ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ቻይና፡ ለበዳ ኮቪድ-19 ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ዝለዓለ ቁጽሪ መዓልታዊ መልከፍቲ ኮቪድ ኣመዝጊባ ኣላ።

ቻይና ክብረወሰን ዝሓዘ ቁጽሪ መልከፍቲ ኮቪድ ኣመዝጊባ

እቶም ድቂታት ኣብ ሚያዝያ 1992 እዮም -128 ዲግሪሰንትግሬድ ኣብ ዝኾነ ፈሳሲ ናይትሮጅን  ተቐሚጦም።

ቅድሚ 30 ዓመታት ካብ ዝዘሓለ ድቂ፡ መናቱ ቆልዑ ተወሊዶም

መብዛሕትኡ ግዜ፡ ትራማዶል ብዘይ ትእዛዝ ሓኪም'ዩ ዝሽየጥ። ኣብ መጀመርታ እዚ ወርሒ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ኣጠቓቕማ ንሕክምናን ቃንዛ ንምዕጋስን ዝውሰዱ መድሃኒታት ብዙሕ ጸገም ከም ዘሎ በዓል መዚ መግብን መድሃኒትን ገሊጹ ነይሩ። ብፍላይ፡ ተመሃሮ ካልኣይ ብርኪ ዝዀኑ መናእሰይ የዘውትሩዎ ከም ዘለው ዝግለጽ ከቢድ ወልፊ የትሕዝ ኣሎ ዝብሃል ትራማዶል ዝተባህለ መዐገሲ መድሃኒት ዝምልከት ድማ ጥቡቕ ቑጽጽር ይግበር ከም ዘሎ ሓቢሩ። 

ትራማዶል፡ ንኢትዮጵያውያን ተመሃሮን ሰብ ሞያ ሕክምናን ውሉፋት ዝገበረ ከኒና

ኣብዚ እዋን 8 ቢልዮን በጺሑ ንዘሎ ህዝቢ ዓለም ንምምጋብ፡ ጀነቲካዊ ምምሕያሽ እንስሳታትን ኣትክልትን መተካእታ ኣድላይነት ከም ዘለዎ እዩ ዝዝረብ።
ደገፍቲ ሳይንስ ‘ጂኤምኦ’፡ እዚ ዝለዓለ ምህርቲ ከምጽእ፡ ሕማም ወይ ድርቂ ዝጻወር ባህርያት ከማዕብልን ካልእን ከም ዝኽእል ይምጕቱ።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ጥዕና ደቂ ሰባትን ከባብን ከውርዶ ዝኽእል ጉድኣት ጠቒሶም፡ ኣብ ባህላዊ ኣሰራርሓ ሕርሻ ዘስዕቦ ኣሉታዊ ጽልዋ፡ ከምኡ'ውን ዓብላልነት ኩባንያታትን "ዘይተፈጥሮኣዊ" ባህሪ ቴክኖሎጅን ኣብ ዝምልከት ስክፍታታቶም የስምዑ። ብሓፈሻ፡ ብጀነቲካዊ ኣገባብ ዝተቐየሩ መግብታት ጐዳእቲ ድዮም ጠቐምቲ? ማዕከል ዛዕባኡ ዝገበረ ጽሑፍ ቀሪቡ’ሎ።


ጀነቲካዊ ምምሕያሽ ዝተገበረሎም ፍርያት እንታይ ረብሓ ኣሎዎም?

እቲ ን365 ማራቶን - ሓደ ማራቶን ንመዓልቲ - ዝጐዪ ዘሎ ጐያዪ ዝሓለፈ ሰሙን ንመበል 310 ግዜኡ ብምጕያይ ዕላማኡ ንኽወቅዕ ንቕንያት ልደት የማዕዱ ኣሎ። 

ሓደ ማራቶን ኣብ መዓልቲ - ን365 መዓልታት ዝጐዪ ዘሎ ሰብ

ጸገም ትምህርቲ ዘለዎም ሰባት ክውገዱ ብዝኽእሉ ምኽንያታት ናይ ምማቶም ተኽእሎ ካብ ካልኦት ብልዕሊ ዕጽፊ ይዛይድ። ተዋስኣይ ቶሚ ጀሶፕን ቢቢሲ ፓኖራማን፡ ገለ ዛንታታት ናይቶም ብሕክምናዊ ክንክን ተስፋ ከምዝቘረጹ ዝዛረቡ ስድራቤታት መርሚሮም ኣለዉ።

ጸገም ትምህርቲ ዘለዎም ሰባት ኣብ ሆስፒታላት ዘጋጥሞም ብድሆታት

ምእማኑ ዘይምቹ’ኳ እንተኾነ፡ ብዙሓት ወለዲ ደቆም ኣበላሊጾም ይፈትዉ እዮም። እዚ 'ሕማቕ' ኣተዓባብያ ድዩ?

