'ሓላፍነት ዝጐደሎ ባህሪ ሩስያ ንኩላትና ሓደጋ'ዩ'- ወተሃደራዊ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ)

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 1 ሚያዝያ 2026ኢራን ምቁራጽ ተጻብኦታት ክግበር ሓቲታ- ትራምፕ

   ኢራን ምቁራጽ ተጻብኦታት ክግበር ከምዝሓተተት ፕረዚደንት ኣመሪካ ገሊጹ።

   ዶናልድ ትራምፕ ኣብቲ ንሱ ዝውንኖ ማሕበራዊ መራኸቢታት 'ትሩዝ ሶሻል" ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ፡ "ከምቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ኣዝዩ ሕሉፍ ዘይኮነ" መራሒ እታ ሃገር ነቲ ጠለብ ከምዘቕረበሉ ሓቢሩ።

   "ፕረዚደንት ሓድሽ ስርዓት ኢራን" ነቲ ሕቶ ምቁራጽ ተዂሲ ከምዘቕረበሉ'ዩ ትራምፕ ጠቒሱ ዘሎ።

   እንተኾነ፡ እቲ ኣብ 2024 ዝተመረጸ ፕረዚደንት እታ ሃገር ማሱድ ፐዘሽኪያን ክሳብ ትማሊ ንህዝቢ ተራእዩ ዝነበረ ብምዃኑ፡ መግለጺ ትራምፕ ናብ መን ዘነጻጸረ ምዃኑ ብንጹር ኣይተፈልጠን።

   ክሳብ መጻብቦ ሆርሙዝ ዝኽፈት መጥቃዕቲ ኣመሪካ ክቕጽል ምዃኑ ግን እቲ ኣመሪካዊ መራሒኣጠንቂቑ ዘሎ።

   ንነዊሕ እዋን ላዕለዋይ መራሒ ኢራን ዝነበረ ኣያቶላህ ዓሊ ኻመነኢ ኣብ ፈለማ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምቕታሉ ብወዱ ሞጅታባ ኻመነኢ ከምዝተተክአ ይዝከር።

   ኢራን ነቲ ብትራምፕ ክቐርብ ዝጸንሐ ዝርርባት ይግበር ከምዘሎ ዘመልክት ሓበሬታ ሓቂ ከምዘይኮነ ብምግላጽ፡ መልእኽቲ ጥራይ ከምዝተለዋወጡ'ያ ትሕብር።

   ቴህራን ካብ ዋሽንግተን ዝቐረበላ ጠለባትን ቅድመኩነታትን "ዘይርትዓዊ" ብምዃኑ ክትቅበሎ ከምዘይትኽእል'ውን ኣፍሊጣ ነይራ'ያ።

2. 1 ሚያዝያ 2026ወተሃደራዊት ነፋሪት ሩስያ ብምሕምሻሻ ብዙሓት ሰባት ሞይቶም

   ሓንቲ ወተሃደራዊት ነፋሪት ሩስያ ብምሕምሻሻ ኣባላታ ዝርከብዎም 29 ሰባት ከምዝሞቱ ሰራዊት እታ ሃገር ኣፍሊጡ።

   እታ ኣን-26 ዝተባህለት ነፋሪት ኣብ 'ንቡር በረራ' እናሃለወት'ያ ኣብታ ሩስያ ብሓያሊ ካብ ዩክረይን ዝመንዝዓታ ዞባ ክሪምያ ወዲቓ።

   ሰራዊት ሩስያ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ "ብቴክኒካዊ ምብልሻው" ዘጋጠመ ሓደጋ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ብሚሳይላት፡ ድሮናት ወይ ኣዕዋፍ ተሃሪማ ከምዘይወደቐት ኣሚቱ።

   ሸውዓተ ካብቶም ግዳያት ኣብረርቲ ዝርከብዎም ኣባላት ከምዝነበሩ እቲ ሓበሬታ የመልክት።

   ከምዚአን ዓይነት ነፈርቲ ካብ 1960ታት ኣትሒዘን ዘገልገላ ኮይነን፡ ህይወት ብዙሓት ዝቐዘፈ ተመሳሳሊ ሓደጋታት ከጋጥመን ምጽንሑ ይፍለጥ።

3. 1 ሚያዝያ 2026ኣመሪካ እዚ ኲናት ክሳብ መዓስ ክጸንሕ እዩ ኢላ ነይራ?

   ዶናልድ ትራምፕን ላዕለዎት ሰበስልጣንን ኣመሪካ፡ ካብ ኢራን ብቕልጡፍ ክወጽኡ ዝደልዩ ይመስሉ።

   እቲ ፕረዚደንት ብሰሉስ እታ ሃገር ካብቲ ግጭት ኣብ ቀረባ እዋን ከም እትወጽእ ኣአንፊቱኣሎ።

   ንሱን ካልኦት ሰብመን እቲ ኲናት መዓስ ከም ዝውዳእ ዝበልዎ ንድሕሪት ተመሊስና ንርአ።

   • ብ9 መጋቢት፡ ትራምፕ ንሲቢኤስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቲ ኲናት “ዳርጋ ተወዲኡ'ዩ፡" ክብል ከሎ፡ ድሒሩ ድማ እቲ ኲናት “ኣዝዩ ቀልጢፉ” ክውዳእ ምዃኑ ገሊጹ
   • ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ማርኮ ሩቢዮ፡ ኣመሪካ ኣብ ኢራን እትገብሮ ስርሒታት “ኣብ ዝቕጽሉ ክልተ ሰሙናት” ክትውድእ ትጽቢት ከም ዘለዋ ገሊጹ ነይሩ
   • ወሃቢት ቃል ዋይት ሃውስ ካሮሊን ሊቪት እውን ነዚ ደጊማቶ። ንሳ ኣቐዲማ እቲ ኲናት ክሳብ ሽዱሽተ ሰሙን ክጸንሕ ከም ዝኽእል ገሊጻ ነይራ
   • ብሰኑይ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣመሪካ ኣብ ኢራን ትወስዶ ዘላ ወተሃደራዊ ስርሒት ንምውዳእ ምስ ሓድሽ ስርዓት ኢራን "ዕቱብ ዘተ" ትገብር ከም ዘላ ገሊጹ - እንተኾነ፡ ኣብ ስምምዕ ምስ ተበጽሐን መጻብቦ ሆርሙዝ ብቕጽበት "ንንግዲ ክፉት" ምስ ዝኸውን ተዛሪቡ። ኢራን ምስ ኣመሪካ ዝኾነ ይኹን ዝርርብ ከም ዘይተኻየደ ትገልጽ
   • ብወገን እስራኤል ቀዳማይ ሚኒስተር ቤንጃሚን ኔታንያሁ ብሰኑይ እቲ ኲናት “ብርግጽ ልዕሊ ፍርቂ በጺሑ ኣሎ፡" ኢሉ
   • ብሰሉስ ሚኒስተር ምክልኻል ኣመሪካ ፒት ሄግሰት፡ ነቲ ስርሒት ንምውዳእ “ህጹጽነት” ከም ዘሎ ገሊጹ
   • ትማሊ ምሸት ድማ፡ ትራምፕ፡ ስርዓት ኢራን "ንዓመታት" ኑክሌራዊ ኣጽዋር ከፍሪ ከም ዘይክእል ኣብ ዝተረጋገጸሉ እዋን፡ ኣመሪካ፡ "ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ሰሙን" ኣብ ዘሎ ግዜ ካብ ኢራን ክትወጽእ እያ ኢሉ

4. 1 ሚያዝያ 2026ትራምፕ፡ ኣመሪካ ካብ ኔቶ ንከውጽኣ ይሓስብ ምህላው ይግለጽ

   ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣመሪካ ካብ ወተሃደራዊ ልፍንቲ ሰሜን ኣትላንቲክ -ኔቶ- ጠቕሊሉ ንምውጻእ "ብዕቱብ ይሓስበሉ፡" ከም ዘሎ ንቴሌግራፍ ኣብ ዝሃቦ ቃል ኣመልኪቱ።

