ትካላት ረድኤት ሕቡራት ሃገራት እቲ ኣብ ሞንጐ እስራኤልን ሓማስን ዝቕጽል ዘሎ ጐንጺ ጠጠው ክብል ይሓታ ኣለዋ። ቀዳማይ ሚኒስትር እስራኤል ቤንጃሚን ኔታንያሁ ግን፡ ምቁራጽ ተጻብኦ “ንሓማስ ኢድ ምሃብ’ዩ” ብምባል ነቲ ዝቐርብ ዘሎ ጻውዒታት ነጺጉ።
ምንጪ ስእሊ, Getty Images
ኣብ ጋዛሙሉእ ብሙሉእ መራኸብቲ መስመራት ተቛሪፆም።
ኩባንያ ቴሎኮምዩኒኬሽን ፍልስጤም፡ሰራዊት እስራኤል ተደጋጋሚ ደብዳብ ምፍፃሙ ስዒቡ፡ ኣብ ጋዛ ኣገልግሎት ስልክን ኢንተርነትን ከም ዝተቛረፀ ኣፍሊጡ።
ሰራሕተኛታት ረድኤትንመራኸብቲ ሓፋሽን፡ ብሰንኪ እዚ ምቁራፅ ኣብ ጋዛ ምስ ዝርከቡ ሰራሕተኛታቶም ክራኸቡ ከም ዘይከኣሉ ይገልፁ ኣለዉ።
ምንጪ ስእሊ, EPA
ኣሜሪካ ኣብ ሊባኖስ ዝርከቡ ዜጋታታ ብቕልጡፍ ነታ ሃገር ለቒቖም ክወፅኡ ኣዚዛ።
መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ኩነታት ደሕንነት ንምግማት ዘፀግም ብምዃኑ፡ ሕዚ ኣገልግሎት መጓዓዝያ እንከሎ ዜጋታቱ ካብ ሊባኖስ ክወፅኡ ሓቲቱ።
ሓማስ ኣብ ልዕሊ እስራኤል መጥቃዕቲ ድሕሪ ምፍፃሙ፡ ኣብ መንጐ ሊባኖስ ዝመደበሩ ሂዝቦላሕን እስራኤልን ዝካየድ ውግእ እናወሰኸ ይመፅእ ኣሎ።
ነዚ ስዒቡ እስራኤል ሰራዊታን ወተሃደራዊ ተሽከርከርታን ናብ ዶብ ሊባኖስ ኣፀጊዓ ትርከብ።
ኣብ ሊባኖስ ብዘሎ ኩነታት ዝተሻቐለ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ፡ መንግስቲ ቅልውላው ኣብ ዝፍጠረሉ ኩነት ዜጋታት ከውፀአሉ ኣብ ዝኽእል ኩነታት መረጋገፂ ስለዘየለ፡ ኣሜሪካውያን ብኣጋ ካብ ሊባኖስ ክወፅኡ ኣገንዚቡ።
ምንጪ ስእሊ, Reuters
ኣብታ ዝዓበየት እስራኤላዊት ከተማ ተል ኣቪቭ ዝወደቐ ሮኬታት ኣርባዕተ ሰባት ከምዘቑሰለ ሰብመዚ እታ ከተማ ሓቢሮም።
እቲ ካብ ቓዛ ከምዝተወንጨፈ ዝተገልጸ ሮኬታት ኣብ ሓደ ኣፓርታማ ዘለዎ ህንጻ ብምህራም ዕንወት ኣውሪዱ’ሎ።
ምክትል ኣዛዚ ምክልኻል እታ ከተማ ዳኒ ገቫ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ክልተ ሰባት ማእከላይ መቑሰልቲ ከጋጥሞም እንከሎ፡ እቶም ካልኦት ክልተ ግን ብቐሊል ማህረምቲ ተገላጊሎም ኢሉ።
“ዝሰዓበ ሞት ዘይምህላዉ ምኽንያት፡ ሰባት ነቲ ዝተዋህቦም መምርሒ ኣብ ግብሪ ብምውዓሎም’ዩ። ንዝተዋህበ ደወል መጠንቀቕታ ሰሚዖም. . .ናብ ኣስካላ ብምምራሕ ናብ ውሑስ ቦታ ኣትዮም፡ ስለዚ ድማ ህይወት ድሒኑ”።
በቲ ብ7 ጥምቲ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ሓማስ 1400 እስራኤላውያን ክሞቱ እንከለዉ፡ 224 ድማ ናብ ቓዛ ከምዝተወስዱ ይፍለጥ።
