መጥቃዕቲ ኢራን ይገድድ፡ መጻረዪ ነዳዲ እስራኤል ይነድድ፡ ትራምፕ ተስፋን መጠንቀቕታን ይሰድድ

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 17 መጋቢት 2026ኣብ እዋን ኲናት፡ ነፈርቲ ህዝባዊ መጓዓዝያ ብኸመይ'የን ዝበራ?

   ንዝሓለፉ ክልተ ሰሙናት፡ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ሚሳይላትን ኣብ ሰማያት ኢራንን ወሽመጥ ዓረብን ኣብ ዝውንጨፉሉ ዘለው እዋን፡ ተቘጻጸርቲ ትራፊክ ኣየር፡ ብ ጽዑቕ ክሊ ኣየር ኣቢሎም ነፈርቲ መጓዓዝያ ክሓልፋ ክገብሩ ጸኒሖም እዮም።

   ኣብ ንቡር ግዜ፡ ሓደ ውልቀ ተቘጻጻሪ ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ከባቢኡ ሽዱሽተ ነፈርቲ ከማሓድር ይኽእል እዩ። ኲናት ምስ ዝህሉ ግን ዕጽፊ ክኸውን ይኽእል እዩ።

   ኣብ 2014፡ ነፋሪት መገዲ ኣየር ማሌዥያ ኤምኤች17 ኣብ ምብራቓዊ ዩክረይን ብሩስያ ብዝተሰርሐ ሚሳይል ተሃሪማ ድሕሪ ምውዳቓ ኩሎም ኣብታ ነፋሪት ዝነበሩ 298 ሰባት ተቐቲሎም'ዮም።

   ኣብቲ እዋን ኣብ መንጐ ሩስያን ዩክረይንን ውግእ ይካየድ ነይሩ። እዚ ሓደጋ ድማ ግጭት ንመስመር ነፈርቲ ተጓዓዝቲ ብኸመይ ክጸልዎ ከም ዝኽእል ዘጉልሕ እዩ።

   ኣብቲ እዋን ዩክረይን ብተዛማዲ ትሑት ደረጃ ግጭት ዝነበራ ዞባ እያ ነይራ።

   እንተዀነ ኣብ ቀረባ እዋን ውግእ ብኣየር ናብ ዝግበረሉ ኲናት ሰፊሑ ኣሎ።

   ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ድማ ብርክት ዝበላ ወተሃደራዊ ነፈርቲ ተሃሪመን ወዲቐን ነይረን። እዚ ዝዀነ ሰብ ክድገም ዝደልዮ ክስተት ኣይኰነን።

   ዝርዝር ሓበሬታ ንምርካብ ነዚ መላግቦ ጠውቑ።

2. 17 መጋቢት 2026ኣብ ዒራቕ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ይፍጸም

   ዒራቕ፡ ኣብዚ ሰሙን ተኸታታሊ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ክወርዳ ቀንዩ ኣሎ።

   ሎሚ ንግሆ ኣብ ባቕዳድ ብብዝሒ ኣብ ልዕሊ ኣብያተ ጽሕፈት መንግስቲን ኤምባሲታት ሃገራት ወጻእን ዝርከበሉ ዓብዪ ሆቴል መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ኣጋጢሙ።

   ኣብ ባቕዳድ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ብማዕበል መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ሮኬትን ዒላማ ከምዝኾነ ጸብጻባት ሮይተርስን ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስን የመልክቱ።

   ሓደ በዓል ስልጣን ጸጥታ ንኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ "ሰለስተ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ኣርባዕተ ሮኬታትን ኣብ ልዕሊ እቲ ኤምባሲ መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸሙን፡ ብውሑድ ሓንቲ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ኣብ ውሽጢ ከም ዝወደቐትን፡" ገሊጹ።

   ሓደ ናይ ዓይኒ ምስክር ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ብውሕዱ ሰለስተ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ናብ ኤምባሲ ኣመሪካ ገጸን ክበራ ከም ዝረኣየ ሓቢሩ።

   እተን ክልተ ኣብ ሰማይ ከለዋ ክባራዓ እንከለዋ፡ እታ ሳልሳይቲ ግን ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ እቲ ኤምባሲ ከም ዝተሸኽለት ንሮይተርስ ሓቢሩ።

   ምንጭታት ጸጥታ ዒራቕ ንኤኤፍፒ ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ "እቲ መጥቃዕቲ ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ፡ እዚ እቲ ዝኸበደ መጥቃዕቲ'ዩ፡" ኢሎም።

3. 17 መጋቢት 2026ነዳዲ ንምቁጣን ረቡዕ ረቡዕ ህዝባዊ በዓል ክኸውን ዝኣወጀት ሃገር

   ብሰንኪ ምውላዕ ኵናት ኣመሪካን እስራኤል ምስ ኢራን ሕጽረት ነዳዲ ዘጋጠማ ስሪላንካ፡ ረቡዕ ረቡዕ ህዝባዊ በዓል ክኸውን ኣዊጃ።

   ፕረዚደንት ስሪላንካ ኣኑራ ኩማራ ዲሳናያከ ትማሊ ሰኑይ ምስ ላዕለዎት ሰብ መዚ እታ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ህጹጽ ኣኼባ “ካብዚ ዝኸፍእ ከይመጽኣና ንምነ፡ ንዝኸፈአ ነገር ግን ክንዳሎ ኣለና” ኢሉ።

   ኣመሪካን እራኤልን ብ28 ለካቲት ኣብ ልዕሊ ኢራን ኵናት ምስ ጀመራ፡ ኢራን ነቲ 20 ሚኢታዊት ጠለባት ነዳዲ እዛ ዓለም ዝመሓላለፈሉ መጻብቦ ሆርሙዝ ዓጽያቶ።

   90 ምኢታዊት ካብቲ ብመጻብቦ ሆርሙዝ ዝሓለፍ ነዳዲ ናብ ሃገራት ኤስያ’ዩ ዝኸየድ።

   እተን ኩሉ ጠላባት ነዳዲአን ካብ ማእከላይ ምብራቕ ዘማልኣ ሃገራት ደቡብ ኤስያ ነዚ ዘጋጠን ሕጽረታት ነዳዲ ንምቅላል ዝተፈላለየ ስጉምታታት ይወስዳ ኣለዋ።

   ስሪላንካ ከኣ ረቡዕ ረቡዕ ህዝባዊ በዓል ክኸውን ኣዊጃ ኣላ።

   ካልኦት ሃገራትከ እንታይ ስጉምትታት ይወስዳ ኣለዋ?