   እታ ጋዜጣ ኣብ ዝዘርግሓቶ ጸብጻብ፡ ትራምፕ ነቲ ኪዳን "ናይ ወረቐት ነብሪ" ብምባል ክገልጾ እንከሎ፡ ዓባይ ብሪጣንያ ሓይሊ ባሕሪ የብላን ኢሉ።

   ትራምፕ፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝተኻየደ ግጭት ንኣባልነት ኣመሪካ ኣብቲ ኪዳን ዳግማይ ክሓስበሉ ድዩ ተባሂሉ ምስ ተሓተተ ኣብ ዝሃቦ መልሲ፡ "እወ፡ [እዚ] ኪኖ ዳግመ-ግምት'ዩ ምበልኩ... ብዛዕባ ኔቶ ተሰሓሒተ ኣይፈልጥን። ወትሩ ናይ ወረቐት ነብሪ ምዃኖም እፈልጥ'የ፤ ፑቲን'ውን ይፈጥ'ዩ።

   “ሓይሊ ባሕሪ’ውን የብልካን። ኣዝዩ ኣረጊትካ፡ ዘይሰርሓ መራኽብ ጽዕነት ነፈርቲ’የን ዘለዋ፡” ክብል ንኹነታት መርከብ ውግእ ብሪጣንያ ብምጥቃስ ወሲኹ ተዛሪቡ።

   ኣብዚ እዋን ቀዳማይ ሚኒስትር ብሪጣኒያ፡ ብዛዕባ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዘሎ ምዕባለታት መብርሂ ይህብ'ዩ ዘሎ።

   ስታርመር ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ይቨት ኩፐር፡ መጻብቦ ሆርሙዝ ንምኽፋት ዝግበር መደባት ንምዝታይ ዋዕላ ኣህጉራውያን መራሕቲ ከተአንግድ ምዃና ኣፍሊጡ።

   እቲ መጻብቦ ኢራን ንመጥቃዕቲ እስራኤልን ኣመሪካን መልሲ ምሃብ ካብ እትጅምር ኣትሒዙ ተዓጽዩ ኣሎ።

   ብሰንኩ ድማ፡ ዓለማዊ ዋጋ ነዳዲ ክውስኽ ተራእዩ።

   ስታርመር፡ ዓባይ ብሪጣንያ ናብቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝካየድ ዘሎ ግጭት ከም ዘይትስሓብን፡ ንዝውስኽ ወጻኢታት መነባብሮ ንምፍታሕ እቲ ዝበለጸ መገዲ፡ ምህዳእ ምዕባለ እቲ ኲናትን መጻብቦ ሆርሙዝ ዳግማይ ከም ዝኽፈት ምርግጋጽን ምዃኑን ደጊሙ ገሊጹ።

   ኩሉ ኣማራጺታት ዲፕሎማስያዊ መንገዲ ይርኢ ከም ዘሎ'ዉን ይዛረብ።

5. 1 ሚያዝያ 2026ኣብ 1970ታት ዝነበረ ቅልውላው ነዳዲ እንታይ'ዩ፣ ካብኡ ናብ ዝኸፍአ ዲና ነምርሕ ዘለና?

   ንዓለማዊ ቀረብ ነዳዲ ወሳኒ ዝዀነ መስመር - ወሽመጥ ሆርሙዝ- ካብ ዝዕጾ ሓደ ወርሒ ገይሩ ኣሎ።

   እዚ ድማ፡ ዓለም ኣብቲ ኣብ 1970ታት ዝነበረ ቅልውላው ነዳዲ ዘስዓቦ ጸገማት ንላዕሊ ናብ ዝኸፍአ ቅልውላው ትሽመም ከም ዘላ ስግኣታት ከሕድር ጀሚሩ ኣሎ።

   ኣብ ኢትዮጵያ ድሮ ሕጽረት ነዳዲ ኣጋጢሙ ኣሎ፤ ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ገለ ኣብያተ ዕዮ ዓመታዊ ዕረፍቲ ክወስዱ ይግበር ኣሎ።

   ኢንጅነሪን ኢንዳስትሪ ግሩፕ ሰራዊት ምክልኻል ቅድሚ ሓደ ሰሙን ሰራሕተኛታቱ ኣብ ውሽጢ ክልተ መዓልቲ ዕረፍቲ ክወጽኡ ከም ዝኣዘዘ ቢቢሲ ዝርኣዮ ሓበሬታ የረድእ።

   ክልል ትግራይ፡ ቅድሚ እዚ ቅልውላው ኣትሒዙ ብልዑል ቀረብ ሕጽረት ነዳዲ ክሳቐያ ካብ ዝጸንሓ ክልላት እታ ሃገር እያ፤ ኣብዚ ትካላት ጥዕና ሓዊሱ ብሕጽረት ነዳዲ ኣገልግሎታት ዝሰናኸሎም ትካላት ብዙሓት ምዃኖም ይግለጽ።

   እዚ ክሳብ ክንደይ ከሻለቕና ይግባእ?ሙሉእ ሓበሬታ ንምርካብ ነዚ መላግቦ ሰዓቡ።

6. 1 ሚያዝያ 2026ባብኤል መንደብ፡ እቲ ካልእ ኢራን 'ክዓጽዎ እየ' ትብሎ ዘላ መጻብቦ

   መጻብቦ ሆርሙዝ ምስ ተዓጸወ፡ ኣገዳስነት ቀይሕ ባሕሪ ኣብ መጓዓዝያ ባሕሪ መሊሱ'ዩ ዓዚዙ።

   ስዑድ ዓረብ ብምብራቕ ብወሽመጥ ዓረብ ተፍርዮ ነዳዲ ብመጻብቦ ሆርሙዝ ገይራ ከተሕልፎ ስለዘይከኣለት ነቲ ኣብ ምብራቕ ቀይሕ ባሕሪ ወይ ምዕራብ ስዑድያ ዝርከብ ወደብ ያንቡ እናተጠቐመት መዓልታዊ ሚልዮናት በራሚል ነዳዲ'ያ ብመትረብ ስወጽን ባብኤል መንደብን ተመሓላለፍ ዘላ።

   ስዑድ ዓረብ ካብቲ ኣብ ምብራቕ እታ ሃገር ዘሎ ዒላታት ናይ ነዳዲ ናብ ምዕራብ እታ ሃገር ዝዝርጋሕ ትቦታት ተኺላ ስለዝጸንሓት ምዕጻው መጻብቦ ሆርሙዝ መንገዲ ድኣሉ ኣንዊሕላ'ምበር ከምተን ካልኦት ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ምሉእ ንምሉእ ኣይዓጸዋን።

   ባብኤል መንደብ ብዘይካ ጋዝን ነዳድን ዝጽዓን መራኽብ፡ ካልእ ናይ መጓዓዝያ፡ እኽእልን ካልእ ሃለኽቲ ነገራትን ዝጸዓን መራኽብ'ውን ብዘይ ምቍራጽ ዝመሓላለፋሉ ኣገዳሲ መራኸቢ ምዕራባውን ምብራቓውን ክፋል እዛ ዓለም'ዩ።

   ባብኤል መንደብ እንተ ተዓጽዩ ልክዕ ከምቲ ኣብ 2021 ባንዴራ ናይ ፓናማ ዘለዋ ኮንቲነራት እትጽዕን ዓባይ መርከብ ኣብ ማእከል መትረብ ስወጽ ተሸኺላ ነቲ መስመር ምስ ዓጸወቶ ዝሰዓብ ቅልውላው'ዩ ክስዕብ።

   ምዕጻው ባብኤል መንደብ፡ መራኽበን ካብ ኤስያ ተበጊሰን ብደቡብ ኣፍሪቃ ተኳሊለን ንክኸዳ ስለዘገድደን ምድንጓይ ቀረባትን ዓቢ ምውሳኽ ዋጋን ከኸትል ግድን እዩ።

   ነዚ መላግቦ ብምጥቃቕ ዝርዝር ሓበሬታ ትረኽቡ።

7. 1 ሚያዝያ 2026ቻይና ሽምግልና ኣመሪካ-ኢራን ትፍትን - ይሰልጣ ዶ?

   ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝቕጽል ዘሎ ግጭት ካልኣይ ወርሑ ረጊጹ፡ ርኡይ ምዝንባዕ ቀረብ ጸዓትን ምውሳኽ ዋጋ ነዳዲን ኣስዒቡ ኣብ ዘሎ እዋን፡ ቻይና ኣብ ጐድኒ ፓኪስታን ብምዃን ቀንዲ መንጐኛ ኰይና ተቐልቂላ ኣላ።

   ብሓባር ድማ ተዅሲ ደው ንምባልን ነቲ ወሳኒ መጻብቦ ሆርሙዝ ዳግማይ ንምኽፋትን ዝዓለመ ሓሙሽተ ነጥብታት ዝሓዘ ውጥን ሰላም ኣቕሪበን ኣለዋ።

   እዚ ዲፕሎማስያዊ ድፍኢትዚ ድሕሪ’ቲ በይጂን ንኲናት ዝሃበቶ ወግዓዊ ምላሽ ትሑት እዩ ጸኒሑ።

   እቲ ውጥን ሰላም ዝተነድፈ ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ፓኪስታን ነዚ ግጭት ደው ንምባል እታ ሃገር ንዘተ እትገብሮ ዘላ ጻዕሪ ደገፍ ቻይና ክሓትት ናብ በይጂንግ ድሕሪ ምጋሹ እዩ።

   ጻዕሩ ዝሰርሐ ይመስል ድማ፡ ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቻይና፡ ክልቲኦም “ንሰላም ዝጕስጕስ ሓድሽ ጻዕርታት” ይገብሩ ከም ዘለዉ ገሊጹ።

   እቲ ሓባራዊ መግለጺ፡ “ንግርጭታት ንምፍታሕ እቲ እንኮ ግብራዊ ኣማራጺ” ዘተን ዲፕሎማሲን ምዃኑ ብምንጻር፡ እቲ ዝተዓጽወ መጻብቦ ሓዊሱ መስመራት ማይ ውሕስነቱ ክረጋገጽ ይጽውዕ።

   እዚ ቅልውላው እንተቐጺሉ፡ እታ ከም ፋብሪካ ዓለም ኮይና እተገልግል “ኢንዱስትርያዊት ልቢ” ተባሂላ እትግለጽ ቻይና፡ ኣብ ዝተናውሐ ክትጽሎ ከም እትኽእል ስግኣት ኣሎ።

   ቍጠባዊ ኵነታት ቀንዲ ድርኺት ተበግሶ ሰላም ቻይና’ዩ።

   ፕረዚደንት ሺ ጂንፒን፡ እቲ ሕጂ ተጸልዩ ዘሎ፡ ኣብ ዓለማዊ ንግድን ርጉእ ዋሕዚ ጸዓትን ኣመና ዝምርኮስ ውሽጣዊ ቍጠባ ኣብ ምሕያል ዘተኮረ እዩ።

   ቻይና ኣብ ዓለም ዝዓበየት ኣምጻኢት ዘይተጻረየ ነዳዲ ብምዃና፡ ንኢንዱስትርያዊ ንጥፈታታ ከሰናኽል ንዝኽእል ቅልውላው ጸዓት ብፍሉይ ተቓላዒት’ያ።

   ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ቅልውላው ንሰንሰለት ቀረብ ስርሓት ቻይና ንዝዀኑ ኣቝሑ፡ እንተላይ ኤሌክትሮኒክስ፡ ሰሚኮንዳክተራትን ኤሌክትሪክ ተሽከርከርትን ኣብ ሓደጋ ዘእቱ እዩ።

   ካብዚ ሓሊፉ ማእከላይ ምብራቕ ንቻይና -ንሰደድን ፕሮጀክትታት ትሕተ ቅርጽን - ካብ መጽረዪ ማይ ጨው ክሳብ ህንጸት ሓይሊ ኤሌክትሪክ - ኣገዳሲ ዕዳጋ ኰይኑ ጸኒሑ እዩ።

   ቻይና ኣብዚ ተራ ሽምግልና ብምእታዋ፡ ንምምሕዳር ኣመሪካ ከም ግብራዊት ኣማራጺት ትቐርብ ከም ዘላ እዩ ዝግለጽ።

   ቤጂንግ ነቲ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ቍጠባዊ ምትእስሳራ ተጠቒማ ምስ መሓዙትን መወዳድርትን ኣመሪካ ዝምድናታት ትሕሉ፤ ንኣብነት ቻይና ቀንዲ መሻርኽቲ ንግዲ ኢራን ኰይና ኣስታት 80% ካብ ነዳዲኣ ትዕድግ።

   እዚ ናይ መወዳእታ ተበግሶ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝረኸበቶ ዲፕሎማስያዊ ዓወታት ዝተሃንጸ ኰይኑ፡ ቻይና ኣብ 2023 ኣብ መንጎ ስዑዲ ዓረብን ኢራንን ዝምድና ንምምላስ ብመንጐኝነት ሰሪሓ ነይራ።

   ኣብ መንጎ 14 ውድባት ፍልስጤም እውን ዝርርብ ንምእንጋድ ጻዕሪታት ኣካይዳ እያ።

8. 1 ሚያዝያ 2026ኢራን፡ ወሽመጥ ሆርሙዝ ክኽፈት ከሎ ንኣመሪካ፡ እስራኤልን መሓዙተንን ከም ዝዕጾ ኣፍሊጣ

   ኢራን፡ መጻብቦ ሆርሙዝ ከም ዝኽፈት፤ ንኣመሪካ፡ እስራኤልን ደገፍተንን ግን ክዕጾ ምዃኑ ፕረዚደንት ኢራንን ሓላፊ ኮሚተ ሃገራዊ ድሕነት’ቲ ባይቶን ገሊጾም።

   ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ምስ ኢራን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ድሕሪ ሒደት ሰሙናት ክዛዘም ምዃኑ ኣብ ዝገለጸሉ ዘሎ እዋን፡ ፕረዚደንት ኢራን ማሱድ ፔዜኪያን፡ መጻብቦ ሆርሙዝ ን“ጸላእትን ደገፍቶምን” ተዓጽዩ ክጸንሕ ምዃኑ ገሊጹ።

   ሓላፊ ኮሚቴ ሃገራዊ ድሕነት ባይቶ ኢራን ኢብራሂም ዓዚዝ’ውን እቲ መስመር ንኻልኦት ሃገራት ክኽፈት’ኳ እንተዀነ ንኣመሪካ ግን ክዕጾ ምዃኑ ገሊጹ።

   ፕረዚደንት ፔዜሽኪያን ምስ ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ ኤውሮጳ ኣንቶንዮ ኮስታ ብዛዕባ እቲ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ኣብ ዝገበሮ ናይ ቴሌፎን ዝርርብ፡ ብዘይካ ኣመሪካን እስራኤልን ነቲ ኲናት ዝደገፋ ሃገራት ብመጻብቦ ሆርሙዝ ክሓልፋ ከም ዘይፍቀደለን መንግስታዊ ማዕከን ዜና ኢርና ጸብጺቡ።

   እቲ ፕረዚደንት፡ እቲ ካብ ወሽመጥ ፋርስ ብዝሒ ነዳድን ጋዝን ዝሓልፈሉ መጻብቦ ሆርሙዝ፡ ንኣመሪካን እስራኤልን ከምኡ’ውን ንደገፍተን ተዓጽዩ ክቕጽል ምዃኑ ኣስሚሮምሉ።

   በዓል ስልጣን ፓርላማ ኢራን ኢብራሂም ዓዚዝ’ውን ኣብ ኤክስንፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ “መጻብቦ ሆርሙዝ ብርግጽ ክኽፈት’ዩ፤ እንተዀነ ንዓኹም ክዕጾ’ዩ፤ ነቶም ሓድሽ ሕጊ ኢራን ዘኽብሩ ክፉት ክኸውን’ዩ፡” ኢሉ።

