Dawladda Soomaaliya oo sheegtay in tobannaan ka tirsan Al-Shabaab lagu dilay weerar ka dhacay gobolka Hiiraan
Tebin toos ah
Tebin toos ah
War deg deg ah, Dawladda Soomaaliya oo sheegtay in tobannaan ka tirsan Al-Shabaab lagu dilay weerar ka dhacay gobolka Hiiraan
War goor dhaweyd ka soo baxay Dawladda Soomaaliya ayaa lagu sheegay in 60 ka tirsan dagaalamayaasha Al-Shabaab lagu dilay weerar lagu qaaday tuulada Hilow Bacaad oo qiyaastii 8 km u jirta magaalada Halgan ee bartamaha gobolka Hiiraan, hakaas oo ay isku urursanayeen ciidamo ka tirsan Al-Shabaab.
Wasiir Kuxigeenka Warfaafinta ee Xukuumadda Federaalka Cabdiraxmaan Yuusuf Al-Caddaala ayaa BBC-da u sheegay in weerarka lagu qaaday Al-Shabaab uu wali socdo, isla markaana ay jirto duqeyn xagga cirka ah iyo weerar dhinaca dhulka ah.
Ciidamada Miltariga, kuwa nabadsugidda iyo ciidamada deegaanka ayuu sheegay in ay weerarka ka qayb qaadanayaan.
Ilaa hadda ma jiro wax war ah oo ka soo baxay dhinaca Al-Shabaab ee ku aadan weerarka ka dhacay tuulada Hilow Bacaad ee duleedka Halgan.
Oromo badan oo lagu laayay weerarro ka dhacay Itoobiya
Dowladd Deegaanka Oromada Itoobiya ayaa Sabtidii ku eedeysay jabhadda Oromada ee OLA inay dileen dad badan oo rayid ah weerarro daba socday fashilkii ku yimid wada-hadalladii nabadeed ee ka socday wadanka Tanzania.
Ugu yaraan 36 qof ayaa la dilay kaddib markii kooxo aan la aqoonsan ay weerareen saddex tuulo oo ka tirsan degmada Shirka ee gobolka Oromiya 24 kii iyo 27 kii bishii ina dhaaftay ee Noofeembar, sida ay ka soo soo xigtay dadka deegaanka wakaalada wararka ee Reuters.
Afhayeenka gobolka Oromada Hailu Adugna ayaa weerarradaas ku eedeeyay ururka OLA oo ah koox sharci darro ah oo ka go'day xisbi mucaarad ahaa oo horey loo mamnuucay, kaasoo ka soo laabtay masaafuris 2018-kii.
"Kooxda argagixisadu waxay ku kacaysaa falal arxan darro ah oo ka dhan ah dadka rayidka ah, sababtoo ah hadda aad ayay u welwelsan tahay," ayuu Hailu u sheegay wakaaladda wararka ee dowladda, isagoo intaas ku daray in sidoo kale hanti badan lagu burburiyay weerarradaas.
Ma jiro wax war ah oo ka soo baxay OLA.
Dowladda federaalka iyo tan gobolka Oromada ayaa abaabulay kooxo amni si ay jabhadda uga saaraan deegaannada ay maamulaan, ayuu yiri Hailu.
Nin ku qeylinaya Allaahu Akbar oo toorey iyo dubbe ku weerarray dad dalxiisayaal ah bartamaha Paris
Xigashada Sawirka, Reuters
Qoraalka sawirka, Hawlgal ayaa ka socda agagaarka saldhiga tareenada ee Bir-Hakeim
Hal nin ayaa dhintay labo kalena way dhaawacmeen kaddib markii weerar loo adeegsaday toorey iyo dubbe uu ka dhacay meel aan ka fogeyn birta dheer ee bartamaha Paris.
Wasiirka arrimaha gudaha ee Faransiiska Gérald Darmanin ayaa sheegay in qofka weerarka geystay uu bartilmaameed saday dad dalxiisayaal ah oo ku sugnaa agagaarka Quai de Grenelle, kaasoo ku dhow daarta Eiffel.