ምንጪ ስእሊ, Reuters
እቲ ብ7 ጥቅምቲ ኣብ ልዕሊ እስራኤል ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ብምፍናው ሓድሽ ኲናት ዝወልዐ ጉጅለ ሓማስ ንሆስፒታላት ቓዛ ንውግእ ይጥቀመሎም ከምዘሎ ኣፈኛ ሓይልታት ምክልኻል እስራኤል ከሲሱ።
ዳኒኤል ሃጋሪ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ እቲ ጉጅለ “ካብ ሆስፒታላት ኲናት ይእውጅ” ኣሎ ድሕሪ ምባል፡ ነተን ትካላት ጥዕና ናብ “ናይ ሽበራ ትሕተቅርጺ” ቀይርወን ኣሎ ኢሉ።
ነቲ ኣብ ወሽመጥ ቓዛ ዝዓበየ ሆስፒታል ኣል-ሺፋ ከም ኣብነት ብምጥቃስ፡ ኣብ ትሕቲኡ ገለርያታት ብምህናጽ ንቐጻሊ መጥቃዕቲ ይውጥን ከምዘሎ እቲ ወተሃደራዊ ኣፈኛ ተዛሪቡ።
ድሕሪ’ቲ ናይ 7 ጥቅምቲ መጥቃዕቲ “ኣማኢት ኣሸበርቲ ናብቲ ሆስፒታል ብምእታው ተሓቢኦም ኣለዉ” ዝብል ሃጋሪ፡ እስራኤል ብዝረኸበቶ ስለያዊ ሓበሬታ መሰረት፡ “ኣብ ሆስፒታላት ቓዛ ነዳዲ ኣሎ፡ ሓማስ ድማ ንሽበራዊ ትሕተቅርጹ ይጥቀመሎም ኣሎ” ኢሉ።
ሰራዊት እስራኤል “ኣሸበርትን ሲቪላውያንን” ፈላልዩ ዝርኢ ምዃኑ ዝምጉት እቲ ኣፈኛ፡ ሓማስ ግን ንእስራኤላውያንን ነበርቲ ቓዛን ሲቪላውያን ይጎድእ ከምዘሎ ገሊጹ።
ሓማስ ግን ንክስታት እስራኤል ብምንጻግ፡ መግለጺ ናይቲ ሰራዊት “ኣብ ልዕሊ ህዝብና ሓድሽ ጃምላዊ ቅትለት ንምፍጻም” ዝዓለመ’ዩ ክብል ግብረመልሲ ሂቡ’ሎ።
ምንጪ ስእሊ, Reuters
ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ሓማስ "ከዕርፍን ዳግማይ ክውደብን ከምኡ'ውን ኣንጻር እስራኤል ግብረሽበራዊ ስርሒታት መሊሱ ክቕጽል" ዘኽእል ስምምዕ ተኹሲ ደው ምባል ከም ዘይትድግፍ ኣፍሊጡ።
ማቲው ሚለር ወሲኹ፡ ሓማስ ብዘይካ'ቲ ብ7 ጥቅምቲ ኣብ ልዕሊ እስራኤል ዝፈጸሞ መጥቃዕቲ "መዓልታዊ ሮኬታት ይውንጭፍን ኣብ እስራኤል ንዝርከቡ ሰላማውያን ዜጋታት ዒላማ ይገብርን ኣሎ" ኢሉ።
ወሲኹ "ነቲ ስርሒታት ክቕጽሉ ዘኽእሎም ዝዀነ ዓይነት ስምምዕ ተኹሲ ደው ምባል ንቃወሞ" ክብል ገሊጹ።
"ክልቲኦም ወገናት ሓገዝ ንምብጻሕ ዘኽእል ሰብኣዊ ደውታ ተኹሲ ምግባር ኣብ ግምት ከእትዉ ምደገፍናን ምሓሰብናን እብል። በዚ ድማ ነቲ ኣብ ደቡባዊ ቓዛ ዘሎ መእተዊ ራፋ ንክኽፈት ብዕቱብ ምሰራሕና" ኢሉ።
ምንጪ ስእሊ, Getty Images
ኣምባሳደራት እስራኤልን ፍልስጤምን ኣብ ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት መደረ ኣስሚዖም።
ክልቲኦም ድማ ኣብ ውሽጢ'ቲ ኣስታት ሰለስተ ሰሙን ዘቝጸረ ውግእ ህዝቦም ዘጋጠሞ ስቓይ ብንጹር ኣቕሪቦም።
ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቓዛ ቅልጡፍ ተኹሲ ደው ምባል ንክፍጸም ህጹጽ ኣኼባ ከካይድ ኣብ ዝተዳለወሉ እዩ መደረ እቶም ኣምባሳደራት ተሰሚዑ።
እቲ ሎሚ ዓርቢ ድምጺ ክወሃቦ ትጽቢት ዝግበር ረቂቕ ውሳነ፡ ገደብ ኣልቦ ሰብኣዊ ሓገዝ ክህሉ፣ ዓለምለኻዊ ሕግታት ሰብኣውነት ክኽበሩን ተሓታትነት ክረጋገጽን ዝጽውዕ ይኸውን።
ምንጪ ስእሊ, Getty Images
ኣብ ኲናት እስራኤልን ቓዛን ካብ ዘለዉ ምዕባለታት ገሊኦም፡
ድሕሪ'ቲ ሰበስልጣን ኣመሪካ ብዛዕባ መጥቃዕቲ ኣየር ኣብ ሶሪያ ዝምልከት ንጋዜጠኛታት ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ተወሰኽቲ ሓበሬታ ይወጽኡ ኣለዉ።
እቲ መጥቃዕቲ ኣየር፡ ሓይልታት ኢራን ዝጥቀሙሉ መኽዘናት ኣጽዋርን ተተኮስትን ከምዝሃረመ ሰበስልጣን ኣመሪካ ይገልጹ።
እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ጥቓ ኣቡ ከማል ዝተባህለት ኣብ ዶብ ዒራቕ እትርከብ ከተማ ብኤፍ-16 ዝዓይነተን ነፈርቲ ውግእ ዝተፈጸመ እዩ።
ብዛዕባ ዝወረደ ሰብኣዊ ጉድኣት ዛጊት ዝተፈለጠ ነገር የለን።
ምንጪ ስእሊ, Getty Images
እቲ ብ7 ጥቅምቲ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኣብ ምውጣን ዝሓገዘ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሓማስ ከምዝተቐትለ ሰራዊት እስራኤል ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ምክትል ሓላፊ ስለያ ሓማስ ዝዀነ ሻዲ ባሩድ፡ ኣብ "ዕውት ስለያ" ብዝተመርኮሰ መጥቃዕቲ ነፈርቲ ከምዝተወቕዐ ሰራዊት እስራኤል ገሊጹ።
ነቲ ቀቲልዎ ዝበልዎ መጥቃዕቲ ኣየር ዘርእይ ቪድዮ ኣብ ዝዘርግሐሉ እዋን፡ ሻዲ ባሩድ "ምስ ሓላፊ ሓማስ ኣብ ወሽመጥ ቓዛ ዝዀነ ያሕያ ሲንዋር ሓቢሩ ነቲ ናይ 7 ጥቅምቲ ባርባራዊ መጥቃዕቲ ከምዝወጠንዎ" ኣረዲኡ።
ቢቢሲ ነቲ ቅትለት ብናጻ ኣካል ከረጋግጽ ኣይክኣለን፤ ሓማስ'ውን ክሳብ ሕጂ ርእይቶ ኣይሃበን።
ምንጪ ስእሊ, US Department of Defense
ኣመሪካ ኣብ ምብራቓዊ ሶርያ ንዝርከቡ ሓይልታት ኢራንን ምስኦም ዝተኣሳሰሩ ጕጅለታትን ዝጥቀሙሎም ዝበለቶም ወተሃደራዊ መሳለጥያታት ከምዘጥቅዐት ኣፍሊጣ።
ጸሓፊ ምክልኻል ኣመሪካ ሎይድ ኦስቲን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እቲ "ትኽክለኛ መጥቃዕቲ ርእሰ ምክልኻል" ኣብ ዒራቕን ሶርያን ንዝርከቡ ኣባላት ኣመሪካ ንምክልኻልን ኣብ ቀረባ እዋን ብኢራን ዝድገፉ ጕጅለታት ምልሻታት ንዝፈጸምዎ መጥቃዕቲ ምላሽ ንምሃብን ምዃኑ ሓቢሩ።