   እቲ በዓል ስልጣን ወሲኹ “ኣብ መወዳእታ ትራምፕ ‘ናይ ስርዓት ለውጢ ንክመጽእ ገይሩ'ዩ፤ እዚ ለውጢ ግን ኣብ ምጥቃም መስመራት ባሕሪ እቲ ዞባ ዝመጽአ’ዩ” ክብል ነቲ ኢራን ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ዘውጽኣቶ ሓድሽ ሕጊ ጠቒሱ።

   ኮሚቴ ሃገራዊ ድሕነት ባይቶ ኢራን ብኑይ ንመጻብቦ ሆርሙዝ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቁጽጽር መንግስቲ ኢራን ዘእቱን ብእኡ ዝሓልፋ መራኽብ ንኢራን ክኸፍላ ዝጠልብን ሕጊ ከም ዘጽደቐ ማዕከን ዜና ፋርስ ሓቢሩ።

   ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ፕረዚደንት ትራምፕ ምስ ኢራን ንምዝርራብ ዝዓለመ 15 ነጥብታት ዝሓዘ ውጥን መጻብቦ ሆርሙዝ ኣህጉራዊ ናጻ ንግዳዊ ዞባ ክኸውን ዝጽውዕ ውጥን ኣካቲቱ ነይሩ።

   ኣመሪካን መሻርኽታ ማእከላይ ምብራቕን ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ንጽልዋ ኢራን ብዓቢኡ ክድርትኦ ክደልያ እንከለዋ፡ ኢራን ግን ኣብ ልዕሊ እቲ መሕለፊ ዘለዋ ቁጽጽር ትሕሉ ኣላ።

9. 1 ሚያዝያ 2026ፕረዚደንት ኢራን፡ ኲናት ደው ንምባል ዳግም መጥቃዕቲ ከም ዝፍጸም መተኣማመኒ ክቐርብ ኣለዎ ኢሉ

   ፕረዚደንት ኢራን ማሱድ ፔዜሽኪያን፡ ገለ ቅድመ ኩነታት እንተተማሊኦም፡ ሃገሩ ምስ ኣመሪካን እስራኤልን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ደው ንምባል "ኣድላዪ ቅሩብነት" ከም ዘለዋ ተዛሪቡ።

   እቲ ፕረዚደንት ምስ ፕረዚደንት ባይቶ ኤውሮጳ ኣብ ዝገበሮ ናይ ቴሌፎን ዝርርብ እዩ ነዚ ርእይቶ ሂቡ።

   "ኣድላዪ ቅድመ ኩነት ክሳብ ዝተማልአ፡ ብፍላይ ድማ መጥቃዕቲ ንከይድገም ንምልኻል ዘኽእል መተኣማመኒ እንተተማሊኡ፡ ነዚ ጎንጺ ደው ንምባል ዘኽእል ኣድላዪ ተበግሶ ኣለና፡" ኢሉ።

   ፔሽኪያን፡ “ብዝዀነ መገዲ ዝግበር ኢድ ኣታውነት ሓይልታት ወጻእ ኣብቲ ዞባ ልዑል ሓደጋ ከም ዝህልዎ፡" ካብ ቤት ጽሕፈቱ ዝወጽአ መግለጺ ኣጠንቂቑ።

   እቲ ፕረዚደንት ወሲኹ ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝኽተልኦ “ኣዕናዊ መገዲ” እውን ብኣህጉራዊ ሕግን ሃናጽን ሞያውን ዝምድናታትን ዝተመስረተ ፖሊሲታትን ክትክእኦ ከም ዘለወን ሓቢሩ።

   ኢራን ልኡላውነት ጎረባብታ ከም እተኽብርን ናይ ምጥቃዕ ዓላማ ከም ዘይብላን እውን ተዛሪቡ ተባሂሉ ኣሎ።

   "ኣብ ገለ ካብዘን ሃገራት ዝርከባ ወተሃደራዊ መዓስከራት ኣመሪካ ንኢራን ንምጥቃዕ ይውዕላ ኣለዋ፤ እተን ሃገራት ድማ ከምዚ ዓይነት ተግባራት ንምክልኻል ዘለወን ሓላፍነተን ኣይፈጸማን፡" ኢሉ።

   ፔዘሽክያን ወሲኹ፡ “ኣመሪካ ብፍጹም ኣብ ዲፕሎማሲ ኣይትኣምንን እያ። ኢራን ሕጋዊ መሰል ርእሰ-ምክልኻል ኣለዋ፡" ይብል እቲ መግለጺ።

   ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ ኤውሮጳ ኣንቶንዮ ኮስታ፡ ድሕሪ’ቲ ብቴለፎን ዝተገብረ ዝርርብ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኩነታት ማእከላይ ምብራቕ “ኣዝዩ ሓደገኛ” ክብል ገሊጽዎ።

   እቲ ዝርርብ፡ ኢራን ነቲ ወጥሪ ከተቃልልን ካብ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክትቑጠብን ጻውዒት ንምቕራብ ዝዓለመ ምንባሩ'ዉን ሓቢሩ።

   ብተወሳኺ “ሲቪላዊ ትሕተ ቅርጺ ሓለዋ ክግበረሎም” ከምኡ’ውን “ኩሎም ወገናት ኣህጉራዊ ሕጊ ከኽብሩ፡” ጸዊዑ።

   "ነቲ ኩነታት ንምህዳእ ኢራን ኣብ ልዕሊ ሃገራት እቲ ዞባ እትፍጽሞ ዘይቅቡል መጥቃዕቲ ደው ከተብሎን ብዲፕሎማስያዊ መገዲ ብእወንታ ክትዋሳእን እላቦ፡" ኢሉ።

   ብተወሳኺ ኢራን ብመጻብቦ ሆርሙዝ ናይ ምጉዓዝ ናጽነት ንምርግጋጽ ምስ ሕቡራት ሃገራት ክትሰርሕ ጸዊዑ።

10. 1 ሚያዝያ 2026ትራምፕ፡ ምስ ኢራን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ኣብ ውሽጢ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ሰሙን ክውዳእ'ዩ ኢሉ

    ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝኸፈተቶ ኲናት፡ ድሕሪ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ሰሙን ዘሎ ግዜ ከም ዝውዳእ ገሊጹ።

    ምስ ኢራን ኣብ ስምምዕ ምብጻሕ እቲ ኲናት ንምውዳእ ቅድመ ኩነት ከም ዘይኰነ እውን ሓቢሩ።

    ትራምፕ ትማሊ ኣብ ዋይት ሃውስ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣመሪካ ምስ ኢራን እትገብሮ ኲናት “ኣብ ቀረባ እዋን” ከም ዘብቅዕ ብምምልኻት፡ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ኣመሪካ “ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ሰሙን” ኣብ ዘሎ ግዜ ክዛዘም እዩ ክብል ተሰሚዑ።

    ብመሰረት እቲ ፕረዚደንት፤ ኣመሪካ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ምስ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ኢራን መጥቃዕቲ ምጅማራ ኣብ ዘቐመጠቶ ዕላማ በጺሓ እያ።

    እቲ ቀንዲ ዕላማ፡ ኢራን ኒዩክለራዊ ኣጽዋር ንምምዕባል ዘለዋ ዓቕሚ ምድራት ምዃኑ ዝገለጸ ትራምፕ፡ ኣመሪካ ሕጂ “እቲ ስራሕ ትውድኦ ኣላ” ኢሉ።

    ብተወሳኺ ኣመሪካ ንሰማያት ኢራን ትቆጻጸሮ ከም ዘላን ናይ ስርዓት ለውጢ ብቕትለት ሓያሎ ላዕለዎት ፖለቲካውን ወተሃደራውን መራሕቲ ከም ዝተረጋገጸን ገሊጹ።