Wasiirku waxa uu intaasi ku daray in la xiray nin 26-jir u dhashay dalka Faransiiska oo xogtiisana ay hayeen hay’addaha ammaanka.
Eedeysanaha ayaa u dhawaaday lamaane dalxiisayaal ah, waxa uuna si xun u tooriyeeyay muwaadin Jarmal ah, ayuu yiri wasiirku.
Ninkan ayaa kaddib waxaa daba galay booliiska, laakiin laba qof oo kale ayuu ku weeraray dubbe ka hor inta aan la qaban.
Kooxda la socota arrimaha xuquuqul insaanka ee wadanka Suuriya ayaa warbixin ay soo saartay ku sheegtay in tan iyo 10-kii bishii October ay Israa'iil xoojisay weerarrada cirka iyo dhulkaba leh ee ay ka geysanayso gudaha Suuriya.
Sida warbixinta lagu sheegay, Israa’iil waxay bartilmaameedsatay gudaha Suuriya 24 jeer, oo ay ku jiraan 7 weerar oo dhulka ah oo loo adeegsaday gantaalo, iyo 17 weerar oo xagga cirka ah.
Kooxda ayaa intaa ku dartay in weerarradaas lagu dilay laba qof oo rayid ah iyo 28 askari, oo 14 ka mid ah ay ka tirsan yihiin ciidamada Suuriya iyo dabley daacad u ah, iyo 10 ka tirsan Xisbullahaadi Lubnaan, laba dhalasho ahaan Suuriyaan ah oo daacad u ah Iran, iyo laba ka mid ah ciidamada Ilaallada Kacaanka Iran.
Sida warbixinta lagu sheegay duqeyntan ayaa lagu burburiyay 34 bartilmaameed oo ay ku jiraan bakhaaro hub, xarumo iyo gaadiid, sidoo kale 4 jeer ayaa la duqeeyay garoonka diyaaradaha caalamiga ah ee Aleppo oo dhamaantii ahaa mid aan shaqeynaynin, waxa sidoo kale labo jeer la duqeeyay garoonka diyaaradaha ee Dimishiq taasi oo keentay in ay shaqadiisu istaagto.
Subax Wanaagsan, ku soo dhawaada tabinta tooska ah ee BBCSomali.com
Maraykanka oo sheegay in anu ogolaanayn in xoog lagu raro Falastiiniyiinta uguna baaqay Israa'iil, ilaalinta shuruucda caalamiga ah
Xigashada Sawirka, Reuters
Mar sii
horeysay waxaan ka maqalnay madaxweyne ku xigeenka Mareykanka Kamala Harris oo
leh Mareykanka ma ogolaan doono in si qasab ah loogu raro falastiiniyiinta -
iyada oo ka hadleysay kulanka ay la qaadatay madaxweynaha Masar Cabdulfatax
Al-Sisi.
Dhowr
saacadood ka dib, waxay wariyeyaasha kula hadashay Dubai, iyadoo sheegtay in
Israa'iil ay xaq u leedahay inay iska difaacdo Xamaas, laakiin waxay tiri
"waa in la ixtiraamo sharciga caalamiga ah iyo kuwa bini'aadantinimada".
Harris waxa ay
sheegtay in Israa’iil ay tahay in ay wax badan ka qabato ilaalinta dadka
rayidka ah iyo in falastiiniyiin badan la dilay. "Marka waxaan
dhammaanteen dooneynaa in khilaafkan lagu soo afjaro sida ugu dhaqsaha badan,
iyo in la sugo ammaanka Israa'iil lana xaqiijiyo ammaanka dadka
Falastiiniyiinta. Waa inaan dardar-gelinaa dadaallada lagu dhisayo nabad
waarta."
Raganimada: Faadiida geelu u leeyahay ragga iyo sida loogu baraarugay
Caanaha Geela ayaa la sheegay inay kamid yihiin cuntooyinka ugu nafaqada badan ee ka qeyb qaadanaya sare u qaadidda caafimaadka.
