ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብዚ ቀረባ እዋን ካብ ቫቲካን ዝተዘርግሐ ኣሃዛት ከምዘመልክቶ ኣብ 2022፡ ዳርጋ 20 ሚእታዊት ካቶሊካውያን ዓለምና ኣብታ ኣህጉር ይነብሩ ነይሮም። እዚ ድማ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ዓመት ብ0,32 ሚኢታዊት ዕብየት ከምዘርኣየን ካብ ዝኾነ ዞባ ዝለዓለ ዕቤት ከምዝዀነን ይግለጽ።


ቫቲካን፡ ቀጻሊ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ኣፍሪቃዊ ዶ ይዀኑ፣ ማዕረ ክንደይከ የገድስ?

ቫቲካን ዘውጽኦ ስእልታት ከምዘመልክቶ፡ ሬሳ ናይቶም መንፈሳዊ መራሒ ሰዓብቲ ካቶሊካዊት ቤተክረስትያን ዝኾኑ ፍራንሲስ ኣብ መንበሪኦም ኣብ ዝርከብ ቤት-ጸሎት (ቻፕል) ኣብ ክፉት ሳንዱቕ ኣትዩ፡ ብሓለዋ ስዊስን ካርዲናላትን ተኸቢቡ ይርአ።

ሳንዱቕ-ሬሳ  ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ፍራንሲስ ተኸፊቱ

ኣብ እዋን ጉባኤ፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ መዓልቲ ክልተ ግዜ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓሉ ወረቓቕቲ ድምጺ ይቃጸሉን ካብ ቫቲካን ወጻኢ ዘለዉ ሰባት ድማ ካብኡ ዝወጽእ ትኪ ካብ ዓይኒ-ምድሪ ቤተጸሎት ሲስቲን ክወጽእ ክርእዩ ይኽእሉ።
ኣብቶም ወረቓቕቲ ጸሊም ወይ ጻዕዳ ቀለም ይግበር። ጸሊም ትኪ ውጽኢት ዘይብሉ ድምጺ ክኸውን ከሎ፡ ጻዕዳ ትኪ ድማ ሓድሽ ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ከም ዝተመርጹ የመልክት።


ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ክዀኑ ዝኽእሉ ኣየኖት እዮም፡ ብኸመይከ ይመርጹ?

ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሮም ኣቡነ ፍራንሲስ፡ ኣብ መበል 88 ዓመት ዕድመኦም ሰኑይ 21 ምያዝያ ኣብ መንበሪ ቤቶም ካዛ ሳንታ ማርታ - ቫቲካን ከምዝዓረፉ ተፈሊጡ።

ሮማ፡ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ኣቡነ ፍራንሲስ ዓሪፎም

ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ክርስትያናት ሎሚ በዓል ፋሲካ የብዕሉ ኣለዉ። ኵሎም ክርስትያን ኦርቶዶክሳውያንን ምዕራባውያንን ኣብያተ ክርስቲያናት፡ ሎሚ ዓመት ኣብ ሓደ መዓልቲ ነቲ በዓል የኽብርዎ ኣለዉ።


ኣከባብራ በዓል ትንሳኤ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ብስእሊ - ካብ ግሪኽ ክሳብ ዒራቕ 

የሱስ ክርስቶስ ብ29 ታሕሳስ ኣብ ቤተሊሄም ከም ዝተወለደ ይእመን። ኣብ ናዝሬት ዓብዩ፡ ናብ ኵሉ እናዘረ ድማ ጽቡቐ ተግባራት ንደቂ ሰባት ምሂሩን ረዲኡን። እዚ ድማ ፍቐሪ፡ ምትሕልላይን ኣክንዲ ካልኦት ምሕላፍን ክምህር ክብጆ ስለዝነበሮ፡ ን40 መዓልታት ጸይሙ፤ ኣብ ዕለተ ዓርቢ ተሰቒሉ፤ ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ድማ ተንሲኡ። እታ በጃ ዝዀነላ መዓልቲ ስቕለት ተባሂላ፤ ድሕሪኡ ዘላ ሰንበት ድማ በዓለ-ትንሳኤ እያ።  ንየሱስ ዳርጋ ኣብ ዓለም ዝርከብ ኵሉ ህዝቢ ይፈልጦ እዩ፣ ብስም ጥራይ ዘይኮነስ - ብመልክዕ’ውን። ብሓቂ ግን የሱስ ከምቲ ኣብቶም ስእልታቱ እንርእዮ ድዩ ዝመስል ነይሩ?