"እዚ ብኢራን ዝድገፍ ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ኣመሪካ ዝፍጸም ዘሎ መጥቃዕቲ ቅቡል ኣይኮነን፡ ደው ክብል ድማ ኣለዎ። ኢራን ኣብቶም ኣንጻር ሓይልታትና ዝተፈጸሙ መጥቃዕቲ ኢዳ ከምዘየእተወት ክትክሕድ እዩ ድልየታ" ዝበለ እቲ ጸሓፊ ምክልኻል፡ እቲ ዝፍጸም መጥቃዕቲ ደው ዘይብል እንተዀይኑ ዝወሃብ ግብረ-መልሳዊ መጥቃዕቲ እውን ከምዝቕጽል ኣጠንቂቑ።
ኣመሪካ እቲ ኣብ ልዕሊ ሶሪያ ዝፈጸመቶ መጥቃዕቲ ምስ ግጭት እስራኤል-ፍልስጤም ዝራኸብ ከምዘይኰነ ትገልጽ።
ኣብቲ መጥቃዕቲ ምስ እስራኤል ከምዘይተሓባበረትን ብዛዕባ እቲ መጥቃዕቲ ኣቐዲማ ንእስራኤል ዝሃበታ ሓበሬታ ከምዘይነበረን ሓደ ላዕለዋይ በዓልስልጣን ኣመሪካ ንጋዜጠኛታት ተዛሪቡ።
ምንጪ ስእሊ, EPA
ብሓማስ ተጨውዮም ኣብ ቓዛ ጅሆ ተታሒዞም ዘለዉ 224 ሰባት ክፍትሑ ዝጽውዕ ተቓውሞ ኣብ ፊት ናይ ጀነራቫ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ተኻዪዱ።
እቶም ነቲ ተቓውሞ ዝወደቡ፡ ስእልን ኣስማትን ናይቶም ግዳያት ጭውያ ዝገልጽ ፖኣስተራት ኣብ መናብር ብምልጣፍ’ዮም ጻውዒቶም ዝገልጹ ዘለዉ።
“ናብ ገዝኦም ምለስዎም” ዝብል ጽሑፍ ዝርከቦ እቲ መናብር፡ ነቶም ጅሆ ተታሒዞም ዘለዉ ህጻናት እስራኤል ዝውክል ዓረብያታት’ውን ቀሪቡ’ሎ።
ኣስታት 50 ካብቶም ግዳያት ጭውያ ብደብዳ ሰራዊት እስራኤል ከምዝተቐትሉ ወተሃደራዊ ክንፊ ሓማስ ገሊጹ’ሎ። እንተኾነ ግን እቲ ሓበሬታ ብናጻ ኣካል ኣይተረጋገጸን።
ኣብ ፊት እቲ ቤት ጽሕፈት ዝርአ ሓንካስ መንበር ኣብ 1995 ንተቓውሞ ዝቖመ ምዃኑ ይፍለጥ።
ምንጪ ስእሊ, EPA
ምንጪ ስእሊ, EPA
ምንጪ ስእሊ, EPA
ፕረዚደንት ረሲብ ታይፕ ኤርዶጋን ምዕባራባውያን ሃገራት ነቲ ኣብ ልዕሊ ቓዛ ዝካየድ ዘሎ ደብዳብ እስራኤል ደው ከብላ ዘይምኽኣለን ነቒፉ።
“ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰባዊ መሰላት እንታይ ረኸቦ?” ዝበለ ኤርዶጋን፡ ምዕራባውያን “ንረብሖኦም ዘገልግል እንተዘይኮኑ ነዛ ዓይኖም ኣይርእይዎን’ዮም። ስለምንታይ? ምኽንያቱ እቲ ዝፈስስ ዘሎ ደም ናይ ኣስላም ስለዝኾነ” ክብል ቁጠዐኡ ገሊጹ።