Waxaa caanaha Geela ku jiraa maddooyin dhowr ah oo isugu jiro kuwo ka qeybqaadanaya jir dhiska iyo Fitamiinno kale.
Warbixin ay qortay barta QZ.com ayaa lagu sheegay in 12.2 milyan oo neef oo Geel ah ay ku nool yihiin Bariga Afrika, waana meesha ugu badan ee Geela laga dhaqdo.
Warbixinta ayaa sidoo kale lagu sheegay in caanaha Geela ay dawo u yihiin cudurrada Sokorta, Alarjiga iyo waxay sare u qaadeysaa shahwada ama awoodda ragga...Halkan ka akhri sheekada oo dhamaystiran
Dhulgariir ku dhuftay Filibiin oo Japan-na looga cabsanayo
Dhulgariir
ugu yaraan 7.5 cabbirkiisu yahay ayaa ku dhuftay jasiiradda Mindanao ee
koonfurta Filibiin dabayaaqadii sabtidii, taasoo keentay amarada daadgureynta
meelaha qaar iyo xeebaha koonfur-galbeed ee Japan sababtoo ah digniinta hirarka
tsunami ee saddex mitir ama ka badan.
Wakaalada
Philippine Seismology Agency Phivolcs ayaa sheegtay in mowjadaha ay ku dhufan
karaan Filibiin saqda dhexe ayna socon
karaan saacado.
Nidaamka
Digniinta Tsunamida ee Maraykanka ayaa sheegay in ay jiri karaan mowjado ilaa 3
mitir ah oo ka sarreeya heerka badda ee xeebaha Filibiin qaarkood.
Daawo foolcaano qarxaysa xilli habeen ah
Buurta Etna
ee dalka Talyaaniga ayaa mar kale dib u qaraxday, taasoo soo tuftay laabbo
kulul oo dacalladeeda ka iftiimaya habeenkii.
Waxay ku
taallaa jasiiradda Talyaaniga ee Sicily, Etna waa foolkaanaha ugu firfircoon
Yurub, inkasta oo dillaacadiisu ay naadir tahay inay geysato waxyeello la
taaban karo.
Macron oo u safraya Qatar si uu u bilabo wadahadal xabbad joojineed
Xigashada Sawirka, Getty Images
Madaxweynaha
Faransiiska Emmanuel Macron oo ka hadlayay shir madaxeedka isbadalka cimilada
ee COP28 ayaa sheegay in uu u safri doono dalka Qatar si uu u raadiyo xabad
joojin cusub oo dhexmarta Israa’iil iyo Xamaas.
“Xaaladdani
waxay u baahan tahay in la labanlaabo dadaallada lagu doonayo in lagu gaaro
xabbad joojin waarta iyo in la sii daayo dhammaan la haystayaasha Xamaas.
"Sidoo
kale waxaa loo baahan yahay in la gaarsiiyo dadka Qaza gargaarka ay sida
degdegga ah ugu baahan yihiin."
Macron waxa
uu sheegay in ujeeddada Israa’iil ee burburinta guud ee Xamaas ay u baahan
tahay in la caddeeyo “sababtoo ah waxa ay keeni kartaa “toban sano oo dagaal
ah”.
Inkasta oo
aan weli laga raja dhigin Haddana sidaas waxaa kusoo afjarmay dedaalladii u
dambeeyay ee lagu doonayey in lagu kordhiyo xabbad joojinta ku ekeyd jumcihii.
Ruushka oo tirada ciidankiisa sare u qaadaya xilli uu dagaal adag kula jiro dalka Ukraine ee ay NATO taageerto
Xigashada Sawirka, Anadolu
Madaxweynaha
Ruushka Vladimir Putin ayaa saxiixay amar lagu kordhinayo tirada ciidamada
Ruushka boqolkiiba 15%.
Ilaa 170,000
askari oo cusub ayaa lagu dari doonaa tirada shaqaalaha heeganka ah ee heerarka
kala duwan, taasoo ka dhigaysa wadarta ciidanka Ruushka 1,320,000.