   ታይላንድ፡ ዜጋታት እታ ሃገር ተጠቃምነት ኣየር ኮንድሽነር [መዝሓሊ] ንኸጉድሉ ፎዅስ ክዳን ክኽደኑ መንግስቲ ይምዕድ ኣሎ

   ምያንማር፡ ናይ ውልቂ መካይን፡ ኣብ መለለዩ ቅጽረን ተሞርኵሰን፡ ታርጋአን ጎደሎ ቁጽሪ ዝውድእ ሎሚ ክንቀሳቐሳ እንተውዒለን፡ ጽባሕ ከኣ ታርጋአን ምሉእ ቁጽሪ ዝውድእ ከምዝንቀሳቐሳ ውሳነ ኣሕሊፉ ኣሎ።

   ባንግላድሽ፡ ጸዓት ንምቁጣን ኣብ መላእ እታ ሃገር ኤለትሪክ ምሉእ ንምሉእ ትጠፍኣሉ ሰዓታት ኣተኣታትዩ ኣሎ

   ፍሊፕንስ፡ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ኣብ ሰሙን ሓንቲ መዓልቲ ኣብ ገዛኦም ኮይኖም ከምዝሰርሑ ገይሩ ኣሎ

   ቬትናም፡ ሰባት ብሽክለታን ህዝባውያን መጓዝያታትን ጥራይ ክጥቐሙ የተባብዕ ኣሎ

4. 16 መጋቢት 2026ናብ ሃገራት ወሽመጥን እስራኤልን ክድርበ ዝወዓለ ሚሳይላት ኢራን

   እስራኤልን ኣመሪካን ኣብ ልዕሊ ኢራን ከካይድኦ ዝጸንሓ መጥቃዕትታት ሎሚ'ውን ክቕጽልኦ ውዒለን።

   "ሓይሊ ኣየር እስራኤል ኣብ ሕምብርቲ ቴህራን ዘካየዶ መጥቃዕቲ" ንሳተላይታት እስራኤል ስግኣት ፈጢሩ ዝተባህለ ህንጻ ጠፈር ዒላማ ዝገበረ ምንባሩ ሰራዊት ኣመሪካ ገሊጹ።

   ብዘይካ ኣብታ ርእሰከተማ ዘካየዶ ደብዳባት፡ ኣብ ከተማታት ሺራዝን ታብሪዝን'ውን "መጠነ-ሰፊሕ ማዕበላዊ መጥቃዕቲ" ከምዘካየደ ይጠቅስ።

   ኢራን ብወገና፡ ናብ እስራኤል ሚሳይላትን ድሮናትን ክትውንጭፍ ውዒላ'ያ። ገለ ካብቲ ብጸረ-ኣየር ሚሳይላት ዝተርመ ፍንጫላት ኣብ ጥንታዊ ክፋል ከተማ ዮሩሳሌም ከምዝወደቐ ጸብጻባት ሓቢሮም።

   ቴህራን ናብ ሃገራት ወሽመጥ'ውን ሚሳይላትን ድሮናትን ክትድርቢ ውዒላ ኣላ።

   ቐጠር፡ ንዝተፈነወላ ክልተ ማዕበላዊ መጥቃዕቲ ሚሳይላት ኣብ ምክልኻል ከምዝወዓለት ወኪል ቢቢሲ ካብታ ከተማ ሓቢራ።

   ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ'ውን፡ ኣብ ርእሰከተማ ኣቡ-ዳቢ ሓደ ሰብ ብመጥቃዕቲ ኢራን ክቕተል እንከሎ፡ ኣብ ፉጃይራህ ዝርከብ ዓቢ ትካል ነዳዲ ባርዕ ዘስዓበ ዳርባ ሰብ-ኣልቦ ነፋሪት ተኻይዱ።

   ዛጊት እቲ ኲናት ካብ ዝውላዕ ኣትሒዙ ኣብ ኢማራት 7 ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ፡ ካልኦት 145 ከምዝቖሰሉ እታ ሃገር ኣፍሊጣ።

   ንግስነት ስዑዲ ዓረብ'ውን ብተመሳሳሊ፡ ብዓሰርተታት ዝቑጸራ ድሮናት ከምዘውደቐት ትሕብር።

   ኲዌትን ዒራቕን'ውን ካብ ዳርባ ሚሳይላትን ድሮናትን ኢራን ክድሕና ኣይክኣላን።

   ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ሓይልታት ኣመሪካ ኣብታ ስትራተጂካዊት ደሴት ካርግ ንዝርከብ ወተሃደራዊ ዒላማታት ኢራን ደብዲቦም ምንባሮም ይዝከር።

   ብሰንኪ እቲ ዝቕጽል ዘሎ ኲናት፡ ኢራን ነቲ 20% ነዳዲ ዓለም ካብ ወሽመጥ ዝሓልፈሉ መጻብቦ ሆርሙዝ ዓጽያቶ ብምህላዋ፡ ዋጋ ነዳዲ ሰማይ ተሰቒሉ ይርከብ።