እቲ ፕረዚደንት ተቓውሞኡ ንምግላጽ ነቲ ትማሊ ናብ እስራኤል ከካይዶ ዝወጠኖ ምብጻሕ ብምስራዝ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ኣኼባ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ንቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል በንጃሚን ነታንያሁ ኣብ ኒውዮርክ ናይ ኢድ ሰላምታ ምሃቡ ከምዘጣዕሶ ተዛሪቡ።
ኣመሪካ ትርከበን ሃገራት ምዕራብ፡ ኣብ ልዕሊ ሲቪላውያን ጉድኣት ከይወርድ’ኳ ይምሕጸና እንተሃለዋ፡ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ሓማስ ንእተካይዶ ዘላ መጥቃዕቲ ብምድጋፍ፡ ምቁራጽ ተጻብኦ ምግባር ንረብሓ ሓማስ ምዃኑ’የን ዝከላኸላ ዘለዋ።
ብኻልእ ወገን፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ምምሕዳር ፍልስጤም ሪያድ ኣል-ማሊኪ ኣብ ዓለምለኻዊ ገበናዊ ቤትፍርዲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንደብዳብ እስራኤል “ኲናት ሕነ ምፍዳይ” እዩ ክብል ገሊጽዎ። ምቁራጽ ተጻብኦ ክግበር’ውን ጸዊዑ’ሎ።
ምንጪ ስእሊ, MOHAMMED SALEM/REUTERS
ካብቶም ብመጥቃዕቲ ሓማስ ተጨውዮም ናብ ቓዛ ዝተወስዱ ልዕሊ 200 ሰባት ኣስታት 50 ዝግመቱ በቲ ድሕሪ መጥቃዕቲ 7 ጥቅምቲ ዝጀመረ ብደብዳብ እስራኤል ከምዝተቐትሉ ወተሃደራዊ ክንፊ ሓማስ ኣፍሊጡ።
ነቲ መግለጺ ዝሃበ ኣፈኛ ናይቲ ጉጅለ ኣቡ ዖበይዳ፡ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ተወሳኺ ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃበን።
ቢቢሲ ነቲ ሓበሬታ ብናጻ ኣካል ከረጋግጾ ኣይክኣለን።
ሰራዊት እስራኤል ከምዝብሎ ግን፡ ብውሕዱ 224 ሰባት ብሓማስ ጅሆ ተታሒዞም ኣለዉ።
ምንጪ ስእሊ, PRCS
ኣብ ዶብ ግብጺ ክጽበያ ዝጸንሓ 12 ኣገዳሲ ቀረባት ዝጸዓና ዓበይቲ መካይን ብኣፍደገ ራፋሕ ክኣትዋ ከምዝተፈቕደለን ማሕበር ቀይሕ ወርሒ ፍልስጤም ሓቢሩ።
እተን ሎሚ ዝኣተዋ መካይን፡ ማይ፡ መግብን ሕክምናዊ ቀረባትን ዝሓዛ እየን።
ብህጹጽ ዝድለ ዘሎ ነዳዲ ግን ብእስራኤል ስለዝተኸልከለ ትካላት ረዲኤት ከእትዋ ኣይክኣላን ዘለዋ።
ካብ 21 ጥቅምቲ ጀሚሩ ብድምር 74 መካይን ናብ ቓዛ ክኣትዋ ከምዝተፈቕደለን እቲ ማሕበር ይገልጽ።
ሕቡራት ሃገራት ከምዝበሎ፡ ቅድሚ’ዚ ብ7 ጥቅምቲ ዝተወልዐ ግጭት፡ መዓልታዊ ልዕሊ 450 መካይን ናብ ቓዛ ቀረባት የእትዋ ነይረን።
ማሕበረሰብ ዓለም፡ ነቲ ኣብታ ዞባ ተፈጢሩ ዘሎ ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ንምቅላል ሓጺር ምቁራጽ ተዂሲ ክግበር ይጠልብ ኣሎ።