መልክዕ የሱስ ብሓቂ እንታይ ይመስል?

ሓደ ንኣፍሪቃውያን ከሐብን ዝግብኦ ዛንታ እንተሎ ሓተታ ዘርአ-ያዕቆብ ከይኰነ ኣይተርፍን።

እቲ ሓተታ ብትሕዝትኡ ዓሚቝ፡ ብፍልስፍንኡ መስተንክር፡ ብመጐታዊ ትንተናኡ ድማ ቅድሚ ግዜኡ ዝተጻሕፈ ጽሑፍ ብምዃኑ፡ ንዓበይቲ ጸሓፍትን ፍላስፋታትን ዘዛረበ ሓተታ’ዩ ክበሃል ይከኣል። 
ይዅን’ምበር፡ ብገለ-ገለ ፈረንጂ ተመራመርቲ ህዝቢ ሓበሻ ከምኡ ዘኣመሰለ ዓቕሚ ኰነ ኣፍልጦ ሃልዩዎም ነቲ ሓተታ’ዚ ከቕርቡ ኣይክእሉን ካብ ዝብል መጐተ፡ ቅቡልነት’ቲ ሓተታ ኣብ ሕቶ ምልክት ኣትዩ ጸኒሑ። 


ዘገርም ሓተታ ዘርአ-ያዕቆብ ብኸመይ ንፈረንጂ ተዋሂቡ ጸኒሑ?

እቶም ብዛዕባ ህይወትን ሞትን የሱስ ዝጸሓፉ ኣርባዕተ ሃዋርያት፡ ማለት ማቴዎስ፡ ማርቆስ፡ ሉቃስን ዮሃንስን፡ ነቲ ኣብቲ ግዜ እቲ ዝፍጸም ዝነበረ ኵሉ ብዝርዝር ሰኒዶምዎ እዮም። ሕክምናዊ መጽናዕቲታት'ውን ብዛዕባ'ዚ ተመራሚሩ እዩ፤

የሱስ፡ ስቕለቱን ሞቱን ብስነፍልጠት ከመይ ይርአ?

ኣደ'ቲ ፓስተር ወይዘሮ  ሱሊቫን ቶንያ ሞርተን ሪንከር ብወገና፡ በቲ ዜና ልባ ከምዝተሰብረ ኣብ ናይ ፌስቡክ ገጻ ብምግላጽ  "ኣባል ኮንግረስናን ኤምባሲ ኣሜሪካን ንምርካቡ ጻዕርታት የካይዱ  ኣለዉ" ኢላ።

ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኣመሪካዊ ፓስተር ኣብ እዋን ኣገልግሎት ቤተክርስትያን ተጨውዩ

ፈርዲናንድ ማርቲኒ ኣብ ልዕሊ ምእመናን ከኒሻ ዘቕረቦ ጠለብ፡ ሰላም ካብ ዝብክሉ ስርሓት ክቝጠቡ፡ ከምኡ'ውን መቓልሕ-ስብከቶም ንኽንኪ ጥራይ ዘይኰነስ ካብ ሞራላዊ ብዕልግና ንኽቍጠቡ ነበረ።
ሞራላዊ ብዕልግና እንታይ ማለት'ዩ? እዚ ክሲ'ዚ ምስ ቀሺ ማርቆስ ግርማይ ዝተኣሳሰር ክሲ ነበረ። ብመጀመርታ ቀሺ ማርቆስ ግርማይ መን'ዮም? 