5. 16 መጋቢት 2026ሆርሙዝ፡ ምላሽ ሃገራት ኤውሮጳ ንጠለብ ፕረዚደንት ትራምፕ

   ሃገራት ኣውሮጳን ዓለምን ኣብቲ ኣመሪካን እስራኤልን ምስ ኢራን ዘካይድኦ ዘለዋ ኲናት ብቐጥታ ከምዘይኣትዋ ይገልጻ ኣለዋ።

   ፕረዚደንት ኣመሪካ፡ ብፍላይ ሃገራት ወተሃደራዊ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ) ነቲ ዳርጋ ተረጊጡ ዘሎ ኣገዳሲ መስመር ንግዲ ዝኾነ መጻብቦ ሆርሙዝ ኣብ ምውሓስ ክሳተፋ ድሕሪ ምጽውዑ'ዮም መራሕቲ ምላሽ ክህቡ ጀሚሮም ዘለዉ።

   ቀዳማይ ሚኒስተር ብሪጣንያ፡ ነቲ ዓለማዊ ቅልውላው ኣስዒቡ ዘሎ ኩነታት መጻብቦ ሆርሙዝ ፍታሕ ንምርካብ ኣብ ዝግበር ውጥን ክሳተፍ ቅሩብ'ኳ እንተኾነ ብመንገዲ ኔቶ ከምዘይከውን'ዩ ኣፍሊጡ ዘሎ።

   ጀርመን ብወገና፡ ኣብቲ ኲናት ክትሳተፍ መደብ ከምዘይብላ ገሊጻ ኣላ።

   ሚኒስተር ምክልኻል እታ ሃገር ቦሪስ ፒስተሪየስ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ "እዚ ናትና ኲናት ኣይኮነን፡ ባዕልና ኣይወላዕናዮን" ክብል ንጠለብ ዶናልድ ትራምፕ ነጺግዎ።

   እቲ ኣመሪካዊ ፕረዚደንት፡ ካልኦት ምዕጋት ዋሕዚ ነዳዲ ዘገድሰን ሃገራት ዓለም'ውን ግደአን ክጻወታ'ዩ ሓቲቱ ዘሎ።

   ደቡብ ኮርያ፡ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ምስ ዋሽንግተን ክትላዘብ ምዃና ብምጥቃስ፡ ነቲ ኩነታት ገምጊማ ምላሽ ከምእትህብ ኣፍሊጣ'ላ።

   ንጃፓን ወኪሉ መልሲ ዝሃበ ሚኒስተር ምክልኻል ንጂሮ ኮይዙሚ ድማ ሃገሩ " ጸጥታዊ ስርሒት ባሕሪ" ናይ ምእዋጅ ሓሳብ ከምዘይብላ ተዛሪቡ።

   ቻይና ብወገና፡ ቀረብ ጸዓት ከይተገደበን ከይተዓናቐፈን ክውሕዝ ናይ ኩሎም ወገናት ሓላፍነት እዩ ካብ ምባል ሓሊፋ ንጻውዒት ትራምፕ ንጹር ምላሽ ኣይሃበትን ዘላ።

   ኣውስትራልያ ግን ልክዕ ከምተን ካልኦት ሃገራት ኣውሮጳ፡ ናብ መጻብቦ ሆርሙዝ መራኽብ ኲናት ከምዘይትሰድድ ብመገዲ ኣባል ካቢነ ሚኒስተራት ዝኾነት ካተሪን ኪንግ ገሊጻ።

6. 16 መጋቢት 2026ቀዳምነት ብሪጣኒያ ኣብቲ ዞባ ዘሎ ህዝብና ምሕላው እዩ - ስታርመር

   ቀዳማይ ሚኒስተር ብሪጣንያ ኬር ስታርመር፡ ቀዳምነት ሃገሩ ድሕነት ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝርከቡ ዜጋታት ምውሓስ ከም ዝዀነ ተዛሪቡ።

   እታ ሃገር ንጹርን ቀጻልን ዕላማታት ከም ዘለዋን፡ እቲ ቀዳምነት "ኣብቲ ዞባ ዘሎ ህዝብና" ምሕላው ምዃኑን ገሊጹ።

   ስታርመር፡ ዓባይ ብሪጣንያ ናብቲ ሰፊሕ ኲናት ክትጽንበር ከም ዘይትስሓብ ይገልጽ።

   ንሱ ወሲኹ፡ ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ኢራን ክመጽእ ዝኽእል ስግኣታት ደው ንምባል ክትሰርሕ ምዃና ግን ኣይሓብአን።

7. 16 መጋቢት 2026ሕብረት ኤውሮጳ ንመጻብቦ ሆርሙዝ ንምኽፋት እንታይ ክገብር ከም ዝኽእል ክዛተ'ዩ

   ኣባላት ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ መጻብቦ ሆርሙዝ ንምኽፋት፡ ብወገን ኤውሮጳ እንታይ ክግበር ከም ዝኽእል ክዝትያ ምዃነን ሓላፊ ፖሊሲ ወጻኢ እቲ ሕብረት ገሊጹ።

   ካጃ ካላስ ቅድሚ ኣብ ብራስለስ ዝካየድ ኣኼባ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ኣባል ሃገራት ናይቲ ሕብረት ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ “ምኽፋት መጻብቦ ሆርሙዝ የርብሓና'ዩ፡" ከምዝበለ ማዕከን ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።

   ግጭት ማእከላይ ምብራቕ ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ብርክት ዝበላ መራኽብ ነቲ ኣስታት 20% ነዳዲ ዓለም ዝሓልፈሉ መጻብቦ ክሓልፋ ኣብ ዝፈተናሉ እዋን መጥቃዕቲ ከም ዝበጽሐን ይግለጽ።

   ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ መሻርኽቲ ኣመሪካ ነዚ መጻብቦ ኣብ ምውሓስ እንተዘይሓጊዘን "መጻኢ ኔቶ ኣዝዩ ሕማቕ ክኸውን'ዩ፡" ክብል ኣፈራሪሑ'ዩ።

   ብሰንበት፡ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ብሪጣኒያ፡ ኬር ስታርመር "ኣብ ዓለማዊ መራኽብ ዝፍጠር ምዝንባዕ ንምውጋድ" ብዛዕባ ኣገዳስነት ምኽፋት መጻብቦ ሆርሙዝ ምስ ትራምፕ ከም ዝተዘራረበ ገሊጹ።

8. 16 መጋቢት 2026ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝኸፈትኦ መጥቃዕቲ 'ኲናት ኔቶ ኣይኰነን' - ሚኒስተር ዓባይ ብሪጣንያ ፓት ማክፋደን

   ሚኒስተር ስራሕን ጡረታን ፓት ማክፋደን፡ ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝኸፈትኦ መጥቃዕቲ ኲናት ኔቶ ኣይኰነን ኢሉ።

   ንሱ፡ ኪዳን ምክልኻል ኔቶ፡ ነቲ "ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ንርእዮ ዘለና ዓይነት ኲነታት" ኣብ ግምት ብምእታው ከም ዘይተወደበ ተዛሪቡ።

   ኔቶ ኣብ 1949 ብኣመካን ዓባይ ብሪጣንያን ሓዊሱ ብ12 ሃገራት ዝተመስረተ ልፍንቲ ምክልኻል ኰይኑ፡ ሓደ ካብቲ ቀንዲ መትከላቱ ድማ ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ኣባል ሃገር መጥቃዕቲ እንትፍጸም ኣብ ልዕሊ ኩለን ዝፍጸም መጥቃዕቲ እዩ ዝብል እዩ።

   ዶናልድ ትራምፕ ምስ ፋይናንሻል ታይምስ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት፡ መሓዙት ሃገራት ነቲ ንዓለምለኻዊ መራኽብ ነዳዲ ወሳኒ ዝዀነ መጻብቦ ሆርሙዝ ንምውሓስ እንተዘይሓጊዘን "መጻኢ ኔቶ ኣዝዩ ሕማቕ፡" ክኸውን እዩ ምባሉ ይዝከር።

   ሓላፊ ምክልኻል ነበር - ጀነራል ሰር ኒክ ካርተር - እውን ኔቶ "ሓደ ካብ መሓዙት ሃገራት ኣብ ምርጫ ኲናት ክኣቱን ድሕሪኡ ኩሉ ሰብ ክስዕብ ክግደድን ዝተዳለወ ኪዳን ኣይኰነን፡" ኢሉ።

   ማክፋደን በዚ ርእይቶ ከም ዝሰማማዕ ብምግላጽ፡ ጀነራል ካርተር "ትኽክል" እዩ ብምባል፡ ነቲ ሕጂ ዘሎ ግጭት "ኲናት ኔቶ ዘኰነስ" "ስጉምቲ ኣመሪካን እስራኤልን" ክብል ይገልጾ።

   ማክፋደን ወሲኹ "ንኔቶ ውፉያት ኢና፡" ይብል።

9. 16 መጋቢት 2026ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ "ነደዲ ብቑጠባን ንመሰረታዊ ነገራትን" ጥራይ ንክውዕል ኣተሓሳሲቡ

   ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ እቲ መበል 16 መዓልቱ ዝሓዘ ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ስዒቡ "ነደዲ ብቑጠባ፡" ክንቀጥም ይግባእ ክብል ኣተሓሳሲቡ።

   እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ብማሕበራዊ መራኸቢ ኣብ ዘሕለፎ መልእኽቲ፡ ነዳዲ ገዚአን ዝጥቀማ ሃገራት ከም ዝተሸገራ ብምግላጽ "ብቑጠባን ንመሰረታዊ ነገራትን ቀዳምነት ምሃብ፡" ኣገዳሲ እዩ ኢሉ።

   ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ሚኒስትር ገንዘብ ኣሕመድ ሸዴ፡ ምትእጉጓል ሰንሰለት ቀረብ ነዳዲ ክሳብ ክንደይ እዋን ከም ዝጸንሕ ስለ ዘይፍለጥ፡ ሕብረተሰብን ትካላትን ነዳዲ "ብልዑል ቁጠባ፡" ንክቀጥሙ ኣተሓሳሲቡ ነይሩ።

   ብምኽያት እቲ ኲናት ዝተራእየ ወሰኽ ዋጋ "ዘስግእ" እዩ ብምባል ዝገለጾ እቲ ሚኒስትር፡ መንግስቲ "ኣብ ቀረባ ተወሳኺ ስጉምቲታት ቁጠባ ነዳዲ፡" ወግዓዊ ከም ዝገብር ኣፍሊጡ።

   ኣብዪ ኣሕመድ ብወገኑ፡ ኣከፋፈልቲ ነዳዲ ኰነ ተጠቀምቲ ከምኡ'ዉን ነቁጣታት ነዳዲ ንመሰረታዊ ኣገልግሎት ቀዳነምት ክህቡን ብቑጠባ ክጥቀሙ ከም ዘለዎምን ኣተሓሳሲቡ።

   ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ምስ ኢራን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ካብ ዝውላዕ ንድሓር፡ 20 ሚእታዊት ነዳዲ ዓለም ዝሓልፈሉ ወሽመጥ ሆርሙዝ ተጸልዩ'ዩ፤ ካብዚ ብዝሰገረ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ትሕተ ቕርጺ ነዳዲ ኢራን ብዝፈጸመቶ መጥቃዕቲ ዋጋ ነዳዲ ብልዑል ዋጋ ወሲኹ ኣሎ።

   በዚ ምኽንያት ዋጋ ነዳዲ ካብ 2022 ናብዚ ልዑል ወሰኽ ብምርኣይ ንበርሚል 120 ዶላር ይሽየጥ ኣሎ።

   ነዚ ስዒቡ፡ ዓለምለኸ ኤጀንሲ ነዳዲ ዝለዓለ መጠን ዘለዎ ዕቑር ነዳዲ ብምውጻእ ንኤዥያን ሃገራት ኦሺንያን ከም ዘከፋፍል ገሊጹ።

10. 16 መጋቢት 2026ኣመሪካ ንምንታይ'ያ ንኢራናዊት ደሴት ካርግ ኣጥቂዓታ?