ደቅና ኣበላሊጽና እንተፈተና 'ሓጥያት' ድዩ?

ንዕቤት ዓይነት 1 ሕማም ሽኮር ከም ዘደናጉዮ ዝተረጋገጸ መድሃኒት ኣብ ኣሜሪካ ካብ ተቖጻጸርቲ ፍቓድ ረኺቡ። 

ህይወት ዝቕይር መድሃኒት ዓይነት 1 ሕማም ሽኮር ኣብ ኣሜሪካ ተፈቒዱ

እዚ ናይ 10 ደቓይቕ ንጥፈት ብሽዱሽተ ቀለልቲ ስጉምትታት ጥራይ፡ ካብቲ ሓንቲ ቡን ንምስታይ ዝወስዶ ብዝውሕድ ግዜ ናብ ጽቡቕ ሂወት ክመርሕ ዝኽእል እዩ።

ታሕጓስኩም ክውስኽ እንተደሊኹም መዓልታዊ ን10 ደቓይቕ ጥራይ ነዞም ንጥፈታት ፈጽሙ

ንበልዖን ንሰትዮን ኣብ ናይ ምዝካር ክእለትና ዘለዎ ጽልዋ

እቲ ደም ኣብ 10 ጥዑያት ወለንተኛታት ፈተነ ንምክያድ ኣብ ዝዓለመ መፅናዕቲ ዛጊድ ቀዳሞት ክልተ ሰባት ተሳቲፎም ኣለዉ። እንተወሓደ ንኣርባዕተ ወርሒ ክልተ ግዜ ካብ 5 ክሳብ 10 ሚሊ ሊትሮ ደም ነንበይኖም ክወሃቦም’ዩ። ሓደ ጊዜ እቲ ተፈጥሮኣዊ ደም፡ ሓደ ጊዜ ድማ ኣብ ቤተ ፈተነ ዝማዕበለ ደም ከምዝወሃቦም’ዩ ተፈሊጡ።

ንባህርያዊ ደም ክትክእ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣብ ላቦራቶሪ ዝማዕበለ ደም

ጄድ ማክሮሰን-ኔተርኮት ዝጀመረቶ ናይ ዓመጽ ክሲ፡ "ሴክስሶምንያ" ዝበሃል ሳሕቲ ዝርአ ኵነታት ከምዘጋጠማ ስለዝገለጸት፡ ብኣገልግሎት ኣኽባር ሕጊ (ሲፒኤስ) እቲ ክሲ ክቋረጽ ተገይሩ። 

'ብድቁሳ ጾታዊ ርክብ ትፍጽም እያ ብዝብል፡ ናይ ዓመጽ ክሰይ ተሰሪዙ’ 

ኢንግሊዝያዊት ጓል ሸሞንተ ዓመት ሃርሞኒ ሮዝ ኣብ ግዜ ቁልዕነታ ኢዳን እግራን ስለዝተቖረጹ ክትንቀሳቐስ ኣይትኽእል ነይራ። ሕጂ ግን ቴክኖሎጂ ኮምፒዩተር ዝተገጠመሉ ልቃብ እግሪ ተጠቂማ ንምንቅስቓስ በቒዓ። 

ኮምፕዩተር ዝተገጥመሉ ልቃብ እግሪ ተጠቒማ ክትንቀሳቐስ ዝኸኣለት ህጻን

'ኣውቶ-ብሩዌሪ ሲንድሮም' ብውሽጣዊ ምብልዕላዕ ፈንገስ ወይ ባክተርያ ኣቢሉ ኣብ ስርዓተከስዐ፡ ጓንጓ ኣፍ ወይ ስርዓተ ሽንቲ ኤታኖል (ኣልኮል) ዝፍጠረሉ ብዓቢኡ ምስጢራዊ ኩነታት እዩ።

ኣብ ውሽጢ ከብዶም ኣልኮላዊ መስተ ዘፍርዩ ሰባት

ብሰበስልጣን እንታይ ክትገብር ከምዘለካ ክንገረካ ብዘይምድላይ ህይወት ዘድሕኑ ሕግታት ዝቃወሙ ሰባት ኣለዉ። 

ሰባት ስለምንታይ ህይወት ንዘድሕኑ ሕግታት ይቃወሙ?

