Mitolojide aşk tanrıçası Afrodit'in doğum yeri olarak bilinen Kıbrıs'ın yakın tarihine, adanın Rum ve Türk sakinleri arasındaki gerginlik damga vuruyor.


GENEL BİLGİLER

Kıbrıs'ta 16 Ağustos 1960'ta her iki toplumun da temsil edildiği Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu.

1974'te Atina tarafından desteklenen bir askeri darbeye karşılık Türkiye'nin, adanın kuzeyine asker çıkarmasından bu yana, Kıbrıs fiilen bölünmüş durumda. Türkiye'nin adada halen 30 binin üzerinde askeri bulunuyor.

Bunun sonucunda adanın kuzeydeki üçte birlik bölümünde Türkler, geri kalan üçte ikisinde ise Rumlar yaşıyor.

Lefkoşa'yı bölerek Güzelyurt'tan, Magosa'ya uzanan ve bu iki kesimi ayıran Yeşil Hat'ta 40 yıldan bu yana 1200'ün üzerinde Birleşmiş Milletler barış gücü askeri görev yapıyor.

BM denetimindeki topraklar adanın yaklaşık yüzde 5'ini oluşturuyor. Adada ayrıca 1960'tan bu yana egemen statüde iki İngiliz üssü bulunuyor.

1983'te adanın kuzeyinde ilan edilen Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni ise sadece Türkiye tanıyor.

Adada çözüm sağlamak amacıyla 1968'ten bu yana toplumlararası görüşmeler yapılıyor.

Bu konudaki çalışmalarda edinilen birikim, Birleşmiş Milletler Genel sekreteri Kofi Annan'ı bir çözüm planı hazırlamaya sevketti.

Ancak Annan'ın adıyla anılan kapsamlı çözüm planı üzerinde 2002 yılından itibaren yapılan müzakerelerde adanın Rum ve Türk liderleri uzlaşmaya varamadı.

24 Nisan 2004'te ada halklarının oyuna sunulan referandum, Türk tarafında kabul edilmesine rağmen Rum tarafında yüzde 75 gibi yüksek bir oranla reddedildi.

Bu nedenle Kıbrıs, Avrupa Birliği'ne bölünmüş halde üye oluyor. AB yasaları da adanın sadece güneyinde geçerli olacak.

Ancak AB, Kıbrıslı Türklerin mağduriyetini de gidermeye yönelik adımlar üzerinde duruyor.

3 Temmuz 1990'da AB üyeliği için başvuran Kıbrıs, yeni üyeler arasında ekonomik anlamda en gelişmiş durumda olanı.

LİDERLER

Kıbrıs Devlet Başkanı: Tassos Papadopulos

Papadopulos, 16 Şubat 2003'teki devlet başkanlığı seçimlerini adanın geleceği açısından son derece kritik bir zamanda, Birleşmiş Milletler'in çözüm planı için tanıdığı sürenin dolmasına bir kaç hafta kala kazandı.

KIBRIS • Nüfus: 802 bin (BM 2003) (kuzey ve güney toplamı) • Başkent: Lefkosia, Lefkoşa • En yaygın diller: Rumca, Türkçe • En yaygın din: Hıristiyanlık, İslam • Ortalama ömür: Erkeklerde 76, kadınlarda 80 yıl (BM) • Para birimi: 1 Kıbrıs Sterlini = 100 sent, kuzeyde Türk lirası • Başlıca ihraç ürünleri: Giyim ürünleri, patates, sigara, ilaç • Ortalama yıllık gelir: 12.230 $ (Dünya Bankası, 2001) • İnternet uzantısı: .cy • Uluslararası telefon kodu: güneyde +357, kuzeyde +90

Papadopulos bu seçimde, uzun yıllardır Kıbrıs siyasetinin en önde gelen isimlerinden olan ve 1993'ten bu yana devlet başkanlığını yürüten selefi Glafkos Klerides'i yenilgiye uğratarak başa geçti. Papadopulos'un seçimleri kazanmasında, BM arabuluculuğuyla yürütülen barış görüşmelerinde Türk tarafına çok fazla taviz verildiğine inanan Rumların oylarının etkili olduğu düşünülüyor.

Papadopulos, Annan planının kabul edilip edilmeyeceğini belirleyecek müzakelerlerde heyet başkanlığını da devraldı ve Kıbrıslı Rumlara, özellikle de adanın Türk tarafındaki evlerine dönmek isteyen göçmenlere, daha iyi koşullar sağlayacağı vaadinde bulundu.

Papadopulos Annan Planı üzerindeki görüşmelerin uzlaşmasız kalması ardından da halka planı reddetmeleri çağrısı yaparak, uluslararası toplumun tepkisini çekti.

Devlet Başkanlığına seçildiğinde 69 yaşında olan Papadopulos merkez sağdaki Demokrat Parti'nin lideri. Ancak seçim kampanyası boyunca sol eğilimli partilerden de destek aldı.

Mesleği avukatlık olan Papadapulos'un uzmanlık alanı da anayasa hukuku. İlk bakanlık görevini henüz 20'li yaşlarındayken yapan Papadapulos'un Kıbrıs siyasetinde 40 yılı aşan bir deneyimi var.

Papadolupos bir dönem EOKA'nın da Lefkoşa bölgesi sorumluluğu ve EOKA'nın siyasi kolu PEKA'nın genel başkanlığı gibi görevler de yaptı.

Kıbrıs Türk toplumu lideri: Rauf Denktaş

1924'te doğan Rauf Denktaş tüm siyasi kariyerini Kıbrıs Türk tarafını adada ve uluslararası arenada temsil ederek geçirdi.

Denktaş, 2003 Mart ayında uzlaşmasız sona eren Birleşmiş Milletler barış planının müzakere sürecinde de Kıbrıs Türk heyetinin başkanlığını yürütüyordu.

Kıbrıs Türk toplumunun bazı kesimlerinde geniş destek bulmasına hatta onbinlerce kişinin plan lehinde gösteriler düzenlemiş olmasına rağmen, Denktaş planı kabul etmektense istifa edeceği tehdidinde bulundu.

Türk lider, planın Türk toplumu için eşitlik teminatı vermediğini bununla birlikte Kıbrıslı Rumlara çok fazla toprak bırakılmasını öngördüğünü ve Türklerin yeniden göçmen konumuna düşmesine yol açacağını vurguluyordu.

Avukat olan Denktaş, adanın İngiltere'den bağımsızlığını kazanması öncesinde ceza mahkemesinde savcı olarak görev yapıyordu.

Denktaş daha sonra ise, adanın Yunanistan ile birleşmesi için mücadele başlatan Kıbrıslı Rum militanların oluşturduğu EOKA'ya karşı, Türk Mukavemet Teşkilatı TMT'nin kurulmasında rol aldı.

İki toplumlu devlet yapısının çökmesi ardından, 1964-1968 yılları arasında, adadaki Kıbrıs Rum yönetimi, Denktaş'ın adaya girmesini yasakladı.

Türkiye'nin Kıbrıs'ın kuzeyine askeri müdahalesi ardından, Denktaş, Ulusal Birlik Partisi'ni kurdu. 1975'te, adanın kuzeyinde uluslararası toplumca tanınmayan Kıbrıs Türk Federe Devleti kurulduğunda, devlet başkanlığına seçildi. Kıbrıs Türk Federe Devleti 15 Kasım 1983'te yerini Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne bıraktığında da Denktaş cumhurbaşkanı oldu. Denktaş, 1990, 1995 ve 2000'de bu göreve yeniden seçildi.