    ደሴት ካርግ ካብ ገማግም ኢራን 28 ኪሎሜትር ርሒቓ እትርከብ ንእሽተይን ከውሒ ዝበዝሐን ደሴት'ያ።

    እዛ ደሴት ዋላ ድኣ ንእሽተይ ትኹን'ምበር ብመዳይ ነዳድን ጸዓትን ኣብ ቁጠባ ኢራን ዘለዋ ኣበርክቶ ኣዝዩ ልዑል'ዩ።

    ኣመሪካ ነዛ ደሴት ምጥቓዓ ከኣ ኣብ መትኒ ቁጠባ ኢራን ሃስያ ከተውርድ ስለዝደለየት'ያ ትመስል።

    90 ሚኢታዊት ካብ ነዳዲ ኢራን በዚ ኣብዛ ደሴት ዘሎ መኣከቢ ነዳዲ ኣቢሉ'ዩ ዝሓልፍ።

    ተወሳኺ ንባብ

11. 16 መጋቢት 2026ኣመሪካ ስም ዝርዝር ናይቶም ብሓደጋ ነፋሪት ዝሞቱ ሽዱሽተ ወተሃደራታ ገሊጻ

    ኣመሪካ ስም ዝርዝር ናይቶም ብሓደጋ ነፋሪት ዝሞቱ ሽዱሽተ ወተሃደራታ ገሊጻ።

    ኣቐድም ኣቢሎም ሽዱሽተ ወተሃደራት ኣመሪካ ኣብ ኩዌት ሓደ ድማ ኣብ ስዑድያ ተቐቲሎም ነይሮም'ዮም።

    እዚ ኵናት ካብ ዝውላዕ፡ ብውሕዱ ኣርባዕተ ነፈርቲ ኣመሪካ ተሃሪመን ወዲቐን ኣለዋ፤ ሓንቲ ካብአን ከኣ እታ ንላዕለዋይ ሃይማኖታዊ መራሒ ኢራን ኣያቶላህ ዓሊ ኻመኒ ዝደብደበት ነፋሪት'ያ።

    ኣብ መጀመርታ መጋቢት ሰለስተ ኤፍ-15 ዝዓይነተት ነፈርቲ ውግእ ኣመሪካ ኣብ ሰማያት ኩዌት ከምዝወደቃ ዝዝከር ኮይኑ፡ ኣብተን ነፈርቲ ዝነበሩ ሽዱሽትኦም ኣባላት ብሰላም ከም ዝወጽኡ'ውን ኣብ ግዜኡ ተሓቢሩ ነይሩ።

    እዘን ስርሓት ቦይንግ ዝዀና ከይሲ-135 ሰራዊት ኣመሪካ ካብ መወዳእታ 1950ታትን መጀመርታ 1960ታትን ጀሚሩ ዝጥቀመለን ዓበይቲ ወተሃደራውያን ነፈርቲ'የን።

    እዘን ነፈርቲ ኣብ ሰማይ እንከለዋ ንነፈርቲ ውግእ ነዳዲ ናይ ምምላእ ዓቕሚ ዘለወን ኮይነን፡ እተን ነፈርቲ ውግእ ነዳዲ ንምምላእ ናብ መሬት ወይ ናብ መራኽብ ከይዓለባ ኣብ ሰማይ ንነዊሕ ሰዓታትን ንነዊሕ ርሕቐትን ንክጉዓዛ የኽእለአን።

    በዚ ከኣ ዓንዲ ሕቖ ሓይሊ ኣየርርን ሓይሊ ባሕርን ኣመሪካ እናተባሃላ'የን ዝግለጻ።

    ዝርዝር ሓበሬታ ነዚ መላግቦ ብምስዓብ ትረኽቡዎ።

12. 16 መጋቢት 2026ኢራናውያን ብዛዕባ'ቲ ኲናት እንታይ'ዩ ዝንገሮም ዘሎ?

    ሚልዮናት ኢራናውያን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝመደበሮም ብቋንቋ ፋርስ ዝሰርሑ ሳተላይት ቲቪ ቻነላት እኳ እንተተኸታተሉ፡ ናጻ ሓበሬታ ምርካብ ግን ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ።

    ምጥፋእ ኢንተርነት፡ ሳንሱርን ዝተገደበ ቻነላትን፡ ኢራናውያን ኣብ እዋን ናዕብን ግጭትን ብዓቢኡ ካብቲ ዝተረፈ ዓለም ክፍለዩ ይገብሮም።

    ቢቢሲ ንመጀመርታ ሰሙን ብመንግስታዊ መራኸቢ ብዙሃን ኢራን ብዛዕባ እቲ ኲናት ዝነበረ ሽፋን ኣድሂቡ ብዝገበሮ ምጽራይ፡ እቶም ጸብጻባት ኣብ ሲቪላዊ ስቓይ፡ ኢራን ኣብ ልዕሊ "ጸላእታ ሕነ ትፈዲ" ከም ዘላ፡ ንእስላማዊት ሪፓብሊክ ህዝባዊ ተኣማንነት ዝደፍኡ ምንባሮም ክግንዘብ ክኢሉ።

