ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ፕረዚደንት ታይዋን ኮይኑ ዝተመረጸ ዊልያም ላይ ቅድሚ ሰለስተ መዓልታት ቃለ መሓላ ድሕሪ ምፍጻሙ፡ በዚ ዘይተሓጎሰትን ንታይዋን ኣካል ግዝኣተይ’ያ ኢላ ትሓስብን ቻይና ኣብ ከባቢ ታይዋን ብደብዳባት ዝተሰነየ ወተሃደራዊ  ልምምድ ከተካይድ ከምዝጀመረት ተገሊጹ።

ቻይና፡ ንታይዋን ‘ንምቕጻዕ’ ኣብ ከባቢ እታ ደሴት ብደብዳብ ዝተሰነየ ልምምድ ጀሚራ

ፑቲን፡ ኣብ ውሽጢ 7 ኣዋርሕ ንኻልኣይ ግዜ እዩ ናብ ቻይና ምብጻሕ ዘካይድ ዘሎ። ሩስያ፡ ለካቲት 2022 ንዩክረይን ካብ እትወርር ንደሓር ድማ፡ እቶም መራሕቲ ክራኸቡ ንራብዓይ ግዜኦም እዩ። ኣብዚ ኣዝዩ ወሳኒ ግዜ እዚ፡ በይጂን ንሞስኮ ኣገዳሲት መሻርኽቲ ኰይና ከምዘላ እዩ ዝንገር። እዚ ከመይ ይግለጽ ንዝብል፡ ሓደ ብሓደ  ንርአዮ።


ቻይና፡ ብኸመይ እያ ነታ ብእገዳታት ዝተዋጠረት ሩስያ ኣብ ኲናት ዩክረይን ትሕግዛ?

ዝተፈላለያ ሃገራት ሓደስቲ ተልእኾታት ወርሒ ምሕንጻጸን ስዒቡ፡ ናብ ወርሒ ንምብጻሕ ዝግበር ንሕንሕ ይውስኽ ኣሎ። ናይዚ ምኽንያት እንታይ እዩ? ካብቲ ኣብ 1960ታት ዝተኻየደ ዳህሳስ ህዋ ብኸመይ ይፍለ?


ቢልዮናት ዶላራት ዝፈሰሉ ዘሎ ጉዕዞ ናብ ወርሒ እንታይ ንምኽሳብ’ዩ?

ቻይና ንሩስያ ኣጽዋር ከይትህባ ንፕረዚደንት ሺ ዢንፒንግ ከምዝተማሕጸኖ'ውን እቲ ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ሓቢሩ። ንሩስያ ትህቦ ወተሃደራዊ ኣጽዋር ደው እንተዘየቢላ ግን ኣመሪካ ስጉምቲ ክትወስድ ምዃና ብሊንከን ኣጠንቂቑ'ሎ። እንታይ ዓይነት ስጉምቲ ከምዝኸውን ግን ኣየነጸረን። 


ኣመሪካ 'ቀይሕ መስመር' ከይትሰግር ቻይና ኣጠንቂቓ

በይጂን ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ምዝሕሓል ዘርአየ ቍጠባኣ ንምንቕቓሕ ንናይ ወጻኢ ትካላት ንግዲ ክትስሕብ ኣብ እትፍትነሉ ዘላ እዋን፡ ልስሉስ ዲፕሎማስያዊ ቃና ዝወሰደት ትመስል።

ወጥሪ ዝዓሰሎ ንሕንሕ ከፍኩሳ ዝጽዕራ ዘለዋ ልዕለ-ሓያላን ሃገራት

እዚ ኣብ መጓዓዝያ መራኽብ ንዝግበር ወጻኢታት ካብ ምቝጣብ ሓሊፉ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ፍርያት ምሉእ ብምሉእ ከም ሜክሲካዊ ንብረት ስለ ዝቝጸር፣ እዚ ድማ ቻይናውያን ትካላት ካብቲ ኣብ መንጐ ክልቲአን ሃገራት [ኣሜሪካን ቻይናን] ዝቕጽል ዘሎ ንግዳዊ ቅሩቍስን ኣብ ልዕሊ ንብረት ቻይና ዝትግበር ቀረጽን እገዳን ኣሜሪካ ንምምላጥ ዘኽእል ሜላ ቻይና ምዃኑ እዩ።

ቻይና፡ ብኸመይ እያ ብሕጓ ንኣሜሪካ ትኣትዋ ዘላ?

ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብሰፊሑ ዝተዘርግሐ ቪድዮ እቶም ሰለስተ ምብራቕ ኣፍሪቃውያን ኣትለታት ኣብ መወዳእታ እቲ ውድድር ፍጥነቶም እናነከዩን እቲ ቻይናዊ ኣትለት ክሓልፎም ብኢዶም ምልክት ክህብዎን የርኢ።

'ኰነ ኢሎም' ቻይናዊ ኣትለት ክዕወት ዝገበሩ ኣትሌታት ኢትዮጵያን ኬንያን ተኸሲሶም

ሃገራዊ መረጻ ህንዲ 2024፡ ካብ 19 ሚያዝያ ክሳብ ሓደ ሰነ ኣብ ዘሎ ግዜ ዝካየድ እቲ ዝዓበየ መረጻ ዓለምና እዩ። ቀዳማይ ሚኒስትር ናረንድራ ሞዲ፡ ንሳልሳይ ግዜ ክዕወት ተስፋ ይገብር ኣሎ።


ሽዱሽተ ሰሙናት ዝወስድ ዝዓበየ ምርጫ ዓለም

ኣብ ትግራይ ተወሊዳ ዝዓበየትን ኣብ ዓበይቲ መድረኻት ዓለም ብሰርከስ ዝደመቐትን ሰናይት ኣሰፋ፡ ኣብ ኣሜሪካ፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ስጳኛ፡ ስዊዘርላንድ፡ ዱባይ፡ ቻይና፡ ጀርመን፡ ሩሜንያ፡ ቤላሩስን ኣውስትራልያን ብዘቕረበቶ ዘደንቕ ምርኢት ኰኾብ መድረኽ ኰይና ደሚቓ ኣላ። 

ሰናይት ኣሰፋ፡ ካብ ሰርከስ ትግራይ ኣብ ዓለማዊ መድረኻት ዝደመቐት ኰኾብ

ኣቶ ኢሳይያስ፡ ብሰፊሑ ጉዳያት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ጉዳያት ቀይሕ ባሕሪ፡ ተፋሰስ ኒልን ጉዳይ ወሽመጥ ዓረብን ንኤርትራ ልዕሊ ኵሉ ኣገዳስነት ዘለዎ ጉዳያት ምዃኑ ኣገንዚቡ። በዚ ኣጠማምታ’ዚ ድማ ኤርትራ ነቲ ብእስራኤል ኣብ ቓዛ ዝካየድ ዘሎ ተግባራት ኣልማማ ቅትለትን ዕንወትን ከም እትቃወም ነቲ ፍሉይ ልኡኽ ቻይና ገሊጹሉ።


ዝርርብ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ፍሉይ ልኡኽ ቻይናን እንታይ ዝዓለመ እዩ?

ኣሜሪካ’ያ ብቻይና ከይትስለል ትሰግእ’ምበር ቻይና ክንዲ ቅንጣብ ዝኸውን ስግኣት የብላን ምኽንያቱ ዜጋታታ ብኣሜሪካ ዝውነን መተግበሪታት ከይጥቀሙ ካብ ትኽልክሎም ዓመታት ኣቑጺራ’ያ።

ቲክቶክ ናይ ብሓቂ ሓደገኛ ድዩ?

