ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ብ ኬንያ ዝርከቡ ሰበኸሳግማውያን ሕብረተሰብ ማሳይ ነቲ ኣብ ሃገሮም ኣጋጢሙ ዘሎ ጸገም ድርቂ ዝጻወር ሕርሻ ኣተኣታትዮም። እቲ ፍርቂ ሜትሮ ዕምቆት ዘለዎ ንኣሽቱ ዲጋታት መቦቆላውያን ሳዕሪ ዘሪኦም መርየቶም ናብ ንቡር ክመልስዎ ዘኽእሎም ፍርቂ ወርሒ ዝሰመይዎ ምህዞ ኣተኣታቲዮም።

ብናይ ገዛእ ርእሶም ምህዞ ጸገማቶም ንምቅላል ዝፍትኑ ሕብረተሰብ ማሳይ

ሃገራዊ ሜዳልያ ሳይንስን ሃገራዊ ሜዳልያ ቴክኖሎጅን ምህዞን ብሰሉስ 24 ጥቅምቲ ኣብ ዋይት ሃውስ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ከም ዝተወሃበ ይፍለጥ። ሓደ ካብቶም ሃገራዊ መዳልያ ሳይንስ ዝተሸለሙ ተመራመርቲ ድማ ትውለደ-ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሰር ገቢሳ ኤጀታ እዩ።

ፕሮፌሰር ገቢሳ፡ ካብ ፕረዚደንት ባይደን ሜዳልያ ዝተሸለመ ኢትዮጵያዊ መን'ዩ?

እቲ ፈለማ ዝስራዕ ጉዳይ መነባብሮ ዝዀነ ቀረብ መግቢ ኣብ ኤርትራ ቀጻሊ ስክፍታን ጸገምን ዝፈጥር ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።  ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝወጸ ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘመልክቶ፡ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ካብ ህዝቢ ኤርትራ “ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ” የድልዮ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ፡ ጉዳይ ሃብቲ ዓሳ “ዘየቕስን ኣርእስቲ’ዩ” ክብል ገሊጽዎ ነይሩ። እቲ ዝርካቡ ኣብ ዕዳጋ ዝቐርብ ስጋ ዓሳ ብመንጽር እቶት ኣዝዩ ክቡር ምዃኑ'ዩ ዝግለጽ።

ኤርትራ፡ ውሕስነት መግቢ ኣብ ምንታይ ኵነታት ይርከብ?

ኣብ ኣመሪካ ሚነሶታ መምህር ሕርሻ ኣትክልትን ፍረታትን ዝኾነ ትራቪስ ጂንገር ዘዕበዮ 1,247 ኪሎ ግራም ዝምዘን ዱባ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ክብረወሰን ብ21.3 ኪሎግራም በሊጽዎ ኣሎ።

ክብረወሰን ዓለም ዝሰበረ ልዕሊ 12 ኩንታል ዝምዘን ዱባ

ኣብቲ “ሓያል ጻዕሪ ንምርግጋጽ ብቑዕን ውሑስን ቀረብ ዘርኢ ስርናይን ዕፉንን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ዝተኸፈተ ኣኼባ፡ "[ን]ህሉው ኲነታትን መጻኢ ኣመታትን ምህርቲ ስርናይን ዕፉንን ኣብ ኤርትራ" ዝምልከት መጽናዕታዊ ጽሑፋት ከምዝቐረበ እቲ ጸብጻብ ይጠቅስ።

ኤርትራ፡ 'ሃገራዊ ዋዕላ ስርናይን ዕፉንን' ኣብ ኣስመራ ይካየድ ኣሎ

ቀዳማይ ሚኒስተር ፖላንድ  ማቲየዝ ሞራዊኪ ብረቡዕ ኣብ ቴሌቪዥን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ድሕሪ እቲ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ምስ ሰደድ እኽሊ ተተሓሒዙ ዝተፈጠረ ምስሕሓብ፡ ሃገሩ ናብ ዩክረይን ኣጽዋር ምልኣኽ ደው ከምእተብል ኣፍሊጡ።

ፖላንድ፡ ምስዳድ ኣጽዋር ናብ ዩክረይን  ከምእተቋርጽ ኣፍሊጣ

ኣብ ዞባ ኣርሲ ወረዳ ኣጄ ዝነብር ወዲ 75 ዓመት ኣቶ ጃርሶ፡ 800 ከብቲ ይውንን። ስሙ ዝጽዋዕ ግን ብብዝሒ ከብቱ ጥራይ ኣይኰነን። ኣቶ ጃርሶ ንቢቢሲ ከም ዝሓበሮ፡ ሓሙሽተ ኣንስቲ ኣለዋኦ። ካብ ኣንስቱ 52 ቆልዑ ወሊዱ’ዩ። 