    እቶም ሓደስቲ መራሕቲ ኢራን ካብቶም ቅድሚኦም ዝነበሩ መራሕቲ "ኣዝዮም ዝተለሳለሱ"ን "ዝያዳ ርትዓውያንን" ክብሉ ገሊጽዎም።

    ንሱ፡ መራሕቲ ኢራን ነቲ ኲናት ዘብቅዕ ስምምዕ ክግበር ንኣመሪካ “ይልምኑዋ” ከም ዘለዉ፡ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ኢራን ዝነጸገቶ ርእይትኡ ደጊሙ።

    ትራምፕ፡ እቲ ኲናት ሕጂ’ውን ምስ ኢራን ስምምዕ ከይተገብረሉ ክዛዘም ከም ዝኽእል ገሊጹ።

    “ኢራን ግድን ውዕል ክትገብር የብላን። ምሳይ ውዕል ክገብሩ ኣየድልዮምን’ዩ፡” ኢሉ።

    ብፓኪስታን ኣቢሉ ናብ ኢራን 15 ነጥብታት ዝሓዘ እማመ ስምምዕ ዝለኣኸ ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ቴህራን ነተን ነጥብታት እንተዘይተቐቢላ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክሕይል'ዩ ክብል ኣፈራሪሑ።

    ቀንዲ ነጥብታት ናይቲ ውጥን ኢራን ኒዩክለራዊ ኣጽዋር ከም ዘይህልዋ መብጽዓ ክትኣቱ ምግባርን ኩሉ ምንቅስቓሳት ምህብታም ዩራንየም ምቁራጽን ዝብሉ ይርከብዎም።

    ምሉእ ምኽፋት መጻብቦ ሆርሙዝ እውን ኣካል ናይቲ ስምምዕ እዩ።

    ምዕጻው እቲ ኣስታት 20 ሚእታዊት ካብ ነዳዲ ዓለም ዝሓልፈሉ ኣገዳሲ መስመር መራኽብን ብሰንኪ እቲ ኲናት ኣብ ትሕተ ቅርጺ ጸዓት ዘስዓቦ ዕንወትን፡ ዋጋታት ነዳዲ ክውስኽ ተራእዩ'ዩ።

    ትራምፕ፡ ኣመሪካ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ምውሳድ ደው ምስ ኣበለት፡ ኣብ ልዕሊ ዋጋ ነዳዲ ዝተፈጥረ ጸቕጢ ከም ዝሃድእ ተዛሪቡ።

11. 31 መጋቢት 2026ሰሊን ዲዮን ናብ መድረኽ ሙዚቃ ትምለስ ከምዘላ ኣፍሊጣ

    እታ ብድምጻ እትለለ ውርይቲ ድምጻዊትን ሙዚቀኛን ሰሊን ዲዮን ብሰንኪ ዘጋጠማ ስእነት ጥዕና ካብ ሙዚቃ ዓለም ርሒቓ ድሕሪ ምጽናሕ ናብ ምርኢት ክትምለስ ምዃና ኣፍሊጣ።

    ዲዮን፡ ቅድሚ ኣርባዓተ ዓመት ክፍወስ ብዘይክእል፡ ናይ ምድራፍ ክእለታን ምንቅስቓስ እግራን ዝደረተ ሕማም ካብ መድረኽ ተኣልያ ከምዝጸንሐት ይፍለጥ።

    ብኣጋጣሚ መበል 58 ዓመተ-ልደታ ብኢንስታግራም ኣብ ዘመሓላለፈቶ መልእኽቲ፡ ተመሓይሻ ናብ ንጡፍ ስራሕ ክትምለስ ምብቃዓ "ዝዓበየ ህያብ ናይ ህይወተይ እዩ" ክትብል ገሊጻ።

    "ክገብሮ ኣዝየ ተዳልየ ኣለኹ" ክትብል ነቶም ኣመና ዝፈቅርዋ ደገፍታ ዘበሰረት ዲዮን፡ "ጽቡቕ ይስምዓኒ ኣሎ፡ ሓዪለ ኣለኹ፡ ሓጐስ ይስምዓኒ ኣሎ፡ ቅሩብ ተርባጽ ከምዘለኒ ፍሉጥ'ዩ" ብምባል ስምዒታ ኣካፊላ ኣላ።

    ሰሊን ድዮን ሓንቲ ካብቶ ምኣብ ዓለም ብዝሸጥዎ ፍርያት ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ስርዑ ስነጥበበኛታት ምዃና ትፍለጥ።

    ስለዚ ድማ'ዩ ናይቲ ኣብ ርእሰከተማ ፓሪስ ፈረንሳ ከተካይዶ መዲባ ዘላ ናይ ምልሶት ምርኢት ትኬት ደገፍታ ክቀዳደምሉ ጀሚሮም ዘለዉ።

    እዚ "ዑደት ትብዓት' ዝብል መጸውዒ ዝተዋህቦ ምርኢታት ካብ ዝመጽእ መስከረም ክሳብ መፋርቕ ጥቅምቲ ዝጸንሕ'ዩ።

    'ማይ ሃርት ዊል ጎ ኦን' ከምኡ'ውን 'ቢከውዝ ዩ ላቭ ሚ" ዝብላ ደርፍታታ ካብተን ዝያዳ ህቡብነት ዝረኸባ እየን።

12. 31 መጋቢት 2026ብርሃን ክትውልዕ ትጽቢት ዝተገብረላ መርከብ ነዳዲ ሩስያ ኲባ ኣትያ

    ናብታ ኣብ ጸልማት ትርከብ ኲባ ነዳዲ ንምብጻሕ ዝተበገሰት መርከብ ሩስያ ሎሚ ሰሉስ ናብታ ሃገር ኣትያ።

    እዛ 730,000 ነዳዲ ከምዝጸዓነት ዝንገረላ ዘሎ 'ኣናቶሊ ኮሎድኪን' ዝተባህለት መርከብ ነቲ ኣብታ ነዳዲ ተሓሪሙዋ ዘሎ ኲባ ተፈጢሩ ዘሎ ከቢድ ቅልውላው ከተቃልል ትጽቢት ይግበረላ።

    እታ "ህጹጽ ሰብኣዊ ጽዕነት" ነዳዲ ዝሓዘት መርከብ፡ ዝኾነት ሃገር ናብ ኲባ ነዳዲ ክትልእኽ ከምእትኽእል ፕረዚደንት ኣመሪካ ድሕሪ ምግላጹ'ያ ኣብ ሰሜናዊ ኲባ ናብ ዝርከብ ወደብ ኣትያ ዘላ።

    ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ ናብታ ዴሳዊት ደሴት ነዳዲ ዝብሃል ኣይኣተወን።

    ቀንዲ ምንጪ ነዳዲ ኲባ ቨነዙዌል'ኳ እንተነበረት፡ ብ3 ጥሪ ናይዚ ዓመት ፕረዚደንት እታ ሃገር ዝነበረ ኒኮላስ ማዱሮ በቲ ዶናልድ ትራምፕ ዝኣዘዞ ወተሃደራዊ ስርሒት ተመንዚዑ ድሕሪ ምውሳዱ ናብታ ደሴት ዝኸይድ ዝነበረ ቀረብ ደው ኢሉ።

    ትራምፕ፡ ኣብ ልዕሊ ናብ ኲባ ነዳዲ ዝልእካ ሃገራት'ውን ቀረጽ ከንብር ከምዝኽእል ምጠንቃቑ'ውን ንኩነታት እታ ደሴት ኣግዲድዎ'ዩ።

    ብሰንኪ'ዚ፡ ኤለክትሪሲቲ ምሉእ ብምሉእ ዝጠፍኣሉ ኩነታት ከምዝተፈጥረን፡ ተቓውሞታት ከምዘስዓበን ይፍለጥ።

    ሚኒስተር ጸዓት ሩስያ ብዛዕባ'ቲ ኩነታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ "ጸቕጢ እገዳ" ዘንቀሎ ጸገም ከምዝተፈጥረላ ብምግላጽ "ስለዚ ድማ ኢና ኣብዚ እዋን'ዚ ሰብኣዊ ቀረብ ናብ ኲባ ንሰድድ ዘለና" ክብል ተዛሪቡ።

