ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ብብዝሒ ኬክ፡ ኩኪስን ዝተመስርሑ መግብታትን ምብላዕ፡ ንሓደጋ ቅልጡፍ ሞት ከቃልዐካ ከም ዝኽእል ኣብ ሸሞንተ ሃገራት ዝተገብረ መጽናዕቲ ይሕብር።

ዝተመስርሑ መግብታት ምብላዕ ቀልጢፍና ንኽንመውት ይድርኹ ድዮም?

ሓደ ኣሰንባዲ ነገር ከጋጥመና እንከሎ፡ ወይ ኣብ ስራሕ ሓደ ኣገዳሲ ኣኼባ ምስ ዝህልወና፡ እቲ ቀዳማይ ዝመጽእ ስነ-ኣእምሮኣዊ ግብረ መልሲ ካብ ከስዐና'ዩ ዝብገስ።
ኣዚና ምስ እንስንብድ ወይ ምስ እንፈርሕ ክሳብ ውጽኣት'ውን ክሕዘና ይኽእል'ዩ።
ኣቦታትና "ብፍርሒ ጽሕጻሕ ብጽሕጻሕ ኮይኑ" ክብሉ'ውን ሰሚዕና ንኸውን ኢና።
ወይ ንፈራሕ ሰብ 'ጻሕጻሒ' ኢሎም ክጸርፍዎ ኣስተብሂልና ንኸውን ኢና። እዞም ክኢላታት፡ እዚ ኩሉ ኣብ ከስዐናን ሓንጎልናን ዘሎ ምጽልላው ዘርኢ ምዃኑ የብርሁ።


ከስዐናን ሓንጐልናን ብኸመይ ተዛሚዶም ይሰርሑ፡ ንምንታይከ የገድሰና?

እቶም ሰብ ሞያ ሕቶታቶም ናብ መንግስቲ ከምዘቕረቡ ብምግላጽ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት መልሲ ክወሃቦም ናይ ግዜ ገደብ ካብ ዝህቡ ሰሙናት ሓሊፎም ኣለዉ።

'ሓኪም ኰይነ ድኽነት እየ ከሲበ' - ሕቶን መረረን ሰብ ሞያ ጥዕና ኢትዮጵያ 

ቢል ጌትስ ኣብቲ ትማሊ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዘካፈሎ ጽሑፍ፡ "ምስ ሞትኩ ሰባት ብዛዕባይ ብዙሕ ክብሉ'ዮም፣ እታ 'ምስ ሃብቱ ሞይቱ' እትብል ቃል ግን ሓንቲ ካብተን ብድሕረይ ብዛዕባይ ዘይብሃላ'ያ ክትከውን" ኢሉ።

ቢል ጌትስ 99 ሚእታዊት ሃብቱ ንግብረሰናይ ክህብ ቃል ኣትዩ

ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ዝሞተ ሰብ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ቃሉ ምሃቡ የዘራርብ'ሎ

ሕጂ ወዲ 76 ዓመት ዝዀነ ጆናታን፡ "ግዜኡ ምስ ኣኸለ መሕወዪ ክንክን" ከም ዝወሃቦ ብሓካይም ከም ዝተነግሮ ብምግላጽ፡ "ወዲ 33 ዓመት እየ፡ ብዛዕባ መሕወዪ ክንክን ክሰምዕ ይደሊ ድየ ኰይነ? ዝብል ሕቶ ሓቲቱ ከምዝነበረ ድማ ይዝክር።

ልዕሊ 9 ወርሒ ዕድመ ከምዘይብሉ ተነጊርዎ 40 ዓመት ወሲኹ ዘሎ ሰብኣይ - ግን ብኸመይ? 

እዚ ብሕብረት ሶቭየት ኣብ 1972 ናብ ጠፈር ዝተላእከ ቆስሞስ-482 ዝተሰምየ መንኰርኰር ናብ ፕላኔት ቬኑስ ይጓዓዝ እኳ እንተ ነበረ፡ ብሰንኪ ቴክኒካዊ ጸገማት ኣብ ቅናት-ምድሪ ክጸንሕ እዩ ተገዲዱ።

ኣብ ዝመጽእ መዓልታት ዝወድቕ ካብ ቍጽጽር ወጻኢ ዝዀነ መንኰርኰር ጠፈር

ከምቲ ብዙሓት ዝኣምንዎ፡ ዝሑል ኵነታት ኣየር ብቐጥታ ሰዓል ኣየስዕብን። ከምኡ እንተዀይኑ ደኣ’ሞ፡ ዝሑል ኵነታት ኣየር ኣብ ዝህልወሉ እዋን ስለምንታይ ሰዓል ዝሓዞም ሰባት ብተደጋጋሚ የጋጥመና? 

