ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ብሰንኪ ከም ኮቪድ፡ ግጭትን ድርቅን፡ ሕፅረት እቶት መንግስቲ፡ ወሰኽ ፀቕጢ ወፃኢታትን ዝኣመሰሉ ረቛሒታት፡ ፋይናንሳዊ ፀገማት እታ ሃገር ከምዝሰፍሐ ኣቶ ማሞ ሓቢሩ።
ከም ውጽኢቱ ድማ ጉድለት ባጀት መንግስቲ ብምውሳኹ፡ ከምኡ’ውን ናይ ወጻኢ ልቓሕን ሓገዝን ድሩት ብምዃኑ፡ መብዛሕትኡ ጉድለት ባጀት ካብ ውሽጣዊ ፋይናንሳዊ ምንጭታት ብዝርከብ ልቓሕ ክሽፈን ግድን ከም ዝዀነ እዩ ተገሊጹ።
እቲ ባንክ፡ ኣብ 2016 ዓመት ባጀት ናይ መወዳእታ ዕብየት ውሽጣዊ ልቓሕ ብ14 ሚኢታዊ ክድርት ወሲኑ ኣሎ። 


ኢትዮጵያ፡ ምምሕያሽ ፖሊሲ ገንዘብ ሃገራዊ ባንኪ ብዓይኒ ምሁራት

ኵነታት ዓለም ይቀያየር ምህላዉ ብምግንዛብ ምስ ክልቲኤን ሃገራት ዝምድና ንምጥንኻር ድልየት ዝሓደሮ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብቲ ንፈለማ እዋን ዝተሳተፈሉ ዋዕላ ሩስያ-ኣፍሪቃ ንሞስኮ ብምንኣድ ንምዕራባውያን ሃገራት ኣምሪሩ ክነቅፍ ተሰሚዑ’ሎ።ኢሳይያስ ምስ ፑቲን ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ "ንዓይ ኲናት ዩክረይንን ሩስያን ዝበሃል የለን። እዚ ኔቶ ኣንጻር ሩስያ ዝኣወጆ ኲናት እዩ። ንዓለም ንምዕብላል ዝተወለዐ ኲናት እዩ" ኢሉ።

ኢትዮጵያን ኤርትራን ካብ ርክብ ሩስያ-ኣፍሪቃ እንታይ ክረብሓ ይኽእላ?

ምዕራባውያን ሃገራት ብፍላይ ድማ መቐናቕንታ ዝዀነት ኣሜሪካ ግን መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብቲ ኣኼባ ከይሳተፉ ጸቕጢ ትገብር ከምዘላ ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ሩስያ ከሲሱ’ሎ።

'መራሕቲ ሃገራት ኣብ ኣኼባ ሩስያ-ኣፍሪቃ ከይሳተፉ ኣሜሪካ ትኽልክል ኣላ' - ሩስያ

ኢትዮጵያ ሓንቲ ካብተን ብብዝሒ ቡን ዘፍርያን ዝልእካን ሃገራት እያ። ኣብዚ እዋን ግን ዕዳጋ’ኣ ከንቈልቍል ይርአ ኣሎ። ምንካይ ዋጋ ቡን ብጭቡጥ ከምዘሎ ዝሰማማዕ ዋና ዳይረክተር በዓል መዚ ቡንን ሻሂን ኢትዮጵያ፡ "ዋጋ ቡን ዓለም ምስ ዝሓለፈ ዓመት ክነጻጸር እንከሎ፡ ብልዕሊ 30 ሚእታዊት ወሪዱ'ሎ" ይብል።
ድሕሪ ምውላዕ ኲናት ሩስያን ዩክረይንን ቍጠባ ዓለም ብምዝሓሉ ጠለብ ምግዛእ ቡን ከምዝነከየ’ውን ይጠቅስ። እቲ ምኽንያት ግን እዚ ጥራይ ድዩ? ቢቢሲ ብዝተፈላለየ ኵርናዓት ብስፍሓት ዳህሲስዎ’ሎ፤


ቡን ኢትዮጵያ ኣብ ዕዳጋ ዓለም እንታይ'ዩ ዘጋጥሞ ዘሎ?