    ኣብ ርእሲኡ ድማ ብእስራኤልን ኣመሪካን ዝተሃርሙ ወተሃደራውን መንግስታውን መሳለጥያታት ብዙሕ ኣቓልቦ ከም ዘይተዋህቦም ተዓዚቡ። ኣብነታት ዝተሰነዐ ሓበሬታ እውን ረኺቡ።

    ዝርዝር ሓበሬታ ንምርካብ ነዚ መላግቦ ጠውቑ።

13. 16 መጋቢት 2026መዓርፎ ነፈርቲ ዱባይ በረራታት ንግዝኡ ደው ኣቢሉ

    ሰብ መዚ ሕቡራት ኢመራት ዓረብ፡ ብሰንኪ "ምስ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ዝተኣሳሰር ክስተት፡" መኽዘን ነዳዲ ድሕሪ ምጽላዉ ዝተላዕለ ባርዕ ሓዊ ስዒቡ ንሓደ ለይቲ በረራታት ንግዚኡ ከም ዝቋረጹ ኣፍሊጦም።

    እዚ ድማ። ዝዀነ መጉዳእቲ ከም ዘየብጽሐ'ኳ እንተዘይተገልጸ፡ ድሕነት ህዝቢ ንምርግጋጽ "ኩሉ ኣድላዪ ስጉምትታት" ይወስዱ ከም ዘለዉ ገሊጾም።

    ሰብ-መዚ ሕቡራት ኢመራት ዓረብ ኣብ ኤክስ ኣብ ዝጸሓፍዎ ጽሑፍ፡ ምቁራጽ ትራፊክ ኣየር "ድሕነት ኩሎም ተጓዓዝትን ሰራሕተኛታትን ንምርግጋጽ ዝውሰድ ናይ ጥንቃቐ ስጉምቲ፡" ምዃኑ ብምግላጽ፡ ተጓዓዝቲ ሓድሽ ሓበሬታ ንምርካብ ንዝጉዝሉ መገዲ ኣየር ክውከሱ መኺሮም።

    ገለ በረራታት ናብቲ ኣብ ዱባይ ዝርከብ ካልእ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣል ማክቱም እውን ከም ዝተቐየረ ይፍለጥ።

    ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ዱባይ ኣብ 2025 ኣስታት 90 ሚልዮን ተጓዓዝቲ ኣአንጊዱ።

    ሰብ መዚ እታ ሃገር፡ ኣብዚ እዋን እቲ ኣብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ዱባይ ዘጋጠመ ባርዕ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከም ዘእተውዎ ገሊጾም።

    ኢራን ኣብ እዋን ኲናት ናብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣስታት 2000 ሚሳይላትን ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ተኲሳ፤ መብዛሕትኦም ብመከላኸሊ ኣየር ተዓጊቶም።

    ስዑዲ ዓረብ ኣብ ሓደ ለይቲ ብዓሰርተታት ዝቑጸራ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ከም ዘውደቐትን ዒራቕን ኩዌትን ድማ ሓድሽ መጥቃዕቲ ከም ዘጋጠመን ገሊጻ።

    ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን መጥቃዕቲ ኣብ ዝቕጽላሉ ዘለዋ እዋን፡ ኣብ ቴህራን ከቢድ መጥቃዕቲ ቦምባታት ከም ዝተፈጸመ ዝሕብር ጸብጻባት ኣሎ።

    ኣብታ ሰራዊት እስራኤል ንትሕተ- ቅርጺ ሕዝቦላህ ዒላማ ዝገብረላ ዘሎ ከተማ ቤይሩት'ዉን ዓቢ ፍንጀራ ከም ዝተሰምዐ ይፍለጥ።

    ብሰንኪ ብሰሜንን ደቡብን ሕዝቦላህን ኢራንን ናብ እስራኤል ዘወንጨፉዎ ሚሳይል ድማ ኣብታ ሃገር ድምጺ ደወል መጠንቀቕታ ተሰሚዑ።

14. 16 መጋቢት 2026ትራምፕ፡ መጻብቦ ሆርሙዝ ኣብ ምውሓስ ንኔቶ ኣጠንቂቑ

    ኣብዚ ቀጥታዊ ጸብጻባት ኲናት ኣመሪካ፡ እስራኤልን ኢራንን ነቕርበልኩም።

    • ዶናልድ ትራምፕ ምስ ፋይናንሻል ታይምስ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት፡ መሓዙት ሃገራት ነቲ ንዓለምለኻዊ መራኽብ ነዳዲ ወሳኒ ዝዀነ መጻብቦ ሆርሙዝ ንምውሓስ እንተዘይሓጊዘን "መጻኢ ኔቶ ኣዝዩ ሕማቕ፡" ክኸውን እዩ ኢሉ
    • ቻይና ነቲ ቻነል ንምውሓስ ክትሕግዝ ትጽቢት ከም ዘለዎ ብምግላጽ፡ ክትሕግዝ እንተዘይተሰማሚዓ ድማ ምስ መራሒ ቻይና ሺ ጂንፒንግ ዝገብሮ ዋዕላ ከደናጉዮ ከም ዝኽእል ተዛሪቡ
    • ፕረዚደንት ኣመሪካ ምስ "ኣስታት ሸውዓተ" ሃገራት ብዛዕባ እቲ መጻብቦ "ምሕላው" ይዘራረብ ከም ዘሎ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ገሊጹ። እዘን ሃገራት እ ንምውሓስ እንተዘይሓጊዘን "ኣይክርስዖን'የ፡" ክብል ደጊሙ ገሊጹ
    • ኣቐዲሙ፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ዓባስ ኣራግቺ፡ ቴህራን ተኹሲ ደው ምባል ከም ዘይሓተተትን "ምስ [ኣመሪካውያን] ክንዛረበሉ ዝግበኣና ምኽንያት ኣይርኣየናን፤ ምኽንያቱ ንሳቶም ከጥቅዑና ኣብ ዝወሰኑሉ እዋን ምስኦም ኢና ንዛረብ ነይርና፡" ኢሉ
    • ኣብ ዓለም ካብ ዝበዝሑ ጽዑቓት መዕርፎ ነፈርቲ ሓደ ዝዀነ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ዱባይ፡ በረራታቱ ንግዚኡ ከቋርጽ ተገዲዱ
    • እስራኤል፡ ኣብ ምዕራብን ማእከልን ኢራን መጥቃዕቲ ከም እተስፍሕ ብምግላጽ ገና "ኣሽሓት" ዒላማታት ኣለው ኢላ