ኣቐዲሙ ዝወጸ ጸብጻብ’ውን ኣብ መንጐ ላዕለዎት ሓለፍቲ ቦይንግን ታሕተዎት ሰራሕተኛታትን “ዝተበትከ” ርክብ ምህላውን ሰራሕተኛታት ክመጾም ዝኽእል ምፍዳይ ሕነ ብምስጋእ፡ ጸገማት ምስ ዝረኽቡ ክሕብሩ ሰጋእመጋእ ከምዝብሉ ገሊጹ።

ቦይንግ፡ ክሳዕ ክንደይ እዩ ኣብ ወጥሪ ዘሎ?

እቲ እማመ እንተድኣ ጸዲቑ፡ ኣብ ኣሜሪካ ነቲ መተግበሪ ምእጋድ ማለት ምዃኑን፡ “ንገለ ካልኦት ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ኩባንያታት ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝያዳ ስልጣን" ዝህብን ስራሕ ኣሽሓት ኣሜሪካውያን ኣብ ሓደጋ ዘእቱን ምዃኑ ኣጠንቂቑ።

ኣብ ኣመሪካ ቲክቶክ ንምእጋድ ዘኽእል እማመ ፀዲቑ

ፖሊስ፡ ኣብ መትረብ እንግሊዝ ካብ ዝንቀሳቐሱ ዕሉላት ጕጅለታት ዘይሕጋዊ ምስግጋር፡ ምስ ንኣሽቱ ጀላቡኦም ኣብ ቀይዲ ኣእትዩ። እቲ ብፖሊስ ጀርመን፡ ፈረንሳን ቤልጅየምን ንሓደ ዓመት ድሕሪ ዝቐጸለ ወፍሪ፡ 19 ሰባት ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ኣለዉ።

ጀርመን፡ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝተዋፈሩ ‘ዕሉላት’ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም

ኣብ ቓዛ ኲናት ኣብ ዝቐጸለሉ ኣመሪካ ነቲ ኣልጄርያ ዘቅረበቶ እማመ ብድምጺ ምኽልካላ ሰፊሕ ተቓውሞ ኣስዒቡላ ኣሎ። እቲ እማመ ካብ 15 ኣባል ሃገራት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ናይ 13 ድጋፍ ክረክብ እንከሎ ብሪጣንያ ድምጻ ዓቂባ።

እስራኤል-ቓዛ፡ ኣመሪካ ተዅሲ ደው ክብል ንዝቐረበ እማመ ምቅዋማ ቻይና ነቒፋ

ካብ ቆርበት ኣድጊ፡ ጥዕና ዘደንፍዕን ንእስነትካ ዝዕቅብን ባእታ ከም ዘለዎ ይእመን። ነቲ ጀላቲን  ንምውጻእ ድማ፡ ቆርበት ኣድጊ ይፈልሕ። ካብኡ ድማ ናብ ሓሩጭ፡ ከኒና ወይ ፈሳሲ ይስራሕ ወይ ድማ ኣብ መግቢ ዝሕወስ ኰይኑ ይስራሕ።

ሚልዮናት ኣእዱግ ስለምንታይ ከምዝቕተሉ ትፈልጡ'ዶ?

ኢትዮጵያ፡ ግብፂ፡ ኢራን፡ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ኣብ 2024 ብወግዒ ሓደስቲ ኣባላት ብሪክስ ከምዝዀና ተገሊጹ ኣሎ። ንምዃኑ ዕላማ ናይዚ ብራዚል፡ ሩስያ፡ ህንዲ፡ ቻይናን ደቡብ ኣፍሪቃን ዝቖመ ጉጅለ እንታይ እዩ?

ኢትዮጵያ ኣባል ዝዀነትሉ ጉጅለ ብሪክስ እንታይ ከተግብር’ዩ ዝደሊ?