ፕረዚደንት ሩስያ ቪላድሚር ፑቲን፡ ሩስያ ካብ ዩክረይን ናብ ኣፍሪቃ ዝለኣኽ እኽሊ ክትክእ ዓቕሚ ከም ዘለዋ ገሊጹ። 

ዩክረይን ናብ ኣፍሪቃ እትልእኾ እኽሊ ክትክእ'የ – ሩስያ

ቱኒዝያዊ ራፐር ኣል ጀነራል ‘ረ'ኢስ ሊ'በለድ’ ወይ ‘ሚስተር ፕረዚደንት’ ዝብል ትረጕም ዘለዎ ዜማኡ ኣዝዩ ኣብ ዝገነነሉ እዋን፡ ወዲ 21 ዓመት ጥራይ እዩ ነይሩ -  ኣብ መወዳእታ 2010።

እቲ ውልቀ-መላኺ ካብ ስልጥን ንምውራድ ዝሓገዘ ራፐር

ሲሪል ራማፎሳ እቲ ፕረዘዲንት ሩስያ ዝተዓደመሉ ኣብ ጆሃንስበርግ ዝጋባእ ዓለምለኻዊ ኣኼባ ንኽካየድ ሰሙናት ጥራይ ኣብ ዝተረፎ’ዩ ነዚ መጠንቀቕታ ዝሃበ።

ብሪክስ፡ ቭላድሚር ፑቲን ኣብ ዋዕላ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣይክሳተፍን'ዩ

ደረጃ ሓይሊ ፓስፖርት ሃገራት ዓለም ዘውጽእ ‘ሄንሊ ፓስፖርት ኢንዴክስ’፡ ናይ 2023 ‘ሓያል’ ን ‘ደኹም' ዝበሎም ፓስፖርት ሃገራት ዓለም ዕላዊ ገይሩ። ብመሰረት'ዚ ሲንጋፖር ካብ ጃፓን በሊጻ ኣብ ዓለምና ዝሓየለ ፓስፖርት ዘለዋ ሃገር ኰይና ኣላ።

ዓለምለኻዊ ደረጃ ፓስፖርት ዕላዊ ኰይኑ፡ ኢትዮጵያን ኤርትራከ?

ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኣብ መወዳእታ መዓልታት ግንቦት ናብ ሩስያ ብምኻድ፡ ምስ ፕረዚደንት ሩስያ ኣብ ዝተራኸበሉ፡  ኣብቲ ዋዕላ ንምስታፍ ወግዓዊ ዕድመ ከምዝቐረበሉ ይፍለጥ። 
ኣምባሳደር ጴጥሮስ ኣብቲ ብሰንበት ዝሃቦ ሓበሬታ፡ "ኣቶ ኢሳይያስ ነቲ ካብ ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ዝቐረበሉ ዕድመ ተቐቢሉ ናብቲ ዋዕላ ክመጽእ መደብ ሒዙ’ሎ" ክብል ሓቢሩ።

'ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ዋዕላ ሩስያን ኣፍሪቃን ክሳተፍ'ዩ'- ኣምባሳደር ጴጥሮስ ጸጋይ

መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ኣፍሪቃ ናብ ዘላ ሃገር ካብ ምጉዓዝ ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ምብራር ይረክስ፡፡ እዚ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ንግዲ ንምሳላጥ ኣዝዩ ከቢድን ክቡርን ይገብሮ፡፡ 

ምኽባር ዋጋ በረራ ንቝጠባ ኣፍሪቃ ብኸመይ ይጸልዎ'ሎ?

ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣምባሳደር መለስ ኣለም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንዝተፈላለዩ ጉዳያት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኢትዮጵያ ምስ ረብሓታታ ክሕልዋ ዝኽእላ ዓለምለኻውያን ትካላት ምስራሕ ከምእትቕጽልን ናብ ብሪክስ ክትጽንበር ብወግዒ ሕቶ ከምዘቕረበትን ወግዓዊ ገይሩ ነይሩ።

ኣርባዕተ ነጥቢታት፡ ብዛዕባ'ቲ ኢትዮጵያ ኣባሉ ክትከውን ዝሓተተት 'ብሪክስ' 

ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ፣ ሎሚ ንፓርላማ እታ ሃገር ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንኵነታት ትግራይ፡ ጸጥታዊ ዘይምርግጋእ እታ ሃገር፡ ከምኡ'ውን ማሕበረ-ቝጠባዊ ናብራ ህዝቢ ዝምልከት ካብ ኣባላት ባይቶ ዝቐረበሉ ሕቶታት መልሲ ሂቡ። ብዛዕባ ጸጥታዊ ኵነታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኲናት "ወዲ ድኻ ንምውዳእ" ዝካየድ እምበር እቶም ብማዕዶ ዝጭድርሉ ዝሞትሉ ከምዘይኰነ ተዛሪቡ።