ሓሙሽተ ኣንስቲ፡ 52 ቆልዑን 800 ከብትን ዘለዎ ሽማግለ

ፍሉጥ ዩኒቨርሲቲ ማካረረ ኣብ ቀረባ ዕላዊ ኣብ ዝገበሮ መጽናዕቲ፡ ምርመራ ካብ ዝተገበረለን ደርሁ ኣብተን ሲሶ ከምኡ ድማ ኣብ 50 ምኢታዊት ስጋ ሓሰማ ኣሰር ናይቲ መድሃኒት ከምዝረኸበ ኣፍሊጡ። እቲ ስጋ ኣብ ርእሰ ከተማ እታ ሃገር ካምፓላን ኣብ ሰሜናዊት ከተማ ሊራን ካብ ዝርከቡ ዕዳጋታት ዝተወሰደ እዩ።

ኣብ ስጋ እንስሳ መድሃኒታት ኤችኣይቪ ዝረኸበ ትካል መጠንቀቕታ ከምዘይሃበ ተኣሚኑ

እቲ ካብ የመንን ሶማልያን ከምዝተበገሰ ዝግመት ኣንበጣ በረኻ፡ ብቐንዱ ኣብ ክልል ዓፋር ዝተጫጭሐ ከምዝዀነ መረዳእታት ይሕብሩ። ኣይተ ጌታቸው ረዳ ኣብ መግለፂኡ፡ እቲ ኣንበጣ በረኻ "ትግራይ ኣብ ናይ ቀረባ እዋን ታሪኻ ርእያቶ ዘይትፈልጥ ሓደጋ’ ክብል ከቢድ ምዃኑ ገሊጹ። 

ትግራይ: 'ኣብ ናይ ቀረባ ታሪኻ ዝኸፍአ ወራር ኣንበጣ  ኣጋጢምዋ ኣሎ'

ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፡ ኣብ ምብራቓዊ ቈላታት እቲ ዞባ፡  ኣብ ሰፊሕ ከባቢታት ዝንብ ዝብ ዝይእውን ድሕሪ ምህራሙ፡ ኣብ ከባቢታት ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ክጫጨሕ ዕድል ዝረኸበ እቲ ዕስለ ኣንበጣን ናብ ዞባታት ደቡብን ማእከላይን ተዘርጊሑ። 
እቲ ባልዕ ኣብተን ሰለስተ ዞባታት ብድምር 2300 ሄክታር መሬት ከምጥቅዐ ተፈሊጡ።

ኣብ ኤርትራ ዝተራእየ ዕስለ ኣንበጣ ኣብ ቍጽጽር ከምዝኣተወ ተገሊጹ

ኢትዮጵያ ሓንቲ ካብተን ብብዝሒ ቡን ዘፍርያን ዝልእካን ሃገራት እያ። ኣብዚ እዋን ግን ዕዳጋ’ኣ ከንቈልቍል ይርአ ኣሎ። ምንካይ ዋጋ ቡን ብጭቡጥ ከምዘሎ ዝሰማማዕ ዋና ዳይረክተር በዓል መዚ ቡንን ሻሂን ኢትዮጵያ፡ "ዋጋ ቡን ዓለም ምስ ዝሓለፈ ዓመት ክነጻጸር እንከሎ፡ ብልዕሊ 30 ሚእታዊት ወሪዱ'ሎ" ይብል።
ድሕሪ ምውላዕ ኲናት ሩስያን ዩክረይንን ቍጠባ ዓለም ብምዝሓሉ ጠለብ ምግዛእ ቡን ከምዝነከየ’ውን ይጠቅስ። እቲ ምኽንያት ግን እዚ ጥራይ ድዩ? ቢቢሲ ብዝተፈላለየ ኵርናዓት ብስፍሓት ዳህሲስዎ’ሎ፤


ቡን ኢትዮጵያ ኣብ ዕዳጋ ዓለም እንታይ'ዩ ዘጋጥሞ ዘሎ?

