ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ቀንዲ ዕማም እዛ 100 ሜትሮ ዝንውሓታ መንኮርኮር፡ ካብ መሬት ኣዝዩ ርሑቕ ኣብ ዝዀነ ቦታ ኦርዮን ዝተበሃለ ኣዝዩ ግዙፍ ድሩዕ ሎቆታ ክትስንዱ’ዩ።

ናሳ ናብ ወርሒ ንምውንጫፍ ዘዳለዋ መንኮርኮር ንካልኣይ ግዘ ተዓናቒፋ

ኣብ ሳይንሳዊ ልበወለድ፡ ማሽናት "ትንፋስ ክዘርኡ" ይረኣዩ። ከምኡ'ውን፡ ሕቶ ፍትሒ ከም ዘልዕሉ፡ ምንቅስቓስ ከም ዝገብሩን ሕነ ከም ዝፈድዩን ይርአ።

ምስጢር ሰብ-ሰርሖ ብልሒ ሲሪ፡ ተስላን ነትፍሊክስን እንታይ'ዩ? ስለምንታይ ከ የካትዕ?

ፈተነ ዝተኻየደሎም ወለንተኛታት ኣብ ናይ ቃላት ምዝካር ጸወታታት ዝሓሸ ኣፈጻጽማ ከምዘርኣዩ ዝተገለፀ ኮይኑ፡ እዚ ለውጢ ድማ ኣብ ቅጽበታዊ "ናይ ስራሕ" ዝኽሮምን ናይ ነዊሕ ግዜ ዝኽሮምን ከምዝተረኣየ ተመራመርቲ ሓቢሮም።

ሓንጎልና እንተወሓደ ንሓደ ወርሒ ናይ ምዝካር ዓቕሙ ክውስኽ ዘነቓቕሕ ቴክኖሎጂ

ሓኪም ዝተብሃለ ብሰብሞያ ሕክምና ዝተመስረተ ማሕበራዊ መርበብ ሓበሬታ "ኦሲዲ ብሓጺሩ ክግለጽ ከሎ፡ ጥርጣረ ዝፈጥር ዘሰክፍ ሓሳብን ነቲ ሓሳብ ንምዕፋን ዝውሰድ ተደጋጋሚ ስጉምቲን'ዩ" ክብል ነቲ ሕማም ይገልጾ።

ዝዓጸኻዮ ማዕጾ ከምዘይዓጸኻዮ ዘጨንቐካ ሕማም ኣእምሮ - 'ኦሲዲ' 

ኣብ ኣሜሪካ ዝተኻየደ ሓደ መጽናዕቲ  63 ሚኢታዊት ካብቶም ትሕቲ 12 ወርሒ ዝዕድሚኦም ህጻን ዘለዎም ስድራቤታት እንስሳ ዘቤት ከምዝነበሮም የመልክት። 

ፍትዋት እንስሳታት ገዛ፡ ኣብ ምምዕባል ሓንጎል ደቅና ዘለዎም ግደ

ዝጠፍኡ ዓሌት እንስሳታት ናብ ህይወት ንምምላስ ዝግበር ዘሎ ፃዕሪ

እዚኦም ኣብ ገዛና እንረኽቦም ምህርታት መዐሸጊ መግቢ፡ ዘይጣበቕ መብሰሊ መግቢ፡ መከላኸሊ ዝናብ፡ ወረቐትን ቀለማትን ይርከቡ።

ኣብ መቕለዊ ባዴላን ሜክኣፕን ዝርከቡ 'ጐዳእቲ ከሚካላት'

ኣብ 1970ታትን 80ታትን  ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ጥዕና ዝተሓከሙ ብውሑድ 2,400 ሰባት ብኤቭኣይቪ ወይ ሄፓታይተስ ቢ ሞይቶም እዮም፡፡

ብሪጣንያ፡ ግዳያት ዝተበከለ ደም ነፍሲወከፎም 100 ሽሕ ፓውንድ ክከሓሱ እዮም 

ነብስኹም፡ ከምዚ ዓይነት ነገራት ኣብ ሞንጐ ዝመላለሶም ሰባት ከም እትስራዕ እንተፈሊጥኩም፡ ኣዕናዊ ሓሳብ [catastrophising] ዘጋድድ ኣእምሮኣዊ ልምዲ ኣለኩም ማለት እዩ።እዚ፡ ሕማቕ ነገርክኽሰት ተኽእሎ ኣሎ ብምባል ናይ ዝዀነ ነገር ተኽእሎ ኩሉ ኣሉታዊ ሳዕቤንኣለዎ ኢልካ ምሕሳብ እዩ።

ኣሉታዊ ኣተሓሳስባ ክሳዕ ክንደይ ሃሳዪ ከምዝኾነ ትፈልጡ ዶ?