ዘገርም ዛንታ ቀሺ ማርቆስ ግርማይ

ኣብ ቀረባ ግዜ በብእዋኑ ወይ እናኣረሓሓቕና እንገብሮ ጾም ዝህቦ ረብሓ ኣዝዩ እናገነነ ይመጸእ ኣሎ። ክብደት ሰብነት ንምጕዳል ስለ ዝሕግዝን ጥዕናዊ ረብሓታት ስለ ዝህብን ድማ ብዙሓት ሰባት ከዘውትሩዎ ይረኣዩ ኣለዉ።

ሕማም ሽኮር ዘለዎም ሰባት ክጾሙ ይምከር'ዶ?

ፖሊስ ኬንያ ኣብ ቀረባ እዋን ብፕረዚደንት ዊልያም ሩቶ ብርክት ዝበለ ሓገዝ ገንዘብ ንዝተዋህባ ቤተክርስትያን ንምሓዝ ንዝፈተኑ ሰልፈኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ተኲሱ።

ፕረዚደንት ኬንያ ንኣብያተ ክርስትያን ዝህቦ 'ሞባእ' ስለምንታይ ጐንጺ የልዕል? 

እዚ ወርሒ እዚ ንኦርቶዶክሳውያን ክርስትያንን ኣስላምን ቀንዲ ምጅማር ዓበይ ጾም እዩ። ኣመንቲ ኦርቶዶክሳውያን ኣብዚ ሰሙን እዚ ጾም ክጅምሩ እንከለዉ፡ ኣመንቲ ኣስላም ድማ፡ ብመሰረት እስላማዊ [ዑደት ወርሒ ዝኽተል] ዓውደ ኣዋርሕ ኣብ ዝመጽእ መዓልታት ክጅምሩ ትጽቢት ይግበር።

ቅንያት ጾም፡ ኣየኖት መግብታት ክንምገብ ኣየኖትከ ከነወግድ ይምከር?

እዞም 88 ዓመት ዝዕድሚኦም ሃይማኖታዊ ኣቦ ዘየቋርጽ ተምላስን "ሃንደበታዊ ምግዳድ ኩነታት ስርዓተ ምስትንፋሱን" ከምዘጋጠሞም ዝተገለጸ ኮይኑ፡ ንኸስተንፍሱ ብዝሕግዞም መሳርሒ ሕክምና'ውን ጋዝ ተዋሂብዎም።

ጳጳስ ፍራንሲስ፡ ድሕሪ ናይ ክልተ ሰሙን ቅንያት ሆስፒታል፡ ኣብ ከመይ ኩነታት ኣለዉ?

ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ዓለም፡ ፈተነ ነብሰ ቅትለት ከም ገበናዊ ተግባር ዘይኮነስ ከም ጸገም ጥዕና ኣእምሮ ዝቑጸር ኮይኑ፡ ኣብ ገለ ሃገራት ድማ  ብገበን ዘሕትትን መቕጻዕቲ ዘኸትልን እዩ።

ነብሰ ቅትለት ገበን ድዩ? ሕጊ ኢትዮጵያኸ እንታይ ይብል?

ንዝሓለፉ 12 ዓመታት ንካቶሊኻዊት ቤተክርስቲያን ሮማ ክመርሑዋ ጸኒሖም። ኣብ ወርሒ መጋቢት 2023 ንሰለስተ መዓልታት ብብሮንካይትስ ሓሚሞም ነይሮም፤ ብዙሕ ግዜ ድማ ናብ ሆስፒታል ኣትዮም'ዮም።