መብዛሕትኡ ሰብ፡ ኣብቲ ነዊሕ ካብ ግዜኡ ዘሕልፈሉ ገዛኡ ማዕረ ክንደይ ዝተበከለ ነገራት ኣብ ኣየር ይዘውር ከምዘሎ ኣይፍለጦን እዩ።

ኣትክልቲ፡ ኣየር ውሽጢ ገዛና ከጽርዩ ይኽእሉ ዶ?

ካብ ሓረስቶት ስድራ ዝተወለደ ዮናስ፡ በቲ ዝተመሃረሉን ዝፈትዎን ሞያ ኣብቶም ዝለዓለ ዝና ዘለዎም ትካላት ክሰርሕ'ኳ እንተጀመረ፡ ጉዳይ ጣፍ ዕረፍቲ ስለዝኸልኦ ግን ስርሑ ገዲፉ ካብ ኣውሮጳ ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሱ።

ጣፍ፡ ክብሩ ወሲኹ ኣብ ዕዳጋ ዓለም ከቕርብ ወጢኑ ናብ ሃገሩ ዝተመለሰ ኢትዮጵያዊ

ኣብ ኢትዮጵያ ካብ 2019-2021 ወራር ዕስለ ኣንበጣ ንምክልኻል ብዝተነጸገ ጸረ-ባልዕ ኣብ ልዕሊ 76 ቢልዮን ኣናህብ ጉድኣት ከም ዘብጽሐ ሓደ መጽናዕቲ ኣመልኪቱ።

ኢትዮጵያ፡ ንኣንበጣ ዝተነጽገ ጸረ-ባልዕ ኣብ 76 ቢልዮን ኣናህብ ጉድኣት ኣብጺሑ

ብ2021 ውድብ መግብን ሕርሻን ሕቡራት ሃገራት (ፋኦ) ዓመታዊ 50 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ዝራእቲ በተን ኣዕዋፍ ከም ዝጠፍእን መብዛሕትኡ ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪቃ ከም ዝጠፍአን ይገልጽ።

ኣዕዋፍ ኵሌያ፡ "ይሰምዖም ኣለኹ፤ ከጥፍኡና ይመጽኡ ኣለዉ"

ሓደ ኣብ ደቡባዊ ሰኔጋል ዝነብር ሰብኣይ፡ ኣብ ዝቕጽሉ ሓሙሽተ ዓመታት ሓሙሽተ ሚልዮን ኣግራብ ናይ ምትካል ዓቢ ዕማም ሒዙ ኣሎ።እዚ ዓብዪ ራእይ ዘለዎ ፕሮጀክት፡ ኣዳማ ዲሜ ኣብ ኤውሮጳ ንገለ ዓመታት ክሰርሕ ድሕሪ ምጽንሑ ኣብ 2020 ናብ ሃገሩ ዞባ ካሳማንስ ምስ ተመልሰ ዝሓሰቦ’ዩ።

ሓሙሽተ ሚሊዮን ተኽሊ ንምትካል ዝሃቀነ ሰኔጋላዊ

ኣብዚ እዋን 8 ቢልዮን በጺሑ ንዘሎ ህዝቢ ዓለም ንምምጋብ፡ ጀነቲካዊ ምምሕያሽ እንስሳታትን ኣትክልትን መተካእታ ኣድላይነት ከም ዘለዎ እዩ ዝዝረብ።
ደገፍቲ ሳይንስ ‘ጂኤምኦ’፡ እዚ ዝለዓለ ምህርቲ ከምጽእ፡ ሕማም ወይ ድርቂ ዝጻወር ባህርያት ከማዕብልን ካልእን ከም ዝኽእል ይምጕቱ።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ጥዕና ደቂ ሰባትን ከባብን ከውርዶ ዝኽእል ጉድኣት ጠቒሶም፡ ኣብ ባህላዊ ኣሰራርሓ ሕርሻ ዘስዕቦ ኣሉታዊ ጽልዋ፡ ከምኡ'ውን ዓብላልነት ኩባንያታትን "ዘይተፈጥሮኣዊ" ባህሪ ቴክኖሎጅን ኣብ ዝምልከት ስክፍታታቶም የስምዑ። ብሓፈሻ፡ ብጀነቲካዊ ኣገባብ ዝተቐየሩ መግብታት ጐዳእቲ ድዮም ጠቐምቲ? ማዕከል ዛዕባኡ ዝገበረ ጽሑፍ ቀሪቡ’ሎ።


ጀነቲካዊ ምምሕያሽ ዝተገበረሎም ፍርያት እንታይ ረብሓ ኣሎዎም?