ብዙሕ ግዜ ፍሽኽ ዝብሉ ሰባት ዝያዳ ተፈተውቲ፡ ብቑዓት፡ ምስ ሰብ ዝቀራረቡን ፈተውትን ሰሓብትን ከምዝኾኑ ይሕሰብ። ይኹን እምበር ኣዝዩ ብዙሕ ዓይነት ፍሽኽታ እዩ ዘሎ።

ክንደይ ዓይነት ፍሽኽታ ከም ዘሎ ትፈልጡ?

ተጣቢቘም ዝተወልዱ መናቱ ንፈለማ ግዜ ገጽ ንገጽ ተረኣእዮም

ተመራመርቲ፡ እቲ ቫይረስ ብቐንዱ ኣብታ 'ሽረው' ብዝብል እትፍለጥ ኣንጭዋ እትመስል እንስሳ ከምዝረኸብዎ ይግለፅ።

ኣብ ቻይና፡ ሓድሽ ቫይረስ ከምዝተራእየን 35 ሰባት ከምዝተለኸፉን ይንገር ኣሎ

ውድብ ጥዕና ዓለም ንመርመራ ድንግልና ስነ-ምግባራዊ ከምዘይኮነን ሳይንሳዊ ረብሓ ከምዘይብሉን ብምግላፅ እኳ እንተኹነኖ፡ እቲ ተግባር ግን ክሳብ ሕጂ ኢንዶነዥያ፣ ዒራቕን ቱርክን ዝርከብአን ብዙሓት ሃገራት እዩ ዝፍጸም።

ንኽምርዓዋ ናይ ድንግልና ምስክር ወረቐት ዘድልየን ደቂ ኣንስትዮ

ሓደ ሰብ፡ ዘይምለስ ምቍራጽ ስርዓተ ዑደት ደምን ስርዓተ ምስትንፋስን ወይ ዘይምለስ ምቍራጽ ኵሉ ስርሓት ምሉእ ሓንጐል እንተጋጢምዎ፡ ሞይቱ ክበሃል ከምዝኽል ሰብ ሞያ ጥዕና ይገልጹ። ኣብ ከምዚ ኵነታት ዝርከብ፡ ብዘይፍወስ ሕማም ዝሳቐ ወይ ዘይምለስ ዕውለት ዘጋጠሞ ሰብ ዩተነዢያ (euthanasia) ይግበረሉ እዩ። ዩተነዢያ፡ 'መሓሪ ቅትለት' ተባሂሉ’ውን ዝጽዋዕ ኰይኑ ብዘይ ቃንዛ ወይ ነቲ ኣርቲፊሻል ሕክምናዊ ሓገዝ ህይወት ብምቍራጽ ንኽመውቱ ምግባር ዘኽእል መስርሕ እዩ። 

ብዘይፍወስ ሕማም ተሳቕዩ፡ ህይወቱ ንኽትሓልፍ ዝተወሰነሉ ህጻን መን'ዩ? 

ቢቢሲ ምስ ዶክተር ዳናይት ብዛዕባ ሕማም ኵሊትን ጠንቅታቱን፡ ንመስርሕ ምጽራይ ደም ሰብነት (ድያሊሲስ)ን ምስኡ ዝተሓሐዝ ጕዳያትን ኣመልኪቱ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ።

ድያሊስስ እንታይ’ዩ - ብኸመይከ ይካየድ?

ደረጃ ኣገልግሎት ጥዕና ኤርትራ ብዓቕሚ ሰብን መሳርሒታትን ስለ ዝተዳኸመ፡ ሓደ ሓደ ሰባት ኣብ ኢትዮጵያ፡ ወይ ኣብ ሱዳን ኰይኖም ወደይ፡ ሓወይ፡ ኣደይ ከምኡ’ውን ኣቦይ ብኸቢድ ሓሚሙ ስለዘሎ ርድኡና ብምባል ብማሕበራዊ ሜድያ ሓገዝ ክሓቱ ይርኣዩ እዮም። ዝበዝሑ ካብቶም ሓገዝ ዝሓቱ ከኣ ነቲ ዝደልይዎ ሓገዝ ከይረኸቡ ከምዝተርፉን ኣብ ከቢድ ስቃይ ከምዝርከቡን ይግለጽ። 

ሕብረተሰብ ክሳብ መዓስ’ዩ ብሓገዝ ‘ጎ-ፋንድ-ሚ’ ክሕከም ዝኽእል?

