ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ሰብመዚ ቻይና፡ ሓደ ዶክተር፡ መብጣሕቲ ይገብረሉ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ነታ ተሓካሚት ብጉስጢት ወቒዑ ዝተብሃለሉ ሆስፒታል ይምርምሩ ኣለዉ።

ኣብ እዋን መጥባሕቲ ንተሓካሚት ብጉስጢት ዝወቕዐ ዶክተር ቁጥዐ ፈጢሩ

ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ቻይና ብዘጋጠመ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ብውሕዱ 126 ሰባት ሞይቶም።

ቻይና፡ ድሕሪ 13 ዓመታት ብዘጋጠመ ቀታሊ ምንቅጥቃጥ ልዕሊ 120 ሰባት ሞይቶም

እቲ ኣብቲ ዞባ ዑደት ዘካይድ ዘሎ ቻይናዊ ልኡኽ፡ ቅድሚ ሒደት መዓልታት'ውን ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምኻድ ምስ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻእን ደመቀ መኮንን ተራኺቡ ነይሩ። 

ኣብ ኤርትራ ዝበጽሐ ፍሉይ ልኡኽ ቻይና ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ተዘራሪቡ

ኢትዮጵያ ነቲ ኣብ ዕዳጋ ዓለም ዝሸጠቶ ሓደ ቢልዮን ዶላር ቦንድ ዝኽፈል፡ ወለዱ 33 ሚልዮን ዶላር ክትከፍል ካብ ዝተቐመጠላ ገደብ ግዜ ኣርባዕተ መዓልታት ሓሊፉ ኣሎ። ሚኒስትሪ ፋይናንስ እታ ሃገር፡ እዚ ወለድ ምኽፋል ከምዘይከኣል ኣፍሊጡ። ስለዚ እዚ ኵነታት ጽላት ቍጠባ እታ ሃገር እንታይ ጽልዋታት ከስዕብ ይኽእል? ብቢቢሲ ንክኢላታት ኣዘራሪቡ’ሎ፤

ኢትዮጵያ ዕዳኣ ክትከፍል ዘይምኽኣላን ሳዕቤናቱን

እቲ ንሱ ዝሓንጸጾ ፖሊሲ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፡ ኣብ 1973 ተወሊዑ ዝነበረ ኵናት እስራኤልን ሃገራት ዓረብን ደው ንኽብል ሰሪሑ፡ ኣብ ተመሳሳሊ ዓመት ኣብ ፖሪስ ብዝተኸየደ ዘተ ሰላም ኣመሪካ ሰራዊታ ካብ ቬትናም ንኸተውጽእ ብዝገበሮ ጻዕሪ ካብ ብዙሓት ተናኢዱ።
ገጻትን ሄንሪ ኪሲንጀር ግን ኩሉ ጻዕዳ ኣይነበረን፤ ኣብ ቺለ፡ ኣርጀንቲናን ዝተፈጸመ ዕልዋ መንግስታት ቀዳማይ ሃንዳሲኡ ንሱ’ዩ ተባሂሉ’ዩ ዝእመን።
ኣብ 1973 ሽልማት ኖቤል ሰላም ምስ ተውሃበ፡ ብብዙሓት ሰባት ተባጭየሉ’ዩ፡ ኣብቲ እዋን ፍሉጥ ኮመድያን ዝነበረ ቶም ለህረር “ከም ፖሎቲካ ዘስሕቕ ባጫ የለን” ብምባል እቲ ሽልማት ፈጺሙ ንዘይግበኦ ሰብ ከምዝተውሃበ ተዛሪቡ።

ሄንሪ ኪሲንጀር፡ 'ኢዱ ዘየእተወላ ሃገር የላን' ዝብሃል ረዚን ኣመሪካዊ ዲፕሎማሰኛ

ሃንዳስ ፖሊሲ ወጻኢ ጉዳያት ኣመሪካ እናተበሃል ዝግለጽን ተዓዋቲ ኖቤል ሰላም ኮይኑ ዝተሸለመን ሄንሪ ኪሰንጀር ኣብ መበል 100 ዓመቱ ሎሚ ሞይቱ።