13. 31 መጋቢት 2026ፍሉያት ነፈርቲ ኣመሪካ ኣብ ኲናት ኢራን ክሳተፋ ከምዝጀመራ ፐንታጐን ኣፍሊጡ

    ቢ-52 ዝተባህላ ደብደብቲ ነፈርቲ ኲናት ኣብቲ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝካየድ ዘሎ መጥቃዕቲ ክሳተፋ ከምዝጀመራ መራሕቲ ኲናት ኣመሪካ ኣፍሊጦም።

    ላዕለዋይ ኣዛዚ ሓይልታት ኣመሪካ ጀነራል ዳን ኬን ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ንሰማያት ኢራን ክቆጻጸሩ ምኽኣሎም እተን ዓበይቲ ነፈርቲ ኣብ ልዕሊ መሬት ክበራ ዕድል ከምዝረኸባ ተዛሪቡ።

    እዘን ዓርሞሸሽ ነፈርቲ ውግእ፡ ኣካል 'ስትራተጂክ እዚ' ሰራዊት ኣመሪካ ኮይነን 31,751 ኪሎ-ግራም ዝበጽሕ ኑክሌራዊን ካልእ ስሩዕን ኣጽዋር ክጽዕና ዝኽእላ እየን።

    ቁመተን 49 ሜትሮ ኮይኑ፡ ክሳብ 2,414 ኪሜ ክውንጨፍ ዝኽእል ሚሳይላት ክዓጥቃ ይኽእላ።

    እተን ነፍሲ ወከፈን ብሓሙሽተ ኣብረርቲ ዝምራሓ ገዘፍቲ ነፈርቲ ኣብ ታሪኽ ሰራዊት ኣመሪካ እተን ዝነውሐ ዕድመ ዘለወን ምዃነን'ውን ይፍለጥ። ፈለማ ኣብ 1952 ናብ ሰማያት ምስ በረራ ክሳብ ሎሚ ኣይወረዳን።

    ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ናብን ካብን ብሪጣንያ ክኣትዋን ክወጻን ተራእየን ምንባረን ይዝከር።

    ምስ ጸሓፊ ኲናት ኣመሪካ ብምዃን ጋዜጣዊ መብርሂ ዝሃበ ጀነራል ኬን፡ ዛጊት ሚሳይላትን ነፈርቲን ኣመሪካ ንልዕሊ 11,000 ዒላማታት ከምዝሃረሙ ጠቒሱ።

    ኣብቲ ዝቕጽል ዘሎ ደብዳባት 150 መራኽብ ኲናት ኢራን ከምዘዕነዉ'ውን እቲ ኣቦመንበር ሓለቓታት-ስታፍ ክንፍታት ሰራዊት ኣመሪካ ዝኾነ ኣዛዚ ኣመልኪቱ።

    ጸሓፊ ናይቲ 'ክፍሊ ኲናት' ተባሂሉ ዘሎ ሚኒስትሪ ምክልኻል ዝኾነ ፒት ሄግሰት ብወገኑ፡ ስልጣን ሒዞም ዘለዉ መራሕቲ ኢራን ምስ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ክሰማምዑ እንተዘይክኢሎም መጥቃዕትታት ኣመሪካ "ብዝሓየለ መጠን" ክቕጽል ምዃኑ ኣጠንቂቑ።

    ኣብ መንጎ ዋሽንግተንን ቴህራንን ዝካየድ ዘሎ ዝርርባት "ናይ ሓቂ፡ ንጡፍን እናሓየለ ዝኸይድ ዘሎን" ምዃኑ'ውን ተዛሪቡ።

    መጻብቦ ሆርሙዝ ናይ ምኽፋት ሓላፍነት ንሃገሩ ጥራይ ዝግደፍ ከምዘይኮነ ዝኣመተ ሄግሰት፡ ካልኦት ሃገራት ክሳተፋ ኣለውን ብምባል ንመግለጺታት ትራምፕ ኣቃሊሑ።

    ትራምፕ፡ ንነፈርቲ ዘገልግል ነዳዲ ክረኽባ ዘይክኣላ ከም ብሪጣንያ ዝበላ ሃገራት "ዝደንጐየ ትብዓት ኣኪበን ናብቲ መጻብቦ ብምኻድ ይርከብኦ" ክብል ጽሒፉ ነይሩ።

    "ኣነ ክሳብ ዝፈልጦ ሓደ ክፉእ [ሓያል] ሮያል ሓይሊ ባሕሪ ምንባሩ'ዩ" ብምባል ብዛዕባ መርገጺ ብሪጣንያን ወተሃደራዊ ሓይላን ተዛሪቡ። ለንደን ብቐጥታ ናብቲ ኲናት ክትጽንበር ከምዘይትደሊ ብወግዒ ምፍላጣ ንዋሽንግተን ባህ ከምዘየበላ ይፍለጥ።

    ሄግሰት፡ ናበይ ከምዝበጽሐ'ኳ ብንጹር እንተዘይሓበረ፡ ምስቶም ኣብቲ ኲናት ዝሳተፉ ዘለዉ ሓይልታት ኣመሪካ ከምዝተራኸበ'ውን ኣብቲ ኣብ ፐንታጐን ዝተኻየደ ጋዜጣዊ መግለጺ ጠቒሱ ነይሩ።

14. 31 መጋቢት 2026ዱባይ፡ ነዳዲ ዝጸዓነት ታንከር ብመጥቃዕቲ ድሮን ኢራን ተቓጺላ

    ክልተ ሚልዮን በርሚል ነዳዲ ዝጸዓነት ታንከር፡ ኣብ ዱባይ ተጸጊዓ ኣብ ዝነበረትሉ ብመጥቃዕቲ ድሮን ኢራን ተወቒዓ ተቓጺላ።

    ብዘይካ’ዚ፡ ድሮን ኢራን ትማሊ ኣጋ ምሸት ኣብ ከተማ ሻርጃ ንቤት ጽሕፈት ምምሕዳር ቴሌኮሙኒኬሽን ቱራያ ዒላማ ከም ዝገበረት ንሰብ መዚ ኢማራት ጠቒሶም፡ ዝዀነ መጕዳእቲ ከም ዘይተመዝገበ ግን ሓቢሮም።

    ኣብ ስዑዲ ዓረብ፡ ካብ ዝወደቐት ድሮን ዝተፈጥረ ስኩጆ ሽዱሽተ ኣባይቲ ተሃስዮም፣ ዝኾነ ሰብ ግን ከም ዘይተጎድአ በዓል መዚ ምክልኻል ሲቪል እታ ሃገር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።

    ሰራዊት ኩዌት እውን ሎሚ ንግሆ ኣብ ልዕሊ ግዝኣቱ ንዝፍጸም መጥቃዕቲ ድሮናትን ሚሳይላትን ይዓግት ከምዘሎ ኣብ ኣፍሊጡ’ሎ።

    ከምኡ'ውን፡ ኣብ ዱባይ፡ ኣጋ ወጋሕታ፡ ካብ ዝተዓግተ ሚሳይል ዝወደቐ ስብርባር ባርዕ ተላዒሉ። ኣብ ከባቢ ኣል-ባድያ ኣብ ጥቓ ሓደ ነበርቱ ገዲፎምዎ ዝኸዱ ገዛ ብሰንኪ ዘጋጠመ ፍጻመ፡ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ኣርባዕተ ሰባት ከምዝቘሰሉ ቤት ጽሕፈት ሚድያ ዱባይ ሓቢሩ።