ዛዕባ እርጋን ክለዓል እንከሎ መቸም ብዙሓት ሰባት ዘተኵሩሉ፡ ኣእዛኖም ዝተኽሉሉን ኣርእስቲ ምዃኑ መጽናዕትታት የመልክቱ። ምስኡ ተተሓሒዙ ድማ ብዙሓት ሰባት እርጋን ክለግቦም ስለዘይደልዩ እዩ፡ ይበሃል'ዩ። 
ኣብ ሕብረተሰብና’ኳ፡ “ወይዛ እርጋንየ ወይዛ እርጋንየ፡ ባዕላ እያ ‘ምበር ኣነስ ኣይደለኽዋን’የ!” ተባሂሉ ተደሪፉሉ እዩ። እዚ ኸኣ ብሓፈሻ ሰባት ንህይወት፡ ብጸጋ ንእስነትን ጥዕናን ክነብሩዋ ካብ ዘለዎም ክቱር ቃሕታ ህይወት ዝነቅል ምዃኑ ኣየከራኽርን። 
እርጋን ግን መዓስ እዩ ዝጅምር? ወይ’ውን ሓደ ሰብ መዓስ እዩ ኣሪጕ ዝበሃል?

‘ወይዛ እርጋነ. . .’ ፡ እርጋን ብኸመይ ነደንጕዮ?

ኣብ ኣፍሪቃ ብህይወት ናይ ምንባር ዕድል ብ10 ዓመት ወሲኹ

ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ዝተነበረ ዘይእዉጅ ዕፅዋን ከበባን ነቶም ዝረኣዩ ዘለዉ ተላባዕቲ ሕማማት ኣገልግሎት ሕክምና ምሃብ ይዅን መድሃኒት ምቕራብ ኣይተኻእለን። ብፍላይ ኣንትራክስ (መገረም)፡ ሕማም ዓሶን ሕማም ዕቡድ ከልብን ካብቶም ኣብቲ ክልል ከቢድ ስግኣት ጥዕና ኰይኖም ዘለዉ ሕማማት ከምዝዀኑ ቤት ጽሕፈት ጥዕና ክልል ትግራይ ኣተሓሳሲቡ'ሎ።

ኣብ ትግራይ ከቢድ ስግኣት ጥዕና ዝፈጠሩ 3 ተላባዕቲ ሕማማት 

ዋንነት ኢሎን መስክ ዝዀነ ኩባንያ ስፐይስኤክስ፡ ናብ ምህዋር [ቅናት-ምድሪ] ኣሽሓት ሳተላይታት ከወንጭፍ ጸኒሑ ኣሎ። ነዚኦም ከኣ ብዙሓት ሰባት ኣብ ሰማያት ክሕምበቡ ርእዮምዎም’ዮም።

ስታርሊንክ፡ ኢሎን መስክ ስለምንታይ ኣሽሓት ሳተላይታት የወንጭፍ ኣሎ?

ብራዚልን ስጳኛን ንመጀመርታ ግዜ ብበዲዶ ህበይ ሰባት ከም ዝሞቱ ገሊጸን።

በዲዶ ህበይ፡ ንመጀመርታ ግዜ ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ሰባት ብሰንኪ በዲዶ ህበይ ሞይቶም

ቢቢሲ ፊዩቸር ካብ ቅርጺ ‘ቍጽሪ ሸሞንተ’ ኣትሒዙ ብዛዕባ መበቈል "ጡብ ወዲ ተባዕታይ" ኣመልኪቱ ብዛዕባ ኣካላት ወድሰብ ዝበሃል ቅኑዕን ዘይቅኑዕን ዝጸንሐ ጽዋታት፡ ከም ሓዲስ ከም ዝቃነ ገይሩ'ሎ።

ብዛዕባ ኣካላትና ካብ ዝበሃሉ ሓሙሽተ 'ጽዋታት' እንታይ ንፈልጥ?

ኣብ ገማግም ወሽመጥ ሚሲሲፒ ኣብ ሓመድን ማይን ዘይተለምደ ግን ከኣ ሓደገኛ ዓይነት ባክተርያ ከም ዝረኸቡ ሰበ ስልጣን ጥዕና ኣሜሪካ ገሊጾም።

ኣሜሪካ፡ ኣብ ሚሲሲፒ ሓደገኛ ባክተርያ ተረኺቡ

ካብ 1980ታት ኣትሒዙ ምስ ኤችኣይቪ ዝነብር ዝነበረ ሓደ ሰብ ከም ዝሓወየ ሓኻይም ገሊጾም። እዚ ሰብ ካብ ኤችኣይቪ ዝሓወየ መበል ራብዓይ ሰብ ኰይኑ ኣሎ።