ሃንዳሲ ፖሊሲ ወጻኢ ኣመሪካ ሄንሪ ኪሲንጀር ኣብ መበል 100 ዓመቱ ዓሪፉ

ኣብ ምፍጣጥ ዝፀንሓ ኣሜሪካን ቻይናን ወተሃደራዊ ርክብ ክጅምራ ተሰማሚዐን

ቻይና ክትዛተየሎም ኣብ እትደልዮም ኣርእስታት፡ ጉዳይ ታይዋን ኣብ ቅድሚት ክስራዕ ተኽእሎ ኣሎ። ቻይና ልኡላዊነት ኣብታ ብናይ ገዛእ ርእሳ እትመሓደር ታይዋን ዘይትቕበል ከምዝኾነት ዝፍለጥ ኮይኑ እታ ሃገር ኣብ ፈለማ እቲ ዝመጽእ ዘሎ ዓመት መረጻ ክተካይድ ትሸባሸብ እያ ዘላ። 

ካብ ኣኼባ መራሕቲ ክልተ ሓያላን ሃገራት ዓለም እንታይ ትጽቢት’ሎ?

ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን፡ ታይዋን ኣጽዋር ኣመሪካ ንኽትዕድግ ኣብዚ ቀረባ እዋን 80 ሚልዮን ዶላር ከተጽድቕ እንከላ፡ ቻይና ብተግባር ዋሽንግተን “ከም ዝሓዘነትን ከም ትቃወሞን” ገሊጻ።

ኣመሪካ ንምንታይ’ያ ንታይዋን ክሳብ ኣፍንጫኣ ተዕጥቓ ዘላ?

መንግስቲ ቻይና ምስ ኵሎም ተዋሳእቲ እቲ ግጭት ብተዛማዲ ሚዛናዊ ዝምድና ስለ ዘለዎ፡ ሰበስልጣን እታ ሃገር 'ከም ቅኑዓት ሸምገልቲ ክውሰዱ ይኽእሉ’ዮም ክትብል ኣብ ትሕቲ ክፍሊ ምክልኻል ኣመሪካ ኣብ ዝርከብ ሃገራዊ ኮሌጅ ኲናት ፖሊሲ ወጻኢ ቻይና እተጽንዕ ሓጋዚት ፕሮፌሰር ዳውን ማርፊ ትዛረብ።

ቻይና ኣብ ግጭት እስራኤልን ሓማስን ዓራቒት ዶ ተበላጺት?

ኣብ መንጐ እስራኤልን ሓማስን ዘሎ ግጭት እናሓየለ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ዘይተጸበናዮ ምዕባለ ተቐልቂሉ ኣሎ፤ ቻይና ኣብ መንጐ ክልቲኡ ወገን ሰላም ክወርድ ሽምግልና ጀሚራ ኣላ። እንተዀነ ንኽዕወት ዝድርቱ ገለ ማሕንቘታት ኣለዉ።

ቻይና ካብ ኲናት እስራኤል - ሓማስ እንታይ እያ ትደሊ ዘላ?

ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ብሰንኪ ወቕዒ ልቢ ህይወቱ ዝስኣነ ቻይናዊ ፖለቲከኛ ሊ ኪክያን ብሞያ ስነ ቁጠባ ዝተምሃረን ኣብ ቻይና ካብቶም ውሑዳት ጽልዋ ፈጠርቲ መራሕቲ ሓደ’ዩ ነይሩ። 

ኣብ 68 ዓመት ዕድመኡ ዝሞተ ቻይናዊ ሊ ኪክያን መን’ዩ?