15. 31 መጋቢት 2026እቲ ውግእ መዓስ እዩ ክውዳእ?, ክንፈልጦ ዘድልየና ኣርባዕተ ነገራት፤

    ቀዳማይ ምኒስተር እስራኤል ቤንጃሚን ነታንያሁ፡ እቲ ኲናት “ኣሽሓት” ኣባላት ሓለዋ ሰውራ ኢራን ከም ዝቐተለን፡ ሃገሩን ኣመሪካን “ኢንዱስትሪ ኣጽዋር ንምውዳእ ... ንባዕሉ ምሉእ ትካል ኒዩክለራዊ መደብን ምድምሳስ ቀሪበን ኣለዋ” ክብል ገሊጹ።

    ኣብ መላእ እቲ ዞባ መጥቃዕቲታት ይቕጽል ኣሎ።

    ሓይልታት ምክልኻል እስራኤል ካብ ኢራን ናብ እስራኤል ገጹ ዝተወንጨፉ ሚሳይላት ድሕሪ ምልላዩ ኣብ ሰዓታት ኣብ ልዕሊ ቴህራን ሓድሽ ማዕበል መጥቃዕቲ ከም ዝተጀመረ ሓቢሩ።

    ኣብ መላእ ወሽመጥ ዓረብ እውን መጥቃዕቲታት ቀጺሉ ኣሎ፣ ኣብ ዱባይ ሓዊሱ፡ ሰበስልጣን እታ ሃገር ድሕሪ መጥቃዕቲ ድሮናት ኢራን ሓንቲ ታንከር ነዳዲ ከም ዝተቓጸለት ይገልጹ።

    ኢራን፡ ኣብ

    መጻብቦ ሆርሙዝ ክፍሊት ክትገብር መደብ ኣለዋ።

    ኮሚተ ፓርላማ ኢራን፡ ኣብቲ መጻብቦ ኣብ ልዕሊ ዝሓልፋ መራኽብ ክፍሊት ንምስላዕ ዝተሓሰበ መደብ ከም ዘጽደቐ፡ ምስ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኮር ዝተኣሳሰር ማዕከን ዜና ፋርስ ሓቢሩ።

    ብመሰረት እቲ ውጥን፡ መራኽብ ኣመሪካን እስራኤልን፡ ከምኡ’ውን ካልኦት ኣብ ልዕሊ ኢራን ኣብ እገዳ ዝተሳተፋ ሃገራት፡ በቲ መጻብቦ ከይንቀሳቐሳ ክኽልከላ እየን።

    ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማርኮ ሩቢዮ፡ መጻብቦ ሆርሙዝ፡ “በዚ ይዅን በቲ ዳግማይ ክኽፈት'ዩ” ይብል።

    ብመሰረት ጸብጻብ ዎል ስትሪት ጆርናል፡ ትራምፕ - ዋላ’ውን መጻብቦ ሆርሙዝ ብሰፊሑ ይተዓጾ ‘ምበር፡ ኣንጻር ኢራን ዝካየድ ዘሎ ወተሃደራዊ ወፍሪ ከብቅዕ ድሉው ምዃኑ ንተሓጋገዝቱ ገሊጹ።

    ብዛዕባቲ ብጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ማርኮ ሩቢዮ ዝተዋህበ - መጻብቦ ሆርሙዝ በዚ ይዅን በቲ ክኽፈት እዩ ንዝበሎ መብርሂ ክህበሉ ተሓቲቱ እዩ።

16. 31 መጋቢት 2026ትራምፕ፡ ሆርሙዝ ዋላ ኣይከፈት ኲናት ክውዳእ ከም ዝደሊ ተገሊጹ

    ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ዋላ’ኳ መጻብቦ ሆርሙዝ ብዝሰፍሐ ክፋሉ ይተዓጾ፡ ንሱ ግን ነቲ ኣንጻር ኢራን ዝግበር ወተሃደራዊ ወፍሪ ደው ክብል ከም ዝደሊ ንመሳርሕቱን ኣማኸርቱን ገሊጹሎም ክብል ጋዜጣ ዎል ስትሪት ጆርናል ከም ኣቃሊሑ።

    እቲ ጋዜጣ ንሰበስልጣን ምምሕዳር ዋሽንግተን ጠቒሱ ከም ዝሓበሮ፡ ነቲ ወሳኒ ማያዊ መስመር ዝዀነ ሆርሙዝ ንምኽፋት ዝግበር ወተሃደራዊ ተልእኾ፡ ነቲ ግጭት ካብ ዝተሓሰቦ ግዜ ብኣርባዕተ ክሳዕ ሽዱሽተ ሳምንቲ ከናውሖ ከም ዝኽእል፡ ፕረዚደንትን ተሓጋገዝቱን ገምጊሞም እዮም ይብል።

    ኣብ ክንድኡ፡ ኣብ ሓይሊ ባሕርን ሓይሊ ሚሳይላትን ኢራን ከቢድ ጉድኣት ወሪዱ እዩ ብዝብል ገምጋም፡ ነቲ ሕጂ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኣብ መወዳእታ ንምብጻሕ ይሓስብ ከም ዘሎን ንኢራን መስመር ዳግማይ ንምኽፋት ብዲፕሎማስያዊ መንገዲ ጸቕጢ ክገብር ከም ዝሓይሽን ኣብ ዝብል ሓሳብ ምብጽሑ ይገልጽ።

    ቢቢሲ ካብ ዋይት ሃውስ ርእይቶ ንምርካብ ፈቲኑ እዩ።

17. 31 መጋቢት 2026መንገዲ ኣየር ደ.ኮርያ ብሰንኪ ቅልውላው ነዳዲ ህጹጽ ስጕምቲ ይወስድ

    ሃገራዊ መንገዲ ኣየር ደቡብ ኮርያ፡ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው ዋጋ ነዳዲ ጀት እናወሰኸ ይኸይድ ስለ ዘሎ፡ ነዚ ጽልዋን ቍጠባዊ ውድቀትን ንምምምካት ህጹጽ ስጕምቲ ይወስድ ከም ዘሎ ገሊጹ።

    ምክትል ዋና ኣካያዲ ስራሕ እቲ መንገዲ ኣየር ዉ ኪ-ሆንግ ቢቢሲ ኣብ ዝረኣዮ ውሽጣዊ መዘክር ንኣባላት ሰራሕተኛታት ኣብ ዝጸሓፎ መተሓሳሰቢ፡ ዋጋታት ነዳዲ ካብ ዝተቐመጠ ውጥን ንግዲ ናይቲ መንገዲ ኣየር ልዕሊ ዕጽፊ ከም ዝዓበየን ብሰንኩ ድማ “ወርሓዊ ጾር ወጻኢታት ነዳዲ እናዓበየ ይኸይድ ስለ ዘሎን” ምዃኑ ገሊጹ።

    እቲ ትካል ምርግጋእ እቲ መንገዲ ኣየር ንምርግጋጽ ፋይናንስያዊ ውጥናቱ ንምምሕዳር ካብ ሚያዝያ ጀሚሩ “ውሽጣዊ ስጕምትታት ምንካይ ወጻኢታት” ክወስድ ምዃኑ ወሃቢ-ቓል ኣየር ኮርያ ገሊጹ።

    ማእከላይ ዋጋ ነዳዲ ጀት ብ20 መጋቢት ናብ ኣስታት 200 ዶላር (151.45 ፓውንድ) ንሓደ በርሚል ከም ዝዓበየን እዚ ድማ ካብቲ ኣብ ለካቲት ዝነበረ ልዕሊ ዕጽፊ ምዃኑን ኣሃዛት ዓለምለኻዊ ማሕበር መጓዓዝያ ኣየር ይሕብር።

    ዘይተጻረየ ነዳዲ ካብቲ ቅድሚ ምጅማር ኲናት ዝነበረ ብልዕሊ 50% ክብ ኢሉ ይሽየጥ ብምህላዉ፡ ዋጋ ነዳዲ ጀት እናወሰኸ መጺኡ።

18. 31 መጋቢት 2026ስጳኛ፡ ኣብ ውግእ ኢራን ንዝሳተፋ ነፈርቲ ኣመሪካ ክሊኣየራ ዓጽያ

    ስጳኛ ኣብ ልዕሊ ኢራን ኣብ ዝፍጸም ዘሎ መጥቃዕቲ ንዝሳተፋ ነፈርቲ ኣመሪካ ክሊኣየራ ከም ዝዓጸወት ምኒስተር ምክልኻልእታ ሃገር ማርጋሪታ ሮብለስ ገሊጻ።