ንልዕሊ ዓሰርተታት ዓመታት፡ ነቶም ካብ ሰሜን ኮርያ ሃዲሞም ካብታ ሃገር ዝወጽኡ ናብ ስድራኦም ገንዘብ ንኽሰዱ ዝሕግዞም ሀዋንግ ጂ ሱንግ ዝተበሃለ ደቡብ ኮርያዊ፡ “እቲ መስርሕ ልክዕ ከምዚ ንስለያ ዝምልከት ብፊልም እንርእዮ’ዩ፡ ህይወትካ ኣብ ኢድካ ሒዝካ ዝስራሕ ስራሕ’ዩ” ይብል።

ዕጽውቲ ናብ ዝዀነት ሰሜን ኮርያ ‘ሓዋላ’ ገንዘብ ዝሰርሑ ተኣምረኛታት

ኣብ ቻይና መደቀሲ ክፍሊ ተመሃሮ ብዘጋጠመ ባርዕ 13 ሰባት ሞይቶም

ቻይና ኣብ 2022 ነቲ ኣፈጉባኤ ባይቶ ኣመሪካ ነበር ናንሲ ፔሎሲ ኣብ ታይዋን ዘካየደቶ ዑደት ብምቅዋም ምስ ኣመሪካ እተካይዶ ዘተ ኣቋሪጻ ነይራ።

ቻይና፡ ኣመሪካ ንታይዋን ምዕጣቕ ደው ከተብል ጸዊዓ

ክሳብ ሕጂ ተፈሊጡ ከም ዘሎ፡ እቲ ስምምዕ ዛጊት ዝዀነ ሕጋውነት ኣይለበሰን ዘሎ፤ ብወገን ሶማሊላንድ ፕረዚደንት'ኳ እንተፈረመሉ፡ ብባይቶ ክጸድቕ ግድን እዩ። ሰብመዚ ኢትዮጵያ’ውን ምሉእ ስምምዕ ኣብ ዝመጽእ ሓደ ወርሒ ክውዳእ ከምዝኽእል እዮም ኣተንቢሆም ዘለዉ። ብጐረባብቲ ሃገራት ከ ከመይ ይርአ ምድህሳስ’ውን ኣገዳሲ’ዩ።

ስምምዕ ኢትዮጵያን ሶማሊላንድን ብጐረባብቲ ሃገራት ከመይ ክርአ ይኽእል?

ኣብ ዝሓለፉ 12 ኣዋርሕ ኣመሪካ፡ ኣውሮጳን ካልኦት ዓበይቲ ዲሞክራስያውያን ሃገራትን ኣብ ዓለምለኻዊ ፖለቲካዊ መድረኽ ብርክት ዝበሉ ዕንቃፋታት ኣጋጢሙወን’ዩ። ኣብ ብዙሕ ግንባራት፡ ንፋስ ኣንጻር ረብሓታት ምዕራባውያን እዩ ዝነፍስ ዘሎ። ስለምንታይ ከምኡ ይኸውን ኣሎ? ካብዞም ለውጢታትከ እንታይ ረብሓታት ክርከብ ይኽእል? 

2023 ስለምንታይ ንምዕራባውያን ዘይምችእቲ ዓመት ኰይና

እቲ ቅድሚ ልዕሊ ክልተ ዓሰርተታት ዓመታት ካብ ምድረ ቻይና ዝተኣገደ ምንቅስቐስ ኣብ ምንታይ ኵነታት ይርከብ? ጋዜጠኛ ቢቢሲ ዳኒ ቪንሰንት፡ ኣብ ታይዋን ንዝርከቡ ውፉያት ፋሉን ጐንግ ኣዘራሪቡ ኣሎ።

ኣመንቱ ናብ 'ሰማይ' ከምዝዓርጉ ዝኣምን 'እኲይ' ኣምልኾ 

ኢትዮጵያ ኣብ ዕዳጋ ዓለም ኣብ ዝሸጠቶ ናይ ሓደ ቢልዮን ዶላር ቦንድ ወለድ ክሳብ እቲ ናይ መወዳእታ ገደብ-ግዜ ክትከፍል ዘይምኽኣላ ፀብፃባት ሓቢሮም።