ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እዚ 'ማጆራ 1' ተባሂሉ ዘሎ ምህዞ ነቲ ዝሕለም ዘሎ ዘይተኣደነ ግድላት ዓለም ኣብ ሓጺር ህሞት ክፈትሕ ትጽቢት ዝግበረሉ 'ኳንተም ኮምፕዩተር' ንምስራሕ ወሳኒ ግደ ዘለዎ'ዩ። ከምዚኦም ዝበሉ ኳንተም ኮምፕዩተራት ንምስራሕ ዓሰርተታት ዓመታት ክወስድ ከም ዝኽእል'ዩ ክንገር ጸኒሑ።


ዓበይቲ ግድላት ክፈትሕ ትጽቢት ዝግበረሉ ዘሎ 'ሓድሽ ፍጥረት' ኳንተም ኮምፒዩተር

ንጳጳስ ፍራንሲስ ዘጥቅዐ ድርብ ሕማም ሳንቡእ እንታይ'ዩ፡ ነዚ ሕማም ዝያዳ ዝቃላዕ መን'ዩ?

እቲ ሓደ ካብ ፍሉጣት ሰብ-ዋኒን ዝዀነ ጃክ ማ፡ ኣብ 2020 ንፋይናንሳዊ ጽላት ቻይና ድሕሪ ምንቃፉ ካብ ኵሉ መድረኻት ተኸዊሉ እዩ ጸኒሑ።

ቻይና፡ ጃክ ማ ድሕሪ ኣስታት ሓሙሽተ ዓመት ናብ ዓይኒ ህዝቢ ምምጽኡ እንታይ የመልክት?

ናታ ዘይኰነ ቈልዓ ክትወልድ ዝተገብረት ኣደ፡ ክሲ መስሪታ

ኣብዚ እዋን፡ ኣብ ክሊ ዕድመ 20፡ 30ን 40 ዝርከቡ መንእሰያት፡ ብመንሽሮ ጡብ፡ መዓንጣን ካልኦት ዓይነታት መንሽሮን ይጥቅዑ'ዮም ዘለዉ፤ ስለ ምንታይ?

መንእሰያት ብመንሽሮ ዝጥቅዕሉ ዕድል ይውስኽ ኣሎ፤ ስለ ምንታይ? 

ንመላእ ዓለም ዝቕነት ኣስታት 50,000 ኪሜ 'ዝንውሓቱ ገመድ ኢንተርነት ኣብ ከርሲ ባሕሪ ክዝርግሕ ምዃኑ ወናኒ ፌስቡክ ዝዀነ ትካል ሜታ ኣፍሊጡ።

ንመላእ ዓለም ዝሽፍን ገመድ ኢንተርነት ኣብ ከርሲ ባሕሪ ክዝርጋሕ'ዩ

'ሰበይተይ ንጾታዊ ርክብ ትፈርሕ፡ ኣነ ግን ንሞት እፈርሕ' 

ደቂ ሰብ ኣብ ማርስ ንሓደ ዓመት እንተ ንነብር ህይወት እንታይ ምመሰለት?

ኣስትሪሎጂ ኣብ ዑደት ከዋኽብትን ምድርን ተበጊሱ ኣብ ህይወት ደቂ ሰባት እንታይ ከጋጥም ይኽእል ዝትምቢ ጥንታዊ ባህሊ'ዩ።

ሳይንስ ግን ነዚ ግምታት እዚ ይነጽጎ።

እንተዀነ ዝተወልድናሉ ወርሒ ኣብ ባህሪና ጽልዋ ዝፈጥር እንተዀይኑ ንምጽራይ ሓያለ ሳይንሳዊ ምርመራት ተኻይዶም'ዮም።

ዝተወለድናሉ ወርሒ ንባህሪና ክጸልዎ 'ዶ ይኽእል?

ብዘመናዊ ቋንቋ፡ እንምስርቶም ዝምድናታት ወይ ምትእስሳራት ቅዲ ኣለዎም። እዚኦም፡ ኣብ መጀመርታ ዝምድናታትን ምስ ባጻሕናን ዝምዕብሉን ዝቕረጹን ኰይኖም፡ ሰባት ንስምዒታዊ ቅርበትን ፍቕርን ብኸመይ ንቕበሎን ንርድኦን ዝውስኑ ይዀኑ።


ኣብ ፍቕራዊ ህይወትኩም፡ ትጭነቑ፣ ትስንብዱ ዶ ወይስ ቅሱናት ኢኹም? 