ጥዕና ኣቡነ ፍራንሲስ ኣብ 'ኣስጋኢ' ደረጃ ከም ዝርከብ ቫቲካን ገሊፁ

ኣብ ከረን፡ ኢዮሩሳሌም፡ ሮማ፡ ፓሪስ. . . ኰይኖም ዝጸሓፉዎ 46 ምርምራዊ ጽሑፋት ኣበርኪቶም ኣለዉ። ነቲ ንኤውሮጳ ማእከል ዝገበረ ርእዮተ-ዓለም ናብ ምድረ-ሓበሻ ንምእታው ዝግበር ዝነበረ ፈተነታት ብርድኢት ደው ኢሎም ዝመጐቱ፡ ክብርታት ሕብረተሰቦም ንኻልኦት ዘፍለጡን ዋጋ ዝኸፈልሉን እዮም። ካብዛ ዓለም ካብ ዝፍለዩ 83 ዓመት ኣቝጺሮም ኣለዉ - ብዙሕ ሰብ ግን ስሞም እኳ ሰሚዑዎ ኣይፈልጥን። 

ኣባ ተኽለማርያም ሰምሃራይ፡ ንስርዓተ ኣምልኾ ግእዝ ዝተቓለስሉ ኣቦ

ንጳጳስ ፍራንሲስ ዘጥቅዐ ድርብ ሕማም ሳንቡእ እንታይ'ዩ፡ ነዚ ሕማም ዝያዳ ዝቃላዕ መን'ዩ?

ሞሚካ ኣብ 2023 ኣብ ኣፍ-ደገ ዓቢይ መስጊድ ስቶክሆልም ቅዱስ መጽሓፍ እስልምና ብሓዊ ምስ ኣቃጸለ ናዕቢ ተላዒሉ ምንባሩ ይዝከር።

ሽወደን፡ ቍርኣን ዘቃጸለ ሰብ 'ብጥይት ተቐቲሉ'

ሊቀ ጳጳስ ብጹእ ኣቡነ ባስልዮስ ብመሰረት ውሳነ ቅዱስ ሲኖዶስን ብ 9 ታሕሳስ 2024 ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ 6ይ ፓትሪያርክ ኰይኖም ከም ዝተመርጹ ዝዝከር ኰይኑ፡ ኣቐዲሞም ዋና ኣመሓዳሪ መንበረ ፓትሪያርክ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ ኰይኖም ኣገልጊሎም እዮም።

ኤርትራ፡ ስርዓተ ተቐብኦ ፓትሪያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ተፈጺሙ

መስራቲ እዚ ጕጅለ ኢብራሂም ፎል፡ ኣብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ማብኪ ካዲዮር ኣብ ዝተባህለ መንደር፡ ንመስራቲ ጕጅለ ሕውነት ሞሪድ ቺኪሕ ኣሕማዱ ባምባ ከም ዝረኸቦ ይኣምኑ።

ኣነባብራ፡ ዘይጾሙን ሰላት ዘይሰግዱን ማሕበረሰብ ኣስላም

ኣብ መጀመርታ ወርሒ ጥሪ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ከተማ ኣኽሱም ዝርከባ ሓሙሽተ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ደቂ ኣንስትዮ ተመሃሮ ሕጃብ ገይረን ከይመሃራ ምእጋደን ስዒቡ፡ ኣብ ልዕሊ ማሕበረሰብ ሙስሊም እቲ ክልል ቍጥዐ ፈጢሩ ይርከብ።

ትግራይ፡ "ሕጃብኪ ኣውጽእዮ ማለት ኣይትመሃሪ ማለት'ዩ፡" - ደቀንስትዮ ተመሃሮ

ሎሚ 11 ጥሪ 2017 ዓ.ም [19 ጥሪ 2025]፡ በዓል ጥምቀት ተኸተልቲ ሃይማኖት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ይኽበር ኣሎ። ጥምቀት፡ ካብ ድሮ እቲ በዓል ጀሚሩ ንኽልተ መዓልቲታት ዝኽበር ኰይኑ፡ ታቦታት ካብ መንበሮም ወጺኦም በዓል ጥምቀት ናብ ዝኸበረሉ ቦታታት [መብዛሕትኡ ግዜ ማይ ናብ ዘለዎ] ብህዝቢ ተዓጂቦም ይኸዱ።