በብዓመቱ ካብ መስከረም ክሳብ ሕዳር ኣውሊዕ ንምእካብ፡ ኣብዚ ጸሊም ዕዳጋ ክሰርሑ፡ ወግዓዊ ወረቐት ዘይብሎም ክሳብ ልዕሊ 1000 ስደተኛታት ይመጹ።

ኣብ ሕርሻታት ኢጣልያ "ደም ዝርህፁ" ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት 

ኢትዮጵያ፡ ዋላ'ኳ እቲ ዝበዝሕ ኣብ መዓሙቕ ድኽነት ጥሒሉ ዝነብር ህዝባ ንምምጋብ ካብ ደገ ሓገዝ ዘድልያ እንተዀነት ኣብ ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ብብዝሒ ኣፍራይት ስርናይ እያ። እንተዀነ፡ እቲ ስርናይ ነቲ ጠለብ ውሽጢ ሃገር ክትሽፍኖ ኣይከኣለትን። ስለዚ እዩ ድማ እታ ሃገር ነቲ ሕጽረት ንምምላእ ወፍሪ ብምግባር ስርናይ ካብ ወጻኢ ተእቱ ዘላ።

ንረድኤት ኢዳ ትዝርግሕ ኢትዮጵያ፡ ብሓቂ ድያ ብስርናይ ርእሳ ክትክእል?

ቀዳመይቲ ሚኒስተር እታ ሃገርእ ጃሲንዳ ኣርደን ግን ካብቲ ዝኽፈል ግብሪ ዝተረኽበ ኣታዊ ናብ ኢንዱስትሪ ሕርሻ ከምዝውዕል ብምግባር፡ ሓደስቲ ተክኖሎጂታት ንምትእትታውን ንመጽናዕቲን፡ ከምኡ'ውን ከም መተባብዒ ብቐጥታ ንሓረስቶት ክወሃብ ምዃኑ ቃል ኣትያ። 

ንጉሳዕ ከብቲ ግብሪ ንምኽፋል ዝኣመመት ሃገር

ኣብ ኤርትራ "ሃገራዊ ዋዕላ ድንሽ" ይካየድ ከምዘሎ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና ሓቢረን። ኣብቲ ሎሚ 21 መስከም ዝጀመረን ንክልተ መዓልታት ዝቕጽልን ኣብ ርእሰከተማ ኣስመራ ዝካየድ ዘሎን ዋዕላ፡ ዝተፈላለዩ መጽናዕታዊ ወረቓቕቲ ከምዝቐርቡ ተገሊጹ። 

ኤርትራ 'ሃገራዊ ዋዕላ ድንሽ' ተካይድ ኣላ

ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሳ ነቲ ስራሕ ቅድሚ ምጅማራ ኣብ ኣየርላንድ፡ ደብሊን እያ እትነብር ኔራ። ኣደ ሰለስተ ቆልዑ ዝኾነት በረከት፡ ናይ መንግስቲ ሰራሕተኛታት ካብ ዝኾኑ ወለዲ ኣብ ሃዋሳ እያ ተወሊዳ ዓብያ። ቀዳማይን ካልኣይን ደረጃ ትምህርታ’ውን ኣብኡ ድሕሪ ምዝዛም ንስራሕ ናብ ደቡብ ሱዳን ኣቕኒዓ። 

ሓረስተይቲ ንምዃን ካብ ኣየርላንድ ናብ ኢትዮጵያ ዝተመለሰት በረከት ወርቁ

መንግስቲ ኢትዮጵያ ሸውዓተ ፋብሪካታት ሽኮር ንምሻጥ ጨረታ ኣውፂኡ

ሓላፊት ህዝባዊ ርክባት እቲ ትካል፡ ትዝታ ሃይለመስቀል፡ ብኢመይል ንቢቢሲ ኣብ ዝሃበቶ ምላሽ፡ ዛጊድ ኣስታት ሓሙሽተ ሽሕ ሜትሪክ ቶን [ 50 ሽሕ ኩንታል] ድኹዒ ናብቲ ክልል ከምዘብጸሐን ካልእ ሓደ ሽሕን ሽድሽተ ሚኢትን ሜትሪክ ቶን ድማ፡ ኣብ ጉዕዞ ከምዘሎ ሓቢራ። 