ኣብ መላእ ዓለም 100 ሚልዮን ዝግመቱ ሰባት ንዝኾነ ይኹን ዓይነት ሕክምና ምላሽ ዘይህብ ከቢድ ሕማም ጭንቀት (ቃዝኖት) ኣለዎም፤  30 ሚኢታዊት ከኣ ነብሰ ቅትለት ንምፍፃም ይፍትኑ።

ንኸቢድ ጭንቀት ክሕክም ተስፋ ዝተገበረሉ 'ኣስማታዊ' - ቃንጥሻ

ትግራይ፡ ብሰንኪ’ቲ ንኽልተ ዓመት ዝቐጸለ ደማዊ ኲናት፡ ሰላም ርሒቝዋ፡ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ነበርታ ረጊፎም፡ ብሚልዮናት ዝቝጸሩ ተመዛቢሎም፡ ንሕልና ዝኸብዱን ንሰማዒ ዘሰንብዱን ግፍዕታት ተፈጺሞምዋ እዮም።
ኣብ መንጐ ፌደራል መንግስቲን ሓይልታት ትግራይን ዝተወልዐ ኲናት ነታ ክልል ኣብ ጸልማት ክትነብር ገይርዋ'ሎ።
ትግራይ ካብ መሰረታዊ ኣገልግሎት ተፈላልያ’ላ። ኣብታ ክልል ሰላም ጥራሕ ዘይኰነስ ንመዓልታዊ ናብራ ኣገደስቲ ዝዀኑ ኣገልግሎታት እውን የለዉን።

ንኽልተ ዓመት ዝቐፀለ ስቓይ ህዝቢ ትግራይ 

ኣብ ክልል ጋምቤላ ብርቱዕ ዝናብ ዘስዓቦ ውሕጅ ብውሕዱ 185 ሽሕ ነበርቲ ካብ መረበቶም ተመዛቢሎም።

ኣብ ጋምቤላ ብዘጋጠመ ውሕጅ ልዕሊ 185,000 ነበርቲ ተመዛቢሎም-ሕቡራት ሃገራት

ቫይረስ ኢቦላ ኣብታ ሕመረት ቁጠባ እታ ሃገር ዝዀነት ካምፓላ ብፍጥነት እንተ ተላቢዑ፡ ናብ ካልኦት ሃገራት ናይ ምልባዕ ዕድሉ ዝለዓለ እዩ።

ዩጋንዳ፡ ሽዱሽተ ህጻናት ሓደ ስድራ ብኢቦላ ተለኺፎም

ኣብ ኣሜሪካ ዝተገበረ መጽናዕቲ፡ እቲ ዝበርተዐ መንሽሮ ጡብ ንኣፍሪቃዊ መበቈል ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ዝያዳ ከምዘጥቕዕ የመልክት። 

እቲ ዝኸፍአ መንሽሮ ጡብ ንጸለምቲ ደቂ ኣንስትዮ ዝያዳ የጥቅዕ

ሓጂ ቅድሚ ሕጂ ኣብ 2014 ንጋዜጣ ቴህራን ታይምስ ኣብ ዝሃቦ ቃለ መሕትት፡ እቲ ዝፈትዎ መግቢ ፖርኩፓይን ምዃኑን፡ ኣብ ሞንጐ ኣብ መሬት ዝርከብ ጉድጓድን ኣብ ቁሸት ደጅጋህ ብግዱሳት ጎረባብቲ ኣብ ዝተሃንጸ ገዛ ከም ዝነብርን ገሊጹ ነይሩ።

ን50 ዓመታት ሰብነቱ ከይተሓጽበ ዝጸንሐ ሰብኣይ ኣብ 94 ዓመቱ ዓሪፉ

ኣብዚ ቕነ እቲ ሆስፒታል ንዅነታት ሕሙማት ሽኮር ብዝምልከት ናብ ማሕበር ሕማም ሽኮር፡ ሚኒስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያን ዓለምለኸ ፈደረሽን ሕማም ሽኮርን ዝጸሓፎ ደብዳበ፡ ግዳያት እዚ ጸገም ጥዕና ኣብ ዝኸፍአ ኵነታት ከምዝርከቡ የመልክት።

‘ኣብ ሰሙን 12 ሰባት ብሕማም ሸኮር ይሞቱ’ - ሆስፒታል ዓይደር

ኣብ መንጐ ሓንጐል ክልተኦም ጾታ ዘሎ ፍልልይ ብሰንኪ ጾታኦም’ዩ ኢልና ቅድሚ ናብ መደምደምታ ምብጻሕና ብመርትዖታት ክነደግፎ ኣለና። 
ነዚ ንምርዳእ ሓንጐል ክልቲኡ ጾታ ዝተዋቐረሉ ፈሊጥካ ምትንታን ኣገዳሲ’ዩ። እቲ ፍልልይ ተፈጥሮኣዊ እንተዀይኑ ኣብ መዋቕር ሓንጐልና ፍልልይ ክህሉ ኣለዎ። 

ሓንጎል ደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ፍልልይ ኣሎዎ ድዩ? 

ህጻናት ብዛዕባ ገዛእ ርእሶም ርእሰ-ምትእምማን ንኽስምዖምን ንኻልኦት'ውን ንክሕግዙን፡ ወለድን ኣለይቲን እንታይ ክገብሩ ይኽእሉ?