ፖሊስ ቻይና፡ ተሓሪደን ከም ስጋ ሓሰማ ወይ ስጋ በጊዕ ክሽየጣ ዝተዳለዋ ልዕሊ 1000 ደማሙ ከም ዘድሓነ ምስ መንግስቲ እታ ሃገር ምትእስሳር ዘለወን ማዕከናት ዜና ጸብጺበን። 

ከም ስጋ ሓሰማን በጊዕን ክሽየጣ ዝተሓሰባ ደማሙ ቻይና

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኲን ጋንግ ብተመሳሳሊ ኩነታት ንኣዋርሕ ካብ ዓይኒ ህዝቢ ተኸዊሉ ድሕሪ ምጽናሕ ተኣልዩ ነይሩ። 

ሚኒስተር ምክልኻል ቻይና ካብ መዝነቱ ተኣልዩ

እቲ መበቆላዊ ማስተር ፕላን መጓዓዝያ ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ቅድሚ ክልተ ዓሰርተታት ዓመታት ኣቢሉ ብማሕበረሰብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝተወጠነ ኰይኑ፡ ካብ ገማግም ባሕሪ ናብተን ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብለን ሃገራት ብኽልተ መስመራት ክኣቱ ይደሊ ነይሩ። 

ቻይና፡ ትሪልዮናት ዶላር ዝግመት ትልሚ ‘ቅናትን መንገድን’ ንቐርኒ ኣፍሪቃ ብኸመይ ጸልዩዎ?

ሰበስልጣን ዓለምለኸ  መዓርፎ ነፈርቲ ሆንግ ኮንግ ብኤሌክትሪክ ኣብ እትንቀሳቐስ ዓረብያ ስንኩላን ተሓቢኡ ዝነበረ 11 ኪሎ ዝምዘን ኮኬይን ረኺቦም።


11 ኪሎ ግራም ሓሽሽ ኣብ ዓረብያ ስንኩላን ተሰፍዩ ተረኺቡ

ናብቲ ኣብ ኢስታንቡል ዝርከብ ቆንስላ ልኢኽዎ ኣብ ዝተብሃለ ኢመይል፡ “ ንኸበድቲ ምሽጥራዊ ሰነዳት ተበፃሕነት ኣለኒ። እዚ ሓበሬታ ንኸካፍለኩም፡ ዝከኣል እንተኾይኑ ንዝኾነ መንግስታዊ ኣካል ከዛርብ እደልይ እየ” ይብል።

 ንቻይና ክስልል ዝፈተነ ኣባል ሰራዊት ኣሜሪካ ነበር ተኣሲሩ 

ኣብ ታሪኽ ጃፓን ንመጀመርታ ግዜ፡ ካብ ጠቕላላ ብዝሒ ህዝቢ እቶም ልዕሊ 10 ሚእታዊት፡ ልዕሊ 80 ዓመቶም ኣረጋውያን ምዃኖም ተረጋጊጹ። እዚ ኸኣ ሓድሽ ዓለማዊ ክብረወሰን ኰይኑ ኣሎ።

10 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ጃፓን ዕድመኡ ልዕሊ 80 ዝዀነሉ ምስጢር? 

ቻይና፡ ኣብ ጉዳይ ጸጥታ ምስ ሩስያ ንምዝርራብ ላዕለዋይ ዲፕሎማት ቻይና ዋንግ ዪ ዝመርሖ ጉጅለ ናብ ሩስያ ሰዲዳ።
ዋንግ ዪ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌ ላቭሮቭ ኣብ ዝተራኸበሉ፡ ነቲ ሩስያ ምስ ዩክረይን እትገብሮ ዘላ ኵናት ደው ንምባል ዝመጽእ ሓሳብ ረብሓ ሩስያ ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ከምዘለዎ ከምዝተረዳድኡ’ውን ተገሊጹ።