Wasaaradda
gaashaandhigga ayaa sheegtay in tallaabadan ay jawaab u tahay hanjabaadaha isa
soo taraya ee ay ka mid yihiin is ballaarinta Nato.
Ruushka ayaa
la rumeysan yahay in uu khasaare lixaad leh ka soo gaaray dagaalladii Ukraine
ka socday in ka badan sanad iyo bar, inkastoo aysan soo saarin tirooyin rasmi
ah.
Dhisme ku dumay Xaafadda Islii ee magaalada Nairobi oo dad ku laayey
Ugu yaraan
afar shaqaale ah ayaa ku dhintay ka dib markii guri la dhisayo uu ku dumay
xaafadda Islii ee magaalada Nairobi.
Dhacdadan
ayaa ka dhacday wadada Muratina galabnimadii sabtida iyadoo shaqaaluhu ay ku
mashquulsanaayeen goobta, booliska iyo goob joogayaal ayaa sidaas xaqiijiyey.
Taliyaha
booliska Nairobi Adamson Bungei ayaa sheegay in isla goobta ay ku dhinteen afar
shaqaale ah.
Wuxuu intaas
ku daray in lix kale ay ku dhaawacmeen oo loola cararay isbitaalka.
Taliyaha
ayaa sheegay in aan la fileyn dhimasho kale maadaama la tira koobay dhamaan
shaqaalihii goobta ka shaqaynayey ayna idilyihiin marka lagu daro afarta
dhimatay.
Maxaad ka ogtahay dagaalada kale ee hadda caalamka ka socda ee aan ahayn Ukraine iyo Qaza?
Wixii ka
dambeeyay 7-dii octoobar ee sannadkan sii dhamaanaya, waxaa ciwaanada wararka
ee caalamka haystay dagaalka Israa’iil iyo Xamaas u dhaxeeya, tan oo isha
caalamka kasoo leexisay dagaalkii u dhexeeyay Ukraine iyo Ruushka oo qudhiisu
weli socda.
Waxaa jira
dagaallo kale isla waqtigan ka socda meelo kala duwan oo caalamka ka mid ah.
Somalia
Inanga oo ku
bilaabayna Soomaaliya waxaa ka socda dagaal ka socda furinno kala duwan oo u
dhexeeya dawladda Soomaaliya iyo Al Shabaab.
Dagaalkan
wuxuu socday ka hor inta uusan bilaaban kan Qaza, wuxuuna sii xoogaystay
sannadkii tagay ee 2022 xilligaas oo uu dagaalkani sababay dhimashadii ug8u
badnayd tan iyo 1990, sida uu qabo mac’hadka macluumaadka dagaalada ee UCDP.
Sudan
Hay'adda
Qaramada Midoobay u qaabilsan qaxootiga ayaa ku tilmaantay dhibaatada
bini'aadantinimo ee ka jirta Suudaan inay tahay "wax aan la qiyaasi
karin".
Ku dhawaad
lix milyan oo qof ayaa laga saaray guryahoodii tan iyo markii uu dagaalka
billowday bishii April ee sanadkan.
Lix bilood
gudahood, iskahorimaadka u dhexeeya ciidamada militariga Suudaan iyo koox
dabley ah oo isku dayayay inay la wareegaan dowladda ayaa dilay ilaa 9,000 oo
qof, sida ay sheegtay Qaramada Midoobay, taasoo abuurtay "mid ka mid ah dhibaatooyinka
bini'aadantinimo ee ugu xumaa taariikhda dhow".
Myanmar
Inqilaab
militari oo dhacay 2021 iyo caburinta dibad baxayaasha ka soo horjeeda nidaamka
cusub ayaa ahaa bartii ay ka bilowdeen sare u kaca rabshadaha ka socda dalka
Koonfur-bari Aasiya.