'ሰዓል' ብሓቂ ብቑርን ዛሕልን ዝመፅእ ድዩ? ክዳን ምርጓድ'ከ ካብ'ቲ ሕማም ይከላኸል'ዶ?

ቲም ፍሬድ ክሳብ ሕጂ፡ ብድምር ካብ ገለ ካብቶም ኣብ ዓለምና ዝርከበ ቐተልቲ ዝብሃል ኣትማን  ልዕሊ 200 መንከስትን ልዕሊ 700  ብመርፍእ ዝተወገኦ መርዚ ኣትማንን ተጻዊሩ ኣሎ። 


200 ግዜ ብተመን ካብ ዝተነኽሰ ሰብ ዝተሰርሐ ጸረ-መርዚ ተመን

ልዑል ጸቕጢ ደም ብኣግኡ ንምፍላጥ ውጽኢታዊ ምሕደራን ስሩዕ ምክትታል ምዝውታር  ኣገዳሲ እዩ።

ጸቕጢ ደምኩም ንቡር ድዩ? ክትፈልጡ ነዚ መገዲ ፈትኑ

ቅድሚ ሕጂ ምስ መግቢ ቡን ምስታይ ወይ መግቢ ብልዕ ኣቢልካ ቡን ምስታይ ጽቡቕ ኣይኮነን ተባሂልኩም ትፈልጡ እንተኾይንኩም፡ ሓቅነት ስለዘለዎ ጥንቅቕ በሉ።

ቡን ምስ መግቢ ምስታይ እንታይ'ዩ ሓደጋኡ?

ኣብ ህይወቱ ቅሩብ ጽቡቕ ነገር ከጋጥሞ ዘይምነ ሰብ የለን። ብሓቂ ግን ሓጐስ ምእላሽ ጥራይ ሰባት ሓዘንተኛታት፡ ስሱዓትን ብሕታዊ ፍጡራት ክገብሮም ተኽእሎ ኣሎ ድዩ?

ሓጐስ ኣጥቢቘም ናብ ዝልምንዋ ኣይትኸይድን - መጽናዕቲ

መግቢ ዳግማይ ምውዓይ ዘይርአ ሓደጋታት ጥዕና ክህልዎ ስለ ዝኽእል፡ ነዞም መምርሒታት ምኽታል መግቢኻ ውሑስ ንክኸውንን ብመግቢ ዝመሓላለፉ ሕማማት ንምንካይን ይሕግዝ።

መግቢ ከተውዕዩ እንከለኹም ግድን ክትፈልጥዎ ዘለኩም ነገራት

ስንኹም ብግቡእ ኣገባብ ምስ እተጽርይዎ፡ ንሕዱር ሕማማት ትቃልዕሉ መጠን ኣዝዩ ክትሕት ኣብ ርእሲ ምግባሩ፡ ጥዕና ኣስናንኩምን ግርጻንኩምን ሕሉው ይኸውን።

ስንኹም ብኸመይ ብግቡእ  ክትሓጽቡዎ  ከም ዘለኩም ትፈልጡዶ?

እታ ሎሚ ሰሉስ ናብ ህዋ ክትውንጨፍ ተዳልያ ዘላ ብዓይነታ ናይ መጀመርታ ከምዝዀነት ዝንገረላ  ሳተላይት፡ ደበና ሰንጢቓ ብምሕላፍ ብኣግራብ ዝተሸፈነ ኣካል ምድሪ፡ ንፕላነትና ካብ ለውጢ ኵነታት ኣየር ብኸመይ ይከላኸለላ ከምዘሎ ክትግምግም እያ።

ስነጠፈር፡ ብዓይነታ ዝተፈልየት 'ሓዳስ ሳተላይት' ናብ ህዋ ተወንጪፋ

ኣብ እዋን ሕርሲ ይዅን ክትትል ኣብ ዝገብራሉ እዋን፡ ደቂ ኣንስትዯ ተቓላዕቲ እየን። እዚ እዋን ናይ ሞትን ህይወትን ጉዳይ እዩ። 

