramaayaa Doktora Kabajaa kenneef eenyu?

Aduwaan injifannoo guddaa Bitootessa 1, bara 1896 galmaa'edha. Kibxatni har'aa waggaa 125ffaa isaati. Artist Darajjee Balaayineh gahee namoota ogummaa qabaniin gurra guddaa horatan waan isaan injifannoo Aduwaarratti barreessaniifi weeddisan kaasuun akkasiin seenesseera.

Injifannoon Aduwaa walaloofi walleen akkamiin yaadatama?

Afaan Oromoo afaan og-barruu, daldalaa, teeknolojii fi caasaalee garaagaraa ta'uun hanga barbaadamu akka hin dagaagneef, danqaraan seenaa fi siyaasaa akka irra ture hayyoonni hog-barruu fi dhimmoota eenyummaa ni himu.