'ህዝቢ ትግራይ ክግንጸል የብሉን ንብል እንተዄንና ማንም ኢትዮጵያዊ ዝረኽቦ መሰል ክረክብ ኣለዎ'- ኣብይ ኣሕመድ

ኣብ ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ዝተፈጸሙን ዝፍጸሙ ዘለዉን ጭውያ ዜጋታት፡ጅሆ ሒዝካ መበጆ ምሕታትን ካብቶም ህዝብን መራኸቢ ብዙሃንን ዝዛረቡሎም ቀንዲ ጉዳያት ኰይኖም ኣለዉ። እቲ ሓሓሊፉ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝፍጸም ዝነበረ ጭውያ ሎሚ መልክዑ ቀይሩ ኣብ ዝበዝሐ ከባቢታት እታ ሃገር የጋጥም ከምዘሎ ዝገልጹ ሓበሬታታት ይወጹ ኣለዉ። መንግስቲ ኸ ኣብዚ ጉዳይ እንታይ ይብልን ይገብርን ኣሎ?

ኣብ ኢትዮጵያ ዝፍፀም ዘሎ ተደጋጋሚ ጭውያ ዜጋታት ዘሕደሮ ሻቕሎት

መብዛሕትኦም ብድርቀት ንሽገር ኢና  ዝበሉ ሰባት ምስቲ ወግዓዊ መዐቀኒታት ዝሰማማዕ ምልክታት ክህልዎም እንከሎ፡ ሓደ ካብ ሰለስተ ሰባት ግን ነቲ ዘለዎም ምልክታት ድርቀት ፈጺሞም  ኣየለለዩዎን። ብተወሳኺ ሓካይምን   ተሓከምትን ብሓፈሻ ኣብቶም  ክጥንቀቑሎም ዘለዎም ምልክታት’ውን ዝሰማምዑ ኣይመስሉን ክብል እቲ መጽናዕቲ ኣረጋጊጹ።

ድርቀት የሸግረኩም’ዶ?

ኣንድሬይ ኦክሪመንኮ ዝተባህለ ካዛኪስታናዊ ብወገኑ ብቪድዮ ኣብ ዝሃቦ ምስክርነት "ብቕልጣፈ እንተዘይሰሪሕካ፡ ንጽሬት እንተዘየማእኺልካ... 'ቪዛኻ ክንስርዞ ኢና፤ ናብ ሃገርካ ክንመልሰካ ንኽእል ኢና’ ይብሉኻ” ክብል ተዛሪቡ’ሎ።

“ኣብ ሕርሻታት ብሪጣንያ ፍሩታ ምእራይ ዳርጋ ቤት ማእሰርቲ እዩ” ምስክርነት ስደተኛ 

ዓለምለኻዊ ማሕበር መጓዓዝያ ኣየር (IATA) ዘውጽኦ መግለጺ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሓዞ ናይ ካልኦት መንገዲ ኣየራት 95 ሚልዮን ዶላር ብቕልጡፍ ክለቅቕ ሓቲቱ።

መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ 95 ሚልዮን ዶላር ዕዳ ብቕልጡፍ ክኸፍል ተሓቲቱ

ኣብዚ እዋን ሸሞንተ ኣባል ሃገራት ዘለውዎ እዚ ትካል ቀዳማይ ዕላማኡ እቲ ብተደጋጋሚ ንሃገራት እቲ ከባቢ ዘጥቅዕ ድርቂ ብሓባር ምክልኻልን ሓባራዊ ስትራተጂ ብምሕንጻጽ ናብ ልምዓት ዝወስዱ መፍትሒታት ምንጻርን እዩ ነይሩ። ጅቡቲ፡ ኢትዮጵያ፡ ኬንያ፡ ሶማልያ፡ ሱዳንን ዩጋንዳን መስረትቲ ሃገራት ክዀና እንከለዋ ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ድማ ድሒረን ተጸንቢረን። ኤርትራ ግን ንዝሓለፈ 16 ዓመታት ኣባልነታ ስሒባ ጸኒሓ እያ፡ ደጊማ ትጽንበረን ዘላ። እዚ ዞባዊ ትካል ካብ ዝምስረት ድሕሪ 10 ዓመት ማለት'ውን ኣብ 1996 [ኣ.ኣ] ንዕላማታቱን ሸቶታቱን ኣስፊሑ ብሓድሽ ጽገና ዳግማይ ተቐልቂሉ። 