ቻይና ብጉዳያት ጸጥታ ንምዝርራብ ሓደ ጕጅለ ናብ ሩስያ ሰዲዳ

ኣብዚ ሰሙን ቻይና ኣብ ዙርያ ታይዋን ወተሃደራዊ ልምምድ ኣየርን ባሕርን ከምዘካየደት ይፍለጥ፤ እዚ ተግባር ድማ እታ ሃገር ወተሃደራዊ ሓይላ እተርእየሉ ልሙድ መንገዲ ኰይኑ ኣሎ። ታይዋን ልዕሊ 40 ወተሃደራዊ ነፈርትን ኣስታት 10 መራኽብን ቻይና ኣብ ማያታ ኣትየን ከምዝረኣየት ገሊጻ።

ታይዋን ንኢሎን መስክ፡ 'ንመሸጣ ኣይኰንኩን'

እቲ ጕጅለ ኣብ ጉዳይ ወራር ሩስያ ንዩክረይን ንዝጸንሖ ፍልልያት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ቅድሚ ሒደት መዓልትታት ኣብ ሓባራዊ መርገጺ ናብ ስምምዕ ክበጽሓ ዳርጋ ዝሕሰብ ኣይነበረን።
ኣብ መወዳእታ ግን ኣባላት እቲ ጕጅለ፡ ብዘይ ዝዀነ ተቓውሞ፡ ብምሉእ ድምጺ ዝደገፋኦ መግለጺ ወጺኡ።

ጕጅለ-20፡ ንሩስያን ምዕራባውያንን ዘዕገበ ስምምዕ ጉዳይ ዩክረይን 

እቶም ኣካታዕቲ ዓንቀጻት፡ "ንመንፈስ ህዝቢ ቻይና ዘዳኽም ወይ ንስምዒት ህዝቢ ቻይና ዝጎድእ" ክዳውንትን ምልክታትን ዝኽደኑ ወይ ካልኦት ንክኽደኑ ዘገድዱ ሰባት፡ ክሳብ 15 መዓልታት ክእሰሩን ክሳብ 5000 ዩዋን (680ዶላር) ክቕጽዑን ከምዝኽእሉ ይሕብሩ። 

'ስምዒት ሃገር ዝጐድእ' ዝበለቶ ኣከዳድናን ዘረባን ክትእግድ ዝወጠነት ሃገር

ኣባላት ብሪክስ ዝኾና ብራዚል፣ ሩስያ፣ ህንዲ፣ ቻይናን ደቡብ ኣፍሪቃን ብዙሕ ግዘ ነታ ብምዕራባውያን እትዕብለል ዓለም ከም ተነሓናሕቲ ተገይረን እየን ዝውሰዳ።ካብ ጥሪ ድማ ሃገራት ኣርጀንቲና፣ ግብጺ፣ ኢራን፣ ኢትዮጵያ፣ ስዑድ ዓረብን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ናብቲ ጉጅለ ክጽንበራ እየን።


ዋዕላ ብሪክስ፡ ንመሪሕነት ኣመሪካ ዝነሓናሕ ጉጅለ ድዩ ዝፍጠር ዘሎ?

ፕረዚደንት ስሪል ራማፎዛ ብዙሓት ሃገራት ናብ ብሪክስ ክጽንባራ ሕቶ ከምዘቕረባ ብምግላጽ፡ ንገሎ ኣብዚ ናይ ሎሚ ዋዕላ ከምዝተቐበልወን ብምግላጽ ካልኦት’ውን ኣብ ዝቅጽል ዋዕላ ክጽንባራ ከምዝኾና ገሊጹ።
ኣብዚ መበል 15 ዋዕላ ብሪክስ ሃገራት ኣርጀንቲና፡ ግብጺ፡ ኢትዮጵያ፡ ኢራን፡ ስዑድ ዓረብያን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ካብ 1 ጥሪ 2024 ጀሚረን ምሉኣት ኣባላት ብሪክስ ክኾና ከምዝተወሰነ ፕረዚደንት ስሪል ራማፎዛ ገሊጹ።