    ኣብ መንጎ ኣመሪካ፡ እስራኤልን ኢራንን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ዝምልከት እዋናዊ ምዕባለታት ንምክትታል ምሳና ጽንሑ።

15. 15 መጋቢት 2026ካብ ኵናት ኢራን፡ ኣየኖት ሃገራት'የን ክኸስባ፡ በዓል መንከ ዝያዳ ይህሰያ?

    ኣብ ኵናት 'ዝዀነ ተዓዋቲ የለን' እዩ ዝበሃል፡ እቲ ንጹህ ህዝቢ'ዩ ምሒር ዋጋ ዝኸፍል።

    ኣብዚ ኲናት ኢራን፡ ብሓፈሽኡ፡ ብደረጃ ዓለም ዋጋ ነዳድን ጽዓት ወሰኽ ኣብ ዘርኣየሉ ዘሎ፡ ብዙሓት ሃገራት ብቁጠባ ክህሰያ'የን።

    እንተዀነ፡ ገለ ሃገራት ነዚ ዘሎ ዕግርግር ናብ ረብሐአን ብምቕያር ክኸስባ ክኽእላ'የን።

    ኵናት ኣመሪካን እስራኤልን ምስ ኢራን፡ ኣብ ዞባ ማእከላይ ምብራቕን ዓለም ኣብ ቁጠባ ካብ ትጽቢት ወጻኢ ዝዀኑ ጽልዋታት ኣስዒቡ ይርከብ።

    እቲ ኵናት ንሃገራት ወሽመጥ ዓረብን ሃገራት ማእከላይ ምብራቕን ከናውጸን እንከሎ ኣማኢታ ኣሽሓት ካብ ቤት ንብረቶም ንኽፈናቐሉ ምኽንያት ኰይኑ ኣሎ።

    እቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፡ ካብቲ ዞባ ሓሊፉ፡ ብሰንኪ እቲ ሓደ ሕምሲት ነዳዲ ዓለም ዝመሓላለፈሉ መጻብቦ ሆርሙዝ ብኢራን ምዕጻዉ፡ ብዙሓት ሃገራት ብሕጸረት ነዳዲ ንክጥቐዓን ቅልውላው ቀረብ ነዳዲ ንከጋጥመንን ደሪኹ ኣሎ።

    እዚ ኩሉ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ካብ ኵናት ኢራን መን'የን ክኸስባ፡ መንከ ክህሰያ'የን?

    ምሉእ ትሕስቶ ንምንባብ ኣብዚ ጠውቑ

16. 15 መጋቢት 2026‘ኣብ ዝሓለፉ 24 ሰዓታት ልዕሊ 100 ሰባት ሆስፒታል ኣትዮም’ - እስራኤል

    ሚኒስትሪ ጥዕና እስራኤል: መጥቃዕቲ ሚሳየል ኢራን ስዒቡ፡ ኣብ ዝሓለፉ 24 ሰዓታት ጥራይ፡ 108 ሰባት ጉድኣት በፂሑዎም ናብ ሆስፒታል ከምዝተወስዱ ኣፍሊጡ።

    ካብዚኦም፡ እቶም 96 ቀሊል መጉዳእቲ በፂሑዎም፡ ትሽዓተ ድማ ገና ኩነታቶም ኣይተፈልጠን።

    እቲ ግጭት ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ፡ 3,195 ሰባት ኣብ ሆስፒታል ክኣትዉ እንከለዉ፡ 81 ድማ ክሳብ ሰንበት ኣብ ሆስፒታል ሓገዝ ይግበረሎም ከምዘሎ ይሕብር።

    ሚኒስትሪ ጥዕና’ታ ሃገር፡ ዛጊድ ብዝሒ ሞት ኣይፀብፀበን።

    እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ እስራኤል ኣብ ምዕራብ ኢራን ሓድሽ ማዕበል መጥቃዕቲ ብምፍናው ምላሽ ምሃብ ጀሚራ ኣለ።

17. 15 መጋቢት 2026ኣመሪካውያን ካብ 14 ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ክወጹ ተኣዚዞም

    ትማሊ ቀዳም ኣብ ባቕዳድ ዝርከብ ኤምባሲ ኣመሪካ፡ ብሚሳይል ድሕሪ ምውቃዑ፡ ዜጋታቱ ካብ ዒራቕ ክወፁ’ቲ ኢምባሲ ሓድሽ መጠንቀቕታ ኣውጺኡ።

    ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቦ መጠንቀቕታ፡ ዜጋታት ኣመሪካ "ብህፁፅ ካብ ዒራቕ ክወጹ" ከምዘለዎም ገሊጹ።

    "ኣብ ዒራቕ ክፀንሑ ዝመረፁ ዜጋታት ኣመሪካ፡ ምስ ኢራን ምትእስሳራት ዘለዎም ግብረሽበራዊ ጉጅለታትን ምልሻታትን ከብፅሕዎ ዝኽእሉ ሓደጋታት ከስተውዕሉ" እቲ ኤምባሲ ጽሒፉ።