ኣገዳስነት ዞባዊ ውህደት ኢጋድን ምምላስ ኤርትራን

ልዕሊ 40 ዓበይቲ ኩባንያታት ኤውሮጳ ን250 ሽሕ ዩክሬናውያንን ካብ ካልኦት ሃገራት ዝመጹ ስደተኛታትን ዕድል ስራሕ ክህባ ምዃነን ገሊፀን ኣለዋ።

ዓበይቲ ትካላት ዓለም ንስደተኛታት ስራሕ ከምዝቘጽራ ኣፍሊጠን

‘እቲ ዝተኻየደ ኲናት ነቲ ቍጠባ ብኽልተ መንገዲ እዩ ኣድቂቕዎ። ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ናብታ ሃገር ካብ ዝኣተወ ንብረት ንላዕሊ ኣጽዋር እዩ ክኣቱ ጸኒሑ። እዚ ድማ ንሸርፊ ወጻኢ ‘ታ ሃገር በሊዕዎ። ካልኣይ ከኣ ወፍሪ ውሽጢ ይዅን ወጻኢ ዘይምህላዉ እዩ። ወፍሪ እንተዘይሃልዩ ዕብየት ዝሕሰብ ኣይኮነን፡’ ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ከርአ እንከሎ እቲ ን2016 ክጸድቕ ዝተሓሰበ ባጀት ንእሽቶ ምዃኑ፡ ብፍላይ ብመንፅር ዶላር እንክርአ ባጤራ እታ ሃገር የንቈልቍል ብምህላዉ ተወሳኺ ጸገም ከምዝዀነ ሞያውያን የረድኡ።

ኣብ እማመ ባጀት 2016 ኢትዮጵያ ሰብሞያ ቍጠባ እንታይ ይብሉ?

ኣብ ካሊፎርንያ ዝነብሩ መጻምድቲ፡ ኣብ ትሕቲ መሬት ዝረኸብዎም ሓደ ሚልዮን ዝግመቱ ሳንቲማት ነሓስ እንታይ ከም ዝገብርዎ ተጸጊሞም ይርከቡ።

ሓደ ሚልዮን ዝግመት ሳናቲም ነሓስ ዝረኸቡ መጻምድቲ ዝገብርዎ ጨኒቕዎም

ዞባ ኣውሮጳ ልዑል ክብሪ ዋጋታት ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብዚ እዋን ናብ ቍጠባዊ ምንቍልቋል ከምዝኣተወ ዝተኸለሰ ኣሃዛት ኣርእዩ።

ዞባ ኣውሮጳ ናብ ቍጠባዊ ምንቍልቋል ምእታው ተገሊጹ

ኤርትራ ኣብ ኣዝዩ ኣገዳሲ ጆኦ-ስትራተጂያዊ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ፡ ነዊሕ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ እትውንን ሃገር እያ። ኣብ ርእሲ’ኡ፡ ሃገራት እቲ ዞባ፣ ብፍላይ ኢትዮጵያ፡ ሶማልያን ሱዳንን ኣብዚ እዋን ብሰንኪ ግጭት ሓድሕድ ኣብ ዘይርጕእ ኵነታት ይርከባ። ብኣንጻሩ ኤርትራ ሓደ መራሒ ንብምልእታ ሃገር ተቘጻጺሩ፡ ኵሉ መዳያዊ ምዕባለ ዝሓረማ ሃገር ትዅን እምበር፡ ብተዛማዲ ዝሓሸ ርግኣት ኣለዋ እያ። በዚ መንጽር እንክርአ ድማ ነተን ሃገራት ከተገድስ ትኽእል እያ …፤

ዑደት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ቻይናን ሩስያን እንታይ የመልክት?

ኣብ ወርሒ ለካቲት ኣብ ዝተኻየደ መረጻ 37 ሚእታዊት ድምጺ ብምርካብ ዝተዓወተ ሓድሽ ፕረዚደንት ናይጀርያ ቦላ ቲኑቡ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ ኣቡጃ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ቃለ-መሓላ ፈጺሙ።

ቦላ ቲኑቡ ሓድሽ ፕረዚደንት ናይጀርያ ኰይኑ ቃለ መሓላ ፈጺሙ

እዚ መዓርፎ ነፈርቲ ሰራዊት እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ቅልጡፍ ደገፍ (RSF) መጥቃዕቲ ኣየር ንምፍጻም ዝጥቀመሉ ኮይኑ፡ መንግስታት ወጻኢ ሃገራት እውን ኣብ መጀመርታ እቲ ግጭት ዜጋታቶም ንምውጻእ ይጥቀሙሉ ነይሮም።

ቁጠባ