    እታ ምኒስተር፡ “ወተሃደራዊ መዓስከራት ሞሮንን ሮታን ምስ ኲናት ኢራን ዝተኣሳሰር ዝዀነ ይዅን ተግባራት ከገልግሉ ኣይንፈቅድን ኢና፡” ብምባል፡ ስጳኛ “ነዚካብ መጀመርታ ንመንግስቲ ኣመሪካ ኣነጺራ እያ፡” ኢላ።

    ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጆሴ ማኑኤል ኣልባረስ፡ ዕላማ ናይቲ ውሳነ፡ “ነዚ ኲናት ንምጕህሃር ኣበርክቶ ንዘይምግባር እዩ፡” ክብል ኣነጺሩ።

    ሓደ ብዓል ስልጣን ምምሕዳር ኣመሪካ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ሰራዊት ኣመሪካ፡ “ኣብ ትሕቲ እቲ ዝበገሶ ስርሒት ‘ኤፒክ ፉሪ’ ዕላማታቱ የዐውት ኣሎ፣ ስለዚ ካብ ስጳኛ ይዅን ካልእ ሓገዝ ኣየድልዮን እዩ፡” ኢሉ።

    ስጳኛ ካብ ፈለማኡ ነቲ ኲናት ብምዅናን ኣብ ጐድኒ ኣመሪካ ከም ዘየላ ዘነጸረት ኰይና፡ ፕረዚደንት ትራምፕ ስጳኛ ንዂናት ኢራን ብምቅዋማ ምሉእ ንግዳዊ እገዳ ክገብረላ ምዃኑ ኣፈራሪሑ ነይሩ።

    ኣብ መወዳእታ ለካቲት እቲ ኲናት ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ፡ ቀዳማይ ምኒስተር ስጳኛ ፔድሮ ሳንቸዝ፡ ሓደ ካብቶም ብዓውታ ነቲ መጥቃዕትታት ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝተቓወመ ኰይኑ፡ ነቲ ተግባር ዘይሓላፍነታውን ዘይሕጋውን ክብል ገሊጽዎ ነይሩ።

    ኣብ ፈለማ መጋቢት እውን ሳንቸዝ ስጳኛ ነተን ኣብ ኣንዳሉስያ ዝርከባ ክልተ ብሓባር ዝመሓደራ ወተሃደራዊ መዓስከራት ሮታን ሞሮንን ኣመሪካ ከም ዘይትጥቀመሉ ሃገሩ ከም ዝኸልከለት ገሊጹ ነይሩ።

    ዝሓለፈ ረቡዕ ድማ፡ “ኵሎም ምስቲ ኣብ ኢራን ዝካየድ ዘሎ ስርሒት ዝተኣሳሰሩ በረራታት - እንተላይ መስርሕ ምምላእ ነዳዲ ነፈርቲ” ክልኩል ምዃኑ’ውን ኣፍሊጡ ነይሩ።

19. 30 መጋቢት 2026ንኲባ ንምርዳእ ዝተበገሰት መርከብ ሩስያ ናብታ ደሴት ትጽጋዕ ኣላ

    ናብታ ኣብ ጸልማት ትርከብ ኲባ ነዳዲ ንምብጻሕ ዝተበገሰት መርከብ ሩስያ ኣብ ማያት እታ ሃገር ከምዝበጽሐት ተፈሊጡ።

    እታ "ህጹጽ ሰብኣዊ ጽዕነት" ነዳዲ ዝሓዘት መርከብ፡ ዝኾነት ሃገር ናብ ኲባ ነዳዲ ክትልእኽ ከምእትኽእል ፕረዚደንት ኣመሪካ ድሕሪ ምግላጹ'ያ ናብታ ሃገር ትጽጋዕ ዘላ።

    እዛ ኣስታት 100,000 ነዳዲ ከምዝጸዓነት ዝንገረላ ዘሎ 'ኣናቶሊ ኮሎድኪን' ዝተባህለት መርከብ ነቲ ኣብታ ነዳዲ ተሓሪሙዋ ዘሎ ኲባ ተፈጢሩ ዘሎ ከቢድ ቅልውላው ከተቃልል ትጽቢት ይግበረላ።

    ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ ናብታ ዴሳዊት ደሴት ነዳዲ ዝብሃል ኣይኣተወን።

    ቀንዲ ምንጪ ነዳዲ ኲባ ቨነዙዌል'ኳ እንተነበረት፡ ብ3 ጥሪ ናይዚ ዓመት ፕረዚደንት እታ ሃገር ዝነበረ ኒኮላስ ማዱሮ በቲ ዶናልድ ትራምፕ ዝኣዘዞ ወተሃደራዊ ስርሒት ተመንዚዑ ድሕሪ ምውሳዱ ናብታ ደሴት ዝኸይድ ዝነበረ ቀረብ ደው ኢሉ።

    ትራምፕ፡ ኣብ ልዕሊ ናብ ኲባ ነዳዲ ዝልእካ ሃገራት'ውን ቀረጽ ከንብር ከምዝኽእል ምጠንቃቑ'ውን ንኩነታት እታ ደሴት ኣግዲድዎ'ዩ።

    ብሰንኪ'ዚ፡ ኤለክትሪሲቲ ምሉእ ብምሉእ ዝጠፍኣሉ ኩነታት ከምዝተፈጥረን፡ ተቓውሞታት ከምዘስዓበን ይፍለጥ።

    ሚኒስተር ጸዓት ሩስያ ብዛዕባ'ቲ ኩነታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ "ጸቕጢ እገዳ" ዘንቀሎ ጸገም ከምዝተፈጥረላ ብምግላጽ "ስለዚ ድማ ኢና ኣብዚ እዋን'ዚ ሰብኣዊ ቀረብ ናብ ኲባ ንሰድድ ዘለና" ክብል ተዛሪቡ።

20. 30 መጋቢት 2026ዒላማ ሚሳይላት ዝኾነ መጻረዪ ነዳዲ እስራኤል ሎሚ'ውን ጉድኣት ወሪዱዎ

    ኣብ ወደባዊት ከተማ ሃይፋ ዝርከብ መጻረዪ ነዳዲ እስራኤል ብናይ ሚሳይል መጥቃዕቲ ጉድኣት ወሪዱዎ ኣሎ።

    ሰብመዚ መጥፋእቲ ሓዊን ህጹጽ ረዲኤትን እታ ሃገር ከምዝበልዎ፡ ሓደ ፋብሪካን ናይ ነዳዲ ገንእን ብፍንጫል ናይቲ ብጸረ-ኣየር እስራኤል ዝተጠልፈን ሚሳይል ተሃሪሙ።

    ኣብ ሰብ ዝወረደ ጉድኣት ከምዘይነበረ ዝሓበሩ እቶም ሰብመዚ፡ እቲ ባርዕ ናብ ካልእ ከባቢ ከይላባዕ ይሰርሑ ምንባሮም ሮይተርስ ሓቢሩ። ሃለዋቶም ዘይተረኽበ ሰባት ከይህልዎ ሃሰስ ይብሉ ከምዘለዉ'ውን እቶም ሰብመዚ ጠቒሶም።

    እቲ ሚሳይል ካበይ ከምዝተወንጨፈ'ኳ ዛጊት ብንጹር እንተዘይተፈልጠ ሚሳይላትን ኢራንን ሕዝቦላህን ንሰሜናዊ እስራኤል ዒላማታት ክገብር ምጽንሑ ይፍለጥ።

    ቅድሚ ሓደ ሰሙን'ውን ኣብታ ወደብ ዝርከብ መጻረዪ ነዳዲ ግዳይ ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ኢራን ኮይኑ ምንባሩ ይዝከር።