ዶ/ር ዮሃና፡ ካብ ሶማልያ ክሳብ ሩዋንዳ ንሞያኣ ዝተወፈየት ሓኪም

ቀልቀሎም ኣብ መዓንጣኦም ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ሰባት፡ እቶም ባክተርያታት ሓድሽ መግቢ ንከይረኽቡ ምኽንያት ከይኮነ ከምዘይተርፍ ተመራመርቲ ግምቶም የቐምጡ።
ስለዚ ኣብ ክንዲ ፋይበርን ካርቦሃይድሬትን ምብላዕ ፕሮቲናት ናብ ምብላዕ ይሰጋገሩ። እዚ ድማ ንጥዕና ዝጎድኡ ጎናዊ ፍርያት ይፈጥር።

መዓልታዊ ክንደይ ግዜ ናብ ሽቓቕ ንኸይድ፡ ቀልቀልናኸ ብዛዕባ ጥዕናና እንታይ የመልክት?

ኣብ ዓመት በዓላት - ብፍላይ ኣብ'ዚ ከምዚ ሎማዓንቲ ዝተኸብረ በዓል ፋሲካ ዓይነት ዓበይቲ በዓላት - ብተለምዶ ናይ 'ሓበሻ'ን 'ፈረንጅን' ብዝብል ደርሆን እንቋቑሖን ብዝተፈላለየ ዋጋታት ናብ ዕደጋ ክቐርቡ ይረአ።

ደርሆ ሓበሻ ካብ ደርሆ ፈረንጂ ብሓቂ ዝበለፀ ድዩ?

ቅድሚ ሕጂ ብዝዀነ ሰብ ተራእዩ ዘይፈልጥ ሓድሽ ሕብሪ ከም ዝረኸቡ ሓደ ጉጅለ ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ገሊጾም።

'ተራእዩ ዘይፈልጥ ሓዱሽ ሕብሪ' ተረኺቡ ድዩ?

ጽቡቕ ድቃስ ምድቃስ በቲ ኣብ ምሸት እትገብሮ ንጥፈታት ጥራይ ዝድረኽ ኣይኮነን።
ጽቡቕ ስምዒት ዕረፍቲ'ውን ኩሉ ግዜ ጽቡቕ ድቃስ ምድቃስ ጥራይ ኣይኮነን ዝመጽእ። ካልእ ኣቐዲምና ክንገብሮ ዝግብኣና ነገራት እውን ኣሎ።
ዝያዳ ዕረፍቲ ክስምዓናን ዓቕምና/ሓይልና ንምውሳኽን ዝሕግዙና ሓሙሽተ መገድታት ይስዕቡ።

ብድኻምን ስእነት ድቃስን ትጽገሙ'ዶ? ነዞም ሓሙሽተ መገድታት ፈትኑ

እቶም ብዛዕባ ህይወትን ሞትን የሱስ ዝጸሓፉ ኣርባዕተ ሃዋርያት፡ ማለት ማቴዎስ፡ ማርቆስ፡ ሉቃስን ዮሃንስን፡ ነቲ ኣብቲ ግዜ እቲ ዝፍጸም ዝነበረ ኵሉ ብዝርዝር ሰኒዶምዎ እዮም። ሕክምናዊ መጽናዕቲታት'ውን ብዛዕባ'ዚ ተመራሚሩ እዩ፤

የሱስ፡ ስቕለቱን ሞቱን ብስነፍልጠት ከመይ ይርአ?

ዓለም ኣብ ከብዲ ኢድና እትዀነሉ ዕድል ከም ዝመጽእ፡ ሰብ ሞያ ትንቢት ነይሩዎም። ብ1993፡ ኣሰናዳኢት ዲጂታል ሚዲያ ዝተባህለ መጽሄት ዴኒስ ካሩሶ ኣጠንቂቓ ነይራ። "ብቴሌቪዥን ኵሉ ሓበሬታ ምርካብን ምቍጽጻርን ወይ'ዉን እንደልዮ ነገር ምእዛዝ ማለት ናይ ብሕትና ሓበሬታ ብኔትዎርክ ክሓልፍ ምግባር ማለት'ዩ፡" ክትብል ተዛሪባ እያ።