ኣብ መዓሙቚ ምድሪ  እንታይ ኣጋጢሙ'ዩ ዝብሃል ዘሎ?

ሕብሪ ጸጕሪ ዘድምቕ (Hair dye)፡ ካብቶም ብፍላይ ነተን ልምሉም መልክዕ ንእስነት ዓቂበን ክቕጽላ ዝደልያ ደቀንስትዮ ዒላማ ገይሩ ዝሽየጥ ምህርቲ ብቐዳምነት ዝስራዕ እዩ። ብኣብዝሓ ደቀንስትዮን ገለ ደቂ ተባዕትዮን ኣብዚ እዋን ቀለም ክቕብኡ፣ ባህሪያዊ ወዝ ንምዕቃብ ወይ ስይበት ንምሽፋን ጥራሕ ዘይኰነስ ከም ምልክት ፋሽን'ውን ከዘውትርዎ ይርአ እዩ። ግና ብዛዕባ  ሳዕቤናት ቀለም ፀጉሪ እንታይ ትፈልጡ?

ብዙሓት እነዘውትሮ ቀለም ጸጕሪ ርእሲ ጐድናዊ ሳዕቤናት ኣለዎ ድዩ?

ኢማን፡ ኣብ ከተማ ደሴ እያ ተወሊዳ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድማ ዓብያ።
ድሕሪኡ ግን ሓትነታታ ናብ ዘለዋሉ ስዑዲ ዓረብ ብምኻድ ዝበዝሐ ዕድሚኣ ኣብኡ ኣሕሊፋቶ።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ፡ ሓዳር መስሪታ ክልተ ቈልዑ ወሊዳ።
ንሳ ከም እትብሎ እንተዀይኑ፡ ቦኽሪ ውላዳ ክሳብ ሓሙሽ ዓመት ዕድሚኣ ምዝራብ ኣይትኽእልን ነይራ።

ኢማን መሓመድ፡ ዛንታ እታ ስልማታ ሸይጣ ማእከል ኦቲዝም ዝኸፈተት ኣደ

ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ጽፍርና ዝፍጠር ጻዕዳ ንጣብ ዝመስል ነገር 'ሉኮኒክያ' ብዝብል ይፍለጥ። ምልክት ሕጽረት ካልሸም ምዃኑ ድማ ይግለጽ። ከምዚኦም ዝበሉ ኣብ ጽፍርና ዝረኣዩን ምስ ሓፈሻዊ ኵነታት ጥዕናና ብዝተሓሓዝ ዝዘረበሎምን ተርእዮታት ኣለዉ። እዚ ሓሳባት እዚ ግን ሓቅነት ኣለዎ ድዩ?

ጽፍርና ብዛዕባ ኩነታት ጥዕናና እንታይ ከመልክት ይኽእል?

ኮሊን ስሚዝ ብኤችኣይቪን ሄፓታይተስ ሲን ምስ ተለኸፈ ኣብ መበል 7 ዓመቱ ዓሪፉ። እቲ ዕንደራ ኣብ ታሪኽ ሃገራዊ ኣገልግሎት ጥዕና ዝዓበየ ፍሽለት ከምዝዀነ’ዩ ዝንገር። ግዳያት ካሕሳ ክረኽቡ ዝግበር ጎስጓስ ንዓሰርተታት ዓመታት ክሳዕ ሕጂ እናቐጸለ ይርከብ።

'ብጌጋ ሓካይም ንዝሞተ ወደይ ዝተኸፍለና ካሕሳ ዓስቢ ደም'ዩ' - ኣቦ

ከም ዝንባለ ፍጽምና፡ ሕሉፍ ምዝባዕ ኣመጋግባ ወይ ዝተዛብዐ ኣመጋግባ ዝኣመሰሉ ረቛሒታት ከምኡ’ውን ንገዛእ ርእስና ዘለና ድኹም ኣረኣእያ ተደሚሮም፡ ናብ ኣድላዪ ዘይኰነ ቅዲ ኣመጋግባ ክመርሑና ከምዝኽእሉ መጽናዕትታት የመልክቱ።  

ክብደት ንምንካይ እንኽተሎ ስርዓት ኣመጋግባ  ሓደጋ ኣለዎ ድዩ?