Sida laga
soo xigtay cilmi-baarayaal madax-bannaan oo ay soo xigatay Qaramada Midoobay,
in ka badan 13,000 oo carruur ah ayaa ku dhintay dalka iyo 1.3 milyan oo qof oo
ka barakacay guryahooda.
Kooxo kala
duwan oo fallaago ah ayaa Myanmar ka howlgalayay ilaa 1950-meeyadii. Qaar badan
oo iyaga ka mid ah waxay xagjireeyeen falalkooda waxayna kordhiyeen heerka
qalalaasaha isku dayga ay ku doonayaan inay xukunka ku qabsadaan oo ay
afgembiyaan maamulka cusub ee milatariga.
Nigeria iyo
Suuriya
Iskahorimaadyada
gudaha ee labadan waddan ayaa ku socda wadadii ay ku gaari lahaayeen 1,000
dhimasho oo dagaal ah, siday u kala horreeyaan, iyaga oo u kala saaraya
dagaallo, sida lagu sheegay xogta hordhaca ah ee barnaamijka Uppsala.
Dalka
Nigeria ayaa waxaa ka dhacayay rabshado ay geysanayaan kooxo abaabulan tan iyo
markii ay xornimada qaadatay 1960-kii. Waxa ugu weyn ee hadda diiradda la
saarayo ayaa ah dagaallada u dhexeeya ciidamada dowladda iyo kooxaha
islaamiyiinta ah ee xagjirka ah ee ka socda gobollo kala duwan oo doonaya inay
maamulaan deegaanno.
Geesta kale,
dagaalka sokeeye ee ka socda dalka Suuriya, kaasoo ka dhashay mudaaharaadyo
lagaga soo horjeeday xukuumadda Bashaar Al-asad bishii March ee sannadkii
2011-kii, ayaa waxa ku lug leh kooxaha fallaagada ah iyo quwadaha waaweyn ee
shisheeye sida Ruushka, Turkiga, Qatar, Sucuudiga iyo Maraykanka.
Yemen
8-dii
Nofembar, dowladda Mareykanka ayaa sheegtay in mid ka mid ah diyaaradahooda aan
duuliyaha lahayn ay ku soo rideen xeebaha Yemen fallaagada Xuutiyiinta.
Xuuthiyiinta
waxaa taageera Iran waxayna raacaan diinta Islaamka Shiicada ee loo yaqaan Zaydiyada.
Soo ridida
diyaarada aan duuliyaha laheyn ee Mareykanka ayaa waxa ay xasuusin u aheyd
colaada halakeysay Yemen tan iyo sanadkii 2014-kii, waxaana iska hor imaadka u
dhaxeeya Xuutiyiinta iyo dowladda Yemen uu taageero ka helayaa Sacuudiga, oo ah
quwad ay isku hayaan Iran, Mareykanka iyo Israa’iil.
Xuutiyiinta
ayaa bishii Sebtembar qabsaday magaalada caasimadda ah ee Sanca, iyaga oo ku
qasbay dowladda in ay isaga baxdo. Isbahaysi uu hogaaminayo Sacuudiga oo
taageero ka helaya Boqortooyada Ingiriiska iyo Mareykanka ayaa ka falceliyay,
balse sideed sano iyo kumanaan duqeymo cirka ah kadib, mucaaradka ayaa wali gacanta
ku haya caasimadda.
Muxuu ahaa ninkaan isku hor gubay qunsuliyadda Israa'iil ee Maraykanka?
Xigashada Sawirka, Getty Images
Booliska ayaa sheegay in uu si xun u dhaawacmay nin isku hor gubay qunsuliyadda Israa'iil ee Atlanta, Georgia ee dalka Maraykanka.
Inkasta oo aan la shaacin xogta ninkaan oo boolisku sheegeen inuu muujibayay dareenkiisa, ayaa hadana waxaa la sheegay inuu gacanta ku hayay calanka Falastiin.
Madaxa xafiiska dabdamiska ee Atlanta ayaa u sheegay warbaahinta in ilaalada goobta ku sugnaa mid kamid ah uu ka dhaawacmay gacanta iyo lugta markii ninku dab is qabadsiiyay.