    ኢራን፡ ኣብ መላእ ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ዝርከባ ዒላማታት ኣመሪካ መጥቃዕቲ ኣብ ዝጀመረትሉ እዋን፡ ኣመሪካ ዜጋታታ ካብ ልዕሊ ደርዘን ሃገራት ክወፁ ሓቲታ’ላ።

    ትማሊ ቀዳም፡ ኣገዳሲ ዘይኮኑ ሰራሕተኛታት መንግስትን ኣዝማድ ሰራሕተኛታት መንግስትን፡ ካብ ዖማን ክወጹ ብፍሉይ ከምዝኣዘዘት ድማ ሮይተርስ ሓቢሩ።

18. 15 መጋቢት 2026ሰራዊት እስራኤል: ኢራን ናብ እስራኤል ሚሳይላት ከምዝተኰሰት ኣፍሊጡ

    ሓይልታት ምክልኻል እስራኤል፡ ኢራን ናብ እስራኤል ገጻ ሚሳይላት ከምዝውንጨፈት ገሊጹ።

    ከምኡ ድማ፡ ነቲ ስግኣት ንምዕጋት ስርዓታት ምክልኻል ይሰርሑ ከምዘለዉን ኣብ ገለ ከባቢታት ናብ ሞባይል ቴሌፎናት ናይ ጥንቃቐ መልእኽቲ ከምዝተላእከን ይገልጽ።

    ህዝቢ ኣብ ውሑስ ቦታታት ክዀኑን፡ ክሳብ ተወሳኺ ሓበሬታ ዝወሃቦም ኣብኡ ክጸንሑን የጠንቅቕ።

    ምስ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን ምትእስሳር ዘለዎ ማዕከን ዜና ፋርስ ፡ ካብ ኢራን ሓድሽ ማዕበል ሚሳይላት ከምዝተወንጨፈ ሓበሩ።

    ዕጡቕ ጉጅለ ሕዝቦላህ'ውን ሚሳይላት ወይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ናብ ሰሜናዊ ዞባታት እስራኤል ከምዝተኰሰ ይሕብር።

19. 15 መጋቢት 2026ዶናልድ ትራምፕ፡ ምስ ኢራን ስምምዕ ንምክያድ ድሉው ኣይኰንኩን ኢሉ

    ዶናልድ ትራምፕ፡ ትማሊ ቀዳም ምስ ማዕከን ዜና ኤንቢሲ ኣብ ዝገበሮ ናይ ቴሌፎን ቃለ መሕተት፡ ኢራን ምስ ኣመሪካ ስምምዕ ንምግባር ትደሊ’ያ ድሕሪ ምባል፡ ንሱ ግን ስምምዕ ንምግባር ድሉው ከምዘይኰነ ገሊጹ።

    ነቲ ምክንያት ከረድእ እንከሎ ኸኣ፡ እቲ ዘሎ ነጥብታት ምስ ኢራን ናብ ሓደ ስምምዕ ንምብጻሕ እኹል ከምዘይዀነ’ዩ ኣብሪሁ።

    እንተኾነ እቲ ነጥብታት እንታይ ምዃኑ ኣብ ዝተሓተተሉ ክነግር ፍቓደኛ ኣይዀነን። እንተዀነ ኢራን ነዚ ሒዛቶ ዘላ ናይ ንዩክለር ምምዕባል መደባት ከተዕንዎ ኣለዋ ዝብል ሓደ ካብቲ ነጥብታት ምዃኑ ትራምፕ ጠቂሱ።

    ኣብዚ ቃል መሕተት፡ ብዙሓት ሃገራት፡ ድሕነት መጻብቦ ሆርሙዝ ንምውሓስ እጃመን ከበርክታ ድልውነተን ኣረጋጊጸን ኣለዋ ኢሉ፤ እተን ሃገራት በዓል መን ምዃነን ግን ኣይገለጸን።

20. 14 መጋቢት 2026ኣገዳሲ ወደብ ኢመራት ዓረብ ዒላማ ኰይኑ

    ብሰብ ኣልቦ ነፋሪት ዒላማ ዝተገበረ ወደብ ፉጃይራ፡ ንሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣዝዩ ትርጉም ዘለዎ ቦታን ሓደ ካብቶም ዝዓበዩ መኽዘናት ነዳዲ ማእከላይ ምብራቕን እዩ።

    እዚ፡ መራኽብ ነዳዲ ዝመልኣሉ ቁልፊ ቦታ'ዉን እዩ።

    ፉጃይራ ኣብ ወሽመጥ ዓረብ፡ ዘይኰነስ ኣብ ወሽመጥ ዖማን ስለ ዝርከብ፡ መራኽብ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ምጉዓዝ ኣየድልየንን’ዩ።

    ሆርሙዝ እዚ ኲናት ቅድሚ ክልተ ሰሙን ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ብግብሪ ንመጓዓዝያ ባሕሪ ተዓጽዩ’ሎ።

    ሎሚ ብኢንተርነት ዝተዘርግሐ ተንቀሳቓሲ ስእሊ፡ ኣብ ምብራቓዊ ገማግም ባሕሪ ኢማራት ዓረብ መላእ’ቲ መኽዝን ትኪ ክዓብሊኹ የርእዩ።

    እዚ ዝኸውን ዘሎ፡ ኮር ሓለዋ ሰውራ ኢራን፡ ወደባት፡ መራኽብን ወተሃደራዊ ቦታታትን ሓዊሱ ረብሓታት ኣመሪካ ኣብ ኢማራት ዓረብ፡ ብመንጽር’ቲ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ’ታ ንኢንዱስትሪ ነዳዲ ቴህራንን ንሰፊሕ ቁጠባን ኣዝዩ ወሳኒት ደሴት ኻርግ እትፍጽሞ መጥቃዕቲ ሕጋዊ ዒላማ ከም ዝዀኑ ኣብ ዝገለጸሉ እዋን እዩ።