ሻምሳ ሻራወ፡ ኣብ ማሕበሰረብ ሶማልያን ዓለምን ኣንጻር ምኽንሻብ ጓል-ኣንስተይቲ ከይተሰከፈት ብምዝራብ ትፍለጥ።

ግዳይ ምኽንሻብ፡ 'ጕድበይ ምለሱለይ' 

ሕማም ረሲዕ ምስ ምንቁልቋል ንጥፈታት ሓንጎል ዝተኣሰሰር 'ሲንድሮም' (ምትእስሳር ዘለዎም ዝተፈላለዩ ምልክታት) እዩ።

ሕማም ረሲዕ ኣብ መንእሰያት ከም ዘጋጥም ትፈልጡዶ?

ንፕላኔት ምድሪ ሓደጋ ከይወድቃ ንምክልኻል ብሕቡራት ሃገራት  ሓላፍነት ዝተዋህበን ትካላት ነቲ ናብታ ፕላኔት ከይወድቕ ስግኣት ፈጢሩ ዘሎ ደንጐላ ጠፈር (ኣስትሮይድ) ብዕቱብ ይከታተልኦ ኣለዋ።

ናብ ምድሪ ከይወድቕ ተሰጊኡ ዘሎ ምስ 'ኑክሌሳዊ ቦምባ ዝዳረግ' ደንጐላ ጠፈር 

ዘይምጥዓስ ኣገዳሲ ክፋል ደቂ ሰባት እዩ - ንብዙሓት ድማ ከም ማሕበራዊ ልዕለ ሓይሊ ኰይኑ የገልግል።

ገለ ሰባት ስለ ምንታይ'ዩ ጣዕሳ ወይ ሕፍረት ዘይስምዖም?

ቢግማውዝ ቡፋሎ ብዝብል ዝጽዋዕ ዓሌት ዓሳ ብዘደንቕ መንገዲ ነዊሕ ነዊሕ ዕድመ ከምዝነብርን ምስ ዕድመ ድማ ከምዘይኣርግን ናይ ቀረባ እዋን ርኽበታት የመልክቱ።

ዘይኣርግ ምስጢራዊ ዓሳ፡ ንዕድመ ደቂ ሰባት እንታይ ተስፋ ይህብ?

እታ ኣብ ሰማይ ደቃቕ ነፋሪት ኮይና ትርአ ተሽከርካሪት ኣብቲ ኣብ ክልቲኡ ወገን ኣፍንጭኣ ዘሎ ክንፍታታ ሸሞንተ ንኣሽቱ ዝዘውር ቀስትታት (ሮተር) ተሰዂዑላ ኣሎ። ቪ (V) ዓይነት ቅርጺ ዘለዎ ጭራ ዘለዋ ድማ'ያ።

'ነጥበ-መቐይሮ'፡ ብኤለክትሪክ ትሰርሕ በራሪት ታክሲ ፈተነ ኣካይዳ

ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ንዘመሓላለፎ ፈጻሚ ትእዛዝ ተኸቲሉ፡ ዓለምለኻዊ ኤጀንሲ ምትሕብባር ልምዓት ኣመሪካ (ዩኤስኤይድ) ዝህቦም ሓደሽቲ ድጋፋት ብምቍራጹ፡ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ጽላት ጥዕና ኣሰናኺሉ ኣሎ፤ እዚ ንኢትዮጵያኸ ክሳብ ክንደይ ክጸልዋ'ዩ?

ረድኤት ኣመሪካ ምቍራጹ፡ ኣብ ኢትዮጵያ  እንታይ ጽልዋ ክህልዎ'ዩ?

ሚኒስትሪ ጥዕና እታ ሃገር እቲ ብሕማም ኢቦላ ከምዝተለኸፈ ዝተረጋገጸ ውልቀሰብ ብርቱዕ ረስኒ፡ ብርቱዕ ቃንዛ ኣፍልብን ሕጽረት ምስትንፋስን ዝኣመሰሉ ምልክታት ድሕሪ ምርኣይ ኣብ ኩሉ ኣካላቱ ብርቱዕ መድመይቲ ምስ ኣጋጠሞ ንሞት ከምዝተቓለዐ ኣፍሊጡ።