Dhamaan dadkii waxyeeladu soo gaartay ayaa loo qaaday isbitaalka.
Diyaaradda Itoobiya oo mamnuucday bac Soomaaliya laga isticmaalo
Shirkadda diyaaradaha ee Itoobiya ayaa mamnuucday bac laga isticmaalo wadamo badan oo ay Soomaaliya kamid tahay balse naaneys iyo taariikh xun ku dhex leh gudaha dalka Nigeria.
DR Congo ayaa ah waddanka ugu wayn dunida ee soo saara aaladda ay ku shaqeeyaan batariyaasha dib loo danabayn karo, ku waas oo loo isticmaalo taleefanada, baabuurta iyo sigaarkaan intaba.
Sidoo kale wuxuu hoy u yahay in ka badan 100 milyan oo ruux oo haatan wajahaya xaalada bani'aadanimo oo daran sida ay sheegtay Qaramada Midoobay.
Xigashada Sawirka, bbc
Yaa la soo dagi kara hubka loo fasaxay Soomaaliya?
Somaliland oo ka hadashay cunaqabateynta hubka ee laga qaaday Soomaaliya
Xigashada Sawirka, Reuters
War-saxaafadeed goor dhow kasoo baxay Jamhuuriyadda Iskeed ugu Dhawaaqday Madax-bannaanida ee Somaliland ayaa lagu sheegay in Somaliland ay "walaac xooggan ka muujineyso kana soo horjeeddo cunaqabateynta hubka ee laga qaaday Soomaaliya".
"Waxa aanu aaminsan nahay in qaadista cuna qabtaynta hubku ay halis ku tahay mandaqadda geesta Afrika iyo guud ahaan caalamka," ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.
"Somaliland waxa ay waayo aragnimo u leedahay cawaaqib xumada ka dhalan karta hubka aan la xakamayn, waxaananu ka digtoonnahay suurtagalnimada in hubkaasi gacant u galo kooxaha xagjirka ah iyo kooxaha malleeshiyaadka." ayaa lagu sii daray.
"Somaliland waxaa ka go'an la shaqeynta saaxiibbada gobolka iyo beesha caalamka. Waxaa naga go'an inaan muujinno walaacyada ay taas ku tahay khatarta nabadda gobolka, ammaanka iyo xasiloonida." Ayaa lagu yiri.
Macluumaadkan waxaa daabacay X. Waxaan dalbanayenaa fasaxaaga ka hor inta aan la furin, waxaa laga yaabaa inay isticmaalayaan cookies iyo farsamooyin kale. hadii aad u bahato akhri X xeerarka cokie iyo kan ku saabsan xogta gaarka ah ka hor inta aadan aqbalin. si aad u aragto xogta guji ‘aqbal oo soco’.
Digniin: BBC macluumaadka ku qoran bog kale masuul kama ahan
Dhammaadka X boggan
Trump oo ay caqabad kale soo wajahday
Xigashada Sawirka, Getty Images
Qoraalka sawirka, Donald Trump, madaxweynihii hore ee Mareykanka
Xaakim heer federaal ah oo Mareykanka ku sugan ayaa xukmiyay in Donald Trump uusan xasaanad ka heysan in dacwad dembi ah lagu soo oogo, taasoo la xiriirta tallaabooyinkii uu qaaday markii uu madaxweynaha ahaa.
Waa caqabaddii ugu dambeysay ee soo wajahda Trump, lana xiriirta kiiska afgembigii la sheegay inuu isku dayay inuu ku sameeyo doorashadii looga adkaaday 2020.
Mr Trump - oo qorsheynaya inuu mar kale u tartamo madaxtinnimo sanadka soo socda - ayaa si degdeg ah racfaan uga qaadan kara xukunkan, waxayna gaari kartaa ilaa Maxkamadda ugu Sarreysa. Waxay sidoo kale dib dhigi kartaa maxkamadeyntiisa oo ku beegan bisha March.